میهمان ناخواندهی آسمان شب
ارسال شده: شنبه ۵ اسفند ۱۳۸۵, ۳:۵۳ ق.ظ
صبحگاه روز ۱۵ بهمن ماه یوجی ناکامورا و یوکیو ساکورای دو رصدگر ژاپنی، به طور مستقل از هم، در حالی متوجه حضور ستارهای میهمان در آسمان شب شدند که این ستاره از قدر ۹ به رنگ سفید زیبایی در صورت فلکی عقرب میدرخشید. اما این ستارهی نوظهور زمانی توجه رصدگران آسمان شب را جلب کرد که روز جمعه ۲۷ بهمن در عرض چند ساعت به قدر ۷/۳ رسید، و رصد این انفجار کیهانی برای رصدگران شهرها نیز ممکن شد . این جرم جدید که با نام نواختر ۲۰۰۷ عقرب و V۱۲۸۰ Scorpii شناخته میشود در ۹ درجهای جنوب شرقی قلب تپندهی عقرب (قلب العقرب) و در شمال شرقی ستارهی اپسیلون-عقرب در حومه شهر به راحتی دیده میشود.
(منظره نواختر در ميان ستارگان عقرب در آسمان صبحگاهي کوير ورزنه - اصفهان به هنگام اوج درخشش نواختر. عکس از)
این اجرام شگفت انگیز که با نام نواختر شناخته میشوند، جزو دسته خاصی از ستارههای متغیر به نام CVها یا متغیرهای فاجعهبار محسوب میشوند. قديمـیترين گزارش ثبت يک ستاره نو (نواختر) به حدود ۱۳۴ قبل از ميلاد باز میگردد. نواخترها به کمک طيف و افزايش نــــورانيت ظاهريشان به آسانی شناخته میشوند. ميزان تغييرات درخشندگی آنها ممکن است بيـن ۸-۱۵ قـدر نوسان داشته باشد.
در اين دسته از ستارگان متغير فورانهای ناشی از فرايندهای هستهای در لايههای سطحی ستاره (نواختر) يا در اعماق آنها (ابرنواختر) روی می دهد. معمولا در يک انفجار نواختری شاهد يک مجموعهی دو مولفهای بسيار نزديک با تناوب ۰/۰۵ تا ۲۳۰ روز هستيم که مولفهی اصلی آن يک کوتولهی سفيد و مولفهی دوم آن ستارهای خورشيد مانند است. با تحول اين سيستم، فرايند انتقال جرم از ستارهی خورشيد مانند به سطح کوتوله آغاز می گردد که منجر به تشکيل قرص برافزايشی، پيرامون کوتوله سفيد خواهد شد. کوتولهی سفيد چگال، نيروی گرانشی زيادی وارد میکند. با ادامه فرايند انتقال جرم، مواد لایه لايه روی يکديگر قرار میگیرند و به تدريج لايههای زيرين فشردهتر میشوند. به اين ترتيب کم کم شرايط لازم برای آغاز فرايند هستهای در سطح کوتوله فراهم میگردد. آغاز اين فرايند همراه با پرتاب پوستههای بيرونی ستاره به فضاست که به موازات آن دامنه نورانيت ستاره افزايش مییابد.
(نمایی خیالی از یک منظومه نواختری)
قدر این نواختر همان طور که درآسمان ایران نیز به خوبی آشکار بود، صبحدم روز يک اسفند تا حدود ۵ کاهش پیدا کرده بود. برای دیدار با این نواختر باید به هنگام صبحگاه به سمت جنوب- جنوب شرقی آسمان بایستید و در محدودهی صورت فلکی عقرب این ستاره را بیابید. اما برای رصد دقیق این ستاره میتوانید، از یک دوربین دوچشمی کوچک یا حتی از منظریاب تلسکوپتان استفاده کنید. و حتماً گزارش دقیقی را از تغییرات نور این ستاره به همراه مشخصات ابزار رصدی، طول و عرض جغرافیایی رصدگاه و... بنویسید. نواختر به سرعت در حال کم نور شدن است اما تا دو سه هفته آينده کماکان در حد ديد دوربينهاي دوچشمي و تلسکوپهاي کوچک باقي خواهند ماند.
(نقشه راهنمای دقیق جستجوی نواختر عقرب در آسمان صبحگاهی)
براي رصدگران متغيرها و جويندگان نواختر در سراسر دنيا فرصتي استثنايي براي مشاهدهی يکي از درخشانترين نواخترهاي سالهاي اخير پيش آمده است. رصدگران باتجربه پيوسته به تخمين قدر اين نواختر ميپردازند و بسياري گزارشهاي دقيق خود را به انجمن معتبر رصدگران متغير (AAVSO) ميفرستند. برای تخمین قدر این نواختر می توانید از ستاره های H و N قوس کمک بگیرید. گزارشهای دقیق رصدی را برای ما بفرستید.
نواختر دومي در عقرب!
در حالي که هنوز نواختر درخشان ۲۰۰۷ عقرب ناپديد نشده است نواختر ديگري در اين صورت فلکي و فقط در چند درجهاي نواختر اول پديدار شد. يوجي ناکامورا از ژاپن اين نواختر ار از قدر ۹ در بامداد يکم اسفند يافت. نواختر ۲۰۰۷عقرب شماره ۲ در بعد ۱۶ساعت و ۵۶ دقيقه و ۵۹ ثانيه و ميل ۳۵- درجه و ۸/۲۱ دقيقه (بر اساس مختصات سال ۲۰۰۰) قرار دارد.
[External Link Removed for Guests]
(منظره نواختر در ميان ستارگان عقرب در آسمان صبحگاهي کوير ورزنه - اصفهان به هنگام اوج درخشش نواختر. عکس از)
این اجرام شگفت انگیز که با نام نواختر شناخته میشوند، جزو دسته خاصی از ستارههای متغیر به نام CVها یا متغیرهای فاجعهبار محسوب میشوند. قديمـیترين گزارش ثبت يک ستاره نو (نواختر) به حدود ۱۳۴ قبل از ميلاد باز میگردد. نواخترها به کمک طيف و افزايش نــــورانيت ظاهريشان به آسانی شناخته میشوند. ميزان تغييرات درخشندگی آنها ممکن است بيـن ۸-۱۵ قـدر نوسان داشته باشد.
در اين دسته از ستارگان متغير فورانهای ناشی از فرايندهای هستهای در لايههای سطحی ستاره (نواختر) يا در اعماق آنها (ابرنواختر) روی می دهد. معمولا در يک انفجار نواختری شاهد يک مجموعهی دو مولفهای بسيار نزديک با تناوب ۰/۰۵ تا ۲۳۰ روز هستيم که مولفهی اصلی آن يک کوتولهی سفيد و مولفهی دوم آن ستارهای خورشيد مانند است. با تحول اين سيستم، فرايند انتقال جرم از ستارهی خورشيد مانند به سطح کوتوله آغاز می گردد که منجر به تشکيل قرص برافزايشی، پيرامون کوتوله سفيد خواهد شد. کوتولهی سفيد چگال، نيروی گرانشی زيادی وارد میکند. با ادامه فرايند انتقال جرم، مواد لایه لايه روی يکديگر قرار میگیرند و به تدريج لايههای زيرين فشردهتر میشوند. به اين ترتيب کم کم شرايط لازم برای آغاز فرايند هستهای در سطح کوتوله فراهم میگردد. آغاز اين فرايند همراه با پرتاب پوستههای بيرونی ستاره به فضاست که به موازات آن دامنه نورانيت ستاره افزايش مییابد.
(نمایی خیالی از یک منظومه نواختری)
قدر این نواختر همان طور که درآسمان ایران نیز به خوبی آشکار بود، صبحدم روز يک اسفند تا حدود ۵ کاهش پیدا کرده بود. برای دیدار با این نواختر باید به هنگام صبحگاه به سمت جنوب- جنوب شرقی آسمان بایستید و در محدودهی صورت فلکی عقرب این ستاره را بیابید. اما برای رصد دقیق این ستاره میتوانید، از یک دوربین دوچشمی کوچک یا حتی از منظریاب تلسکوپتان استفاده کنید. و حتماً گزارش دقیقی را از تغییرات نور این ستاره به همراه مشخصات ابزار رصدی، طول و عرض جغرافیایی رصدگاه و... بنویسید. نواختر به سرعت در حال کم نور شدن است اما تا دو سه هفته آينده کماکان در حد ديد دوربينهاي دوچشمي و تلسکوپهاي کوچک باقي خواهند ماند.
(نقشه راهنمای دقیق جستجوی نواختر عقرب در آسمان صبحگاهی)
براي رصدگران متغيرها و جويندگان نواختر در سراسر دنيا فرصتي استثنايي براي مشاهدهی يکي از درخشانترين نواخترهاي سالهاي اخير پيش آمده است. رصدگران باتجربه پيوسته به تخمين قدر اين نواختر ميپردازند و بسياري گزارشهاي دقيق خود را به انجمن معتبر رصدگران متغير (AAVSO) ميفرستند. برای تخمین قدر این نواختر می توانید از ستاره های H و N قوس کمک بگیرید. گزارشهای دقیق رصدی را برای ما بفرستید.
نواختر دومي در عقرب!
در حالي که هنوز نواختر درخشان ۲۰۰۷ عقرب ناپديد نشده است نواختر ديگري در اين صورت فلکي و فقط در چند درجهاي نواختر اول پديدار شد. يوجي ناکامورا از ژاپن اين نواختر ار از قدر ۹ در بامداد يکم اسفند يافت. نواختر ۲۰۰۷عقرب شماره ۲ در بعد ۱۶ساعت و ۵۶ دقيقه و ۵۹ ثانيه و ميل ۳۵- درجه و ۸/۲۱ دقيقه (بر اساس مختصات سال ۲۰۰۰) قرار دارد.
[External Link Removed for Guests]