مرکز انجمنهای تخصصی

ديروز در يك جا خواندم كه دانشمندان مايعي را كشف كرده اند كه مي تواند انرژي خورشيد را بمدت ده سال در خود ذخيره كند. خواستم بگويم اينطور اخبار بيشتر خبرهايي از عالم تحقيقات و ازمايشگاه هاست و اينكه روزي چنين پروژه هايي بتواند بعنوان منابع انرژي عمومي قابل استفاده باشد هنوز راه درازي در پيش است.

در اين حال مي بينيم كه انرژي اتمي بعد از نفت و گاز از مطرح ترين و قابل اجرا ترين منابع انرژي مي باشد و انرژي هايي مثل استحصال انرژي خورشيدي، باد و امثال ان هنوز در مرحله اوليه خود هستند كه محدوديت هاي موجود استفاده از انها را عمومي و فراگير نساخته است.

در اين ميان نفت را مي توان سلطان منابع انرژي ناميد كه به طلاي سياه معروف است و حقيقتا در رابطه با نياز حياتي بشر امروز به ان لقب شايسته اي است. البته شاخه دوم نفت منابع گاز است كه ارزش ان كم از نفت نمي باشد.

نفت و گاز پايه اصلي نياز دنياي امروز به انرژي مي باشند و در حقيقت تا اين تاريخ هيچ منابع ديگر نتوانسته است در عرصه توليد و مصرف رقابتي جدي با انها داشته و جايگزين انها باشد. اين رتبه و جايگاه سابقا به ذغال سنگ تعلق داشت ولي با به ميدان امدن نفت و متعاقبا گاز نقش ان در مصارف عمومي و صنعت كمرنگ شد.

امروزه نفت واقعا يك ماده حياتي براي زندگي بشر و همچنين صنايع تامين كننده نيازهاي اوست و غير از انرژي هسته اي كه در صنعت انرژي برق توانسته جايگاه قابل توجهي بيابد رقيبي براي نفت و گاز وجود ندارد و لذا مي توان انها را ارزشمند ترين ماده معدني محسوب كرد كه زندگي ملل مختلف به ان بستگي شديد دارد.

در چنين موقعيت و شرائطي دنيا واقعا به نفت محتاج است و نبود و كمبود ان ميتواند بحران افرين باشد. ايران يكي از سه كشور بزرگ صادر كننده نفت است و بازار هاي جهاني جايگاه ويژه و خاصي دارد كه بهيچوجه قابل انكار يا تنزل نيست. در يكي دوسال اخير نياز دنيا به نفت و گاز افزايش يافته است و لذا مقام ايران در تامين نفت و گاز در دنيا فراتر رفته است. در اين شرائط هر گونه كاهشي در صدور نفت ايران موجب بهم خوردن موازانه توليد و مصرف شده و بحران هايي را در كشورهاي مصرف كننده بويژه كشورهاي صنعتي پديد حواهد اورد و اين در حالي است كه شرائط دنياي امروز با دوران قبلي كه ايران با توطئه امريكا مورد تحريم قرار گرفت فرق دارد.

مسئله ديگر موضوع قيمت نفت است كه بايست در بازار هاي جهاني به ارزش واقعي خود برسد كه البته چنان بنظر مي رسد كه سير افزايش قيمت ان تا رسيدن به يك قيمت عادله در اينده نزديك نيز همچنان ادامه خواهد داشت كه رسيدن قيمت نفت به بشكه اي 120 دلار كه سابقا در بازار هاي جهاني تحقق يافت ميتواند قيمتي قابل قبول باشد.

نفت ارزشمند هست و جایگزین های بدون آلاینده ای نظیر الکتریسیته و نور خورشید دارد که احتمالاً سود میلیاردی صنایع وابسته به پتروشیمی است که دهه ها است مانع جایگزینی سریع انرژیهای نو می شود.

با عرض سلام

البته تعداد قابل توجهي از نيروگاه هاي برق چه در ايران و چه كشورهاي ديگر از سوخت هاي هيدروكربني سبك و سنگين استفاده مي كنند كه باز به مسئله نفت بر ميگردد. حقيقتا تا زمان حاضر الكتريسيته نمي تواند كليه نيازهاي يك جامعه را صرف نظر از نفت تامين كند اگر چه مصنوعات ثابت مثل بعض كارخانه ها از مصرف كنندگان مهم ان هستند.  ميليون ها اتومبيل سيك و سنگين امروز در  ايران ما يا ساير كشورها در تردد هستند كه مي توان گفت كه بعد از تامين سوخت واحدهاي مسكوني از مهمترين مصرف كنندگان فراورده هاي نفتي هستند و مثلا تغذيه انها از طريق برق مستقيم يا انر‍ژي خورشيدي امكانپذير نيست.

البته اين بحث امروزي ماست و اينكه در فرداهاي دور يا نزديك چه راهكارهاي نويني براي استفاده فراگيرتر از انرژي هاي ديگر كشف شود مربوط به اينده مي شود. البته من تا حدودي تابع نظر شما هستم  كه همين امروز هم مي توان در خيلي موارد با استفاده از انرژي هاي غير نفتي مصرف هيدروكربن ها را كاهش داد اما اينكه اين منابع انرژي طبيعي بتوانند با نفت رقابت كنند و يا علي العموم  جايگزين ان شوند در حال حاضر امكانپذير نيست.

البته من در مورد اتومبيل ها خودم ايده اي داشتم كه انها اتمي شوند! البته نه بدان معني كه از راكتورهاي حرارتي در انها استفاده گردد. من بر اساس قانون تبديل انرژي ها معتقدم راهي وجود دارد كه بتوان انرژي موجود در اورانيوم را مستقيما و بصورت كنترل شده به الكتريسيته تبديل كرد. ايده من عبارت از ساخت نوعي باطري اورانيومي است (با تكنولوژي خاصي كه هنوز كشف نشده است) بتوان از انها در اتومبيل و ساير موارد مثل قطارها و هواپيماها و زير دريايي ها استفاده كرد. يك باطري با طول عمري يكساله و يا بيشتر. البته  بكار گيري اورانيوم بدليل اكتيو بودن ان در مصارف عمومي و شخصي معذوريت هاي بزرگي دارد كه انجام ان را غير ممكن مي نمايد اما شايد در اينده علاوه بر كشف چنين باطري هايي راهكاري هم براي مسائل ايمني ان پيدا شود.

با چنين اختراعي و ساخت باطري هايي كه فعل و انفعالات نوتروني اورانيوم را بتدريج به جريان الكتريسيته تبديل كند باطري هايي ساخته خواهند شد كه مثلا در اتومبيل بكار گرفته شده و مدت يكسال ان را بي نياز از هر نوع سوخت و شارژي كند. اتومبيلي با قدرت و سرعت مشابه اتومبيل هاي فسيلي اما فاقد هرگونه گاز و دود توليدي.

يك بحث ديگر بنده در مورد ارزش معاملاتي نفت در بازارهاي جهاني در عصر حاضر است. متاسفانه سياست هاي دنياي غرب هميشه ان بوده كه يا بر كشورهاي داراي حوزه نفتي مسلط شود يا با سياست هاي ديگري قيمت نفت و يا گاز را از قيمت واقعي اش تنزل دهد كه كارتل هاي نفتي غرب خصوصا امريكا در اين ميدان نقش تعيين كننده اي داشته اند. خريد نفت با قيمت ارزان بهترين گزينه براي صنايع غرب بوده است ( از چين بگذريم كه در سال هاي اخير به اين جرگه وارد شده است). بعبارتي مي توان گفت كه نبض بازار نفت هميشه در دست غرب و شركت هاي نفتي ان بوده است. انها با ايجاد رقابت در فروش بيشتر نفت بين كشورهاي صادر كننده نفت هميشه سعي كرده اند به اين مقصود برسند. اوپك در اين مقابل سازمان تقريبا موثري بوده ولي بازهم بدليل همان رقابت هاي فروش نفت كه بين اعضاء ان وجود دارد و همچنين همگامي و سازش كشورهاي نفتي عرب با غرب كار چنداني در رابطه با ارتقاء قيمت نفت به حد واقعي ان نتوانسته است انجام دهد و تازه با همين شرائط گاه به نفع غرب تثبيت قيمت كرده است.

عده اي معتقدند قيمت نفت وابسته به ميزان عرضه و تقاضاست. بله در تمام تجارت ها و  ديگر توليدات اين اصل حاكم است اما مسئله انست كه غرب با ذخيره سازي نفت و ديگر زد و بندهاي تجاري و سياسي توانسته است معادلات كاذبي را بوجود اورد كه عرضه و تقاضاها و امار هاي غير واقعي ايجاد كند كه نتيجه ان پايين ماندن قيمت نفت بوده است كه بحث در اين مورد زياد است. بطور مختصر عرض نمايم، در سال هاي اخير شرائط كمي متفاوت شده است و شركت هاي نفتي غرب ناتوان تر شده اند و با توجه به گسترش جامعه و صنايع و كارخانه هاي انها ذخيره سازي نفت كاري چندان عملي و موثري نيست و از طرفي هم  كفگير توليد نفت كشوري مثل امريكا به ته ديگ خورده و واقعا جوابگوي مصارف داخلي ان نمي باشد و انتظار استقلال قيمت نفت خارج از سيطره ماركتينگ غرب امر چندان دور از انتظاري نيست و  افزايش قيمت ان تا حد واقعي قابل پيش بيني است.