ايدز HIV
سلامتي شرط حيات و رسيدن به رشد و کمال است، تمام کشورهاي جهان، با هر شکل حکومتي تأمين سلامتي افراد جامعه را جزء اولويت هاي برنامه خود قلمداد مي کنند چرا که جامعه سالم در گرو پرورش انسانهاي سالم است.
از آنجايي که بسياري از بيماريها قابليت انتشار و سرايت به ديگر افراد و جوامع را دارد امروزه عزم جهاني، ريشه کن نمودن بيماريها را هدف قرارداده است. زمانيکه دنيا در سال 1981 با ريشه کني" آبله" خود را آماده جشن گرفتن غلبه بر بسياري از بيماريها از جمله فلج اطفال ، ديفتري و سرخک کرده بود يک نوع بيماري ناشناخته در اروپا،آفريقا، آمريکا و ستراليا گسترش يافت به نام «ايدز» که با گذشت بيست سال و صرف هزينه هاي سرسام آور کشف نشده است و با گسترش دامنه اين بيماري در کشورهاي آفريقاي جنوبي و آسيا متأسفانه اين بيماري «بلاي قرن دنيا» لقب گرفته است.
درست است که «ايدز» يک بيماري عفوني جسمي است ولي در پيشگيري که تنها راه مقابله با اين بيماري است چاره اي نيست جز اينکه به سلامت عاطفي ، رواني اجتماعي افراد جامعه توجه کنيم و علاوه بر ارايه آموزش مهارت هاي لازم توسط مدرسه و جامعه، خانواده مطمئن ترين مرکز تأمين سلامت همه جانبه و آموزش مؤثر است. از اينرو در اين شماره اشاره به اين موضوع مي پردازيم.
اميد است با توسعه سلامتي بين اعضاي خانواده راه نفوذ اين بيماري خانمان سوز را به خانه خود ببنديم که علاج واقعه را قبل از وقوع بايد کرد.
سالم و پايدار باشيد
ايدزچيست؟
ايدز يک بيماري ويروسي است که سيستم دفاعي بدن را به مرور زمان از بين برده و مختل مي کند، طوري که بيمار در برابر عفونت بي دفاع شده و در نهايت از پاي در مي آيد. سازمان جهاني بهداشت با توجه به پنهان بودن بيماري ايدز، پيش بيني مي کند که تا سال 2005 بيش از 30 تا 40 ميليون نفر از مردم جهان به ويروس ايدز مبتلا خواهند شد که 10 ميليون از آنان را کودکان تشکيل مي دهند. همچنين پيش بيني مي شود دو سوم از مبتلايان به ايدز از مردم کشورهاي جهان سوم باشند.
راههاي اصلي انتقال بيماري :
- تماس جنسي با افرادي که آلوده هستند.
- تزريق خون و فرآورده هاي خوني
- استفاده از وسايل پزشکي استريل نشده و سر سوزن هايي که به صورت مشترک استفاده مي شوند.
- انتقال از مادر آلوده به کودک (قبل ، حين و بعد از زايمان با شير دادن به کودک)
ايدز از راههاي زير منتقل نمي شود:
- دست دادن و يا در آغوش گرفتن
- عطسه و سرفه کردن
- نيش حشرات
- استفاده از حمام و دستشويي و استخر عمومي
- خوردن و نوشيدن
- عرق بدن
- نشستن کنار فرد بيمار در کلاس، محل کار و يا جاهاي پر رفت و آمد
- هوا
- ملاقات با بيماران در بيمارستان
- استفاده از تلفن عمومي
- بنابراين افراد مبتلا به ايدز نياز به حمايت و همدلي اطرافيان و جامعه دارند و جداسازي اين افراد از سايرين از لحاظ روحي، رواني براي آنان شايد کشنده تر از خود بيماري باشد بسياري از مبتلايان به ايدز نه به دليل بي بند و باري جنسي ، بلکه به خاطر ناآگاهي و بي احتياطي گرفتاري اين بيماري مهلک شده اند.
بنابراين افراد مبتلا به ايدز نياز به حمايت و همدلي اطرافيان و جامعه دارند و جداسازي اين افراد از سايرين از لحاظ روحي ، رواني براي آنان شايد کشنده تر از خود بيماري باشد بسياري از مبتلايان به ايدز نه به دليل بي بند و باري جنسي، بلکه به خاطر ناآگاهي و بي احتياطي گرفتار اين بيماري مهلک شده اند.
افرادي که بيشتر در معرض بيماري ايدز قرار دارند :
- زنان و مردان فاسد و بي بند و بار
- افرادي که شرکاي جنسي متعدد دارند
- همسران افراد مبتلا به ايدز که در ارتباط زناشويي از کاندوم استفاده نمي کنند.
- معتادان تزريقي که از سرنگ ها و سر سوزن هاي مشترک استفاده مي کنند.
- افرادي که با استفاده از وسايل مشترک و استريل نشده خالکوبي ( يا تاتو) مي کنند
- پزشکان و پرستاران که با بيماران متبلا سر و کار بيشتري دارند.
- افرادي که آمادگي تجربه ي رفتارهاي پر خطر را دارند.
مراحل پيشرفت بيماري :
مرحله اول (عفونت حاد)
: در اين مرحله وقتي فرد به ويروس آلوده شد علائمي نظير تب، گلو درد، درد مفاصل، عضلات ، سردرد ، بي اشتهايي، تهوع و استفراغ و ... ظاهر مي گردد. زمان ظاهر شدن اين علائم معمولاً 12 – 1 هفته پس از آلودگي است.
مرحله دوم ( بدون علامت):
اين مرحله زماني است که مرحله اول (عفونت حاد) بهبود پيدا کرده و بيمار وارد مرحله ي شده است که هيچ علامتي در او ديده نمي شود. شخص به ظاهر سالم و مانند ساير افراد مشغول انجام فعاليتهاي عادي زندگي خود مي باشد. اگر در اين مرحله آزمايش خون انجام گيرد، نتيجه مثبت است و نمي توان بيماري را کنترل کرد.
مرحله سوم (بزرگي غده هاي لنفاوي):
در اين مرحله غده هاي لنفاوي فرد آلوده بزرگ مي شوند اما دردي ندارند. تعداد غده ها بيشتر از دو تا و بزرگتر از يک سانتي متر است و به مدت 3 تا 6 ماه قابل لمس هستند. اين غده ها در ناحيه گردن ، پس سر و زير بغل ديده مي شوند.
مرحله چهارم (نقض ايمني بدن يا HIV:
در اين مرحله سيستم دفاعي بدن دچار نقض و آماده ي ابتلا به عفونتها و يا ساير بيماريها مي شود يعني ويروس ايدز بر روي سيستمهاي دفاعي و دستگاههاي بدن، مجاري تنفسي ، گوارش، پوست ، مخاط گوش، سيستم عصبي و ... اثر مي گذارد. در اثر عفونت زياد بيمار کاهش وزن شديد و تنگي نفس پيدا مي کند و جوش هاي چرکي صورتي يا بنفش رنگ روي پوست و داخل دهان ديده مي شود که در نهايت به فوت بميار منجر مي شود.
چرا بايد جوانان و نوجوانان آموزش داده شوند؟
1 – جوانان يا اطلاعات کافي درباره چگونگي انتقال ايدز ندارند و يا اگر دارند به دليل عدم مهارت ، نبودن حمايت و فقدان امکانات لازم در مقابل بيماري ايدز از خود مراقبت نمي کنند.
2 – در اين دوران الگوهاي سالم رفتاري، در دوران نوجواني و جواني بسيار آسانتر از زماني است که رفتارهاي «پرخطر» شکل گرفته باشند.
3 – بعضي از جوانان مبتلا به ويروس HIV درصدد معالجه خود نيستند و مي ترسند زندگي خصوصي آنان با خطر مواجه شود.
4 – ايجاد ارتباط عاطفي مداوم با افراد خانواده به جوان احساس امنيت و اطمينان مي بخشد.
5 – در دوره جواني تمايل فرد به گروه و ارزشهاي آن بيشتر است؛ سالم سازي رفتار در گروه سبب بهداشت رواني آن و در نتيجه دوري از رفتارهاي پرخطر مي شود.
6 – دوره نوجواني و جواني، دوره تجربه اندوزي و کنجکاوي است. آموزش هاي سالم مي تواند نوجوان را از دست زدن به تجارب خطرناک دور کند.
7 – نوجوان و جوان فاقد اطلاعات است و مي خواهد هر آنچه را که ديده يا شنيده است به مرحله عمل درآورد و تجربه کند.
8 – بسياري از جوانان اطلاعات خود را درباره مسايل جنسي از طريق دوستان و يا فيلم ها بدست مي آورند. البته بعضي از جوانان در اين باره با هيچ کس صحبت نمي کنند.
9 – ممکن است بعضي از جوانان پس از صحبت کردن با ديگران جواب قانع کننده دريافت نکنند و يا با بي اعتنايي مواجه شوند.
چرا زنان و دختران بيشتر در معرض خطر ابتلا به ايدز مي باشند؟
- تعداد غلظت ويروس ايدز در مردان آلوده بيشتر از زنان آلوده است و به همين دليل مردان به آساني ويروس HIV را به زنان منتقل مي کنند.
- هنگام ارتباط جنسي ، محل تماس پوست در زنان بيشتر از مردان است.
- بدن زنان سريعتر و بيشتر از مردان زخم مي شود.
- در مردان احمال چند همسري و يا داشتن شريک جنسي بيشتر است.
- بدن زنان نسبت به مردان بيشتر در معرض عفونت قرار دارد.
- ميزان خشونت جنسي در مردان نسبت به زنان بيشتر است.
- تعداد مبتلايان به مواد تزريقي (اعتياد) در مردان بيشتر و اين امر ممکن است باعث انتقال آسانتر ويروس ايدز به زنان باشد.
- بعضي از زنان به خاطر فقر مالي ، بلند پروازي و يا بي بندوباري روابط جنسي نامشروع برقرار مي کنند و خود و ديگران را به خطر مي اندازند.
- بيماريهاي مقاربتي در زنان اغلب علائم و نشان هاي خاص و آشکاري ندارد. وجود اين بيماريهاي پنهان در انتقال و پذيرش ويروس ايدز نقش زياد دارد.
- زنان در استفاده همسرانشان از پوشش (کاندوم ) نقش کمتري دارند، فکر مي کنند اگر در اين زمينه اصرار ورزند شوهرانشان نسبت به آنان خشونت اعمال مي کنند و يا بي اعتماد مي شوند.
- عوامل فيزيولوژيک نيز در ميزان ابتلاي دختران جوان به اين بيماري نقش دارند. بدين صورت که چون برخي از بافتهاي بدن آنان هنوز به طور کامل رشد نکرده اند، ويروس را به سرعت جذب مي کنند.
راهکارهاي پيشگيري از بيماري ايدز:
- تلاش براي پرورش اعتقادات مذهبي و معنوي اعضاي خانواده، هر چقدر اعتقادات ديني افزايش يابد آسيب پذيري در مقابل اين بيماري کمتر خواهد شد.
- ايجاد احساس اميدواري به زندگي و آينده
- آموزش دادن ارزشهاي اخلاقي جامعه به جوانان و نوجوانان
- ايجاد و تقويت احساس ارزشمندي و مفيد بودن در افراد جامعه
- ايجاد مهارتهاي تصميم گيري در جوانان تا بتوانند در موقعيتهاي مختلف زندگي تصتيم مناسبي بگيرند.
- حمايت عملي مؤسسات و نهادهاي جامعه براي تشکيل و پايبندي به نظام خانواده
- کمک به نوجوان براي کسب توانايي مقابله با هيجانها و تنش ها
- اطلاع رساني عمومي براي مبارزه با بيماري
- حمايت از افراد مبتلا به ايدز (تا نتوانند اين بيماري را منتقل کنند)
- حذف ازدواج هاي تحميلي و زود هنگام
- حمايت از جوانان براي عضويت در گروههاي اجتماعي مناسب
- تشويق و ترغيب نوجوانان و جوانان براي انجام دادن فعاليتهاي مستمر و منظم ورزشي
- توسعه مراکز راهنمايي و مشاوره خانواده و مشاوره قبل از ازدواج
منبع : حسن زارعيان
شبکه 4 آموزش صدا و سیما
