ادامه
ارسال شده: یکشنبه ۳۱ اردیبهشت ۱۳۸۵, ۶:۲۹ ب.ظ
آغاز عمليات
روز 10 / 2 / 1361
ساعت 30 دقيقه بامداد روز جمعه 10 ارديبهشت، قرارگاه سرفرماندهي كربلا با رمز يا علي ابن ابيطالب به قرارگاههاي قدس، نصر و فتح دستور اجراي عمليات طرح كربلا3 را با آغاز يورش به دشمن اعلام نمود.
پيشروي يگانهاي قرارگاه قدس تا ساعت 4 بامداد با وجود مقاومت سنگين دشمن ادامه يافت و خاكريزهاي خط مقدم دشمن سقوط كرد. يگانهاي قرارگاه قدس توانستند بين 700 تا 35000 متر مواضع دشمن رخنه كرده، تلفات و خسارات سنگيني را به متجاوز وارد كنند و تعدادي را نيز به اسارت درآورند. با روشن شدن هوا، مقاومت نيروهاي دشمن بيشتر شده و مانع از ادامهء پيشروي نيروهاي تكرو گرديد.
اما نيروهاي قرارگاه فتح كه در غرب كارون ماموريت پيشروي به سمت خط سرپل و تامين آن را داشتند پس از رسيدن به خطوط پدافندي مستحكم عراقيها در حوالي «سيدعبود»، با استفاده از سرعت و غافلگيري، ضمن انهدام ادوات نظامي دشمن و تصرف مواضع، صدها نفر را به اسارت درآوردند و به پيشروي خود به سمت جاده اهواز – خرمشهر ادامه دادند.
قرارگاههاي فتح1 و 3 و 4 ضمن درگيريهاي سبك و تن به تن، حدود ساعت 4 صبح به تدريج به جاده اهواز – خرمشهر (خط سرپل) نزديك شدند. عراقيها شانه شرقي جاده را به ارتفاعي حدود 2 متر خاكريز زده بودند. اين خاكريز مرتفع و طولاني، ميتوانست حركات خودرويي دشمن را روي جاده اهواز – خرمشهر از ديد و تير نيروهاي ما مصون نگهداشته و از همه مهمتر به عنوان يك موضع خوب و مستحكم و پدافندي، پيشروي نيروهاي ما را در غرب كارون به سمت مرز و شرق بصره سد نمايد.
يگانهاي قرارگاه فتح, پس از رسيدن به اين خاكريز، طي يك درگيري بسيار سنگين و در برخي مواقع تن به تن، موفق شدند تا ساعت 9 صبح، مقاومتهاي متجاوز را درهم شكسته و خط سرپل واگذاري را به طور كامل تصرف نموده و به تحكيم مواضع خود و آماده شدن براي دفع پاتكهاي دشمن بپردازند.
بدون ترديد خاكريز بلند و ممتدي كه متجاوز در شانه شرقي جاده اهواز – خرمشهر به وجود آورده بود، بهترين و موثرترين عامل در موفقيت ما در پدافند از سرپل بود. زيرا كه نيروهاي ما توانستند با سرعت عمل خود، قبل از اينكه دشمن اين خاكريز را به صورت يك موضع پدافندي سدكننده اشغال نمايد، آن را تصرف كرده و از آن براي خنثا كردن پاتكهاي مكرر و سنگين دشمن و حفاظت از خود استفاده نمايند. به احتمال بسيار اگر چنين خاكريزي وجود نميداشت، شايد نيروهاي ما قادر به دفع پاتكهاي دشمن نميشدند و خلاصه آنكه خاكريزي كه دشمن با آن قصد جلوگيري از پيشروي نيروهاي ما را داشت، بلاي جان خودش شد.
قرارگاه نصر (سپاه پاسداران)
به علت ناهماهنگي و كم تجربگي، بين نيروهاي نصر2 و نصر3، قسمت از جناح جنوبي نصر2 بازمانده و نصر2 توسط يگانهاي دشمن از اين جناح، تحت فشار بسيار شديد قرار گرفت و يك گردان پياده از تيپ2 لشگر21، متحمل تلفات بسيار سنگيني شد و در وضعيت بسيار دشواري قرار گرفت.
گردانهاي بسيجي غيرادغامي تيپ27 محمد رسولا... از نصر2 كه از خط سرپل عبور كرده بودند، در غرب جاده اهواز – خرمشهر با دشمن درگير شده و با حمله به يك موضع توپخانه، يازده عراده توپ 130 م م را به غنيمت درآورده بودند. اما با انجام پاتك بسيار سنگين ساعت 11تانكهاي دشمن مواجه شد و در اثر داشتن جناحهاي باز، در منطقهء مواضع دشمن در خطر محاصره افتاده و در موقعيت دشوار و خطيري قرار گرفتند.
در ساعت 11:30 با توجه به وضعيت خطرناك و بحراني نيروهاي نصر5 كه در نخلستانهاي اطراف نهر عرايض به محاصره درآمده بودند و براي نصرهاي 2 و 3 هم وضعيت بسيار نامناسبي پيش آمده بود و برايشان مقدور نبود كه براي كاهش فشار روي نصر5 به سمت غرب خرمشهر پيشروي كنند و اصولن به زحمت قادر بودند خط سرپل متصرفي خود را نيز حفظ كنند، لذا قرارگاه نصر به نصر5 دستور داد كه تلاش نمايد نيروهاي محاصره شدهء خود را در نهر عرايض به عقب بكشد.
نيروهاي نصر5 در نهر عرايض متحمل تلفات بسيار سنگيني شدند و عناصر باقيمانده به زحمت توانستند خود را از حلقهء محاصره نجات دهند و به عقب بازگردند.
نيروهاي تيپ27 از تصر2 نيز كه در خط غرب سرپل درگير شده بودند سرانجام در ساعت 13:30 بعد از ظهر با تحمل تلفات و خسارات بسيار سنگين به داخل منطقهء سرپل عقب رانده شدند و خط سرپل تامين شده توسط نصر2، به شدت ضعيفتر گرديد.
به طور كلي، چشمانداز عمليات در اولين روز نبرد، موفقيت آميز بود و اطلاعات بدست آمده از پيامهاي راديويي دشمن حاكي از آن بود كه به علت غافلگيري اوليهء نبرد، يگانهاي متجاوز قادر به كنترل خود نبوده و مداومن تقاضاي عقبنشيني ميكردند.
همچنين در اين روز، يگانهاي پدافند نيروهاي هوايي ارتش، موفق شدند 10 فروند از هواپيماهاي عراقي را سرنگون كنند.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
روز 11 / 2 / 1361
در ساعت 2 بامداد روز 11 ارديبهشت، در حالي كه نيروهاي ما به شدت خسته بودند و اندكي هم از آتشباري دشمن كاسته شده بود، به منظور مداومت فشار بر دشمن، قدسهاي 3 و 4 و 5 به ترتيب در مناطق «طراح»، «سيدالجابر» و «نورد» مجددن به خاكريزهاي دشمن حمله بردند، اما به دليل مقاومت بسيار سنگين دشمن و اجتناب از تلفات به مواضع قبل از تك بازگشتند.
نيروي هوايي ارتش، در پشتيباني از عمليات قرارگاه قدس و عمل بر عليه پاتكهاي سنگين يگانهاي زرهي دشمن گاهن با 600 سورتي پرواز، فعاليت بسيار زيادي نشان داد. در اين روز يك فروند هواپيماي اف-4 با شليك موشك سام6 دشمن، سرنگون گرديد.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
روز 12 / 2 / 1361
تلاش قرارگاه نصر براي ترميم خط سرپل، در اين شب كامل گرديد. ولي حدود ساعت 7:30 صبح، دشمن با انبوهي از تانكها و ادوات زرهي ديگر در حوالي جنوب گرمدشت، پاتك خود را آغاز نمود. پس از دفع پاتك دشمن با كمك بينظير كبراهاي هوانيروز، قرارگاه نصر تا پايان روز با دشمن به تبادل سنگين آتش پرداخت.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
روز 13 / 2 / 1361
در ساعت 1 بامداد، قدس5 (تيپ بيتالمقدس سپاه) به منظور پس گرفتن مجدد خاكريزهاي خط مقدم دشمن، اقدام به تك در جبههء نورد (محور جاده اهواز – خرمشهر) نمود. تك مزبرو با مقاومت سنگين دشمن مواجه شد و ادامهء پيشروي مقدور نگرديد.
به طور خلاصه، يگانهاي خودي به تحكيم و تثبيت مواضع و دفع حملات دشمن ادامه داده و تبادل آتش شديد توپخانه بين طرفين در جريان بود. اطلاعات واصله نشان ميداد كه لشگر 3 زرهي عراق، شامل تيپهاي 6 و 12 زرهي و 8 مكانيزه و يگانهاي تقويتي پياده اعزامي از بصره، از خرمشهر تا گرمدشت مستقر شده و لشگر 9 زرهي عراقي شامل تيپهاي 43 و 35 مكانيزه تقويت شده با يگانهاي پياده سوداني و مصري، از گرمدشت تا حسينيه در مقابل سرپل مستقر شده بودند.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
روز 14 / 2 / 1361
تبادل آتش بسيار شديدي در تمامي جبههها برقرار بود ولي از جانب دشمن حملهاي به سرپل صورت نگرفت. گزارشات واصله، حكايت از ورود نيروهاي زرهي و پياده جديد تقويتي دشمن به منطقه داشت. تمركز قواي متجاوز در گرمدشت و شمال خرمشهر وسيع بود.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
روز 15 / 2 / 1361
در منطقهء قرارگاه فتح، دشمن پس از اجراي يك آتش شديد كه از ساعت 1:30 تا 4 بامداد به درازا كشيد، اقدام به حمله نمود كه با مقاومت جدي نيروهاي خودي مواجه شد و در ساعت 9:30 صبح دفع گرديد. ساعت 11 صبح مجددن دشمن دست به حمله زد كه در ساعت يك بعد از ظهر پس از تحمل ضايعات و تلفات، مجبور به عقبنشيني گرديد. نيم ساعت بعد، حملهء سوم دشمن آغاز شد كه با فعاليت شديد توپخانهء خودي و نيروهاي خط مقدم، عمليات سوم دشمن نيز خنثا شد و به ناچار در 3 كيلومتري خط سرپل متوقف و تثبيت گرديد. تلفات و ضايعات وارده به دشمن در اين حملات، سنگين برآورد گرديد.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
روز 16 / 2 / 1361
قرارگاه فجر در ادامهء تامين طرح آفندي، پس از تغيير در سازمان رزمي يگانهاي تكرو، ساعت 2:10 بامداد در منطقهء عمومي تپه 182 و شيخ قندي به مواضع دشمن حمله كرد. در اين عمليات كه با رمز «يا علي اين ابيطالب» آغاز شد، علاوه بر يگانهاي ادغامي لشگر 77 و سپاه پاسداران كه به نام فجر 1 و 2 خوانده ميشدند، تيپ 17 پياده قم به نام فجر 5 و تيپ 33 المهدي به نام فجر6 شركت داشتند.
برابر طرح عملياتي، نيروهاي فجر 1 و 2 از سمت شرق به غرب به مواضع دشمن حمله كرده و فجرهاي 5 و 6 ضمن بستن عقبهء دشمن روي جادهء فكه – شيخ قندي، از سمت غرب به شرق به مواضع مزبور تك ميكنند و بدين ترتيب مواضع متجاوز از دو سمت مورد حمله قرار ميگرفت. فجرهاي 5 و 6 با الحاق با يكديگر روي جادهء شيخ قندي، محاصرهء نيروهاي دشمن را كامل و آنها را منهدم و منطقهء شيخ قندي را پاكسازي نمودند.
در ساعت 10:20، فجر5 و بيست دقيقهء بعد فجر6 و در ساعت 3 بامداد، فجرهاي 1 و 2 با دشمن درگير شدند و قبل از ساعت 4 بامداد، اولين خاكريزهاي دشمن را فجرهاي 1 و 2 به تصرف درآوردند و در ساعت 7 صبح فجرهاي 5 و 6 روي جادهء آسفالتهء فكه – شيخ قندي با يكديگر الحاق نموده و راه فرار دشمن سد و متجاوز به محاصرهء كامل درآمد. در اين عمليات كه با غافلگيري كامل دشمن انجام شد، نيروهاي دشمن در منطقهء شيخ قندي منهدم و حدود 790 نفر به اسارت درآمدند. نيروهاي فجر تا ساعت 10 صبح، هدفهاي خود را تحكيم و تثبيت نمودند و به طور قطعي، توانستند هدف خود را حفظ نمايند.
همچنين يك فروند هواپيماي اف-4 كه در پشتيباني از عمليات قرارگاه فجر عمل ميكرد در ساعت 6:30 صبح هدف سام6 قرار گرفت و سرنگون شد.
قرارگاه كربلا با ملاحظهء موفقيت قرارگاه فجر در تامين هدفهاي خود، دستور داد كه قرارگاه مذكور، حداكثر تا ساعت 2 بعد از ظهر روز 17 ارديبهشت ماه، طرح عملياتي خود را براي ادامهء تك به سوي فكه تهيه نموده و بنا به دستور بعدي، آن را اجرا نمايد. بنا به تدبير سرفرماندهي مشترك قرارگاه كربلا، اين عمليات (مرحلهء سوم عمليات بيتالمقدس) عنوان گرديد كه با توجه به آنچه در طرح عملياتي كربلا3 طرحريزي شده بود تازگي داشت. به هرحال چون قرارگاه فجر به خاطر پائين بودن توان رزمي و منطقهء وسيع مسئوليت، در آن وضعيت توانايي اجراي چنين عمليات وسيعي را نداشت، لذا ادامهء تك به سوي فكه اجرا نشد.
فرماندهان قرارگاه کربلا به همراه شهيد صياد شيرازي
[External Link Removed for Guests]
اجراي مرحلهء دوم عمليات
در اوائل روز 16 / 2 / 1361، قرارگاه كربلا مصمم گرديد كه مرحلهء دوم عمليات بيتالمقدس را برابر تدبير اعلام شده در دستور جزء به جزء شمارهء 2، اجرا نمايد. لذا ساعت 21:30 اين روز را به عنوان زمان آغاز مرحلهء دوم عمليات به قرارگاههاي قدس، فتح و نصر ابلاغ نمود.
قرارگاههاي فتح و نصر با تغيير سريع در سازمان رزمي و تغييراتي در گسترش نيروهاي خود، آمادهء اجراي ماموريت شدند.
چون در دستور جزء به جزء شمارهء 2، به قرارگاه نصر، جبههء كمعرضتري واگذار شده بود، لذا قرارگاه مزبور، نصرهاي 1 و 2 را در خط و نصرهاي 3 و 4 را در احتياط قرار داده و نصر 5 و 6 (تيپ 46 فجر سپاه پاسداران) را عهدهدار حفاظت و پوشش جناح جنوبي خود در پيشروي به سوي مرز نمود.
ساعت 22:15 (با 45 دقيقه تاخير) قرارگاه كربلا با صدور روز «يا علي ابن ابيطالب» به قرارگاههاي فتح و نصر دستور اجراي مرحلهء دوم عمليات بيتالمقدس را صادر كرد.
نيروهاي دشمن در مقابل هجوم سريع و غافلگيركنندهء يگانهاي ما، مقاومت بسيار ضعيفي نشان داده و خيلي زود اقدام به فرار و عقبنشيني دست زدند. نيروهاي ما، ضمن انهدام دشمن، به پيشروي به سوي مرز كه در فاصلهء 15 – 16 كيلومتري خط سرپل قرار داشت، ادامه دادند.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
روز 17 / 2 / 1361
در ساعت 3:40 ، يگانهاي قرارگاه فتح با سركوب پاتك دشمن، به خاكريز مرزي عراق در منطقه محوله رسيد و براي اولين بار از آغاز جنگ، نيروهاي ما عملن به مرز مشترك با عراق رسيدند.
در ساعت 5:30 صبح، دشمن به قرارگاه فتح از منطقهء بالاي جادهء حسينيه پاتك نمود كه اين درگيري تا ساعت 10 صبح ادامه يافت و نيروهاي دشمن در اين پاتك به طور كامل محاصره و منهدم گرديدند.
نقشهء رخنهء ايجاد شده در محل نيروهاي قرارگاه فتح
[External Link Removed for Guests]
حدود ساعت 9 صبح، دشمن با نيروهاي تازه نفس به يك پاتك سنگين در جنوب غربي نصر2 (منطاق شمالي شلمچه) اقدام نمود كه با آتش بسيار سنگين توپخانه همراه بود و موفق به رخنه در بين يگانهاي نصر2 و ايجاد شكاف بين نصر1 و 2 گرديد.
قرارگاه نصر، فورن نيروهاي كمكي نصر3 و 4 را احضار نمود كه همراه با تلاش يگانهاي درگير، تا حدود زيادي منجر به ترميم رخنهها و شكافها گرديد.
تلاش مجدد قرارگاه نصر در ساعت 3 بامداد روز بعد (18 / 2 / 1361) براي ترميم كامل شكافها و تامين خط مرزي به عمل آمد. اگرچه شكافها كاملن ترميم گرديد ولي به علت مقاومت شديد دشمن، قرارگاه نصر موفق به تامين خاكريز مرزي در منطقه محوله نگرديد و كماكان در خاكريز دژ مرزي ايران (سه كيلومتري مرز عراق) مستقر ماند.
قرارگاه نصر از جناح جنوبي خود، تحت فشار بسيار سنگين و مداوم دشمن قرار داشت. زيرا دشمن براي حفظ خرمشهر سرسختانه تلاش ميكرد.
فعاليت هوايي دشمن بسيار شديد بود و در اين روز بيش از 20 بار تلاش نمود كه پلهاي شناور را بمباران كند كه موفق نشد. در اين روز 6 فروند از هواپيماهاي دشمن از نوع ميراژاف1 و سوخوي20 و 22 هدف قرار گرفته و سرنگون شدند و 2 خلبان عراقي به اسارت درآمدند. همچنين يك فروند هليكوپتر دشمن از نوع ميل24 به اشتباه در منطقهء شيخ قندي فرود آمد و خلبان آن دستگير شد.
اسراي دشمن در اين روز به 482 نفر بالغ شدند كه فرمانده و معاون تيپ 24 مكانيزه از جملهء آنان بودند.
بخش كوچكي از ضايعات وارده به يگانهاي دشمن در روز 17 / 2 / 1361
گردان تانك تيپ 26 زرهي = 80 درصد انهدام
گردان تانك المهلب = 60 درصد انهدام
گردان تانك تموز از تيپ 17 زرهي = 80 درصد انهدام
گردان 1 تيپ 19 پياده = 80 درصد انهدام
و 10 گردان و تيپ ديگر بين 10 تا 50 درصد منهدم شدند.
تعداد كشتههاي دشمن بيش از 3000 نفر برآورد گرديد.
همچنين قرارگاه كربلا به قرارگاه نصر دستور داد كه جادهء آسفالتهء خرمشهر – شلمچه را زير آتش توپخانهء خود قرار داده و تردد خودروهاي عراقي را روي اين محور مختل نموده و مانع از تجديد سازمان يگانهاي عقب راندهء دشمن در جناح جنوبي خود گردد.
منطقهء آزاد شده در عمليات مرحلهء دوم عمليات بيتالمقدس (17 / 2 / 1361)
فاصلهء قرارگاه نصر از خط مرز 3 كيلومتر و تا خرمشهر حدود 12 كيلومتر
[External Link Removed for Guests]
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
عمليات روز 18 / 2 / 1361 و 19 / 2 / 1361
در اوائل اين روز، سرفرماندهي تصميم گرفت براي افزايش بيشتر توان رزمي در منقطهء قرارگاه فتح و همچنين به منظور ادامهء پيشروي قرارگاه فتح در شرق بصره (شمال خرمشهر) به قرارگاه قدس دستور داد قدس2 (تيپ2 زرهي لشگر16 + تيپ پياده ثارا...) را كه در احتياط قرارگاه قدس قرار داشتند ظرف اين روز به منطقهء قرارگاه فتح حركت داده شده و در اختيار قرارگاه كربلا بگذارد.
اندكي بعد، خبر رسيد كه دشمن مواضع خود را در مناطق «طراح» ، «سيدجابر» ، «فرسيه» به يك عقبنشيني اختياري دست زده است تا از تهديد شرق بصره جلوگيري نمايد. اين همان چيزي بود كه در طرحريزي مانور عمليات كربلا3 پيشبيني شده بود.
حوالي ظهر، سه بريدگي بزرگ روي جادهء اهواز – خرمشهر با ريختن دهها كاميون كمپرسي سنگ و خاك، ترميم شد و جاده براي عبور عناصري از قدس 5 و 2 فراهم گشت. سپس اين نيروها با استفاده از جاده به پيشروي پرداخته و ساعت 2 بعد از ظهر، پادگان حميد پس از 19 ماه اشغال در حالي كه به طور كامل تخريب شده و تانكهاي چيفتن موجود در آن از طرف صدام به شاه حسين اردني اهداء شده بود به دست نيروهاي ما افتاد.
با الحاق عناصر قدس5 با فتح5 (قدس1 سابق) ارتباط زميني قرارگاههاي قدس و فتح (مناطق آزاد شدهء غرب كارون) با اهواز از طريق جادء اهواز – خرمشهر برقرار گرديد.
همچنين شهر هويزه كه توسط متجاوزين بعثي با خاك يكسان شده بود در ساعت 2 بعد از ظهر به اشغال نيروهاي ما درآمد.
طرح كلي حركت به اخذ تماس قرارگاه قدس
[External Link Removed for Guests]
قرارگاه كربلا از نيروي هوايي خواست كه ستونهاي زرهي دشمن را كه در منطقهء «جفير» به سمت جنوب غربي عقبنشيني ميكردند شناسايي و بمباران كند. نيروي هوايي با انجام بيش از 100 سورتي پرواز با هواپيماهاي اف-4 و استفاده از بمبهاي 500 پوندي از ارتفاع بالا و پائين ادوات زرهي دشمن را به شدت مورد هدف قرار داد. در اين عمليات نيز يك فروند اف-4 در منطقهء جفير هدف موشك دشمن قرار گرفت و سرنگون شد.
با توجه به تمركز قواي دشمن در شرق بصره براي پدافند از شهر، مرحلهء سوم عمليات يعني پيشروي به سمت شرق بصره مقدور ديده نميشد از اين رو تصميم گرفته شد كه تمركز تلاشهاي نيروهاي ما به آزادسازي خرمشهر معطوف شود. در طرحريزي عملياتي كربلا3، اگرچه پس از مرحلهء تامين مرز و خرمشهر ادامهء عمليات در شرق مرز و تهديد بصره به عنوان يك هدف تاكتيكي به منظور انحراف ذهن دشمن از خرمشهر به بصره منظور شده بود، اما واقعيت اين بود كه از همان ابتدا هم ضعفهايي در ادامهء يك عمليات وسيع و درازمدت چندمرحلهاي و قابل پيشبيني نبودن وضعيت و واكنشهاي دشمن، آزادسازي مناطق اشغالي غرب كارون و به ويژه خرمشهر به اهداف اصلي عمليات كربلا3 مبدل شدند.
روز 10 / 2 / 1361
ساعت 30 دقيقه بامداد روز جمعه 10 ارديبهشت، قرارگاه سرفرماندهي كربلا با رمز يا علي ابن ابيطالب به قرارگاههاي قدس، نصر و فتح دستور اجراي عمليات طرح كربلا3 را با آغاز يورش به دشمن اعلام نمود.
پيشروي يگانهاي قرارگاه قدس تا ساعت 4 بامداد با وجود مقاومت سنگين دشمن ادامه يافت و خاكريزهاي خط مقدم دشمن سقوط كرد. يگانهاي قرارگاه قدس توانستند بين 700 تا 35000 متر مواضع دشمن رخنه كرده، تلفات و خسارات سنگيني را به متجاوز وارد كنند و تعدادي را نيز به اسارت درآورند. با روشن شدن هوا، مقاومت نيروهاي دشمن بيشتر شده و مانع از ادامهء پيشروي نيروهاي تكرو گرديد.
اما نيروهاي قرارگاه فتح كه در غرب كارون ماموريت پيشروي به سمت خط سرپل و تامين آن را داشتند پس از رسيدن به خطوط پدافندي مستحكم عراقيها در حوالي «سيدعبود»، با استفاده از سرعت و غافلگيري، ضمن انهدام ادوات نظامي دشمن و تصرف مواضع، صدها نفر را به اسارت درآوردند و به پيشروي خود به سمت جاده اهواز – خرمشهر ادامه دادند.
قرارگاههاي فتح1 و 3 و 4 ضمن درگيريهاي سبك و تن به تن، حدود ساعت 4 صبح به تدريج به جاده اهواز – خرمشهر (خط سرپل) نزديك شدند. عراقيها شانه شرقي جاده را به ارتفاعي حدود 2 متر خاكريز زده بودند. اين خاكريز مرتفع و طولاني، ميتوانست حركات خودرويي دشمن را روي جاده اهواز – خرمشهر از ديد و تير نيروهاي ما مصون نگهداشته و از همه مهمتر به عنوان يك موضع خوب و مستحكم و پدافندي، پيشروي نيروهاي ما را در غرب كارون به سمت مرز و شرق بصره سد نمايد.
يگانهاي قرارگاه فتح, پس از رسيدن به اين خاكريز، طي يك درگيري بسيار سنگين و در برخي مواقع تن به تن، موفق شدند تا ساعت 9 صبح، مقاومتهاي متجاوز را درهم شكسته و خط سرپل واگذاري را به طور كامل تصرف نموده و به تحكيم مواضع خود و آماده شدن براي دفع پاتكهاي دشمن بپردازند.
بدون ترديد خاكريز بلند و ممتدي كه متجاوز در شانه شرقي جاده اهواز – خرمشهر به وجود آورده بود، بهترين و موثرترين عامل در موفقيت ما در پدافند از سرپل بود. زيرا كه نيروهاي ما توانستند با سرعت عمل خود، قبل از اينكه دشمن اين خاكريز را به صورت يك موضع پدافندي سدكننده اشغال نمايد، آن را تصرف كرده و از آن براي خنثا كردن پاتكهاي مكرر و سنگين دشمن و حفاظت از خود استفاده نمايند. به احتمال بسيار اگر چنين خاكريزي وجود نميداشت، شايد نيروهاي ما قادر به دفع پاتكهاي دشمن نميشدند و خلاصه آنكه خاكريزي كه دشمن با آن قصد جلوگيري از پيشروي نيروهاي ما را داشت، بلاي جان خودش شد.
قرارگاه نصر (سپاه پاسداران)
به علت ناهماهنگي و كم تجربگي، بين نيروهاي نصر2 و نصر3، قسمت از جناح جنوبي نصر2 بازمانده و نصر2 توسط يگانهاي دشمن از اين جناح، تحت فشار بسيار شديد قرار گرفت و يك گردان پياده از تيپ2 لشگر21، متحمل تلفات بسيار سنگيني شد و در وضعيت بسيار دشواري قرار گرفت.
گردانهاي بسيجي غيرادغامي تيپ27 محمد رسولا... از نصر2 كه از خط سرپل عبور كرده بودند، در غرب جاده اهواز – خرمشهر با دشمن درگير شده و با حمله به يك موضع توپخانه، يازده عراده توپ 130 م م را به غنيمت درآورده بودند. اما با انجام پاتك بسيار سنگين ساعت 11تانكهاي دشمن مواجه شد و در اثر داشتن جناحهاي باز، در منطقهء مواضع دشمن در خطر محاصره افتاده و در موقعيت دشوار و خطيري قرار گرفتند.
در ساعت 11:30 با توجه به وضعيت خطرناك و بحراني نيروهاي نصر5 كه در نخلستانهاي اطراف نهر عرايض به محاصره درآمده بودند و براي نصرهاي 2 و 3 هم وضعيت بسيار نامناسبي پيش آمده بود و برايشان مقدور نبود كه براي كاهش فشار روي نصر5 به سمت غرب خرمشهر پيشروي كنند و اصولن به زحمت قادر بودند خط سرپل متصرفي خود را نيز حفظ كنند، لذا قرارگاه نصر به نصر5 دستور داد كه تلاش نمايد نيروهاي محاصره شدهء خود را در نهر عرايض به عقب بكشد.
نيروهاي نصر5 در نهر عرايض متحمل تلفات بسيار سنگيني شدند و عناصر باقيمانده به زحمت توانستند خود را از حلقهء محاصره نجات دهند و به عقب بازگردند.
نيروهاي تيپ27 از تصر2 نيز كه در خط غرب سرپل درگير شده بودند سرانجام در ساعت 13:30 بعد از ظهر با تحمل تلفات و خسارات بسيار سنگين به داخل منطقهء سرپل عقب رانده شدند و خط سرپل تامين شده توسط نصر2، به شدت ضعيفتر گرديد.
به طور كلي، چشمانداز عمليات در اولين روز نبرد، موفقيت آميز بود و اطلاعات بدست آمده از پيامهاي راديويي دشمن حاكي از آن بود كه به علت غافلگيري اوليهء نبرد، يگانهاي متجاوز قادر به كنترل خود نبوده و مداومن تقاضاي عقبنشيني ميكردند.
همچنين در اين روز، يگانهاي پدافند نيروهاي هوايي ارتش، موفق شدند 10 فروند از هواپيماهاي عراقي را سرنگون كنند.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
روز 11 / 2 / 1361
در ساعت 2 بامداد روز 11 ارديبهشت، در حالي كه نيروهاي ما به شدت خسته بودند و اندكي هم از آتشباري دشمن كاسته شده بود، به منظور مداومت فشار بر دشمن، قدسهاي 3 و 4 و 5 به ترتيب در مناطق «طراح»، «سيدالجابر» و «نورد» مجددن به خاكريزهاي دشمن حمله بردند، اما به دليل مقاومت بسيار سنگين دشمن و اجتناب از تلفات به مواضع قبل از تك بازگشتند.
نيروي هوايي ارتش، در پشتيباني از عمليات قرارگاه قدس و عمل بر عليه پاتكهاي سنگين يگانهاي زرهي دشمن گاهن با 600 سورتي پرواز، فعاليت بسيار زيادي نشان داد. در اين روز يك فروند هواپيماي اف-4 با شليك موشك سام6 دشمن، سرنگون گرديد.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
روز 12 / 2 / 1361
تلاش قرارگاه نصر براي ترميم خط سرپل، در اين شب كامل گرديد. ولي حدود ساعت 7:30 صبح، دشمن با انبوهي از تانكها و ادوات زرهي ديگر در حوالي جنوب گرمدشت، پاتك خود را آغاز نمود. پس از دفع پاتك دشمن با كمك بينظير كبراهاي هوانيروز، قرارگاه نصر تا پايان روز با دشمن به تبادل سنگين آتش پرداخت.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
روز 13 / 2 / 1361
در ساعت 1 بامداد، قدس5 (تيپ بيتالمقدس سپاه) به منظور پس گرفتن مجدد خاكريزهاي خط مقدم دشمن، اقدام به تك در جبههء نورد (محور جاده اهواز – خرمشهر) نمود. تك مزبرو با مقاومت سنگين دشمن مواجه شد و ادامهء پيشروي مقدور نگرديد.
به طور خلاصه، يگانهاي خودي به تحكيم و تثبيت مواضع و دفع حملات دشمن ادامه داده و تبادل آتش شديد توپخانه بين طرفين در جريان بود. اطلاعات واصله نشان ميداد كه لشگر 3 زرهي عراق، شامل تيپهاي 6 و 12 زرهي و 8 مكانيزه و يگانهاي تقويتي پياده اعزامي از بصره، از خرمشهر تا گرمدشت مستقر شده و لشگر 9 زرهي عراقي شامل تيپهاي 43 و 35 مكانيزه تقويت شده با يگانهاي پياده سوداني و مصري، از گرمدشت تا حسينيه در مقابل سرپل مستقر شده بودند.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
روز 14 / 2 / 1361
تبادل آتش بسيار شديدي در تمامي جبههها برقرار بود ولي از جانب دشمن حملهاي به سرپل صورت نگرفت. گزارشات واصله، حكايت از ورود نيروهاي زرهي و پياده جديد تقويتي دشمن به منطقه داشت. تمركز قواي متجاوز در گرمدشت و شمال خرمشهر وسيع بود.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
روز 15 / 2 / 1361
در منطقهء قرارگاه فتح، دشمن پس از اجراي يك آتش شديد كه از ساعت 1:30 تا 4 بامداد به درازا كشيد، اقدام به حمله نمود كه با مقاومت جدي نيروهاي خودي مواجه شد و در ساعت 9:30 صبح دفع گرديد. ساعت 11 صبح مجددن دشمن دست به حمله زد كه در ساعت يك بعد از ظهر پس از تحمل ضايعات و تلفات، مجبور به عقبنشيني گرديد. نيم ساعت بعد، حملهء سوم دشمن آغاز شد كه با فعاليت شديد توپخانهء خودي و نيروهاي خط مقدم، عمليات سوم دشمن نيز خنثا شد و به ناچار در 3 كيلومتري خط سرپل متوقف و تثبيت گرديد. تلفات و ضايعات وارده به دشمن در اين حملات، سنگين برآورد گرديد.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
روز 16 / 2 / 1361
قرارگاه فجر در ادامهء تامين طرح آفندي، پس از تغيير در سازمان رزمي يگانهاي تكرو، ساعت 2:10 بامداد در منطقهء عمومي تپه 182 و شيخ قندي به مواضع دشمن حمله كرد. در اين عمليات كه با رمز «يا علي اين ابيطالب» آغاز شد، علاوه بر يگانهاي ادغامي لشگر 77 و سپاه پاسداران كه به نام فجر 1 و 2 خوانده ميشدند، تيپ 17 پياده قم به نام فجر 5 و تيپ 33 المهدي به نام فجر6 شركت داشتند.
برابر طرح عملياتي، نيروهاي فجر 1 و 2 از سمت شرق به غرب به مواضع دشمن حمله كرده و فجرهاي 5 و 6 ضمن بستن عقبهء دشمن روي جادهء فكه – شيخ قندي، از سمت غرب به شرق به مواضع مزبور تك ميكنند و بدين ترتيب مواضع متجاوز از دو سمت مورد حمله قرار ميگرفت. فجرهاي 5 و 6 با الحاق با يكديگر روي جادهء شيخ قندي، محاصرهء نيروهاي دشمن را كامل و آنها را منهدم و منطقهء شيخ قندي را پاكسازي نمودند.
در ساعت 10:20، فجر5 و بيست دقيقهء بعد فجر6 و در ساعت 3 بامداد، فجرهاي 1 و 2 با دشمن درگير شدند و قبل از ساعت 4 بامداد، اولين خاكريزهاي دشمن را فجرهاي 1 و 2 به تصرف درآوردند و در ساعت 7 صبح فجرهاي 5 و 6 روي جادهء آسفالتهء فكه – شيخ قندي با يكديگر الحاق نموده و راه فرار دشمن سد و متجاوز به محاصرهء كامل درآمد. در اين عمليات كه با غافلگيري كامل دشمن انجام شد، نيروهاي دشمن در منطقهء شيخ قندي منهدم و حدود 790 نفر به اسارت درآمدند. نيروهاي فجر تا ساعت 10 صبح، هدفهاي خود را تحكيم و تثبيت نمودند و به طور قطعي، توانستند هدف خود را حفظ نمايند.
همچنين يك فروند هواپيماي اف-4 كه در پشتيباني از عمليات قرارگاه فجر عمل ميكرد در ساعت 6:30 صبح هدف سام6 قرار گرفت و سرنگون شد.
قرارگاه كربلا با ملاحظهء موفقيت قرارگاه فجر در تامين هدفهاي خود، دستور داد كه قرارگاه مذكور، حداكثر تا ساعت 2 بعد از ظهر روز 17 ارديبهشت ماه، طرح عملياتي خود را براي ادامهء تك به سوي فكه تهيه نموده و بنا به دستور بعدي، آن را اجرا نمايد. بنا به تدبير سرفرماندهي مشترك قرارگاه كربلا، اين عمليات (مرحلهء سوم عمليات بيتالمقدس) عنوان گرديد كه با توجه به آنچه در طرح عملياتي كربلا3 طرحريزي شده بود تازگي داشت. به هرحال چون قرارگاه فجر به خاطر پائين بودن توان رزمي و منطقهء وسيع مسئوليت، در آن وضعيت توانايي اجراي چنين عمليات وسيعي را نداشت، لذا ادامهء تك به سوي فكه اجرا نشد.
فرماندهان قرارگاه کربلا به همراه شهيد صياد شيرازي
[External Link Removed for Guests]
اجراي مرحلهء دوم عمليات
در اوائل روز 16 / 2 / 1361، قرارگاه كربلا مصمم گرديد كه مرحلهء دوم عمليات بيتالمقدس را برابر تدبير اعلام شده در دستور جزء به جزء شمارهء 2، اجرا نمايد. لذا ساعت 21:30 اين روز را به عنوان زمان آغاز مرحلهء دوم عمليات به قرارگاههاي قدس، فتح و نصر ابلاغ نمود.
قرارگاههاي فتح و نصر با تغيير سريع در سازمان رزمي و تغييراتي در گسترش نيروهاي خود، آمادهء اجراي ماموريت شدند.
چون در دستور جزء به جزء شمارهء 2، به قرارگاه نصر، جبههء كمعرضتري واگذار شده بود، لذا قرارگاه مزبور، نصرهاي 1 و 2 را در خط و نصرهاي 3 و 4 را در احتياط قرار داده و نصر 5 و 6 (تيپ 46 فجر سپاه پاسداران) را عهدهدار حفاظت و پوشش جناح جنوبي خود در پيشروي به سوي مرز نمود.
ساعت 22:15 (با 45 دقيقه تاخير) قرارگاه كربلا با صدور روز «يا علي ابن ابيطالب» به قرارگاههاي فتح و نصر دستور اجراي مرحلهء دوم عمليات بيتالمقدس را صادر كرد.
نيروهاي دشمن در مقابل هجوم سريع و غافلگيركنندهء يگانهاي ما، مقاومت بسيار ضعيفي نشان داده و خيلي زود اقدام به فرار و عقبنشيني دست زدند. نيروهاي ما، ضمن انهدام دشمن، به پيشروي به سوي مرز كه در فاصلهء 15 – 16 كيلومتري خط سرپل قرار داشت، ادامه دادند.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
روز 17 / 2 / 1361
در ساعت 3:40 ، يگانهاي قرارگاه فتح با سركوب پاتك دشمن، به خاكريز مرزي عراق در منطقه محوله رسيد و براي اولين بار از آغاز جنگ، نيروهاي ما عملن به مرز مشترك با عراق رسيدند.
در ساعت 5:30 صبح، دشمن به قرارگاه فتح از منطقهء بالاي جادهء حسينيه پاتك نمود كه اين درگيري تا ساعت 10 صبح ادامه يافت و نيروهاي دشمن در اين پاتك به طور كامل محاصره و منهدم گرديدند.
نقشهء رخنهء ايجاد شده در محل نيروهاي قرارگاه فتح
[External Link Removed for Guests]
حدود ساعت 9 صبح، دشمن با نيروهاي تازه نفس به يك پاتك سنگين در جنوب غربي نصر2 (منطاق شمالي شلمچه) اقدام نمود كه با آتش بسيار سنگين توپخانه همراه بود و موفق به رخنه در بين يگانهاي نصر2 و ايجاد شكاف بين نصر1 و 2 گرديد.
قرارگاه نصر، فورن نيروهاي كمكي نصر3 و 4 را احضار نمود كه همراه با تلاش يگانهاي درگير، تا حدود زيادي منجر به ترميم رخنهها و شكافها گرديد.
تلاش مجدد قرارگاه نصر در ساعت 3 بامداد روز بعد (18 / 2 / 1361) براي ترميم كامل شكافها و تامين خط مرزي به عمل آمد. اگرچه شكافها كاملن ترميم گرديد ولي به علت مقاومت شديد دشمن، قرارگاه نصر موفق به تامين خاكريز مرزي در منطقه محوله نگرديد و كماكان در خاكريز دژ مرزي ايران (سه كيلومتري مرز عراق) مستقر ماند.
قرارگاه نصر از جناح جنوبي خود، تحت فشار بسيار سنگين و مداوم دشمن قرار داشت. زيرا دشمن براي حفظ خرمشهر سرسختانه تلاش ميكرد.
فعاليت هوايي دشمن بسيار شديد بود و در اين روز بيش از 20 بار تلاش نمود كه پلهاي شناور را بمباران كند كه موفق نشد. در اين روز 6 فروند از هواپيماهاي دشمن از نوع ميراژاف1 و سوخوي20 و 22 هدف قرار گرفته و سرنگون شدند و 2 خلبان عراقي به اسارت درآمدند. همچنين يك فروند هليكوپتر دشمن از نوع ميل24 به اشتباه در منطقهء شيخ قندي فرود آمد و خلبان آن دستگير شد.
اسراي دشمن در اين روز به 482 نفر بالغ شدند كه فرمانده و معاون تيپ 24 مكانيزه از جملهء آنان بودند.
بخش كوچكي از ضايعات وارده به يگانهاي دشمن در روز 17 / 2 / 1361
گردان تانك تيپ 26 زرهي = 80 درصد انهدام
گردان تانك المهلب = 60 درصد انهدام
گردان تانك تموز از تيپ 17 زرهي = 80 درصد انهدام
گردان 1 تيپ 19 پياده = 80 درصد انهدام
و 10 گردان و تيپ ديگر بين 10 تا 50 درصد منهدم شدند.
تعداد كشتههاي دشمن بيش از 3000 نفر برآورد گرديد.
همچنين قرارگاه كربلا به قرارگاه نصر دستور داد كه جادهء آسفالتهء خرمشهر – شلمچه را زير آتش توپخانهء خود قرار داده و تردد خودروهاي عراقي را روي اين محور مختل نموده و مانع از تجديد سازمان يگانهاي عقب راندهء دشمن در جناح جنوبي خود گردد.
منطقهء آزاد شده در عمليات مرحلهء دوم عمليات بيتالمقدس (17 / 2 / 1361)
فاصلهء قرارگاه نصر از خط مرز 3 كيلومتر و تا خرمشهر حدود 12 كيلومتر
[External Link Removed for Guests]
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
عمليات روز 18 / 2 / 1361 و 19 / 2 / 1361
در اوائل اين روز، سرفرماندهي تصميم گرفت براي افزايش بيشتر توان رزمي در منقطهء قرارگاه فتح و همچنين به منظور ادامهء پيشروي قرارگاه فتح در شرق بصره (شمال خرمشهر) به قرارگاه قدس دستور داد قدس2 (تيپ2 زرهي لشگر16 + تيپ پياده ثارا...) را كه در احتياط قرارگاه قدس قرار داشتند ظرف اين روز به منطقهء قرارگاه فتح حركت داده شده و در اختيار قرارگاه كربلا بگذارد.
اندكي بعد، خبر رسيد كه دشمن مواضع خود را در مناطق «طراح» ، «سيدجابر» ، «فرسيه» به يك عقبنشيني اختياري دست زده است تا از تهديد شرق بصره جلوگيري نمايد. اين همان چيزي بود كه در طرحريزي مانور عمليات كربلا3 پيشبيني شده بود.
حوالي ظهر، سه بريدگي بزرگ روي جادهء اهواز – خرمشهر با ريختن دهها كاميون كمپرسي سنگ و خاك، ترميم شد و جاده براي عبور عناصري از قدس 5 و 2 فراهم گشت. سپس اين نيروها با استفاده از جاده به پيشروي پرداخته و ساعت 2 بعد از ظهر، پادگان حميد پس از 19 ماه اشغال در حالي كه به طور كامل تخريب شده و تانكهاي چيفتن موجود در آن از طرف صدام به شاه حسين اردني اهداء شده بود به دست نيروهاي ما افتاد.
با الحاق عناصر قدس5 با فتح5 (قدس1 سابق) ارتباط زميني قرارگاههاي قدس و فتح (مناطق آزاد شدهء غرب كارون) با اهواز از طريق جادء اهواز – خرمشهر برقرار گرديد.
همچنين شهر هويزه كه توسط متجاوزين بعثي با خاك يكسان شده بود در ساعت 2 بعد از ظهر به اشغال نيروهاي ما درآمد.
طرح كلي حركت به اخذ تماس قرارگاه قدس
[External Link Removed for Guests]
قرارگاه كربلا از نيروي هوايي خواست كه ستونهاي زرهي دشمن را كه در منطقهء «جفير» به سمت جنوب غربي عقبنشيني ميكردند شناسايي و بمباران كند. نيروي هوايي با انجام بيش از 100 سورتي پرواز با هواپيماهاي اف-4 و استفاده از بمبهاي 500 پوندي از ارتفاع بالا و پائين ادوات زرهي دشمن را به شدت مورد هدف قرار داد. در اين عمليات نيز يك فروند اف-4 در منطقهء جفير هدف موشك دشمن قرار گرفت و سرنگون شد.
با توجه به تمركز قواي دشمن در شرق بصره براي پدافند از شهر، مرحلهء سوم عمليات يعني پيشروي به سمت شرق بصره مقدور ديده نميشد از اين رو تصميم گرفته شد كه تمركز تلاشهاي نيروهاي ما به آزادسازي خرمشهر معطوف شود. در طرحريزي عملياتي كربلا3، اگرچه پس از مرحلهء تامين مرز و خرمشهر ادامهء عمليات در شرق مرز و تهديد بصره به عنوان يك هدف تاكتيكي به منظور انحراف ذهن دشمن از خرمشهر به بصره منظور شده بود، اما واقعيت اين بود كه از همان ابتدا هم ضعفهايي در ادامهء يك عمليات وسيع و درازمدت چندمرحلهاي و قابل پيشبيني نبودن وضعيت و واكنشهاي دشمن، آزادسازي مناطق اشغالي غرب كارون و به ويژه خرمشهر به اهداف اصلي عمليات كربلا3 مبدل شدند.
