مرکز انجمنهای تخصصی

هدهد



هُدهُد یا شانه‌بسَر یا مرغ سلیمان (با نام علمی Upupa epops) نام یکی از پرندگان از راسته سبزقباسانان است. زیستگاه این پرنده بیشتر در آسیا، اروپا و افریقای شمالی است.هدهد ماده در انتهای بدنش غدد چربی بد بویی است که باعث می‌شود وقتی در لانه حضور دارد بوی بدی از لانه خارج شود و اکثر مردم بر این تصورند که بوی بد به علت مدفوع این حیوان است.
تشخیص این پرنده خیلی آسان است، نر و ماده همشکل هستند،نشانه‌های تشخیص هردوجنس آن عبارت است از سر وبدن قهوه‌ای مایل به صورتی کمرنگ دم وبالها را راهراه عرضی پهن سیاه وسفید. کاکُل بلند (تاجی قشنگ) بر سر دارد. باپرهای بلند نوک سیاه، ومنقار دراز خمیده، بیشتر روی زمین ودر فضای باز تغذیه می‌کند. پروازی کند وموجی وهمراه با باز و بسته کردن آهسته بالهاست. در زمین‌های باز و پردرخت دیده می‌شود. زمستان در فضای‌های بازتر و بوته زار می‌‌گذارند. در سوراخهای کهن و گاهی در خرابه آشیانه می‌‌سازد. در تابستان فراوان است. و در پشت رودخانه و گاهی هم در باغ‌ها زیاد دیده می‌شود.

شاه بوف



شاه‌بوف پرنده‌ای (Bubo bubo) از خانواده جغد، بزرگترین نوع جغد و دو برابر جغد گوش‌دراز است. شاه‌بوف در حدود ۶۶ تا ۷۰ سانتیمتر طول دارد. این پرنده دارای گوشپرهای مشخص، سینه زرد مایل به قهوه‌ای بارگه‌های پهن، چشم‌های درشت نارنجی رنگ، سطح پشتی زرد مایل به قهوه‌ای بالکه‌های قهوه‌ای پررنگ است.این پرنده صبح خیلی زود و غروب به شکار می‌رود. معمولا بصورت تنها در شکاف سنگ‌ها و درخت‌ها یا روی شاخه‌های درخت در محلی نزدیک به تنه درخت قائم می‌نشیند، یا در آشیانه متروک پرندگان شکاری زاد و ولد می‌کند.این پرنده نسبتاً بومی و فراوان است. دانشمندان حدود ۵۲۵۰ نوع جغذ را در سراسر دنیا شناسایی کرده‌اند. جغد در سراسر مناطق معتدل، استوائی وشبه قطبی دنیا زندگی می‌کند. جغد در جزایر منقر و دور از خشکی‌ها زندگی می‌کند که به سختی طول این گونه جغد به ۱۵ سانتیمتر می‌رسد. یزرگترین جغد، جغد بزرگ خاکستری است که در اعماق جنگل‌های کانادا و آلاسکا زندگی می‌کند. بلندی آن ۶۷ سانتیمتر وبال گشوده اش به ۱۳۷ تا ۱۵۲ سانتیمتر می‌رسد.

پنگوئن فرمانفرما



پنگوئن فرمانفرما (Aptenodytes forsteri) بزرگ‌ترین گونه پنگوئن است. این پرنده بر خلاف پرندگان دیگر، هرگز به زمین خشک پا نمی‌گذارد او تمام عمر خود را یا در دریا و یا روی یخهای قطب جنوب می‌‌گذراند فرمانفرمای ماده در فصل پاییز تخمگذاری می‌کند و در طول زمستان تاریک قطب جنوب پرنده نر روی تخمها می‌‌خوابد در طول این سه ماه پرندگان نر هیچ چیز نمی‌خورند و برای گرم شدن به همدیگر می‌‌چسبند.
نام این پرنده از انگلیسی ترجمه شده ولی این پنگوئن در انگلیسی پنگوئن شاهنشاهی نام دارد. منابع فارسی پس از انقلاب ناچار به تحریف در ترجمه نام این جانور شده‌اند. شاه‌پنگوئن می‌تواند نامی کوتاهتر و مناسبتر برای این پرنده باشد.

فلامینگو



فلامینگو پرنده‌ای است باپاهای دراز ومنقاری منحنی وگردنی بلند خمیده، آبچر بابدنی بسیار کشیده وپر وبالی به رنگهای سفید وصورتی است. در برواز‌ها با‌ها وکردنش کشیده وقدری بائین تر از سطح بدن قرار می‌کیرد. بالهایش ترکیب زیبائی از رنکهای سرخ زسیاه نشان می‌دهد. برنده نابالغ قهوه‌ای مایل به خاکستری جرک است. فلامینکو به آرامی راه می‌رود ودر حالیکه سر ومنقار خودرا در آب کم عمق فرو برده تغذیه می‌کند. فلامینکو از ۹۰/۰ تا ۵ /۱ متر بلندی دارد. بیشتر فلامینکو‌ها حلزون وکیاهان آبی را می‌خورند. این برندکان یصورت کله لی که به هزاران می‌رسد زندکی می‌کنند.
سالی یکبار جفتگیری می‌کند. ولانه‌ای گلین برای تخمگذاری می‌سازد. بیشتر فلامینگو‌های ماده یک تخم در سوراخ لانه می‌گذارند ونر و ماده هردو به نوبت روی تخم می‌خوابند. بس از سی روز جوجه از تخم بیرون می‌آید. جوجه فلامینگو بعد از ۵روز لانه را ترک می‌گوید وبه گروه فلامینگو‌های حوحه می‌بیوندد. اما برای تغذیه به لانه‌ای که درآن تولد یافته و پدر ومادر برایش خوراک آماده کرده‌اند باز می‌گردد. بعد از دوهفته خود به جستجوی خوراک می‌پردازد. فلامینگو در محیط طبیعی از ۱۵ تا ۲۰ سال زندگی می‌کند. بیشتر پرنده‌شناسان فلامینگو‌ها را به چهار گونه تقسیم کرده فلامینگو‌های بزرگ در آفریقا، جنوب آسیا و اروبا وجنوب آمریکای جنوبی وهند غربی زندکی می‌کنند. فلامینگو‌های کوچک در دره کریت ریفت کنیا و تانگانیکا در آفریقا به سر می‌برند. فلامینگو‌های دیگر دو گونه هستند. گونه کمیاب فلامینکو‌های آندی وجیمس می‌باشند که در کرانهٔ دریاجه‌های بلند کوههای آند در آمریکای جنوبی به سر می‌برند. فلامینگو‌های وحشی روزگاری در فلوریدای جنوبی می‌زیستند، اما مردم آنها را به خاطر برهای زیبایشان کشتند.
زيستگاه
درمردابهای ساحلی کم عمق. ماندابهای حاصل طغیان در یاجه‌ها، لجین زارها و غیره به سر می‌برند.در دریاچهٔ ارومیه و در تابستان در فارس به سر می‌برند وممکن است در خوزستان زاد و ولد کنند.

هما، شكارچي اي كه سعادت مي آورد
هما، لاشخوري شبيه به يك شاهين عظيم است كه در افسانه هاي ايران مثل ققنوس در اساطير مصر و يونان صاحب كرامت است.



سيستان و بلوچستان هنوز هم شاهد پرواز هما يكي از پرندگان افسانه*اي ايران باستان بر فراز دشتها و عرصه هاي طبيعي است.
شايد كمتر كسي بداند كه هما، پرنده افسانه اي ايران باستان، گونه اي لاشخور است و هنوز هم در طبيعت ايران و به ويژه طبيعت استان سيستان و بلوچستان ديده ميشود.
هماي اساطيري

هما در افسانه هاي ايران مثل ققنوس در اساطير مصر و يونان صاحب كرامت است.
هما را مرغ سعادت ميخوانند و در اساطير زرتشتي هم از آن با نام «سائنا» يا «سيمرغ» ياد شده است.
اينكه هما مرغي استخوانخوار است، باوري است كه از ديرباز در ايران رواج داشته و امروزه نيز رواج دارد.
سعدي در توصيف اين پرنده ميگويد: «هماي از همه مرغان از آن شرف دارد ــ كه استخوان خورد و جانور نيازارد.»
صادق هدايت نيز در مورد هما نوشته است: «جمعي گفته اند كه آن كركس است كه مردار خورد و از آن جنس بسيار است به هماي بر سعادت معروف است. چنانچه گويند سايه آن بر هر كس افتد، پادشاهي و دولت يابد و لغت همايون هم كنايه از اين معني است. اينكه عوام در موقع تشكر ميگويند خدا سايه شما را از سر ما كم نكند، اشاره به همين مسئله دارد.»
دکتر محمد معين نيز در ارتباط با اين پرنده ميگويد: «هما پرنده اي است از راسته شکاربانان روز، با جثه اي قوي که جز استخوان نخورد و استخوان هاي بزرگ را از بلندي بر صخره اي فکند تا پس از قطعه شدن آنرا بخورد. هماي را عوام فرخنده گيرند و گرامي شمرند.»
در ادبيات داستاني کهن و قصه هاي عاميانه آورده اند که وقتي پادشاه و يا اميري در ميگذشت و وارثي نداشت براي تعيين جانشين او مردم، همه در ميداني اجتماع کرده و هما را رها ميکردند.
هماي روي سر و يا شانه ي هر کس مينشست، او پادشاه يا امير آن کشور ميشد.
بنابراين در اساطير ايران زمين آمده است كه هماي سعادت بر شانه هاي شبان مفلوك نشست و پادشاهي نصيبش شد.

شناسنامه هما

هما فرخنده است و فرخنده نيز معني ميدهد. لاشخوري است كه بيشتر به يك شاهين عظيم شباهت دارد.
طرح مشخص بدن در حال پرواز، اين پرنده را از ساير لاشخورها متمايز كرده است.
بالهاي هما دراز، كم عرض و زاويه دار است و دمي بلند، لوزي شكل و تيره رنگ دارد. سطح پشتي، بال ها و دم آن سياه مايل به خاكستري و سرش به طور كلي نخودي رنگ است.
اطراف چشم و ناحيه پس منقار سياه رنگ است كه به يك دسته موي سياه ريش مانند در زير منقار منتهي ميشود.
سطح شكمي نارنجي مايل به زرد و ناحيه سينه به طور واضح نارنجي رنگ است كه با بالهاي تيره تضاد خاصي را نشان ميدهد.
نابالغ اين پرنده، سروگردني تيره دارد. هما از لاشخورهاي ديگر فعالتر و معمولا تك زي است.
طول بدن آن يك تا 1/1 متر است و بيشتر در كوهستانهاي مرتفع و دورافتاده زندگي ميكند و در غارهاي مشرف به پرتگاهها آشيانه ميسازد.
از ديگر زيستگاههاي اين گونه زيستي، پارك ملي لار و بمو و منطقه حفاظت شده دنا است.

[External Link Removed for Guests]

عروس غاز : branta ruficollis



مشخصات ظاهري :

اين پرنده، 55 سانتيمتر طول دارد و از غازهاي تيره رنگ و كوچك است و به واسطه رنگ تيره اش از غازهاي ديگر متمايز است. منقارش سياه و بسيار كوچك است . مرزبندي رنگها سفيد است . سر اين پرنده ، در حاشيه چانه و گلو قرمز بلوطي است و سر و پشت گردن سياه است . روتنه و شكم سياه و در پهلوها حاشيه سفيدي ديده مي شود كه تا زير شكم و دُم را مي پوشاند و لكه سفيدي در جلو چشمانش مشاهده مي شود . سريع و چابك است و اغلب همراه با غازهاي خاكستري به سر مي برد .

صدا: صداي اين پرنده ، هنگام پرواز ، خشن و مقطعي ، شبيه ((كي .كوي ، kee –kui )) شنيده مي شود .

زيستگاه:

اين پرنده زمستانها ، در تالابهاي عراق و تركيه به سر برده و به صورت اتفاقي به ايران مهاجرت مي كند. در ايران به تعداد اندك در دشت مغان ، ميانكاله و خوزستان ديده مي شود .

حفاظت:

اين پرنده نادر و كمياب است . بنابراين ، نياز به برنامه ويژه حفاظتي در مناطقي كه ديده مي شود ،دارد .

زيستگاه در منطقه ميانكاله:

اين پرنده در حال حاضر بيشتر در جنوب تالاب ميانكاله در مجاورت صحراي گز ديده مي شود . سال قبل طي پر س جوي كه از شكارچيها و صيادان منطقه داشتم متاسفانه متوجه شدم علارقم اينكه پرنده بسيار بسيار نادري است ولي باز هم شكار مي شود .

يكي از شكارچيها مي گفت كه عروس غاز تا 7 الي 8 سال پيش به تعداد خيلي زياد در ميانكاله زمستان گذراني مي كردند ولي طي اين سالها خيلي كم ديده شده اند .

طوطى طوق صورتی


[External Link Removed for Guests]

اندازه اين پرنده40 سانتى متر( با احتساب دم كه طول آن 25 سانتى متراست) میباشد.

تنها نوع طوطى كه به حالت وحشىدر ايران يافت ميشود. پرنده اى است كاملاُ مشخص به رنگ سبز روشن با دم خيلى دراز و نوك تيز، بالهاى نوك تيز و منقار قلاب مانند.
پرنده نر گلوى سياه دارد و در پس گردنش يك طوق باريك به رنگ صورتى مايل به قرمز ديده ميشود. پروازش سريع و توام با بال زدنهاى تند است. پرنده اىاست اجتماعى و در مناطقى كه فراوان است به صورت گله هاى كوچك ديده ميشود.
زيستگاهش باغها، ميوه زارها، پاركها و كشتزارهاى با درختهاى بلند است.
جمعيتهايى كه از طوطى هاى قفسى فرارى نتيجه شده اند، به حالت وحشى در بسيارى از شهرهاى بزرگ ايران ، در زمينهاى پست ناحيه خزر و خوزستان ديده ميشوند.

با توجه به غنای مطالب این تاپیک به موضوع مهم تبدیل شد

خوتكاى سفيد Anas querquedula


[External Link Removed for Guests]


[External Link Removed for Guests]

، يك مرغابى كوچك است . اين پرنده بيشتر در اروپا و غرب آسيا زاد و لد مى كند ، و كاملا مهاجر است ، و در زمستانها در گروه هاى بزرگ جمعى و به صورت گله اى به سوى آفريقا حركت مى كند.
به راحتى با يك پرواز پر پيچ و خم سريع مانند خوتكا هاى ديگر از روى آب بلند مى شود . و در پرواز بسيار چابك و سريع است.
در بالغ ها پرنده نر به راحتى قابل تشخيص است ، و داراى سر قهوه اى و سينه سفيد و يك پهناى سفيد كمان مانند در بالاى چشمش مى باشد. در حال استراحت پر و بالش خاكسترى ديده مى شود و پرهاى كتفش، خاكسترى ، بلند و آويزان و داراى نوك و پا هاى خاكسترى رنگ است. در پرواز رنگ بال هايش آبى كمرنگ ديده مى شود.

اين پرنده ترجيحا از مواد روى آب تغذيه مى كند و يا از طريق شيرجه زدن و واژگون شدن در آب غذايش را بدست مى آورد.

طوطي برزيلي



طوطی برزیلی (نام علمی: Agapornis roseicollis) طوطی کوچکی با بدن سبز و کله نارنجی از راسته طوطی‌سانان (Psittaciformes) از خانواده طوطی‌ها (Psittacidae) و از جنس مرغ عشق (Agapornis) است.
طوطی برزیلی را خیلی‌ها به عنوان پرنده خانگی نگه می‌دارند و رام کردن آن نسبت به دیگر مرغ‌های عشق آسان است. هوش او به سطح پرنده بزرگتری مانند طوطی دم‌بلند آمریکای جنوبی (طوطی مکو macaw) می‌رسد. در صورتیکه مرغ برزیلی تنها پیش صاحبش نگه داشته شود به او خو می‌گیرد بویژه هنگامی که با دست به او غذا داده شود.
برخلاف نامش، این پرنده بومی صحرای نامیبیا در حنوب باختری آفریقا است. بتازگی این طوطی‌ها جمعیت چشمگیری در منطقه کلانشهری فینیکس، مرکز ایالت آریزونای آمریکا تشکیل داده‌اند. آب‌وهوای آریزونا نیز بیابانی است و به صحرای نامیبیا شباهت دارد.

چوب پا Himantopus himantopus


[External Link Removed for Guests]

چوب پا ،Hmantopus himantopus ، يك پرنده آبزى از خانواده آوست ها و چوب پاها، Recurvirostridae مى باشد.
بالغ ها اندازه اى حدود 33-36 سانتى متر دارند. آنها پاهاى بلند صورتى و نوك سياه رنگ نازك و درازى دارند ، و بيشتر بدنشان سفيد رنگ با سر و پشت سياه مى باشد.
در طبقه بندى اين پرنده هنوز تا اندازه اى جدل وجود دارد : عده اى متعقدند كه اين جنس شامل 5 گونه متفاوت مى باشد. اما بررسى هاى ديگر نشان داده است كه اين گونه ها همه در اصل زير گونه جنس Himantopus است. گونه متفاوتى از چوب پا در شمال اروپا زندگى مى كند كه داراى سر سياه همراه با لكه هاى سفيدى بالاى چشمش مى باشد ، كه نشان دهنده زير گونه Himantopus mexicanus است.

در اين پرنده نر و ماده همشكل هستند. در حال پرواز پاهاى بسيار درازش در حدود 18 سانتى متر از حد دم تجاوز مى كند. پرنده نر در تابستان پشت سرش سياه است و پرنده ماده سر و گردن سفيد ( گاهى با لكه لكه سياه ) ، پشت و بالهاى قهوه اى تيره دارد. پرنده بالغ در زمستان و پرنده نا بالغ لكه هاى سياه روى سر و گردن دارد. در پرواز سياهى سطح زيرين بالها ، نوك تيز و مثلث شكل اين پرنده كاملا مشخص است. با گامهاى بلند و آهسته و اغلب در آبهاى نسبتا عميق راه مى رود. پرنده اى پر سر و صدا است و رفتارى اضطراب آميز دارد.

آشيانه آنها در قسمت هاى عريان زمين و نزديك آب است. اين پرندگان معمولا در گروه هاى كوچك و گاهى همراه با آوست ها آشيانه مى سازنند.

آنها مهاجر هستند و در زمستان به سوى سواحل اقيانوس ها حركت مى كنند. اين پرندگان غذايشان را از لابلاى سنگها و آب پيدا مى كنند ، كه عمدتا شامل حشره ها و سخت پوستان مى باشد.

بوتيمار كوچك Ixobrychus minutus






[External Link Removed for Guests]

جزء حواصيل هاى خيلى كوچك است ، و 33-38 سانتى متر طول دارد. فاصله بين بالهايش 49-58 سانتى متر مى باشد. زاد و ولد آن در قسمت هاى معتدل اروپا و آسياى غربى است. اين پرنده مهاجر است و زمستان ها در آفريقا بسر مى برد.

اين پرنده يك گونه كوچك همراه با گردنى كوتاه ، نوكى نسبتا بلند با سطح شكمى نخودى رنگ است. در نرها پشت و تاج سر و بال ها سياه مى باشد و بر روى هر بال رگه هاى بزرگ سفيد ديده مى شود . ماده ها داراى پشت قهوه اى و بال هايى با رگه هاى نخودى تيره هستند.

پرواز اين پرنده معمولا در ارتفاع خيلى كم و توام با بال زدن هاى سريع است. در پرواز پوشپرهاى كمرنگ بال با رنگ تيره بالها و پشت تضاد قابل توجهى نشان مى دهد . به طورعمده در نوركم غروب و صبح خيلى زود فعال است.

آشيانه آن بين بوته هايى از نى هاى به هم با فته شده است، و 4-8 تخم مى گذارد. ديدن آن بسيار سخت است ، زيرا خود را از انظار مخفى مى كند . غذاي بوتيمار كوچك ، حشره ها ، ماهى ها و دوزيستان مى باشد.