مرکز انجمنهای تخصصی

ابر نواختر




زندگی هر ستاره ابر غول دارای بیش از ۱۰ جرم خورشیدی در انفجاری عظیم به نام ابرنواختر پایان می یابد. این انفجار آنچنان پر انرژی است که شاید از کهکشان کاملی با میلیاردها ستاره، درخشنده تر شود. شاید تا مدتی از دید ناظر زمینی این ابر نواختر به صورت ستاره تازه و خیلی درخشان به نظر برسد. اگر از این انفجار، هسته ای با ۴/۱ الی ۳ جرم خورشیدی بجای ماند، هسته کوچک می شود و ستاره نوترونی تشکیل می دهد. اگر جرم هسته از ۳ جرم خورشیدی بیشتر باشد، جاذبه آن را وا می دارد که بیشتر منقبض شود تا حفره سیاه تشکیل بدهد.
انرژیی که از انفجار هر ابرنواختر آزاد می شود، می تواند دهها هزار سیاره نظیر زمین را ویران کند. همگی ابرنواختر ها ویرانگر نیستند، ولی این انفجارها عناصر بوجود آمده در درون ستارگان را در فضای میان ستاره ای منتشر می کنند تا در انجا به ستارگان و سیارات تازه تبدیل شوند. اتماهای کربن که بخشی از مولکولهای تشکیل دهنده اکثر غذاها و بدنمان هستند، برای نخستین بار در داخل ستارگان ایجاد شده اند.

سایت مفاهیم

درخشان‌ترین ابرنواختر تاریخ

درخشان‌ترين ابرنواختر تاريخ کشف شد. بر اساس رصدهای تلسکوپ فضایی پرتو ايکس چاندرا و برخی از تلسکوپ‌های زمینی درخشان‌ترین انفجار ستاره‌ای که تا به حال اتفاق افتاده است، احتمالا گونه‌ی جدیدی از انفجارهای ابرنواختری است. این کشف جدید نشان می‌دهد که در هنگام نوزادی جهان انفجارهای بسیار شدید ابرنواختری متداول بوده است. ممکن است در کهکشان ما نیز چنین انفجاری اتفاق بیفتد.



«ناتان اسمیت»(Nathan Smith) از دانشگاه کالیفرنیا در برکلی که رهبری گروهی از اخترشناسان دانشگاه کالیفرنیا و تگزاس را بر عهده دارد می‌گوید:"این انفجار بسیار مهیب و صدها برابر پرانرژی‌تر از انفجارهای ابرنواختری متداول بود. این بدین معناست که ستاره‌ی عامل این انفجار یک ستاره‌ی ابرپرجرم با جرمی معادل ۱۵۰ جرم خورشیدی بوده است که تا به حال دیده نشده بود".

دانشمندان معتقدند اولین ستارگان در جهان این گونه ستارگان بسیار پرجرم بوده‌اند و این ابرنواختر نمونه‌ای نادر از مرگ این گونه ستارگان است. کشف این ابرنواختر که SN ۲۰۰۶gy نام دارد گواهی است بر این که مرگ ستاره‌های پرجرم آن گونه که تئوری پیش بینی می‌کند، اتفاق نمی‌افتد.

«الکس فیلیپنکو»(Alex Filippenko) رهبر رصدهای زمینی در رصدخانه‌ی «لیک»(Lick) در کالیفرنیا و رصدخانه «کک»(Keck) در موناکیِ هاوایی می‌گوید:"در بین تمام انفجارهای ستاره‌ای این نمونه بدون ‌شک عظیم‌ترین است. ما از درخشندگی بسیار زیاد و مدت زمان این درخشش متحیر شدیم".

احتمال داشت که این انفجار یک انفجار ابرنواختری نباشد و در اثر وارد شدن یک ستاره کوتوله با جرمی بیش‌تر ازجرم خورشید به درون یک ناحیه غنی از هیدروژن به وجود آمده باشد اما رصدهای چاندرا نشان داد که چنین اتفاقی نیفتاده و این انفجار یک انفجار ابرنواختری بوده است. اگر اتفاق اول رخ می‌داد، پرتوهای X ساطع شده می‌بایست ۱۰۰۰ بار درخشان‌تر از حالت کنونی می‌بود. «دیو پولی»(Dave Pooley) از دانشگاه کالیفرنیا و رهبر رصدهای چاندرا می‌گوید:"رصدهای چاندرا مدرکی محکم است که نشان می‌دهد SN ۲۰۰۶gy مرگ یک ستاره‌ی پرجرم است".

ظاهرا این ستاره پیش از انفجار مقدار زیادی از جرم خود را به بیرون پرتاب کرده است. این از دست دادن جرم همانند اتفاقی است که هم اکنون برای ستاره‌ی «اتا-کارینا»(Eta Carinae) می‌افتد. اتا کارینا یک ستاره‌ی بسیار سنگین در کهکشان ما است. این احتمال وجود دارد که اتا-کارینا نیز در چنین اتفاقی منفجر شود. اما تفاوت در این جاست که SN ۲۰۰۶gy در کهکشان NGC ۱۲۶۰ و در فاصله‌ی ۲۴۰ میلیون سال نوری از ما قرار دارد اما فاصله‌ی اتا-کارینا از ما تنها ۷۵۰۰ سال نوری است.

«ماریو لیویو»(Mario Livio) از موسسه علوم تلسکوپ فضایی می‌گوید:"ما نمی‌دانیم که این ستاره به زودی منفجر خواهد شد یا نه، اما بهتر است مراقب آن باشیم. در صورت انفجار این ستاره ما شاهد پرنورترین ابرنواختر تاریخ تمدن بشری خواهیم بود". ابرنواخترها هنگامی به وجود می‌آیند که ستاره‌ای پرجرم سوخت خود را به پایان برساند و در اثر نیروی گرانش در خود فرو بریزد.

اما در این انفجار احتمالا اتفاقات دیگری رخ داده است. تحت شرایط خاصی هسته‌ی ستاره مقادیر زیادی پرتو گاما تولید کرده است و بخشی از این پرتوها به ماده و پادماده تبدیل شده و سپس هسته با سرعت زیادی در خود فرو ریخته است و در اثر انفجاری شدید لایه‌های اطراف را به بیرون پرتاب کرده است. در اثر این انفجار تمام مواد به بیرون پرتاب می‌شوند و ماده‌ای برای تشکیل سیاه‌چاله‌ی مرکزی باقی نمی‌ماند. اتفاقی که با نظریات هم‌خوانی ندارد. اسمست می‌گوید:"این دو نوع انفجار در تکامل کهکشان تاثیر بسیار متفاوتی دارند. یکی حجم بسیار زیادی از عناصر جدید را به محیط پرتاب می‌کند و دیگری آن‌ها را در قالب یک سیاه‌چاله در خود نگه می‌دارد".

منبع: [External Link Removed for Guests]

منبع 2: سایت نجوم

ابر نواختر



زندگی هر ستاره ابر غول دارای بیش از ۱۰ جرم خورشیدی در انفجاری عظیم به نام ابرنواختر پایان می یابد. این انفجار آنچنان پر انرژی است که شاید از کهکشان کاملی با میلیاردها ستاره، درخشنده تر شود. شاید تا مدتی از دید ناظر زمینی این ابر نواختر به صورت ستاره تازه و خیلی درخشان به نظر برسد. اگر از این انفجار، هسته ای با ۴/۱ الی ۳ جرم خورشیدی بجای ماند، هسته کوچک می شود و ستاره نوترونی تشکیل می دهد. اگر جرم هسته از ۳ جرم خورشیدی بیشتر باشد، جاذبه آن را وا می دارد که بیشتر منقبض شود تا حفره سیاه تشکیل بدهد.
انرژیی که از انفجار هر ابرنواختر آزاد می شود، می تواند دهها هزار سیاره نظیر زمین را ویران کند. همگی ابرنواختر ها ویرانگر نیستند، ولی این انفجارها عناصر بوجود آمده در درون ستارگان را در فضای میان ستاره ای منتشر می کنند تا در انجا به ستارگان و سیارات تازه تبدیل شوند. اتماهای کربن که بخشی از مولکولهای تشکیل دهنده اکثر غذاها و بدنمان هستند، برای نخستین بار در داخل ستارگان ایجاد شده اند.

سایت مفاهیم

انفجار ابرنواخترها فقط پايان دهندۀ زندگي خودو ستارگان اطرافش نيست. اگر اين انفجار به اندازۀ کافي به يک GMC يا ابر مولکولي عظيم نزديک باشد، مي تواند باعث تولد ستارگان جديدي شود
منبع: wikipedia