مرکز انجمنهای تخصصی

سیده زینب طباطبایی :یکی از مهمترین واژه های اساسی در طراحی معماری توجه به مولفه های معماری پایداردر مسکن می باشد. معماری سنتی ایران می تواند بعنوان یک الگوی مناسب طراحی اقلیمی وپایدار مورد توجه نسل جدید معماران قرار گیرد

گذشته از نیاز اندک این معماری به بهترین نحو از انرژی های تجدید پذیر همچون انرژی خورشید و باد در داخل ساختمان استفاده گردیده است . اصولی که در معماری پایدار نوین در قرن بیستم مطرح شد، در معماری سنتی و قدیمی این مرز و بوم در اقلیم های مختلف رعایت می شد ،معماری سنتی ایران معماری پایدار است چرا که واجد کلیه شاخصه های پایداری بوده و همچنان پس از گذشت سالیان دراز توانسته به مسائل محیطی خود پاسخ دهد . معماری سنتی ایران می تواند به عنوان یک الگوی مناسب جهت پایداری معماری ایران با توجه به اقلیم خاص مطرح شود .
در این تحقیق سعی بر آن است مروری بر مفهوم پایداری، و شناخت مفاهیم پایداری در معماری ، به راهکارهایی برای طراحی مطابق مولفه های معماری پایدار بپردازیم. شایان ذکر است در این مقاله از تجربیات استاد گرانمایه دکتر مهوش محمودی استفاده شده است
کلمات کلیدی:
پایداری،توسعه پایدار،معماری پایدار، شهر پایدار
پایداری چیست؟
در لغت نامه دهخدا پایداری به معنای با دوام و ماندنی آمده است . در فرهنگ معین این واژه به معنای پایدار بودن و مقاومت از مصدر “پایش ” به معنای پایداری کردن و استقامت نشان دادن است.
پایداری در معماری را می‌توان به تصور و طراحی ساخت و سازهای آینده تعبیر‌کرد، آن هم نه تنها با پایداری فیزیکی ساختمان بلکه با پایداری و حفظ این سیاره و منابع انرژی آن. بدین ترتیب به نظر می‌رسد که می‌‌توان پایداری را بر پایه‌ی الگویی تصور‌کرد‌که در آن مواد و منابع در دسترس، بیش از هدر دادن یا نادیده‌گرفتنشان، با‌کارایی بیشتری به‌کار‌گرفته شوند. معماری سبز هم برخاسته از معماری پایدار و توسعه پایدار بوده‌که این نیز ناشی از نیاز انسان امروز در مقابل پیامدهای سوء جهان صنعتی و مصرفی عصر حاضر است.
پایداری بی‌هیچ واسطه‌ایی همان مسیری است که معماری بایستی در آینده نزدیک به آن دسترسی پیدا کند. این نوع معماری باید تداعی کننده احساس انسانها نسبت به طبیعت باشد.
ما بایستی کمی سبک‌تر بر روی زمین زندگی کنیم. زیرا عمق خاکبرداری وسایر دخل و تصرف‌هایی که در بستر طبیعی زمین برای ساخت و ساز انجام می‌دهیم، نه تنها با نیازمندی‌های ما در رابطه با فضاهای یک ساختمان مرتبط است بلکه بر ارگانیسم کلیه موجودات و گیاهان محیط زیست نیز تأثیرگذار است.
بطور کلی در تعریف پایداری با سه رکن اصلی زیر روبرو هستیم:
• ارتقای کیفی زندگی و سلامت انسانها • تامین نیازهای انسان• حفظ سیستم های اکولوژیکی و منابع انرژی
طراحی پایدار، نوعی نگرش به دنیا را مطرح می‌کند که با پیروی از اصولی خاص، تعامل بین مصرف منابع درحال و آینده را مورد توجه قرارداده و همواره در جهت منافع بلند مدت بشر گام برمی‌دارد
اصول طراحی پایدار چیست؟
صرفه جویی در منابع، طراحی برای بازگشت به چرخه زندگی و طراحی برای انسان که هرکدام آنها استراتژی‌های ویژه خود را دارند.
اصل۱: صرفه جویی در مصرف منابع در هر بنا جریان ورودی خروجی دائمی منابع طبیعی وجود دارد، این جریان با مواد ساختمانی آغاز می شود و در سرتا سر طول عمر بنا ادامه می یابد. بنا بر این، معمار با مصرف به جا و محتاطانه منابع می تواند میزان کاربرد ذخایر تجدید ناپذیر را در ساخت و کارکرد بناها پایین آورد. بنا پس از طی دوره حیات سودمند خود باید به عناصر و اجزایی برای دیگر ساختمانها تبدیل شود. اصل صرفه جویی در مصرف منابع ، سه راهبرد را در بر می گیرد : حفظ انرژی، حفظ آب، حفظ ماده- است.
اصل ۲: طراحی براساس چرخه حیات ، متشکل از چهار مرحله اصلی است : طراحی، ساخت، بهره برداری و نگهداری، تخریب مفهوم چرخه حیات بنا، می توان آن را به سه مرحله تقسیم کرد :
پیش از بنا، بنا ، پس بنا. این مراحل سه گانه به هم متصل هستند و مرز های بین آنها روشن و قطعی نیست. از این مراحل می توان به راهبرد های طراحی بر اساس چرخه حیات که بر کمیته کردن تأثیرات زیست محیطی بنا تکیه دارند، رسید. با تجزیه تحلیل فرآیند های بنا در هر یک از این مراحل سه گانه، می توان از چگونگی تأثیرات طراحی، ساخت، بهره برداری و تخریب بنا بر نظام زیست فراتر، به شناخت عمیقتری دست یافت.
اصل ۳: طراحی انسانی ، طراحی انسانی به قابلیت زیست تمام اجزای تشکیل دهنده نظام زیست جهانی، از جمله گیاهان و حیات وحش می پردازد. در پس این آرمان بشری و ایثار گرانه احترام به حیات و شأن دیگر موجودات زنده نهفته است. با تاملی عمیقتر در می یابیم که این اصل عمیقا ریشه در نیاز به حفظ عناصر زنجیره ای نظام های هستی دارد، که تداوم حیات و بقای انسانی منوط به وجود آنهاست.
فرآیند طراحی پایدار
-۱اهداف پایداری را باید ملموس و قابل درک کرد- ۲ ساختن یک مدل کلی و کلان از اهداف -۳ شفاف کردن موانع و راه حل های م ورد نظر-۴متخصصین رشته های مختلف که مورد نیاز هستند را باید حضور داد۵-سایت پروژه را به طور دقیق تجزیه تحلیل کرد-۶موانع اقتصادی را باید مورد توجه قرار داد- ۷روش های تکنیکی و اجرای در جهت اهدافمان را مشخص می کنیم-۸ تیم طراحی را انتخاب می کنند-۹ایدههایی که باید مد نظر قرار گیرد-۱۰نمونه هایی که باید مورد مطالعه قرار بگیرد-۱۱ راه حلهایی را جستجو کنیم که به هدف برسد -۱۲تراکم-۱۳ اثرات زیست محیطی -۱۴جهت گیری -۱۵پوشش گیاهی -۱۶شخصیت -۱۷ کاهش انرژی -۱۸ انرژی های تجدید پذیر-۱۹ مصالح و منابع انرژی -۲۰ چرخه منابع انرژی -۲۱ کنترل هزینه های پروژه -۲۲ تهویه و اجرای آن -۲۳ روش های بهره برداری از نزولات جوی -۲۴ نحوه کنترل صدا -۲۵ اثرات پیامدی پروژه-۲۶دوام پوشش نهایی ساختمانها -۲۷ اتودهای طراحی ۲۸ -محاسبه انرژی -۲۹ارائه طرحهای شماتیک
تعریف توسعه‌پایدار:
واژه (پایدار )به معنی بالاتر نگهداشتن و یا از پایه و زیربنا نگه‌داشتن است. هر جامعه بایستی از پایه توسط ساکنان حال و آینده‌اش پشتیبانی شود..
پایداری تحت عنوان عاملی برای تامین نیازهای روز تعریف شده است؛ به‌ گونه ای که توانمندی‌های نسل‌های آینده را در تامین احتیاجات خود به خطر نیندازد، پایداری به معنی اندیشیدن درباره رفتار خودمان در‌گستره‌ای بالاتر است، مبنی براینکه گزینه‌های ما اثر عمیقی در آینده محیط‌کره زمین و سلامتی افراد داشته، اثرات منفی را از زندگی ما دور‌‌کند. تعهد به حفظ و رعایت پایداری عبارت از تعهد به اجرای اقدامات خلاقانه و مسئولانه است.
توسعه پایدار ارائه آینده محیط زیست و حفاظت از محیط زیست جهانی، بوده است. توجه به فرهنگ، ویژگیهای بومی و تجربیات گذشته، بهره گیری از انرژی های تجدید شونده و پرهیز از بکارگیری انرژی های تجدید ناپذیر از اصول توسعه پایدار است، گرایش به این مسئله در معماری معاصر ایران، که با تفکرات معماری سنتی فاصله زیادی گرفته است، امری ضروری بنظر می آیدتوسعه‌ایی است که در فرآیند آن نیازهای و رفاه نسل آینده فدای نیازها و رفاه نسل .انرژی است که با توجه به حدود بودن کره زمین و منابع انرژی راههای جذب، مهار،‌ کنترل، انتقال و مصرف انرژی با توجه به نیازهای نسل آینده به بهترین شکل و بالاترین بهره‌وری انتخاب شود،باید بیشترین صرفه‌جویی و بالاترین بهره‌وری لحاظ شود. از این رو استفاده از انرژی‌های دیگر به جای این سوخت‌ها، راهی برای حفظ منابع طبیعی به شمار می‌رود مثل استفاده از انرژی خورشیدی، انرژی آب و باد. رسیدن به بالاترین درجه پایداری در شهرها امری حیاتی است. این طور به نظر می‌رسد که توسعه پایدار و مفاهیم آن به خوبی با اهداف و مقاصد معماری و شهرسازی نوین سازگار بوده، می‌تواند به عنوان عاملی مؤثر جهت تحقق اهداف پایداری مطرح شود.
البته پایداری شهری تنها مربوط به مقولات زیست محیطی نیست بلکه رسیدن به پویای اقتصادی محیط زیست قابل زندگی و برابری اجتماعی از جمله موارد مهم دیگر در این زمینه به شمار می‌آیند در‌کل توسعه شهری پایدار را می‌توان به عنوان توسعه‌ای تعریف‌کرد‌که سلامت اجتماعی و اکولوژیکی بلند مدت شهرها را بهبود بخشد.
پایداری انسانی مستقیماً با پایداری طبیعت در ارتباط است، پایداری نیازمند زندگی مسئولانه ماست، پایداری یک آرمان است و یک صرفه اقتصادی واقعی، پایداری یعنی خوب ساختن. اسراف و ضایع کردن پایداری نیست. منابع قابل جایگزین در صورتی که مصرف آنها طی یک دوره کُندتر از تهیه دوباره آنها باشد پایدارند. آب دقیقاً یک منبع قابل جایگزین است. اما مصرف بیش از نیاز، پایداری نیست. بازیافت منابع می‌تواند به طور موثری افزایش یابد و پایداری را فراهم نماید.
فاکتورهای اساسی برای ثبات پایداری عبارتند از هوا، آب، زمین، مواد و مصالح.
مؤلفه های توسعه ی پایدار
الف) انسان ب) کودکان و جوانان ج) محیط زیست د) زنان ه) فرهنگ و) آموزش ز) علم ح) اخلاق ط) امنیت ی) مشارکت ک) حکمرانی محلی مطلوب
اصول توسعه‌پایدار
۱- اولویت توسعه‌ی دوباره حمایت از باز زنده‌سازی مراکز محله‌ای و محل‌ها، حفاظت و استفاده‌ی مجدد از ساختمان‌های تاریخی و مناسب خانه‌ها و مدرسه‌های موجود.
۲- تمرکزدادن به توسعه حمایت از توسعه‌های فشرده، محافظ زمین، تلفیق‌کننده‌ی کاربری‌ها و تقویت کننده‌ی حس‌ مکان، ایجاد نواحی پیاده با فعالیت‌های مختلط تجاری، مدنی، برای گروه‌های اجتماعی گوناگون.
۳- رعایت عدالت ترویج مشارکت عادلانه در منافع و مسئولیت‌های توسعه، تامین پشتیبانی فنی و راهبردی از برنامه‌ریزی فراگیر جامعه‌ی محلی برای تضمین عدالت اجتماعی،‌ اقتصادی و محیطی، تدوین فرایندهای مبتنی بر مقررات
۴- ترمیم و ارتقای محیط زیست،‌گسترده‌کردن امر حفاظت از زمین و آب. حفاظت و احیای زمین‌های حساس به لحاظ زیست محیطی، منابع طبیعی، زیستگاه‌های حیات وحش و محوطه‌های فرهنگی و تاریخی.
۵- حفاظت منابع طبیعی، افزایش تامین انرژی‌های تجدید‌پذیر و کاهش اتلاف آب، انرژی و مصالح، هدایت انرژی‌های پاک
۶- گسترش فرصت‌های تامین مسکن، حمایت از ساخت مسکن برای برآورده‌ ساختن نیازهای مردم با انواع توانمندی‌های اقتصادی، سطوح درآمدی و گونه‌های خانوار، هماهنگسازی تامین مسکن با مکان‌کار، وسایل حمل و نقل و خدمات،
۷- فراهم‌آوردن امکان انتخاب وسیله‌ی آمد و شد، افزایش دستیابی به‌گزینه‌های حمل و نقل در تمام جوامع محلی، شامل امکانات حمل و نقل عمومی در خشکی و آب و مسیرهای دوچرخه و پیاده روی.
۸- افزایش فرصت‌های شغلی، جلب فعالیت‌های دربردارنده‌ی فرصت‌های شغلی خوب در مکان‌هایی نزدیک به خانه‌ها، زیرساخت‌ها، آب و گزینه‌های حمل و نقل
۹- حمایت از‌کار و پیشه‌های پایدار؛ تقویت فعالیت‌های اقتصای پایدار و متکی بر منابع طبیعی، شامل‌کشاورزی، جنگلداری و شیلات، تقویت پیشه‌های پایدار، حمایت از توسعه‌ی اقتصادی صنعت در شاخه‌هایی سازگار با هویت‌های ناحیه‌ای
۱۰- تهیه‌ی طرح منطقه ای حمایت از تهیه و اجرای طرح‌های منطقه‌ای و محلی با پشتوانه‌ی وسیع عمومی و در سازگاری با اصول‌ ذکر شده پشتیبانی از طرح‌های توسعه، حفاظت از زمین‌ و آب، حمل و نقل و خانه‌سازی
معماری پایدار
کاربرد مفاهیم پایداری و توسعه پایدار در معماری مبحثی به نام معماری پایدار را به‌ وجود آورده است
در معماری پایدار استفاده از مصالحی که کمترین آسیب را به لایه‌ی ازن وارد کند و کمترین تخریب را به پوسته‌ی زمین داشته باشد توصیه شده همچنین نوعی از تأسیسات با عنوان تأسیسات سبز مطرح است که بیشترین بازده انرژی را دارا می‌باشند مانند: استفاده از سلولهای خورشیدی، سیستم تهویه طبیعی، سیستم دفع فاضلاب و بازیافت مجدد و بام سبز و … .
معماری پایدار به بررسی اصول و مباحثی می پردازد که نه برای یک سبک جهانی خاص ، بلکه برای هدفی غنی و پیچیده در سراسر جهان تعیین شده اند.و تاییدی است بر روابط معماری و فعالیتهای وجودی حیات آدمی .
• لرد نورمن فاستر : تعریف شما از معماری پایدار چیست؟
طراحی پایدار به معنی حداکثر عملکرد با حداقل امکانات است.(پایداری همان کم بیشتر است)به معنی استفاده ایدال از موقعیتهای منفعل معماری برای ذخیره انرژی،پایداری خلق یک معماری خوب وبا بهترین شرایط است .
• جان کپلیکی : تعریف شما از معماری پایدار چیست؟
مهمترین جنبه طراحی پایدار انتخاب مصالح واجرای ساختمان است که در این فعالیت ساخته می شود.این ساهختمانها مجبورند که از نظر تامین انرژی خودکفا باشند(هشتاد درصد یا بیشتر)
• لرد ریچارد راجرز : تعریف شما از معماری پایدار چیست؟
استفاده صحیح از مصالح:نگرانی برای هزینه های محیطی مخفی مصالح ساختمانی (تجسمی از انرژی ونظریه ی چرخه حیاط)فواید جدا کردن تکنولوژی از سایر صنایع واستفاده پیشرفته از عناصر پاک درتولید.
• توماس هرتزگ : تعریف شما از معماری پایدار چیست؟
پایداری در معماری به عنوان یک سبک و رد کلیدی در تخصص ماست.می توان به عنوان یک سبک کاری تعریف کرد که امی حفظو نگهداری منابع طبیعی ما با اسفاده از اشکال تجدید پذیرانرژی است که به بصورت وسیع ودر همه جا در دسترس اند،به ویژه انرزی خورشید.
• کن کینگ : تعریف شما از معماری پایدار چیست؟
معماری پایدار میتواند به عنوان یک طراحی اکولوژی تعریف شود.معماری که به آرامی با سیستمهای اکولوزیکی در سراسر زیست کرده ودر تمام چرخه حیاط سیستم ساختمانی پیوند می خورد ومصالح وانرژی ساختمانی راازمنبع تا زوال با حدافل ضربه زدن به محیط به کار می برد.
بنابراین می توان الگوهای زیر را در معماری پایدار ارائه کرد:
• به حدافل رساندن بهره برداری از منابع تجدید ناپذیر و به کارگیری انرژی های طبیعی و تجدید پذیر
• ارتقاء کیفیت محیط زیست و گسترش محیط زیست طبیعی
• از بین بردن یا به حداقل رساندن مصرف مواد آلوده و سمی
• حفظ هویت فرهنگی و قومی
• ترویج زندگی سالم
• استفاده خردمندانه از زمین و همگونی شکل ساختمان با محیط زیست
• اقتصادی بودن ساخت و ساز با استفاده از فناوری های جایگزین
• هماهنگ سازی ساختمان با محیط و استفاده از روش های ساخت و ساز با مصالح بومی و طراحی و اجرای کارآمد
• جلوگیری از ایجاد آلودگی صوتی و هوا
بنابراین معماری پایدار بر خلق یک محیط سالم بر پایه بهره وری از منابع و اصول اکولوژیکی اهتمام می ورزد و با استفاده معقول و منطقی از منابع طبیعی و مدیریت مناسب بر ساخت و ساز، به حفاظت از منابع تجدید ناپذیر، کاهش مصرف انرژی های تجدید پذیر و ارتقاء کیفی زیست کمک خواهد کرد.
اصول معماری پایدار
• اصل اول: حفظ انرژی • اصل دوم: هماهنگی با اقلیم اصل سوم: کاهش استفاده از منابع جدید • اصل چهارم: برآوردن نیازهای ساکنان • اصل پنجم: هماهنگی با سایت • اصل ششم: کل گرایی
کلیات و اهداف معماری سبز
۱) از انرژی آب، باد و سایر منابع طبیعی حفاظت کنیم.(۲سلامت محیط زیستمان را تأمین کنیم.
(۳اقتصاد را در کشور رشد دهیم.(۴کیفیت بالایی از زندگی را برای شهروندان ارائه دهیم.
۵)صرفه‌جویی در انرژی ۶)مسائل جهانی زیست محیطی۷) بهینه کردن پروسه تولید مصالح
۸) بهره گیری از اصول معماری محلی
بعضی از جنبه‌های معماری سبز عبارتند از: -۱ افزایش آسایش قابلیت زندگی و بهره‌وری.۲- بهبود دوام، کیفیت و قابلیت نگهداری.۳- ثبات وضعیت محیط داخلی.۴- پس‌انداز پول به وسیله کم کردن هزینه زندگی.۵- پی بردن به گزینه‌های ساختمان‌های با عملکرد بالای خورشیدی.۶- انتخاب زمینه مصالح ساختمانی سبز جهت ایفای نقش شما برای کمک به حفاظت محیط زیست
شهر پایدار:
شهر پایدار شهری است‌که حافظ و ارتقا دهنده رفاه اهالی چه در بلند مدت و چه در دوره متوسط است‌که در ضمن بالاترین کیفیت زندگی از آن بدست بیاید. پایداری ایجاب می‌کند‌که تصمیم‌گیری یکپارچه در نتایج اقتصادی و اکولوژی و اجتماعی خوب به اجرا درآید.
پایداری محیطی به معنی حفظ سرمایه طبیعی است‌که ایجاب می‌کند ما انسانها در مصرف مواد تجدید شونده و در مصرف آب و منابع انرژی حد و اندازه را رعایت‌کرده و بیشتر از آنچه‌که سیستم های طبیعی می‌توانند فراهم‌کنند مصرف نکنیم.
اصول شهر پایدار:
• تصمیمات امروز نبایستی آینده‌کودکان و نسل آینده و آنچه‌ را‌که در آینده بر می‌گزیند به خطر اندازند.
• منابع طبیعی بایستی عادلانه مورد استفاده قرار‌گرفته، پایداری جامع فدای پایداری جامعه دیگر نشود.
• استفاده از منابع تجدید شونده مورد تائید و تشویق ما است
• برقراری همکاری قوی و ارتباطات آزاد بین مردم و بخش اصناف و‌کلیه سطوح دولتی مهم‌اند.
• ما تنوع فرهنگی و اقتصادی و محیطی را ارج می‌نهیم.
• هر جامعه بایستی زمینه بهداشتی، حیاتی و بی‌خطری را برای تعامل انسان‌ها و تحصیلات و اشتغال و تفریحات سالم و سرگرمی‌ها و توسعه فرهنگی فراهم‌کند.
• پایداری به توانمندی جامعه اکوسیستم و یا به هر سیستم در حال فعالیت‌کنونی اطلاق می‌شود‌که می‌توانند تا آینده نامعلوم ادامه فعالیت‌داده، بدون اینکه بر اثر فرسایش و تهی شدن منابع‌کلیدی به حکم اجبار به سمت سقوط هدایت شوند.
توجه به موارد ذیل:
- استقرار ساختمان‌های روی سایت شامل دسترسی‌ها و مسیرهای تدارک دیده شده سودمند.
- جهت‌یابی ساختمان‌ها با توجه به خورشید و محیط اطراف.
- چیدمان اتاق‌های داخلی و درها و پنجره‌ها.
- ابعاد و وجوه ساختمان‌ها و اجزاء تشکیل دهنده محیطی.
- رنگ، نما، تزئینات ساختمان و محیط.
نتیجه‌گیری:
نتیجتاً‌ با همگام شدن با معماری روز جهان و کاربرد انرژیهای نو در ساختمان، و ساخت و ساز هماهنگ با اقلیم می توان در مصرف انرژی صرفه جویی کرد و از آلودگیهای محیط زیست نیز کاست . در کنار این امور بهره گیری از الگوهای ارزشمند معماری سنتی ایرانی نیز بسیار حایز اهمیت و راهگشا است .
طراحی در معماری که تحت تأثیر توسعه پایدار است وابسته به مسائلی مانند اقلیم، مصرف انرژی، اکولوژی و … می‌باشد و هم ساخت بناهایی برای استفاده از مصالح ساختمانی بهینه که بیشترین بازده را از نظر مصرف انرژی و کمترین آسیب را از نظر لطمه زدن به محیط زیست داراست، تحت تأثیر این رویکرد تازه( توسعه پایدار) است.
یک معمار باید زیرکانه چند فاکتور را در نظر بگیرد: مقاومت و پایداری و طول عمر بنا، مصالح مناسب، و مفهوم و کانسپت.
استفاده از طبیعت بادوام و منبع مواد با کفایت و تکیه بر خورشید برای استفاده‌های گرمایی و نیروی برق و روشنایی روزانه و دوباره استفاده کردن از ضایعات و منابع دیگر.
منابع :

2) مجله « معماری و شهرسازی»، شماره ۶۹-۶۸٫
۳) مجله « ما»، ( فصلنامه معماری ایران )، شماره ۵ ، ۱۳-۱۲٫۳۳) مجله « آبادی »، شماره ۳۷٫
۴) مجله هنر معماری شماره ۱۵
[External Link Removed for Guests]

[External Link Removed for Guests]

این طرح معماری برای یک مجتمع مسکونی تجاری طراحی شده و طراح این مجتمع با استفاده از ایده بام سبز سعی در ایجاد یک فضای طبیعی برای زندگی خانواده های ساکن این مجتمع را نموده است . بام سبز علاوه بر کاربری های بصری می تواند در صرفه جویی انرژی نقش مهمی داشته باشد ولی متاسفانه به دلیل هزینه عایق بندی و نگهداری بالای و تنها برای مجتمع های بسیار بزرگ قابل استفاده می باشد.



[External Link Removed for Guests]
[External Link Removed for Guests]
[External Link Removed for Guests]

معماری سبز چیست؟ + تصویر


معماری سبز چیست؟

قبل از هر چیز که یک ساختمان سبز خاق شود مانند هر چیز دیگر به یکخالق احتیاج دارد . این موضوع یعنی ایجاد ساختمان سبز به سلامت فردی که در آن و درمحیط اطراف آن زندگی می کند کمک خواهد کرد و از او پشتیبانی خواهد کرد و از اوپشتیبانی خواهد کرد وباعث رضایت مندی و سودمندی آنان خواهد شد.این موضوع نیازمندکاربرد با دقت اْتراژیهای تصدیق شده در معماری است:استفاده از طبیعت بادوام و منبعمواد با کفایت و تکیه بر خورشید برای استفاده های گرمایی و نیروی برق و روشناییروزانه و دوباره استفاده کردن از ضایعات و …….یک اتحاد و یکپارچه سازی ساختمانیظریف این استراژیها را تولید می کند. البته باید نوجه داشت که تبدیل فرهنگ بشر بهیک پایه و تغییر ساختا ر اساسی روح و سرشت انسان بستگی دارد.ما باید یکی شدن و بههم پیوستن و وابستگی به یکدیگر را با یک چیزی خیلی وسیع تر از خودمان را دوباره کشفکنیم. جهان طبیعت قلم رویی است روحانی که نسبت به همه چیز برتری می یابد.اول شخص وبعد جامعه این عقیده بولوزوف است. او عقیده دارد ما باید هر دو گروه را مجبور سازیمکه موافق حقایق زندگی در جهان باشند.در غرب به این مسئله اعتقاد دارند که مزیت درطرح محیطی و طراحی آن در صورتی پیشرفت می کند و موفق خواهد بود که حقیقا مجمع وگروه طراحی آن فقط گروهی از طراحان باشند.arc اولین شرکتی است که دست به این کارزده است. این شرکت تشکیل شده است ازمعماران. سازندگان و مهندسین و سرانجام عده ایاز طراحان باید پاسخگو در تمامی پروژههای این شرکت باشند.این شرکت در جریان طراحیهای خود از روش مشارکتی استفاده می کند یعنی تمامی اعضا در نظر دادن آزاد هستند اماتصمیم نهایی را طراحان خواهند گرفت. این روش یک روش قدرتمند در ساختمان سازی ها بهشمار می رود.بسیاری از ساختمانها که در این شرکت در بین طراحان به توافق می رسدتوافق آنها به خاطر مطلوبیت آن اثر است.در یک کار جالب دیگر در این شرکت دعوت ازتمامی افراد صاحب نظر است برای عملی کردن و اجرایی شدن تمامی نتیجه های بدستآمده.جوانب مهمی که متفاوت با طراحی های قردادی مشخص شده است عبارتند از:۱ـطراحیباید تقریبا در برگیرنده ۴۰% از نیازها باشد نه اینکه ۲۵% از نیازها را به صورتقراردادی بر طرف کند.۲ـ روند طراحی جرینی است آشفته و پر دست انداز. بنابر ایناحتیاج به زمان طولانی دارد. طراحی به تفکر گروهای صادق و آزمایش کردن احتیاجدارد.۳ـ ایجاد ساختمان نیاز مند یکپارچه سازی و اتحاد است. همان اتحادها و یکپارچهسازیهاست که منجر به تغییر ساختارهای روحی انسان خواهد شد.اغلب از ساختمان سبزتعبیر به ساختمانی می شود که اثرات منفی آن بر روی محیط اطرافش کم باشد. هدف ازایجاد ساختمانهای سبز بر اساس اصول ذکر شده بالا بهبود یافتن آب و هوا و جلوگیری ازاثرات منفی ساخت و ساز بر محیط زیست است.


صرفه جویی و بهینه سازی مصرف انرژی وکاربرد انرژیهای پایدار در حال حاضر هیچگونه نقشی در فرهنگ ساحتمانی کشور ندارد. علاوه بر آن در ساخت و سازهای مسکونی بخش خصوصی و خصوصا مسکن طبقات مرفه ارقامنسبتا مهمی به زیان سایر موارد ضروری هزینه در ساختمان صرف تزیینات افراطی و بیاصالتی می شود که عمدتا بنام ابزار سازی مشهور است .انگیزه صرف این مبالغ نامتعادلدر زیور آرایی احرازجلال و شکوه و ….و نهایتا رونق و موفقیت تجاری خصوصا در حرفهبساز و بفروشی است.این مسئله متاسفانه به یک مد در جامعه تبدیل شده است که ایننگران کننده است .اما چاره مشکل:انکشاف رویکردهای نوین زیبایی شناختی برای ایجاددگرگونی و تحول در اذهان عمومی و جایگزینی الگوهای زیستی مبتنی بر تعادل صرفه جوییو بهینه سازی مصرف و احترام به محیط طبیعی و اجتماعی زیست به جای الگوهای منحط رایجکنونی امری ضروری است. لازمه این امر آن است که معماران بکوشند به جای دنباله رویدر سلیقه عامیانه و بازاری پسند ذوق و سلیقه عمومی را در جهات سازنده و مفیداجتماعی هدایت کنند. معماران می توانند به مردم بباورانند که طرحهای اقلیمی و زیستمحیطی کمتر از تزیینات رایج کنونی زیبا نیست.از طریق معماری می توان جامعه را ازمطلوبیت و ارزش فراوان اقتصادی وزیست محیطی انرژیهایی که به نامهای بی زیان و آرامو … مشهور شده مطلع کرد. انرژیهایی که از دیدگاه هنرمندان و معماران می تواند بهجای هر چیز دیگر زیبا نامید.آینده جهان در زیبایی های زیبا نهفته است. بیاییدزیبایی نهفته در انرژیهای پاک و حیاتبخش را کشف کنیم.


ارزشهای ممعاری سنتی و سنت ارزشهای زیست محیطی معمار ی سنتی ایران واجد ارزشهای



بسیار فراوان درشیوه های گوناگون استفاده بهینه از انرژی و بهره برداری اکولوژیک از انواعانرژیها وخصوصا کاربرد انرژیهای پایدار و بی زبان است.گرچه استفاده از باد و به عبارت صحیحتر بهره برداری از حرکت هوا و ایجاد نسیم عمده ترین و رایج ترین نوع کاربردانرژیهای بی زیان در معماری سنتی ایران است. با این حال همه عناصر اربعه فلسفی وآیینی (آب هوا خورشید و خاک)دارای کاربرد عالی زیست محیطی در مدنیت و معماری ایرانقدیم بوده است .نوع مصالح و فنون ساختمانی رایج در گذشته خصوصا آنچه که در رابطه باپایداری بنا به کار می رفته و عناصر باربر اصلی ساختمان را تشکیل می داده یعنیدیواره ها و سقف ها یا به عبارت کلی تر عناصر افقی و عمودی به علت دارا بودن حجم ووزن زیاد به طور خود به خودی و طبیعی در مقایسه با مصالح و مواد سبک وزن و کم حجمکنونی دارای ظرفیت بالای نگه داری و ذخیره انرژی و استعداد متعادل سازی حرارت درفضاهای مصنوع بوده است. در عین حال این ویژگی به هیچ روی به معنای آن نیست کهزیبایی آسایش پایداری عالی و کیفیات ارجمند زیست محیطی و ابتکارات مربوط به استفادهبهینه از انرژی در معماری ایرانی امری خود به خودی و پیش پا افتاده و بی نیاز ازهوش قدرت خلاقه و عللم و دانش تلقی شود. بر خلاف بررسی دقیق ویژگیهای معماری ایرانیحاکی از برخوردداری از دانش وآگاهی بسیار ذکا و هوشمندی و دقت در جزییات معماری بذلتوجه بسیار به امر ایجاد فضای راحت و آسایش داخلی زیبایی استحکام و عدم تخریب محیطو حفظ کیفیت زیست است.
اول از سال ۵۷-۴۷ : این دوره مصادف بود با اواخردوره’ مدرنیسم. از این دوره بود که جریان مدرنیست نیز یک گرایش

تاریخی پیدا کرده بود. با کارهای نادر اردلان و کامران دیباکه درایران سعی در زنده کردن معماری ایران داشتند این روند در ایران نیز پیش میرفت.فعالیت میرمیران نیز در این دوره بی تا’ثیر از جریانات روز نبود . کارهای اونشا ن دهنده’ تا’ثیر پذیری ی از معماری سنتی گذشته است. تا’ثیری که کارهای شهرسازیایشان از شهرهای گذشته گرفتند را می توان در نوع محله بندی سنتی ایشان ویا ایجادگره ها در بین مسیرها ذکر کرد.میرمیران در این دوره در شرکت ذوب آهن ایران مسئولکارگاه معماری, واحد طراحی وشهرسازی بوده استوچندین شهر جدید را طراحی کرده است که شامل”پولاد شهر,زیراب و زرندنو”بوده است.



در طراحی این شهرها تنها منبع الهام میرمیران معماری کشور خودماننبوده بلکه از معماری جهان نیز تبعیت میکرده است تبعیعی که میرمیران در مدرسه’ پولاد شهر از کارهای موشه سفدی کرده حاکی از این مسئله می باشد و آنرا صورت جعبههای هم شکل توسعه یابنده طراحی کرده است.
از تک بناهای این دوره می توانازpabdana tea house نام برد. تک بنایی که در داخل یک باغ طراحی شده است. در اینکار می توان گرایش پست مدرنیستی را در قوسها یی که به کار مدرسه پولاد شهر بردهمشاهده کرد که البته کل کار ترکیبی از مدرن و پست مدرن می باشد. خانه’ طراحیشده کاملا”آرامش بخش است خصوصا” با خطوط آبی و متعادل کننده ای کهبکار برده است.
دوره’ دوم از سال ۶۷-۵۷ : در این دوره کارهای میرمیران همزمان باانقلاب اسلامی در ایران که یکی از دستاوردهای آن رویکرد به سنت تاریخی , بومی گراییو تا’کید بر ارزشهای ایرانی-اسلامی بوده و همچنین همزمان با اوج پست مدرنیست درغربکه آن نیز توجه به سنت را اساسی می دانست بوده است.


Ads not by this site
مهمترین کارهایی که میرمیراندر این دوره انجام داده شامل طرح جامع اصفهان , طرح منطقه شهری اصفهان و همچنینمرکز توسعه خانه سازی و شهر نشینی اصفهان بوده است. در این دوره بود که میرمیران باارائه مفهوم منطقه شهری در کشور برای اولین بار ضرورت توجه به “مناطق شهری”کشور رابه منزله عرصهدین مشخص , مجزا و مستقل , در “حوزه’ مدیریت و برنامه ریزی شهری” گوشزد می کند. موفقیت این طرح(طرح منطقه شهری اصفهان) , در عمل به عنوان ابزاری کارا در فرایندهدایت وکنترل توسعه کالبدی منطقه شهری گشت و باعث شد طرح منطقه بندی شهری برایشهرهای با جمعیت بیشتر از یک میلیون نفر مورد تصویب هیئت دولت گردد.
در مرکزتوسعه نیز می توان گرایش به گذشته را در کار میرمیران دید.طریقه’کار روی پلان, نوعتقسیم بندی نما از تا’ثیر میرمیران از گرایشهای کشور حکایت دارد


بام سبز,معماری سبز
دو دوره ای که توضیح داده شد به زعم خود میرمیران تجربه ای بودند برای کارهای پر سر و صدای بعدی . تجربه هایی برای پیدا کردن جرا’ت و جسارت در ارائه کار نو که این فعالیتها در دوره’ سوم کارهای وی بررسی می شود.

مصادیق پایداری معماری و معماری سبز در پروژه

۱-استفاده از انرژی های طبیعی در مصرف روزمره
۲-استفاده از ضایعات و خصوصا استفاده از پساب در تولید آب مورد نیاز برای آبیاری فضای سبز
۳-به کارگیری شیوه های مناسب برای تقلیل انرژی هدر رفته و یا کنترل آن و بهینه سازی مصرف انرژی
۴-استفاده از مصالح قابل بازیافت غیر شیمیایی و مصالحی که با سلامت انسان در تعارض نمی باشد.
۵-طراحی و ساخت و ساز با مصالح نزدیک به طبیعت
۶-جلوگیری از اثرات منفی ساختمان و محصولات آن بر محیط
۷-استفاده از گیاهان طبیعی به عنوان الهام دهنده طراحی زنده در مشاعات
۸-اجتناب از صدمه رساندن به وضعیت اراضی به منظور استحصال سود بیشتر
۹-دستیابی به بیشترین کیفیت زندگی در سایه اتکا به محیط زیست
۱۰-نحوه استفاده از زمین
۱۱- توجه به شخصیت اکولوژی منطقه
۱۲-توجه به خواص اقلیمی منطقه
۱۳-توجه خاص به اثر نور و هوا در طراحی کل مجموعه و چیدمان فضاهای عمومی و اختصاصی
۱۴-توجه به تحرک و زندگی در محیط باز


اصول معماری سبز

اصل اول : حفاظت از انرژی

اصل دوم : کار با اقلیم

اصل سوم : کاهش استفاده از منابع جدید

اصل چهارم : احترام به کاربران

اصل پنجم : احترام به سایت

اصل ششم : کل گرایی
نگاهی به کاربرد معماری سبز در زندگی شهری

معماری سبز را بیشتر با اصطلاح «معماری پایدار» می شناسیم؛ اصطلاحی کلان که به شرح تکنیک هایی در طراحی معماری می پردازد که همسو با نگرش های زیست محیطی بوده و با ایده احترام به طبیعت شکل گرفته است.

معماری سبز، در حقیقت روند تازه یی نیست؛ چرا که در بسیاری از تمدن های باستانی و معماری های سنتی از جمله معماری سنتی ایران به صورتی بنیادین وجود داشته است. همچنین نمونه بارز و سیستماتیک آن را می توان در «علم فنگ شویی» یا همان «هنر چیدمان چینی» دید.

امروزه در پی پیامدهای منفی جهان صنعتی، نظیر آلودگی روزافزون هوا و محیط زیست، کاهش منابع طبیعی و بحران انرژی، حفظ و پاسداری از منابع طبیعی جهان به یکی از مهم ترین دغدغه های انسان عصر حاضر تبدیل شده است.

اما معماری سبز با جست و جوی راهی برای به حداقل رساندن اثرات منفی ساختمان ها بر محیط زیست در حقیقت تلاشی است برای هم آوایی و همسویی با طبیعت از طریق افزایش کارایی و بهینه سازی در مصرف مصالح، انرژی و گسترش فضا.

بدین ترتیب در معماری سبز به جای دشمنی با طبیعت، انرژی های آن را مهار کرده و به بهترین شکل در ساختمان ها مورد استفاده قرار می گیرد.

دستیابی به چنین هدفی با اندک نگرشی ممکن می شود. به عنوان مثال در یک ساختمان سبز و همراه با طبیعت از مواد و مصالحی استفاده می شود که برای طبیعت زیان نداشته و نه تنها آن را آلوده نمی کند، بلکه قابل برگشت به چرخه طبیعت است. ساختمانی که با استفاده از مصالح پیرامون خود و در عین حال به گونه یی مستحکم بنا شده باشد، خود جزیی از طبیعت می شود.

در استقرار چنین ساختمانی، فراهم کردن دسترسی آسان به حمل و نقل عمومی و از جمله دوچرخه و پیاده رو مناسب مدنظر قرار می گیرد؛ چرا که بدین ترتیب استفاده از اتومبیل به حداقل خواهد رسید.


همچنین جهت یابی ساختمان با توجه به جهت بهینه تابش خورشید و با هدف حداکثر استفاده از نور طبیعی و کسب انرژی رایگان (به عنوان مثال تجهیز بنا با آبگرمکن خورشیدی و مولد برق نوری) است. ولیکن آنچه در این گونه ساختمان ها به خصوص دارای اهمیت است فراهم کردن راه و امکانی برای ورود طبیعت به بنا است که می تواند مثلاً با ایجاد برش هایی در حجم و پر کردن آن با فضای سبز انجام شود.

این راهکارها اگرچه در دید نخست با اندیشه های حاکم «بساز بفروشی» امروز جامعه ما در تقابل است ولیکن در نهایت، اقتصادی ترین شیوه معماری است.

فراموش نکنیم طراحی ساختمان های سبز به صورت منفرد و تک به تک اگرچه خوب است ولیکن کارساز نیست و باید همزمان با یک طراحی شهری سبز انجام شود؛ چرا که طبیعت متشکل از لکه های سبز جدا از هم نیست بلکه پوشش سبز گسترده یی است که باید شهر را در بر بگیرد.

امروزه در دنیا تلاش های زیادی در این راستا صورت گرفته است. از اختصاص جوایز ارزنده به ساختمان های سبز گرفته تا سرمایه گذاری روی طرح هایی که بعضاً برخی از آنها پروژه هایی عظیم و شگفت انگیزند. از آن جمله می توان به طرح شهر «دونگتان» در چین اشاره کرد. هدف این پروژه دستیابی به حداقل آسیب ممکن به محیط زیست است. شرکت آروپ طراح این پروژه ، آن را «نخستین شهر پایدار» نامیده است که با وسعت ۱۴۸۲ جریب و برای سکونت ۵۰۰ هزار نفر در نزدیکی شانگهای، در دهانه رود یانگ تسه ساخته خواهد شد. مرحله اول این پروژه برای سکونت ۸۰ هزار نفر در سال ۲۰۲۰ میلادی به پایان خواهد رسید. در این شهر از انرژی قابل تجدید استفاده خواهد شد. بیشتر خیابان های آن نه فقط مسیر عبور، که راه های خدماتی خواهند بود که در آنها می توان پیاده روی و دوچرخه سواری کرد و انرژی ساختمان ها از طریق توربین های بادی، پانل های نوری و بازیافت تامین می شود.

یکی دیگر از پروژه ها در معماری سبز، نخستین شهر بدون کربن و ضایعات در «ابوظبی» است که توسط دفتر معماری «فاستر و همکاران» طراحی خواهد شد. شهر ۱۴۸۳ جریبی «مصدر» با الهام از طرح شهرهای عربی محصور در میان دیوارها است ولی دیوارهای سنگی و گلی آن با ورقه های «فتوولتاییک» با ظرفیت تولید ۱۳۰ مگاوات برق پوشیده خواهد شد.

با مهار انرژی خورشید و به کارگیری عناصر ساختمانی مقاوم در برابر حرارت همچون سایبان اضافی و سرمایش کف، این پروژه عظیم با احتیاط به قلمرو بیابان پا خواهد گذاشت. در زمین های پیرامون شهر که ۲۰ مایل با مرکز ابوظبی فاصله دارد، نیروگاه های فتوولتاییک و بادی، مراکز تحقیقی و مزارعی قرار می گیرند که سوخت کارخانه های شهر را فراهم می کنند. این مزارع به کاهش ضایعات هم کمک می کنند زیرا با جذب کربن، گازهای حاصل از کارخانجات را متعادل کرده و با پساب تصفیه خانه های آب شهر آبیاری خواهند شد. دانشگاه این شهر قرار است در سال ۲۰۰۹ میلادی افتتاح شود.

در اینجا هدف آن نیست که در برابر عظمت چنین پروژه هایی دچار حیرت و نا امیدی شویم. کافی است آگاه باشیم که تا امروز با غفلت و بی توجهی چگونه وضعیتی خطرناک برای سرمایه های طبیعی سرزمین مان به وجود آورده ایم و از پیشرفت های جهانی باز مانده ایم. لازم است هر چه زودتر این روند را متوقف کنیم. کاهش مصرف سوخت های فسیلی با تکنیک های ساختمانی موجود و بدون هزینه های گزاف و تنها با به کارگیری طراحی مناسب نیز ممکن است. سبز بیندیشیم.


بام سبز

یک بام سبز، بامی است که مقدار یا تمامی آن با پوشش گیاهی و خاک، یا با محیط کشت روینده، پوشانده می شود. لفظ بام سبز همچنین می تواند برای بامهایی که مفاهیم “معماری سبز” را مد نظر قرار می دهند، نظیر پانلهای خورشیدی و یا صفحات فتوولتائیک، بکار رود.

تاریخچه کاربرد بامهای سبز
بامهای سبز مدرن که از سیستم لایه های پیش ساخته تشکیل می شوند، بالنسبه پدیده ای نو می باشند. این نوع بامها در دهه ۱۹۶۰ در آلمان توسعه و به بسیاری از کشورهای اروپا گسترش یافتند. بر اساس برآوردهای موجود، امروزه حدود ۱۰ درصد از کل بامهای آلمان، بام سبز می باشند. ایلات متحده نیز بامهای سبز قابل توجهی دارد، اما تعداد آنها به اندازه اروپا نیست.


مزایای بامهای سبز
• تامین فضایی سازگار و مطبوع برای کاربران ساختمان – به دلیل قراردادن حیاط و پاسیو
• امکان پرورش میوه جات، سبزیجات و گلها
• کاهش بار گرمایش (با افزودن توده و لایه عایق حرارتی) و سرمایش بنا (از طریق سرمایش تبخیری) – بویژه اگر بصورت شیشه ای بوده و بعنوان گلخانه و یا سیستم گرمایش غیرفعال خورشیدی عمل نماید. بر اساس پژوهشی که در سال ۲۰۰۵ توسط Brad Bass از دانشگاه تورنتو انجام یافت، نشان داده شد که بامهای سبز می توانند اتلاف گرمایش و مصرف انرژی را در زمستان به مقدار قابل توجهی کاهش دهند.
• کاهش اثرات گرمایش و تغییرات آب و هوایی شهری
• افزایش محدوده زندگی (بامهای سبز می توانند بعنوان فضای تفریح، استراحت مورد استفاده قرارگیرند.)
• کاهش سیلاب
• تصفیه هوا و کاهش CO2 هوا
• کاهش و تعدیل شدت صداهایی که تا dB18 وارد ساختمان می شود و از آن خارج می شود به میزان dB3 یا بیشتر
• افزایش زیستگاه جانداران در مناطق مسکونی
• بهبود مناظر اطراف ساختمان با فراهم کردن یک فضای سبز زیبا
• بالا بردن طول عمر غشای بام (دو یا سه بار بیشتر) با محافظت از آن در برابر اشعات UV مضر و صدمات آب و هوایی
• افزایش ارزش ملک



معایب بامهای سبز
• برخی پیامدهای منفی استفاده از بامهای سبز به شرح زیر است:
• نیاز به تقویت سازه بامهای موجود برای استقرار بام سبز و وجود این حقیقت که اغلب این بامها برای حضور انسان طراحی نمی شوند.
• در برخی موارد، تطبیق طراحی این بامها با شرایط اقلیمی منطقه کاری دشوار است.
• بامهای سبز همچنین نیازمند معیارهای سازه ای قابل قبول می باشند. بسیاری از بامهای موجود، بدلیل بار وزن ملزومات خاک و گیاهان برای دارابودن بام سبز مناسب نیستند. (در این بین یک دال بتنی در تبدیل به بام سبز بسیار کاراتر از دالهای چوبی یا فلزی است).بامهای سبز می توانند در انواع “متمرکز و فشرده”، “نیمه متمرکز ” و “گسترده یا وسیع” بسته به عمق متوسط کشت و میزان تاسیسات مورد نیاز طبقه بندی شوند. بامهای سنتی سبز که نیازمند عمق متعارفی از خاک برای رشد گیاهان حجیم و چمن معمولی می باشند، به عنوان بام های سبز متمرکز مطرحند. این نوع بامها نیازمند آبیاری، کوددهی و سایر مراقبتها می باشند. در مقابل، بامهای سبز وسیع یا گسترده، به عنوان سیستمهای خودنگهدار در نظر گرفته شده و به حداقل تاسیسات نگهداری، شاید تنها یکبار در سال هرس یا کوددهی برای افزایش رشد گیاهان، نیاز دارند. این نوع از بامهای سبز می توانند در لایه بسیار نازکی از “خاک” (اغلب از کودهای آلی با فرمول ویژه استفاده می شود)، قرار گیرند.
بدین ترتیب بام های متمرکز، محیط کشت ژرف و عمیقی دارند و در دسترس هستند (می توانند به عنوان یک فضای باز در نظر گرفته شوند). مثالی از یک بام سبز متمرکز، بام مرکز Manulife است که در بالای یک پارکینگ قرار گرفته است. بام سبز ۲۵ ساله ای که در جای مناسبی با درختان بالغ و تنومندش، مستقر شده است.



[External Link Removed for Guests]