مرکز انجمنهای تخصصی

بهتر است که برایشروع بحث ها در مورد این موضوع بحث کنیمکه نجوم چیست؟
چگونه علم نجوم بوجود امد؟
قبل از اختراع تلسکوپ در نزدیکی قرنهفدهم نجوم بر مبنای مشاهده با چشم غیرمسلح پایه گذاری شده بود. در ابتدا مردماز محل ستاره ها و سیارات در اسمان نقشهتهیه می کردند. متمدن ترین ها برای نقشهبرداری اسمان نظام داشتند وما می دانیمکه امروزه نجوم از نظریات یونانیانباستان سرچشمه می گیرد.در سال ۱۵۰ میلادی یک منجم و ریاضیدانیونانی به نام کلودیوس بطلمیوس یک رسالهدرباره ی علم نجوم نوشت. او در آن ۴۸ گروهستاره هایی که صورت فلکی نامیده می شدندرا فهرست کرد مانند: جبار. برساووش و.....که بیشتر از اسامی اساطیر نوشته شده اند.
همانطور که ما هنگام نگاه کردن به ابرهاانها را به اشکالی از اجسام اشنا تصور میکنیم همانگونه بطلمیوس در گروه بندیسترگان اجسام اشنارا مشاهده کرد. همچنینبطلمیوس متوجه شد که به نظر .ستارگان درسرتاسر اسمان حرکت می کنند. او گفت : کهتمام اجرام اسمانی به دور زمین که مرکزجهان وبی حرکت است حرکت می کنند. ایننظریه ی علمی برای قرنها پذیرفته شده بود. تئوری بطلمیوس( جهان زمین مرکز ) نامیدهشد زیرا در ان زمین در مرکز عالم قرارداشت.

علم نجوم چیست؟

نجوم مطالعه ی مواد است و مقدمه ایستدرباره فرایند بوجودآمدن آنچه در آنسویجو زمین است که این جهان .آسمان وگویآسمان را از اتم های کوچک تا گیتی وسیع شامل می شود. منجمان اجرام آسمانیمانند سیارات. ستاره ها .ستاره های ذنباله دار . کهکشانها .سحابیها و مواد بین کهکشانها را مطالعهمی کنند . برای اینکه چگونگی تشکیل شدن و بوجودآمدن و منسب هر کدام را مشخص می کنند و اینکه چگونه بر هم تاثیر میگذارند و چه اتفاقی ممکن است برای آنهابیفتد .بخشی ازجهان ما . زمین و آنچه در آن اتفاقمی افتد اختر شناسی را شامل می شود.در واقع زمین آزمایشگاه ماست وهرچه کهدرباره جهان می دانیم از آنچه از زمینمی تولنیم ببینیم ویا تصور کنیمسرچشمهگرفته است.

تعریف علم نجوم

کلمه ی نجوم از دو واژه ی یونانی، آسترونبه معنای ستاره و نوموس به معنا ی قانونگرفته شده است. علم نجوم در واقع مطالعه یحرکات، ساختار، تکامل و سرنوشت اجرامآسمانی است. علم نجوم در مسیر تحول خود بهکشف بسیاری از قوانین حاکم بر اجرامآسمانی نایل امده است. ولی باید گفت کهکار تحقیق و پژوهش در این باره هرگز
پایان پذیر نیست. زیرا با پیشرفتتکنولوژی، در هر زمان به اسرار تازه ایاز جهان آفرینش دست می یابیمعلم نجوم پاسخ به سوالات و چرا های آدمیدرباره ی جهان افرینش و ماهیت آن است. ازدیدگاه دیگر علم نجوم عبارت است از
مطالعه ی تکامل طبیعی و مادی اجرام واجسام آسمانی، در هر زمان و مکان معین. بهاین ترتیب نجوم با مباحثنظری و فلسفیپیوند بسیار نزدیکی پیدا می کن..د

تقسیمات علم نجوم
1 هیئت و نجوم Astronomy

به طور کلی درباره ی حرکت اجرام آسمانی
بحث می کند.

2 اخترفیزیک Astrophysics

درباره ی ساختار، خواص فیزیکی، ترکیب
شیمیایی و تحولات درونی ستارگان بحث می
کند و به مطالعه ی حرکات ظاهری و حقیقی
ستارگان و تعیین مواضع آن ها نیز می
پردازد. این بخش خود شامل دو قسمت است:
الف) اخترفیزیک کاربردی Applid
astrophysice

عمدتا به طراحی ابزار و وسایل نجومی می
پردازد و مطالعه ی کاربردی روش های اختر
شناسی مورد نظر است.
ب) اختر فیزیک نظری Theoretical
astrophysice
که به کمک قوانین فیزیک، پدیده های
نجومی را توضیح داده و تبیین می نماید.
3 طالع بینی Astrology
به کمک حرکت و مواضع اجرام آسمانی به
پیشگویی می پردازدو به طالع بینی علمی و
غیر علمی تقسیم می شودودر طالع بینی علمی
تمام پیش گویی ها منطبق بر موازین علمی
است.

4 کیهان شناسی Cosmology

این رشته قوانین عمومی تکامل طبیعی و
مادی جهان و ساختار آن را بررسی می کند.
به عبارت دیگر، جهان هستی را به طور کلی
در نظر می گیرد و به مطالعه ی آن می
پردازد. دو موضوع مهم مورد مطالعه ی
کیهان شناسی، بررسی وضع کهکشان ها،
نواختران و مساله ی اساسی انبساط جهان
است.

5 کیهان زایی Cosmogony

درباره ی چگونگی پیدایش و منشا کیهان بحث
می کند. مسایل مربوط به پیدایش، تحول و
تکوین عالم، در قلمرو مطالعات کیهان
زایی است

ستاره شناسي ، علمي است که با مشاهده و
توضيح وقايعي که در خارج از زمين و جو آن
رخ مي‌دهد سر و کار دارد. اين علم منشا
پيدايش و خواص فيزيکي و شيميائي اشيائي
که قابل مشاهده در آسمان بوده (و خارج
زمين قرار دارند) و همينطور فرآيندهاي
منتجه از آنها را مطالعه مي‌کند. در طي
قسمتي از قرن بيستم ، ستاره شناسي به سه
شاخه تقسيم شده بود: محاسبات نجومي ،
مکانيک آسماني و فيزيک نجومي. حالات
برجسته متداول فيزيک نجومي در نامگذاري
گروههاي آموزشي دانشگاهي و موسسات درگير
با تحقيقات نجومي متجلي مي‌شود:

قديميترين آنها بدون هيچ تغييري ،
گروهها و موسسات ستاره شناسي مي‌باشند،
جديدترين آنها به نگه داشتن فيزيک نجومي
در نامشان تمايل دارند، برخي اوقات کلمه
ستاره شناسي را براي تأکيد بر طبيعت
تحقيقاتشان ، در نامشان قرار نمي‌دهند.
به علاوه ، تحقيقات فيزيک نجومي ، مخصوصا
در فيزيک نجومي نظري ، را افرادي که پس
زمينه فيزيک و رياضي دارند مي‌توانند
انجام دهند.

ستاره شناسي از معدود علومي است که
آماتورها هنوز در آن نقش فعالي دارند،
خصوصا در کشف و مشاهده حوادث زودگذر.
ستاره شناسي نبايد با طالع بيني ، شبه
علمي که با پيگرد مسير اجرام آسماني ،
مبادرت به پيشگويي سرنوشت افراد
مي‌نمايد اشتباه شود. اين دو اگر چه در
ريشه مشترکند، اما کاملا متفاوتند؛
ستاره شناسان روش علمي را پذيرفته‌اند،
در حاليکه طالع بينها اينطور نيستند.

تقسيمات ستاره شناسي
ستاره شناسي به چند شاخه تقسيم مي‌گردد.
اولين تقسيم بندي بين ستاره شناسي نظري و
ستاره شناسي شهودي مي‌باشد. مشاهده گرها
روشهاي مختلفي را براي جمع آوري اطلاعات
درباره حوادث بکار مي‌برند، اطلاعاتي
که بعدا توسط نظريه پردازان براي ايجاد
تئوريها و مدلهايي ، براي شرح مشاهدات و
پيش بيني حوادث جديد بکار مي‌رود.
حوزه‌هاي مطالعه همچنين به دو طريق ديگر
تقسيم بندي مي‌شوند: موضوعي ، که معمولا
به منطقه فضا (مثلا ستاره شناسي کهکشاني)
يا مسائل اشاره شده (مانند تشکيل ستاره
يا کيهان شناسي) بستگي دارد؛ يا به روش
مورد استفاده براي گرد آوري اطلاعات
(بطور مبنائي ، چه ناحيه‌اي از طيف
الکترومغناطيس استفاده مي‌شود). در
حاليکه تقسيم بندي اوليه به هر دوي
مشاهده گر و نظريه پرداز مربوط مي‌شود،
دومي مربوط به مشاهده گرهاست(نه کاملا) ،
چون نظريه پردازها سعي مي‌کنند از
اطلاعات موجود در تمامي طول موجها
استفاده کنند و مشاهده گرها اغلب بيش از
يک منطقه از طيف را مشاهده مي‌کنند.

تقسيم بندي بر اساس موضوع يا مسائل اشاره
شده

اجرام آسماني
تاريخچه نجوم
محاسبات نجومي: مطالعه مکان اشياء در
آسمان و تغيير مکان آنها، که سسيستم
مختصات مورد استفاده و علم حرکت اجرام در
کهکشان را تعيين مي‌کند.
کيهان شناسي: مطالعه کيهان به عنوان يک
کل و تکامل آن.
ستاره شناسي کهکشاني: مطالعه ساختمان و
اجزاء کهکشان ما و ساير کهکشانها.
ستاره شناسي برون کهکشاني: مطالعه اجرام
(عمدتا کهکشانها) خارج از کهکشان ما.
شکل گيري کهکشان و تکامل: مطالعه شکل
گيري کهکشانها و تکامل آنها.
علوم سياره‌اي: مطالعه سيارات منظومه
شمسي.
ستاره شناسي ستاره‌اي: مطالعه ستارگان.
تکامل ستاره‌اي: مطالعه تکامل ستارگان
از شکل گيري تا پايان آنها به عنوان
بازمانده ستاره‌اي.
شکل گيري ستاره: مطالعه وضعيت و
فرآيندهائي که سبب شکل گيري ستارگان در
داخل ابرهاي گاز مي‌شوند و خود فرآيند
شکل گيري.

همچنين ، شاخه‌هاي ديگري وجود دارند که
ممکن است به عنوان بخشي از ستاره شناسي
به حساب بيايند:

باستان ستاره شناسي
زيست شناسي ستاره‌اي
شيمي ستاره‌اي
علوم سياره‌اي
کيهان شناسي

منبع سايت رشد