مرکز انجمنهای تخصصی

مرتضی ممیز ([External Link Removed for Guests] [External Link Removed for Guests] [External Link Removed for Guests] - [External Link Removed for Guests] [External Link Removed for Guests] [External Link Removed for Guests]) [External Link Removed for Guests]، [External Link Removed for Guests]، [External Link Removed for Guests] است. او را پدر هنر [External Link Removed for Guests] ایران می‌نامند.

کودکی و نوجوانی
مرتضی در خانواده‌ای هنردوست متولد شد و در دوران کودکی استعداد و علاقهٔ ویژه‌ای به نقاشی و طراحی نشان داد، دوران متوسطه برای کمک به خرج تحصیل خود برای مغازه‌ها تابلو نویسی می‌کرد در آن دوران بود که به خاطر علاقه خانوادگی به [External Link Removed for Guests] وارد جریانات سیاسی شد که نتیجه آن چند کاریکاتور در روزنامهٔ شاهد شد، در سال‌های آخر دبیرستان مرتضی گاهی به کتابخانهٔ وابستگی فرهنگی سفارت لهستان سر می‌زد و در آنجا بود که برای اولین بار با مجلات پولند و گرافیک لهستان آشنا شد.
تحصیلات دانشگاهی
سال ۱۳۳۵ او وارد [External Link Removed for Guests] [External Link Removed for Guests] در رشتهٔ نقاشی شد و در آنجا زیر نظر [External Link Removed for Guests] که از شاگردان [External Link Removed for Guests] بود آموزش می‌بیند، در دانشگاه بود که با [External Link Removed for Guests]،[External Link Removed for Guests]،[External Link Removed for Guests]، [External Link Removed for Guests] و ... آشنا می‌شود، در ۱۳۴۴ از دانشگاه فارغ‌التحصیل شد و برای ادامه تحصیل راهی فرانسه می‌شود و گواهی طراحی غرفه را در مدرسهٔ هنرهای تزئینی فرانسه اخذ می‌کند، درهمان جا بود که با فیروزه صابری آشنا شده سال‌های بعد با او ازدواج می‌کند، زندگی مشترک آن‌ها تا سال ۱۳۷۵ که سرطان فیروزه آن را پایان داد ادامه پیدا کرد.
آغاز دوران کاری (تا پیش از انقلاب)
ورود به آتلیهٔ [External Link Removed for Guests] در سال ۱۳۳۷ باعث شروع فعالیت حرفه‌ای او می‌گردد در این آتلیه بود که اولین سفارش پاکت سیگار، جلد کتاب و اولین نشانهٔ خود را طراحی می‌کند. در همین آتلیه با [External Link Removed for Guests]، [External Link Removed for Guests] ،[External Link Removed for Guests] و [External Link Removed for Guests] همکار می‌شود و همکاری آنها تا سال ۴۱ که او آتلیه بهرامی را ترک کرد ادامه داشت، بعد از آن در بخش تبلیغات خارجی [External Link Removed for Guests] فعالیت خود را ادامه می‌دهد و در همان ساختمان کانون آگهی زیبا با [External Link Removed for Guests] آشنا شده و دعوت او را برای همکاری در [External Link Removed for Guests] قبول می‌کند و در آنجا به عنوان [External Link Removed for Guests] و[External Link Removed for Guests] مشغول می‌شود، بعد از آن با نشریاتی چون [External Link Removed for Guests]،[External Link Removed for Guests]،[External Link Removed for Guests]،[External Link Removed for Guests] و [External Link Removed for Guests] نیز همکاری می‌کند. سال ۴۷ بعد از بازگشت خود از فرانسه در هنرهای زیبا مشغول به کار شده و درسال ۴۹ رشتهٔ گرافیک را تاسیس می‌کند در همان سال همراه با [External Link Removed for Guests] و [External Link Removed for Guests] آتلیه ۴۲ را تاسیس کردند. ممیز در دههٔ ۵۰ بیشتر وقت خود را صرف گرافیک فرهنگی کرده بود برای تئاتر، فیلم و جشنواره به طراحی پوستر پرداخت و در همان سال‌ها نیز همچنان به نقاشی می‌پرداخت که نتیجهٔ آن نمایشگاه‌های: آبی، گنج و گستره ۱ و ۲ شد. سال ۵۵ مرتضی ممیز و چندی از همکاران او سندیکای گرافیست‌های ایران را تاسیس کردندو بعد از آن به برپایی نمایشگاه ۵۰ سال گرافیک ایران پرداخت، همین دوره در نمایشگاه واش آرت شرکت کرد و چاقوهای خود را آویزان کرد و در این سفر مقدمات عضویت[External Link Removed for Guests] در آمد را فراهم می‌کند. در سال ۵۷ همراه با شاگردان خود پوسترهایی برای انقلاب طراحی کرد.
فعالیت‌های پس از انقلاب
در سال‌های نخست بعد از انقلاب امکان تشکیل [External Link Removed for Guests] و [External Link Removed for Guests] گرافیست‌های ایران برای او مقدور نبود ولی با این حال او گردهمای‌های گرافیست هارا در [External Link Removed for Guests] و [External Link Removed for Guests] تشکیل داد که در پی آن اولین تعرفهٔ قیمت خدمات گرافیت بعد از انقلاب پدید آمد. اوایل انقلاب بود که در پی اخراج اساتید دانشگاه به دلایل سیاسی او را نیز زیر فشار قرار دادند اما ممیز کوتاه نیامد و زیر بار تهمت‌های سیاسی نرفت و همچنان مشغول به تدریس در آن دانشگاه شد. در سال ۱۳۶۵ با پیشنهاد به [External Link Removed for Guests] اولین [External Link Removed for Guests] طراحان گرافیک را راه اندازی می‌کند، او با حمایت و سعی خود اولین [External Link Removed for Guests] را برگذار می‌کند. دوره‌ای که ممیز به مدیریت گروه ارتباط تصویری عکاسی دانشگاه تهران انتخاب شد، از طراحان جوان و کاربلد آن دوران همچون [External Link Removed for Guests]، [External Link Removed for Guests] ،[External Link Removed for Guests] ،[External Link Removed for Guests]، [External Link Removed for Guests] و [External Link Removed for Guests] دعوت به همکاری کرد و به ریاست شورای سردبیری مجلهٔ [External Link Removed for Guests] انتخاب شد. از دیگراقدامات او پیشنهاد عضویت ،[External Link Removed for Guests]، [External Link Removed for Guests]، [External Link Removed for Guests] و [External Link Removed for Guests] به [External Link Removed for Guests] کرد. ممیز در سالهای پایانی عمر خویش با بیماری [External Link Removed for Guests] دست و پنجه نرم می‌کرد و از ۲۳ آبان‌ماه ۱۳۸۴ برای تازه‌ترین دور [External Link Removed for Guests]، در [External Link Removed for Guests] تهران بستری شده بود که چند روز بعد حالش رو به وخامت نهاد و سرانجام در ۶۹ سالگی روز شنبه پنجم آذر ماه ۱۳۸۴ برابر ۲۶ نوامبر ۲۰۰۵ درگذشت. پیکر مرتضی ممیز، هفتم آذرماه، تشییع و در باغبان‌کلا واقع در [External Link Removed for Guests] [External Link Removed for Guests]، به‌خاک سپرده شد.

معروف ترین نشان‌واره (لوگو)های طراحی‎شده توسط مرتضی ممیز
طراحی [External Link Removed for Guests] ([External Link Removed for Guests]) یکی از تخصص‌های گرافیکی محسوب می‌شود. امروزه داشتن نشان‌واره برای هر موسسه و سازمان از نخستین الزامات و اصول معرفی و تبلیغ است. مرتضی ممیز که خود طراح و بنیان‌گذار رشتهٔ گرافیک در ایران است، نشان‌واره‎های بسیاری را برای سازمان‌ها، شرکت‌ها، و موسسات طراحی کرد که هر یک از آن‎ها از معروف‌ترین و شناخته‎شده‎ترین نشان‌واره‎ها در ایران به شمار می‌روند. از جمله این نشان‌واره‎ها می‎توان به موارد زیر اشاره کرد:
[External Link Removed for Guests]

[External Link Removed for Guests]
سازمان چای کشور

• ۱۳۳۷: سازمان چای کشور

قدیمی‌ترین طرحی که مرتضی ممیز به عنوان نشان‌واره برای یک سازمان طراحی کرد، نشان‌واره "سازمان چای کشور" است. این نشان‌واره که در ۱۳۳۷ با الهام گرفتن از طرح ساده برگ چای طراحی شده است، یکی از ساده‌ترین، زیباترین، و در عین حال ماندگارترین نشان‌واره‎های طراحی‎شده به دست مرتضی ممیز است.[SUP][External Link Removed for Guests][/SUP]


[External Link Removed for Guests]

[External Link Removed for Guests]
[External Link Removed for Guests]

• ۱۳۵۳: [External Link Removed for Guests]

نشان‌واره [External Link Removed for Guests] یکی از شاهکارهای مرتضی ممیز است. وی درباره طراحی این نشان‌واره می گوید: «نشانه "[External Link Removed for Guests]" اولین کاری بود که به شیوه مونوگرام ساختم، زیرا طرح برای موضوع حسابداران کاری مشکل بود و هر نقشی که می‎ساختم ممکن بود مورد تفسیر و خیال‎پردازی‎های گوناگون قرار گیرد. این بود که پس از مدتی طراحی و مطالعه ملاحظه کردم حروف اول کلمات عنوان انجمن از حروفی تشکیل شده [است] که به خوبی می‎تواند ریتم جالبی را به وجود آورد و این نشانه به وجود آمد.»


[External Link Removed for Guests]

[External Link Removed for Guests]
[External Link Removed for Guests]

• ۱۳۵۵: [External Link Removed for Guests]

وی درباره طراحی این نشان‌واره می‎گوید: «برای طراحی نشانه موزهٔ رضا عباسی فرصت مغتنمی برایم پیش آمد، زیرا این نقاش جد بزرگ خانوادهٔ من است؛ این بود که مشتاقانه دست به کار شدم و کنار دست محمد احصایی نشستم و از صبوری او استفاده کردم و دایم پیچ و خم‌ها را به قلم و دست او دادم تا ترکیب نوشته به دست آمد و بعد در آتلیه‌ام مفصل روی ترکیب‌بندی‌ها کار کردم. [External Link Removed for Guests] هم روی گل اسلیمی اصلاحاتی انجام داد.»

• ۱۳۶۴:[External Link Removed for Guests]

شاید بتوان گفت معروف‌ترین نشان‌واره طراحی‎شده به دست مرتضی ممیز نشان‌واره‎ای است که برای [External Link Removed for Guests] طراحی کرد. این نشان‌واره سال‌ها است که بر روی کالاهای گوناگون در ایران دیده می‌شود. ممیز این نشان‌واره را در ۱۳۶۴ و با استفاده از حروف نخست واژگان انگلیسی نام "مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران" (Institute of Standard and Industrial Research of Iran) طراحی کرد. وی دربارهٔ طراحی این نشان‌واره گفته است: «در طراحی نشانهٔ استاندارد توانستم از قلمی استفاده کنم که به خوبی حروف اختصاری ISIRI را به کلمهٔ ایران تبدیل کند. دوست داشتم کادر فلش مانندی اطراف نوشته را ببندد. کادری که دو زاویهٔ آن کاملاً تیز و دو زاویهٔ دیگر منحنی و نرم باشد، تا در نهایت خلاصگی فلش حداکثر و حداقل را که هدف داوری مؤسسه در محصولات است نشان دهد. اما این حد سادگی برای سفارش‌دهنده کافی نبود؛ با اضافه کردن خطوط بیشتر حالت فلش را نمایان‌تر کردم.»


[External Link Removed for Guests]

[External Link Removed for Guests]
شرکت سهامی ایرانی تولید اتومبیل ([External Link Removed for Guests])

• ۱۳۶۶: شرکت سهامی ایرانی تولید اتومبیل ([External Link Removed for Guests])

نشان‌واره شرکت سهامی ایرانی تولید اتومبیل ([External Link Removed for Guests]) نیز یکی از آشناترین نشان‌واره‎ها برای ایرانیان است. نشان‌واره‎ای که سال‌ها است آن را در خیابان‌های شهر و بر روی اتومبیل‌های گوناگون ساخت این شرکت می‌بینیم. ممیز این نشان‌واره را در ۱۳۶۶ و پس از رونق گرفتن کارخانهٔ سایپا برای این شرکت طراحی کرد. این نشان‌واره امروز به یکی از معروف‌ترین برندهای محصولات ایرانی تبدیل شده است. ممیز طراحی این نشان‌واره را این‌گونه توصیف کرد: «به کارخانهٔ سایپا چند طرح خوب دیگر را هم پیشنهاد دادم، اما آن‌ها این طرح را که براساس نقوش آجری بناهای مراغه ساخته بودم و شباهتی به نشانهٔ اتومبیل‌سازی [External Link Removed for Guests] داشت انتخاب کردند»

• ۱۳۶۸: [External Link Removed for Guests]

ممیز درباره طراحی این نشان‌واره می‎گوید: «هدف اصلی‌ام در طراحی نشانهٔ [External Link Removed for Guests]، نشان‎دادن شهری با دروازه‌های قدیمی‌اش بود. ضمن کار، از ترکیب دروازه‌ها به نقش گلی رسیدم. تعداد دروازه‌های قدیم تهران ۱۲ تا بود. فکر کردم برای حفظ سادگی نقش، تعداد گلبرگ‌ها را به کم‌ترین عدد مناسب برسانم.»


[External Link Removed for Guests]

[External Link Removed for Guests]
سازمان آتش‌نشانی و خدمات ایمنی شهرداری تهران

• ۱۳۷۴: [External Link Removed for Guests]

نشان‌واره آشنایی که روی ماشین‌های آتش‌نشانی در [External Link Removed for Guests] می‌بینیم نیز از آثار ماندگار مرتضی ممیز است که آن را در ۱۳۷۴ برای [External Link Removed for Guests] طراحی کرد. در این نشان‌واره طرحی از یک شعله مهارشده دیده می‌شود. او دربارهٔ نشان‌واره این سازمان گفت: «برای آن که شعله را طراحی کنم تلاش زیادی کردم. اول خواستم شعلهٔ سرکشی را طراحی کنم؛ بعد فکر کردم شعله حالت شعاری پیدا می‌کند و بالاخره فکر کردم اگر شعله فرمی قوی و چشم‌گیر داشته باشد هم نیت اولیهٔ مرا مطرح می‌کند و هم جنبهٔ اخطار و توجه را به خوبی القاء می‌کند. چارچوب سیاه رنگ روحیهٔ تسلط و کنترل آتش را تداعی می‌کند.»


مسوولیتها

• مدیریت گروه گرافیک و عکاسی دانشکده هنرهای زیبا دانشگاه تهران
• مدیریت و طراحی هنری جشنواره بین‌المللی فیلم تهران(۱۳۵۲-۱۳۵۶)
• ریاست هیات مدیره انجمن طراحان گرافیک ایران
• ریاست دوسالانه‌های گرافیک ششم، هفتم و هشتم
• مشاور هنری کتابخانه و مرکز اسناد دانشگاه تهران
• ریاست کمیته ایرانی انجمن بین‌المللی طراحان گرافیک (AGI)

نمایشگاه‌ها
وی در طول فعالیت‌های هنری خود بیش از ده نمایشگاه اختصاصی از ۱۳۳۹ تا ۱۳۷۷ در تهران و دو نمایشگاه اختصاصی در آلمان (۱۳۶۵-۱۳۶۷) و بیش از ۷۴ نمایشگاه گروهی در ایران، آلمان، فرانسه، آمریکا، بلژیک، فنلاند و یوگسلاوی برپا کرد و طراحی گرافیکی و تهیه پوستر برای صدها جلد کتاب و نشریات مختلف توسط او انجام گرفت.

کتابشناسی

• طراحی، نقاشی در سه جلد (۱۳۵۱)
• طراحی تزیینی (۱۳۵۴)
• نشانه‌ها (نمونه کارهای شخصی) (۱۳۶۲)
• طراحی اعلان (۱۹۸۴)
• تصویر و تصور (۱۳۶۸)
• طراحی روی جلد (۱۳۶۸)
• طراحی روی جلد (مجموعه آثار) (۱۳۸۲)
• حرف‌های تجربه. مجموعه مقالات از سال ۱۳۴۵ تا۱۳۸۲، انتشارات دید(۱۳۸۲)
• نیم قرن کار (مجموعه آثار) (۱۳۸۳)
• تصویر سازیهای عالی در کتابهای مختلف

فیلم‌شناسی
طراحی و کارگردانی سه فیلم انیمیشن برای فستیوال فیلم‌های کودکان کانون پرورش فکری تهران در سال‌های ۵۲–‌۱۳۵۰ با عنوانهای:

• آنکه عمل کرد و آنکه خیال بافت (۱۳۵۰)
• یک نقطهٔ سبز (۱۳۵۱)
• سیاه پرنده (۱۳۵۲)

سایر فعالیت‌ها
طراح گرافیک و مدیر هنری مجلات:

• ایران آباد(۱۳۳۹)
• گفتگو(۱۳۳۷-۱۳۸۴)،
• کیهان هفته(۱۳۴۰-۱۳۴۱)،
• مجله کاوش(۱۳۴۲- ۱۳۴۳)،
• نگین(۱۳۴۴)،
• فرهنگ و زندگی(۱۳۴۸-۱۳۵۰)،
• رودکی(۱۳۵۰_۱۳۵۷)،
• سینما(۱۳۵۳_۱۳۵۴)،
• کلک(۱۳۶۹_۱۳۸۴)،
• نگاه نو(۱۳۷۰-۱۳۷۸)،
• شریف(۱۳۷۲-۱۳۸۰)،
• [External Link Removed for Guests](۱۳۷۳-۱۳۷۹)،
• زمان(۱۳۷۳-۱۳۷۹)

و

• طراح پوستر نمایش «پیروزی در شیکاگو» و فیلم‌های «[External Link Removed for Guests]»، «[External Link Removed for Guests]»، «[External Link Removed for Guests]»، «[External Link Removed for Guests]»
• طراح صحنه و لباس چهارده نمایشنامه در تالارهای نمایش تهران
• طراح صحنه و لباس فیلم‌های «ستارخان» و «طبیعت بی جان»
• طراح نور نمایشنامه‌های «بازگشتی نیست» و «دندون طلا» و «اتاق خصوصی»

افتخارات و جایزه‌ها

• جایزه بهترین طراحی کتاب کودک سال‌های ۴۵ـ۱۳۴۲
• مدال رتبه اول دانشجوی ممتاز دانشکده هنرهای زیبا دانشگاه تهران (۱۳۴۴)
• برنده مدال طراحی نمایشگاه بین‌المللی طراحی ژوونیزی فرانسه (۱۹۶۶)
• طراح شاعر برای طراحی پوسترهای سینمایی [External Link Removed for Guests] (۱۹۷۵)
• جایزه و مدال بهترین پوسترهای سینمایی [External Link Removed for Guests] (۱۳۶۵، ۱۳۶۶ و ۱۳۶۹)
• جایزه بهترین آثار طراحی نشانه‌های دهه ۸۰ میلادی (۱۹۹۰)

[External Link Removed for Guests]