واقعیت در هالهای از ابهام آمار پیروزیهای هوا به هوای به دستآمده توسط F-14 های نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران در دوره 16شهریور 1359 تا 16 تیر 1367 آمار دقیقی در دست نیست. قبلاً در مورد تعدادشکارها و تلفات تامکتهای ایرانی چندین مطلب در وبلاگ "هوانورد" منتشر شدهاست. از جمله پستهای زیر:
- [External Link Removed for Guests]
- [External Link Removed for Guests]
- [External Link Removed for Guests]
توجه به تحریفات به وجود آمده که علل مختلفی دارد، سردرگمی قابل ملاحظهای در این زمینه وجود دارد.
پساز پایان جنگ تحمیلی در نشستی که با حضور فرماندهان ارشد نظامی برگزارگردید، عنوان شد که مجموعا 71 تیر موشک AM-54 به سمت دشمن شلیک شده و 10تیر نیز در حالیکه تامکتهای حامل آنها سقوط کرده یا مورد اصابت قرارگرفتهاند از بین رفته است.
همچنین برای تامکت 30 پیروزی هوا به هواذکر شد. از این میزان 16 پیروزی اثبات شده با فینیکس (4 پیروزی احتمالی)،1 پیروزی اثبات شده با اسپارو (2 پیروزی احتمالی) و 7 پیروزی اثبات شده باسایدوایندر در نظر گرفته شد.
شاهد این آمار همانطور که برگزارکنندگانآن عنوان کردند شامل گزارش خلبانان هر دو طرف، دوربین توپ و TISEO وعکسهای گرفته شده از لاشه هواپیماها به اضافه گزارشات اطلاعاتی هر دو طرفبود. در جلسه مذکور، 70 درصد از مجموع تمام هواپیماهای ساقط شده عراقی رابه F-14 نسبت دادند.
از اعلام این آمار، این نشست در حالیپایان یافت که شواهد و مدارک مستدلی مبنی بر کسب 130 پیروزی اثبات شده و23 پیروزی احتمالی توسط تامکت در دوران دفاع مقدس در دست است. از اینمیزان حداقل 40 پیروزی توسط موشک فینیکس، 15 پیروزی با موشک اسپارو، 95پیروزی با موشک سایدوایندر و 3 پیروزی به وسیله توپ 20 میلیمتری ولکان بهدست آمد. در یک نبرد جالب توجه، 4 فروند جنگنده عراقی اسیر دست انفجارسرجنگی قدرتمند تنها یک تیر موشک فینیکس شده و سقوط کردند. در چند مورد هم2 جنگنده به وسیله یک تیر موشک فینیکس منهدم شدند.
همه مهمتر، قابلیت بازدارندگیفوقالعاده F-14 بود؛ بسیاری از جنگنده – بمبافکنهای عراقی پیش از رسیدنبه هدف با دادن احتمال وجود تامکت در صحنه پا به فرار میگذاشتند.سادهترین جمله در توصیف این پرنده این است که «جایی که F-14 باشد، هیچجنگنده عراقی نیست!». یکی از خلبانان در توضیح این که هیچ جنگنده دفاعهوایی تاکنون اینقدر تاثیر گذار نبوده میگوید «در غرب بسیاری عنوانمیکردند خرید F-14 و AIM-54 هر دو اشتباه گرانقیمت ایران بود. اگر شمامجموع پیروزیهای به دست آمده توسط تامکت و اسلحه اصلی زرادخانه آن را درجنگ تحمیلی ملاحظه کنید، تمامی سوالهای شما درباره قیمت بسیار گران خریدآن و زحمات فوقالعاده و هزینه بالای تعمیر و نگهداری آن حین جنگ پاسخمتین و قانع کنندهای خواهند داشت.
من به عملکرد استثنایی تامکت در جنگمینگرم، میبینم این جنگنده واقعا به عنوان یک رهگیری متولد شده است. مااز F-14 برای پشتیبانی از جنگندهها و سوخترسانها استفاده میکردیم، ضمناین که در تعداد زیادی از ماموریتهای خودمان نیز F-14 در قالب«مینیآواکس» و برای حمایت از هواپیماها در هوا و نیروها بر روی زمینانجام دادیم. در قسمت اعظم جنگ ما نیروی هوایی عراق را حتی بدون شلیک یکفشنگ مرعوب ساخته و فراری میدادیم. با این اوصاف، 130 پیروزی هوایی رااضافه کنید. حال شما خود درباره تامکت و فینیکس قضاوت کنید. به نظر اسم آنرا هر چیزی میتوان گذاشت به جز «شکست».
بااین حال خلبانان F-14 از دست موتور هواپیما بسیار ناراضی بودند. یکی ازخلبانان توضیح میدهد «تامکت یک اسلحه واقعی برای نبردهای تن به تن است.یک مبارز بیبدیل برای میگها و میراژهای عراقی. اما این پرنده یک نقطه ضعفنیز داشت؛ تعداد رو به کاهش تامکتهای قابل پرواز و مشکلات پایانناپذیرموتور این پرنده از تبدیل تامکت به یک شکارچی واقعی میدان نبرد که واقعاسزاوار آن بود جلوگیری کرد. من به شخصه هیچ اعتمادی به این موتور نداشتم.در حین نبرد تن به تن کافی بود که یک حرکت تند و تیز با اهرم گاز موتورهاانجام دهیم تا کمپرسور آن وامانده شود که معنی آن در اغلب موارد این بود«سانحه!». در واقع هیچ خلبان تامکتی را نمیشناسم که در حین پرواز یک چشمشبه آلات دقیق موتور نبوده باشد».
یکی از خلبانان قابلیتهای رزمیF-14 به خصوص تواناییهای رادار AWG-9 را جمع بندی کرده و میگوید «در طولجنگ نه هرگز دیدم و نه شنیدم که رادار F-14 به طور موفقیت آمیزی توسط دشمنمختل شده باشد. تعداد انگشت شماری از درگیریها بیانگر این بود که قفلراداری بر روی جنگنده دشمن با انجام مانورهای شدید آنها شکسته شده و یاچند فاکس بت با استفاده از سرعت بالای خود از دست F-14 ها گریختهاند اماهیچ کدام از جنگندههای عراقی به خصوص میراژها که از آخرین دستاوردهایفرانسه در زمینه اخلالگرها استفاده میکردند نتوانستند AWG-9 را از کاربیندازند. آنها از امتحان هیچ راهکاری غافل نشدند و صد البته سامانههایگوناگونی را نیز مورد ارزیابی قرار دادند. قابلیتهای فوقالعاده اینرادار واقعا شگفت انگیز است.
حتی با وجود انواع و اقسام اخلالگرهایقوی، ذرهای از دقت عجیب آن کاسته نمیشود. AWG-9 واقعا یک شاهکاراویونیکی است. یک بار در ماموریتی من 11 فروند هواپیمای دشمن را که همزمانبه سمت من نزدیک میشدند را شناسایی کردم. تقریبا همه آن 11 فروند سامانهاخلال الکترونیک خود را با قدرت هرچه تمامتر متوجه من کرده بودند. رادارAWG-9 با کوچکترین مشکلی مواجه نشد. این رادار تقریبا دو برابر این تعدادهواپیما را به صورت همزمان میتوانست سر و سامان دهد و 11 فروند واقعاتعداد زیادی نبود. لذا مشکلات به وجود آمده توسط این اخلالها را من بهکمک خدمه کابین عقب در عرض چند ثانیه مرتفع کردیم».
یکی از خلباناندرباره مشکلات تعمیر و نگهداری این رادار گفت «اگر رادار AWG-9 از کارمیافتاد، دلیل اصلی آن در اغلب موارد خرابی رایانه هوابرد کنترل موشک(AMCC) بود. البته این بدین معنی نبود که ما توانایی استفاده از جنگنده رابدون این رایانه نداریم. ما میتوانستیم پرواز کنیم و با استفاده از موشکسایداویندر و توپ ولکان حریف را از بین ببریم. خلبانان زیادی بودند که درحین پرواز دچار چنین مشکلی شدند و در همان پرواز پیروزی هوایی کسب نمودند.به غیر از سامانه ناوبری اینرسیایی (INS) و جایروها، F-14 های زمینگیر هیچگونه مشکلی در قطعات رادار AWG-9 نداشتند.»
تاکنون بحثهای زیادی پیرامونتعداد دقیق پیروزیهای هوایی F-14 درگرفته است با اینحال آمار دقیق آنهنوز کاملا مشخص نیست. در مقابل با وجود صحبتهای ضد و نقیض منابع رسمی،تلفات دقیق ناوگان تامکت نیز بر ما پوشیده است. اگر بیانیههای منابع رسمینیروی هوایی عراق را سند قرار داده و به آن اعتماد کنیم، ملاحظه میشود کهتعداد 70 فروند تامکت ایران بین آبان 1361 تا تیرماه 1367 سرنگون شده است!
تعدادزیادی از منابع غربی با کوچک و جزیی جلوه دادن نبردهای هوایی در جنگتحمیلی، تعداد تامکتهای از دست رفته حین نبرد را 3 فروند ذکر کردند.
گزارشاتمنتشره از «سازمان اطلاعات خارجی» که دفتر مرکزی آن در واشنگتن دی سی استو تغذیه رسانههای ایالات متحده را به عهده دارد در کنار دیگر منابع غربی،اتحاد جماهیر شوروی و اوکراین تعداد تلفات ناوگان تامکت را بین 12 تا 16فروند ذکر کردهاند. موثقترین منبع در این زمینه از دست رفتن 3 فروندتامکت در نبردهای هوایی و 4 فروند در اثر اشتباه پدافند هوایی اعلام کردهاست. مدارکی در دست است که نشان میدهد دو فروند به دلایل نامعلوم درنبردهای هوایی از بین رفته و 7 فروند دیگر نیز به علت نقص در موتور وسامانه هدایت از فهرست موجودی حذف شدند.
خوشبختانه حداقل 8 فروند باوجود خسارتهای شدید در درگیری، با رشادت و دلاوری مثال زدنی، خلبانانشانراه بازگشت را در پیش گرفته و به پرنده خود فرصتی دیگر برای خدمت به کشوراعطا کردند.
منابع: ganjejang.com newcoy.persianblog.ir
