مرکز انجمنهای تخصصی

 ‌بيوتيك، نقل و نبات  



شما هم جزو آن دسته از افرادي هستيد كه با كمي سرفه كردن به سراغ جعبه داروهاي خانگي خود مي‌روند و به راحتي و طبق عادت انواعي از داروها را براي خود تجويز مي‌كنند؟ به نظر شما اگر دارويي را نابجا مصرف كنيد چه مخاطراتي در انتظار شماست؟ اين روزها جامعه پزشكي شاهد به وجود آمدن بيماري‌هاي عفوني است كه به داروها و آنتي‌بيوتيك‌هاي امروزي مقاومت نشان مي‌دهند و ديگر قابل درمان نيستند به نظر شما چه كسي مسوول اين نتايج نگران كننده است؟ همان‌طور كه مي‌دانيد، آنتي‌بيوتيك‌ها 50 تا 60 سال پيش با كشف پني‌سيلين به مردم معرفي شدند و راه نجاتي براي درمان بسياري از بيماران به حساب آمدند اما اين آنتي‌بيوتيك‌ خيلي زود در برابر عوامل بيماري‌زا ضعيف شناخته شد و ديگر نمي‌توانست آثار اوليه درماني خود را بر جاي بگذارد. مي‌پرسيد چرا؟ براي اينكه بسياري از ميكروب‌هاي بيماري‌زا كه به اين نوع از آنتي‌بيوتيك‌ها حساس بودند توانستند آنزيم‌هايي را براي مهار اين نوع آنتي‌بيوتيك‌ها توليد كنند و به اين ترتيب، داروها ديگر نمي‌توانستند نقش درمانگر را داشته باشند. يكي از اين ميكروب‌هاي مزاحم در خانواده استافيلوكوك‌ها قرار داشتند.

بحث مقاومت به آنتي‌بيوتيك‌ها به همين دليل در ميان جوامع پزشكي و توليد كنندگان دارو و شركت‌هاي دارويي به بحثي كاملا جدي تبديل شده است كه از مهم‌ترين‌هاي اين بحث، مي‌توان به نوعي سل كه به درمان و داروهاي شناخته شده‌اش مقاومت نشان مي‌دهد، پرداخت. همان‌طور كه مي‌دانيد، در قديم اين بيماري داروي موثري نداشت و كسي كه به اين بيماري مبتلا مي‌شد بايد منتظر مرگ مي‌ماند تا اينكه چند آنتي‌بيوتيك‌ موثر براي درمان آن تهيه شد و در اختيار پزشكان قرار گرفت به طوري كه اين روزها به بيمار مبتلا به سل چهار نوع مختلف از آنتي‌بيوتيك آن هم براي شش ماه داده مي‌شود. اما پس از مدتي ديده شد كه ميكروب‌ سل نيز از قاعده مقاومت به دارو مستثنا نبوده و شمار بيماراني كه به اين آنتي‌بيوتيك‌ها مقاومت نشان مي‌دهند رو به افزايش است. تعجب نكنيد اين موضوع نه تنها در كشورهايي نظير آفريقا به شدت ديده مي‌شود بلكه در كشور خودمان نيز رو به افزايش است به طوري كه خيلي سريع بايد تمهيداتي براي مقابله با اين معضل انديشيد. حتما مي‌پرسيد كه در چه صورت اين مقاومت در بيماران مبتلا به سل افزايش پيدا مي‌كند؟ بايد بگوييم از آنجا كه درمان اين بيماري طولاني بوده و بيمار بايد داروهاي زيادي را صبح ناشتا ميل كند، موجب مي‌شود كه بيمار صبر و تحمل خود را از دست داده و در ميانه راه خسته شود و داروهايش را قطع كند. به اين ترتيب دوباره بيماري بازگشته و اين دارو خوردن‌ها و نخوردن‌ها مي‌تواند زمينه مساعدي را براي اين بيماري فراهم آورد. به علاوه، چون اين بيماري در ميان فقرا شايع‌تر است و اين قشر كمتر مي‌توانند درآمدي را براي شركت‌هاي داروسازي فراهم كنند، تقريبا هيچ شركت دارويي اين روزها حاضر نيست تا وقت و سرمايه خود را براي توليد داروهاي موثر بر درمان اين بيماري صرف كند. اين موارد دست به دست هم مي‌دهند و زمينه را براي افزايش آمار بيماري سل بسيار مقاوم فراهم مي‌آورند كه بايد آن را به قول سازمان جهاني بهداشت به عنوان يك اورژانس در نظر گرفت.

منبع : هفته نامه سلامت

مصرف مداوم آنتی‌بیوتیك خاص، توان مقابله با عوامل بیماری‌زا را كاهش می‌دهد
عضوهیات علمی دانشگاه‌ علوم پزشكی جندی ‌شاپور اهواز با تاكید برخودداری از مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیك‌ها، خاطرنشان كرد: مصرف بی‌حد و اندازه‌ و نابه‌جای این داروها، عوارض غیر قابل جبرانی را برای فرد ( نظیر ناراحتی‌های گوارشی و مقاومت نسبت به آن) و جامعه به همراه داشته و هر چه مصرف آن بیشتر باشد، مقاومت دارویی نیز بیشتر می‌شود.
دكتر مسعود كرمی داروساز وعضوهیات علمی دانشگاه علوم پزشكی جندی‌شاپور اهواز، اظهار داشت: ساختار میكروارگانیسمها (ویروس، باكتریها) به گونه‌ای است كه در مقابل آنتی‌بیوتیك‌ها جهش ژنتیكی ایجاد می‌كنند و این امر منجر به مقاوم‌ شدن، نسبت به آنتی‌بیوتیك‌ها می‌شود.
وی افزود: با مقاوم شدن فرد نسبت به یك آنتی‌بیوتیك، بدن فرد در مقابله با عوامل بیماریزا به وسیله آنتی‌بیوتیك‌ قدیمی پاسخ‌گو نخواهد بود و نیازمند تجویز آنتی‌بیوتیك جدید است.
كرمی خاطرنشان كرد: در این صورت، لازم است آنتی‌بیوتیك جدیدتری تولید شود كه مطمئنا بیمار برای تهیه آنتی‌بیوتیك جدیدتر، هزینه بیشتری را صرف می‌كند در نهایت هم بیمار و هم جامعه متقبل صرف هزینه بیشتری برای تولید و مصرف آنتی‌بیوتیكها می‌شود.

خبرگزارى ايسنا

هشدار پزشكان: آنتي بيوتيك‌ها را بجا و دقيق مصرف كنيد

تهران، خبرگزاري جمهوري اسلامي

گزارش از: عليرضا خسروي
در آستانه فصل سرما قرار داريم، يكي از مهمترين نكاتي كه به هنگام سرماخوردگي دراين فصل براي كودكان و بزرگسالان اتفاق مي‌افتداستفاده نابجا و بي‌دقت از آنتي بيوتيك‌ها يا به قول قديمي‌ها چرك خشك كن هاست.

خبرنگار گروه علمي ايرنا با چند تن از متخصصان درباره موارد مصرف آنتي بيوتيك‌ها و ضررهاي ناشي از استفاده نابجا از آن‌ها گفت و گوهايي انجام داده است.

دكتر"مسعود مرداني" فوق تخصص بيماري‌هاي عفوني مي‌گويد: آنتي‌بيوتيك‌ها يك سري مواد شيميايي هستند كه براي بهبود عفونت و كنترل عفونت باكتريايي در بدن انسان استفاده مي‌شوند.

اين عضو هيات موسس مركز تحقيقات عفوني دانشگاه شهيد بهشتي تهران گفت : آنتي بيوتيك مانند شمشير دو لبه است كه اگر به جا استفاده شود مي‌تواند موجب كنترل عفونت و بهبود شود و اگر نابه جا مصرف شود، مقاومت ميكروبي در بدن ايجاد مي‌كند.

وي مي‌گويد: در سال‌هاي اخير به علت تجويز بي‌رويه آنتي بيوتيك ها توسط پزشكان و دست اندركاران حرفه‌هاي پزشكي و همچنين مصرف نابجاي آن از سوي مردم، موارد مقاومت ميكروبي نسبت به آنتي بيوتيك‌ها افزايش يافته است.

دكتر مرداني خاطرنشان كرد كه دارويي مانند پني‌سيلين زماني حدود ‪ ۳۰‬تا ‪ ۴۰‬سال پيش كه در درمان عفونت‌ها مثل آب بر روي آتش عمل مي‌كرد، هم اكنون در بسياري از موارد كارايي لازم را ندارد.

استاد دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي گفت: با سرد شدن هوا، بروز عفونت در قسمت فوقاني دستگاه تنفس اجتناب ناپذير است.

وي افزود عمده عفونت‌هاي ياد شده از جمله سرماخوردگي و آنفلوانزا عوامل ايجادكننده ويروسي دارند و تجويز آنتي بيوتيك در آنان جايز نيست.

اين متخصص بيماري‌هاي عفوني گفت متاسفانه افراد، خودسرانه اقدام به مصرف آنتي بيوتيك مي‌كنند و شايع‌ترين مصرف نابجاي آنتي بيوتيك‌ها در تمام دنيا همين عفونت‌هاي قسمت فوقاني دستگاه تنفس است.

وي افزود لذا شناخت انواع عفونت‌هاي تنفسي و عدم مصرف خودسرانه‌آنتي- بيوتيك در اين عفونت‌ها مي‌تواند از بروز عفونت‌هاي مقاوم، به شكل چشمگيري جلوگيري كند.

وي افزود: ايجاد مقاومت نسبت به آنتي بيوتيك‌ها ممكن است از طريق كروموزومي نيز انتقال پيدا كند كه موجب مشكلات فراواني در درمان بيماران خواهد شد.

اين فوق‌تخصص بيماري‌هاي عفوني گفت: نكته ديگر در درمان با آنتي‌بيوتيك، چگونگي مقابله با ميكروب‌هاي مهاجم بيمارستاني است.

به عنوان مثال ميكروب "استافيلوكوك" كه در اكثر بخش‌هاي مراقبت‌هاي ويژه در سوختگي، اطاق‌هاي عمل و بخش‌هاي بيماراني كه دچار نقص ايمني بدن هستند، در سال‌هاي اخير با بروز مقاومت‌هاي جديد همراه شده‌اند و متاسفانه داروهايي موجود براي كنترل اين عفونت بسيار كم است.

دكتر مرداني تاكيد كرد كه كنترل عفونت‌هاي بيمارستاني با رعايت اصول كنترل عفونت از جمله شستشوي مكرر دست پزشكان و پرسنل پزشكي در بخش‌هاي مراقبت ويژه و تجويز به جاي آنتي بيوتيك توسط پزشكان مي‌تواند منجر به كنترل عفونت‌هاي بيمارستاني شود.

دكتر"ميرابوالفضل استاد" متخصص قلب و عروق نيز هشدار مي‌دهد كه‌افراد بدون تجويز پزشك اقدام به مصرف انتي بيوتيك‌ها نكنند.

وي مي‌گويد در مقابل، خانواده‌هايي نيز هستند كه‌از مصرف انتي بيوتيك ها به دلايل گوناگون اجتناب مي‌كنند يا به محض بهتر شدن حال عمومي خود يا كودكانشان، دارو را قطع مي‌كنند.


* موارد مصرف آنتي بيوتيك
دكتر استاد مي‌گويد آنتي بيوتيك‌هاي موجود و رايج به طور معمول براي درمان عفونت‌هاي چركي مورداستفاده قرار مي‌گيرند امابسياري از ميكروب ها، به ويژه ويروس ها، باآنتي بيوتيك‌ها قابل درمان نيستند.

وي افزود بنابراين آنتي بيوتيك‌ها براي بسياري از عفونت‌هاي شايع همچون سرماخوردگي يا بيماري‌هاي پوستي و اغلب عفونت‌هاي روده‌اي، موثر نيستند.


* تصورات اشتباه و رايج درباره آنتي‌بيوتيك ها
برخي افراد تصور مي‌كنند كه حتمانوع خاصي ازآنتي بيوتيك‌ها مي‌تواند عفونت در بدنشان را درمان كند و به اصطلاح "به آنان مي‌سازد".

دكتر استاد مي‌گويد چنين تصوري اصولا صحيح نيست زيرا ممكن است پزشك در معاينه بعدي تشخيص ديگري مطرح كند با به دليل مصرف قبل آنتي بيوتيك مورد نظر، در اين نوبت پزشك احتمال مقاوم بودن ميكروب مورد نظر را نسبت به آن دارو در نظر بگيرد و در نتيجه داروي ديگري تجويز كند.

يكي ديگر از تصورات اشتباه افراد اين است كه فكر مي‌كنند مصرف آنتي بيوتيك موجب ضعيف شدن بدن مي‌شود در صورتي كه اگر آنتي بيوتيك به جا و به موقع مصرف شود، نه تنها بدن را ضعيف نمي‌كند بلكه به كمك دستگاه دفاعي بدن شتافته و با رفع عفونت و در نتيجه افزايش اشتها، موجب تقويت بدن نيز مي‌شود.

يك تصور غلط نكته ديگر در مورد "ضعيف" و "قوي" بودن آنتي‌بيوتيك‌هاست.

گاه پزشكان با توجه به شدت و ضعف عفونت و شرايط قبلي بيمار، مقدار مصرف آنتي بيوتيك‌ها را تغيير مي‌دهند اما بايد دانست كه تزريقي بودن يا گران بودن يك دارو به معناي بهتر يا قوي تر بودن آن نيست.

دكتر استاد كه متخصص قلب و عروق است، مي‌گويد تصور اشتباه ديگر در برخي خانواده‌ها اين است كه اگر آنتي بيوتيكي در گذشته بر بدن ما تاثيري نداشته اكنون نيز موثر نيست.

در حالي كه در بسياري از موارد كه يك آنتي بيوتيك تاثير نكرده است موضوع ناشي‌از تجويز زود هنگام و بي‌موقع دارو، مصرف مقدار يامدت ناكافي يا تجويز نادرست دارو بوده و ربطي به اثر بخشي كلي دارو نداشته است.

به اين ترتيب ممكن است در عفونتي ديگر همان دارو چنانچه به جا و به موقع تجويز شود كاملا موثر باشد.


* شيوه نگهداري آنتي بيوتيك ها
درباره نگهداري آنتي بيوتيك‌ها در خارج يا داخل يخچال بايد مطابق توصيه‌هاي شركت سازنده دارو عمل كرد.

دكتر استاد خاطرنشان مي‌كند كه برخي از آنتي بيوتيك‌ها را تا هفت روز ممكن است بتوان حتي در خارج از يخچال نگهداري كرد و برخي ديگر در خارج از يخچال به سرعت تغيير رنگ مي‌دهند و فاسد مي‌شوند.

به طور مثال آنتي بيوتيك "كوآموكسي كلاو" حتما بايد در يخچال نگهداري شود.

 استامينوفن آسیبی جدی برای دستگاه گوارش
 




 نتايجپژوهش دانشمندان در تركيه نشان مي‌دهد: مصرف داروي استامينوفن كه برايتسكين درد مورد استفاده قرار مي‌گيرد، مي‌تواند مجاري گوارشي را دچاراختلال و ناراحتي كند. آنها هشدار دادند: مصرف دوز بالاي اين دارو عوارض جانبي قابل ملاحظه‌اي براي روده و معده خواهد داشت. در اين تحقيق پزشکان 50 بيمار را مورد بررسي و آزمايش قرار دادند. اين بیماران به دليل مصرف دوز بالاي داروي استامينوفن دچار ناراحتي‌هاي گوارشي شديد شده بودند. در واقع آنها به قصد خودكشي مقدار زيادي استامينوفن مصرف كرده بودند. براي انجام اين تحقيقات بيماران مزبور با گروهي ديگر از بيماران كه علائم خفيفي از سوء هاضمه داشتند،‌ مقايسه شدند. نتايج آزمايشات نشان داد كه تاثير مصرف استامينوفن روي مخاط دستگاه گوارش در هر دو گروه شبيه به هم است. به اين معني كه حتي افرادي هم كه دوز معمول اين دارو را اما به دفعات بيشتر مصرف كرده بودند دچار مشكلات گوارشي شدند.
 
 
 
 منبع : حکیم باشی
 

مصرف آنتي بيوتيك زمان دارد

بسياري از بيماري هاي معمولي با مراقبت و گذران دوره طبيعي ، بدون مصرف آنتي بيوتيك درمان مي شوند .
والدين بسيار شاهد اين گونه صحنه ها بوده اند : بچه ها تمام شب جيغ و داد مي كنند و از گلودرد و گوش درد و سرفه شديد مي نالند . شما خسته از خواب بيدار مي شويد و غرغركنان به پزشك تلفن مي زنيد و از او براي تسكين كودك يا شايد بيشتر براي تسكين خودتان ، كمك مي خواهيد . پزشك براي تعيين روش درمان ،‌ تحت فشار قرار مي گيرد و نسخه اي حاوي آنتي بيوتيك تجويز مي كند . چند روز بعد بهتر مي شود . آيا بهبودي حال كودك در اثر آنتي بيوتيك بوده يا اينكه دوره بيماري سپري شده است ؟
طبق آخرين بررسي هاي اسكانديناوي ها كه در مجله پزشكي اطفال چاپ شده است ، آنتي بيوتيك ها ، زندگي ها را نجات مي دهند اما ، بيماري هاي معمولي مثل آبريزيش بيني ، سرفه و بعضي گوش دردها با روش « مراقبت و انتظار »‌ خوب مي شوند و معمولاً بدون استفاده از آنتي بيوتيك درمان مي شوند .
پزشكان ، كيت سهنرت و لندون اسميت ( Keith و Lendon Smith ) مي گويند : « آنتي بيوتيك ها به بيشتر كودكان كمك نمي كنند » و « كلاً پزشكان بايد قبل از تجويز آنتي بيوتيك ها ،‌ 24 تا 48 ساعت منتظر بمانند .»
طبق نظريه سازمان بهداشت جهاني ، استفاده بيش از حد از آنتي بيوتيك ها به صورت امري شايع درآمده است . بررسي ها چنين نشان مي دهد كه بيش از 70 درصد بيماري هايي كه برايشان آنتي بيوتيك تجويز مي شود ، طبيعتاً ويروسي هستند و اين بدان معناست كه درمان از راه آنتي بيوتيك كمي مفيد واقع مي شود . سازمان بهداشت جهاني هشدار داده است كه احتمال دارد استفاده بيش از حد آنتي بيوتيكها ، موجب به وجود آمدن ويروس هايي شود كه در مقابل داروها ، از خود مقاومت نشان مي دهند . همچنين استفاده بيش از حد از اين دارو مي تواند باعث عفونت هاي مكرر شود . بررسي هاي اخير حاكي از اين موضوع است كه در مجموع از نظر سلامت كلي ، دادن آنتي بيوتيك به اشخاص مضر است . چون به اين وسيله علاوه بر باكتري هاي مضر ، باكتري هاي مفيد هم از بين مي روند .
بلژيكي ها ، براي متوقف ساختن استفاده نادرست از آنتي بيوتيك ، رهبري حركت گسترده اي را به عهده گرفته اند .
آنها در عرض يكسال گذشته ، براي آگاه كردن پزشكان و والدين درباره خطرات استفاده نادرست از اين دارو ، يك مبارزه ملي را آغاز كرده اند .در 12 ماه اول ، در نسخه هاي آنتي بيوتيك 6 درصد كاهش گزارش شده است .

مترجم : لادن شرعيت زاده