مرکز انجمنهای تخصصی

  مراقبت از بيماران داراي Pace Maker
 


نويسنده: فرشته شگرف عضو هيئت علمي دانشكده پرستاري ارتش

آدرس: تهران خيابان شريعتي- خيابان كاج- دانشكده پرستاري ارتش


امروزه استفاده از پيس ميكرها توانسته براي بسياري از بيماران قلبي موقعيتي را فراهم نمايد كه بتوانند از يك زندگي طبيعي برخوردار باشند و بطور كلي طول عمر را در آنان افزايش دهد.

هنگاميكه اختلالات مربوط به توليد و يا انتقال تكانه سبب ايجاد برادي آرتمي علامت دار مي شوند از منابع خارجي انرژي براي تحريك قلب استفاده مي شود.در واقع از طريق دپولاريزاسيون سلول هاي ميوكارد،‌ قلب را تحريك مي نمايد تا انقباض صورت گيرد.



اجزاء‌تشكيل دهنده:

1. مولد نبض

2. ليد ها

3. سيم ارتباطي

پيس ميكرها اصولاً به سه دسته دائمي ، موقت و خارجي (غيرتهاجمي) تقسيم مي گردند. پيس ميكر موقت معمولاً براي برقراري فوري ثبات هموديناميك به كار مي رود.



انديكاسيون ها : در نياز هاي فوري به پيس ميكر

1. بلوك كامل قلبي C.H.B همراه با پاسخ كند بطني
2. براديكاردي سينوسي علامت دار ، مكث هاي طولاني S.A و آسيستول
3. انفاركتوس ميوكارد قدامي همراه با C.H.B
4. انفاركتوس ميوكارد تحتاني همراه با C.H.B
5. C.H.F ، هيپوتانسيون ، آريتي هاي بطني
6. П Mobitz
7. بلوك فاسيولار دو طرفه اخير
8. Torsade de point ناشي از دارو
9. فلوتر دهليزي
10. تاكيكاردي بطني مداوم و عود كننده
11. اختلال در عملكرد پيس ميكر دائمي
12. بعنوان پروفيلاكسي در كاتتراسيون هاي قلبي



خطرات:

1. عوارض مربوط به دستيابي به عروق مي باشد نظير پنوموتراكس ، هموتراكس و ترمبوفلبيت.
2. دستكاري كاتتر كه ممكن است سبب فلوتر بطني و يا فيبريلاسيون بطني گردند.
3. پرفوراسيون بطن راست در نتيجه ايجاد صداي مالشي پريكارد و يا تامپوناد قلبي



راه هاي دستيابي:

1. ترانس توراسيك
2. از طريق وريد (ژيگولار داخلي- ساب كلاوين- بازيليك و فمورال)



نكات قابل توجه:

1. شوك هاي دفيبريلاتور ممكن است به پيس ميكر موقت صدمه بزند.
2. پيس ميكر موقت ممكن است در فشار هاي بالاتر از فشار اتمسفر (psi 60-50 ) عمل ننمايد.
3. بعلت قرار گرفتن ليد پيس ميكر در خارج از بدن خطر برق گرفتگي وجود دارد.



موارد استفاده پيس ميكر دائمي:

1. برادي آريتمي علامت دار
2. برادي آرتيمي شديد اما بدون علامت
3. بلوك و دهليزي- بطني اكتسابي
4. بلوك كامل قلبي
5. بلوك Mobitz Ι علامت دار
6. П Mobitz
7. فلاتر و يا فيبريلاسيون دهليزي همراه با پاسخ كند بطني
8. Sick Sinus Syndrome
9. Tachy brady syndrome



خطرات:



1. جابجايي و عدم جايگيري صحيح كاتتر
2. شكستگي ليد
3. نارسايي سيستم پيس ميكر
4. اروزيون مولد نبض
5. تاكيكاردي ناشي از پيس ميكر
6. عفونت
7. پرفوراسيون قلب همراه با تامپوناد
8. ترومبوز وريد اجوف فوقاني يا دهليز راست



نكات قابل توجه

1. در صورت وجود 10% كاهش در سرعت اصلي تنظيم شده باطري دستگاه بايد تعويض گردد.
2. آهن ربايي كه روي پيس ميكر قرار مي گيرد آنرا به شكل غير همزمان تبديل مي نمايد.
3. كوتركردن حين عمل جراحي ممكن است مانع عمل دستگاه شده و يا آنرا به شكل غير همزمان تبديل نمايد.
4. دفيبريلاتور ممكن است موجب صدمه به مدار پيس ميكر گردد. در صورت لزوم به استفاده از دفيبريلاتور صفحه الكترود ها را تا حد ممكن از مولد ضربان دور تر نگاه داريد.
5. انجام XRay در بيماران پيس ميكري مشكلي ايجاد نمي كند ولي راديوتراپي ممكن است موجب اختلال در عملكرد پيس ميكر گردد.
6. MRI مي تواند موجب ضربان دستگاه با يك سرعت ثابت و يا مهار كاذب آن شود.



پيس ميكر غير تهاجمي (خارجي):

تحريك الكتريك را به قلب منتقل نموده و موجب دپولاريزاسيون قلب و انقباض ميوكارد مي شود.در طي ضربان سازي بيمار بايد به دقت و بطور دائم تحت كنترل باشد.



موارد مصرف:

1. آسيستول
2. ريتم ايديو ونتريكولر بدون نبض
3. برادي كاردي علامت دارد كه به درمان دارويي پاسخ نمي دهد.
4. ختم تاكي آريتمي
5. اختلالات هدايتي گذرا
6. حملات استوكس آدامز همراه با بلوك قلبي
7. مسموميت دارويي
8. نارسايي يا اختلال در عملكرد پيس ميكر


پاسخ بيمار به پيس ميكر غير تهاجمي:

1. انديكاتورهاي تسخير الكتريكي قلب عبارتند از: QRS پهن و T بلند و عريض
2. انديكاتورهاي تسخير مكانيكي قلب عبارتند از : بهبود برون ده قلبي- افزايش BP - نبض قابل لمس- گرم و طبيعي شدن رنگ پوست.