نوبلی که مردسالارانه تعبیر شد
هادی حیدری
"نوبلی که مردسالارانه تعبیر شد"
هادی حیدری
4/8/1382
شاید یکی از بهترین خبرهایی بود که در این چند سال اخیر می شنیدم. خبری که احساس ملی را در آدمی زنده می کرد: "جایزه صلح نوبل برای شیرین عبادی".
باورش مشکل بود ولی اتفاق افتاده بود. اولین نوبل برای ایران در طول تاریخ.
بازتاب و تاثیر خبر به حدی بود که همه را به واکنش واداشت.
در این میان کاریکاتوریست های ایرانی نیز عکس العمل های زیادی به این واقعه نشان دادند.
از میان کاریکاتورهای خلق شده با این موضوع اثری از "مانا نیستانی" که در تاریخ دوشنبه 21 مهرماه 1382 روی سایت "هادی تونز" منتشر گردید قابل تامل و تحلیل است.
توصیف ظاهری اثر:
این کاریکاتور / شیرین عبادی را در حالی نشان می دهد که خوشحال / جایزه نوبل را در درستی گرفته و خود را از درون سر یک مرد بیرون آورده است و خندان به مقابل خود نگاه می کند.
مرد در پایین تصویر با حالتی ناراحت و شرمندگی که در چهره اش نمایان است دست خود را از روی چشمانش که گویی تا لحظاتی پیش نمی خواستند این صحنه را نظاره گر باشند / آهسته کنار زده و در حال دیدن این صحنه است. جمجمه مرد از آجر ساخته شده و شیرین عبادی در حالی که آجرها را کنار زده خود را به بیرون از مرد کشیده است.
تجزیه و تحلیل عناصر بصری:
مانا نیستانی در این اثر خود نگاه اصلی خود را به نقطه عطف مقصود خویش دوخته و در تصویر کردن این ایده به حواشی زاید و یا زاویه دیدهای عجیب و غریب و خاص نپرداخته است. در تصویر همان چیزی را می بینید که مباید دیده شود.
لذا تصویر از عمق میدان یا پرسپکتیو خاصی بهره نمی برد.
نیستانی از یک ترکیب بندی مثلثی شکل بهره گرفته است که در راس آن چهره شیرین عبادی است و دو زاویه دیگر مثلث دو سمت پیکره مردی است که در پایین کاریکاتور قرار گرفته است.
مانا که مدت هاست از هاشورهای متعدد در کارهایش فاصله گرفته است این اثر را با دورگیری ساده ای به پایان برده و آنگاه به مدد تکنیک رنگ های کامپیوتری / کاریکاتورش را رنگ آمیزی کرده است.
او برای کم ارزش نشان دادن مرد حاضر در تصویر / او را با رنگ های خاکستری به تصویر کشیده ولی آجرهای روی سر او را با رنگ های واقعی آجر نشان داده تا چشمان مخاطب را به آن سو فرا خواند.
مانا نیستانی از رنگ آبی با طیف های کم رنگ و پررنگ آن / شخصیت واقعی اثرش را پرداخت کرده است.
رنگ آبی که در فرهنگ ما توام با آرامش و تقدس است. شیرین عبادی که اینک "بانوی صلح ایران" لقب گرفته است / رنگ آبی را از طرف مانا نیستانی بر روی پوشش خود می بیند. عبادی لبخندی پر معنا بر لب دارد.
کاریکاتوریست در این اثر با ایجاد بافت آجر و قرار دادن جایزه نوبل در دستان شخصیت اصلی کار که آن نیز دارای بافت مخصوص خود است چشم بیننده را به تحرک در فضای کاریکاتور وا می دارد.
ریتم تکرار آجرها و ریتمی که از پراکنده شدن آن ها در فضا ایجاد شده به حرکت اثر کمک رسانده است.
در پس زمینه کار طیفی قرار داده شده که از سیاه مطلق آغاز می شود و در حالی که به سمت بالا می رود آرام آرام به روشنی و سفیدی می گراید.
مانا علاوه بر آنکه با این کار شخصیت محوری کاریکاتورش را با قرار دادن در فضای روشن / بهتر به بیننده اش نشان داده است / از سویی نوعی معنای درونی به کاریکاتورش بخشیده است چرا که شخصیت منفی در فضای تیره و در آن سو شیرین عبادی به عنوان شخصیت مثبت اثر در فضای روشن قرار گرفته اند.
فرم های منحنی موجود در چهره مرد / جمجمه او / چهره شیرین عبادی و جایزه ای که در دست اوست همگی به انعطاف این کاریکاتور کمک کرده است.
تفسیر اثر: .............................
حس طراوتی که با دیدن این کاریکاتور به انسان وارد می شود در نگاه اول قابل توجه است. معنای درونی اثر به همراه نوع رنگ گذاری های مانا این احساس را بهتر انتقال می دهد.
پس از انتشار خبر دریافت جایزه صلح نوبل توسط یک زن ایرانی / عکس العمل های متفاوتی در مطبوعات ایران منعکس شد.
اصلاح طلبان / این پیروزی را فرصتی استثنایی در عرصه بین المللی یرای کشور ارزیابی کردند و در آن سو محافظه کاران / این جریان را طبق معمول گذشته توطئه حساب شده و طراحی شده بیگانگان قلمداد نمودند.
در حالی که شخصیت های مهم کشورهای دیگر این رخداد مهم را به عبادی تبریک گفتند رسانه های ملی ما که باید زبان گویای مردم باشند سکوتی معنادار پیشه کردند.
در تمام دنبا معمول است که هرگاه کسی از کشوری به این جایزه دست می یابد مقامات عالی آن کشور در اولین دقایق به او تبریک می گویند. اما در این میان در عین ناباوری واکنش عجیب ریاست جمهوری ایران بسیار تامل برانگیز بود چرا که نه تنها تبریکی از جانب وی شنیده نشد بلکه اعطای این جایزه را سیاسی خوانده و گفت که جایزه علمی نوبل اهمیت دارد.
این در حالی بود که سه سال پیش خاتمی پس از دریافت جایزه صلح نوبل توسط "نلسون ماندلا" پیام تبریک مخصوصی برای وی صادر کرد.
جالب آن است که در شرایط حساس فعلی کشورمان به جای آنکه از این واقعه به عنوان یک فرصت برای تثبیت موقعیت ایران در فضای کنونی بین المللی استفاده شود عکس العمل وارونه نسبت به آن اتخاذ می گردد.
در زمانی که قدرت های بزرگ دنیا در تلاشند تا ایران را کشوری جنگ طلب و هوادار تروریسم معرفی نمایند دریافت جایزه صلح نوبل توسط یک بانوی ایرانی فرصتی طلایی است برای مهار تهدیدات خارجی.
مانا نیستانی در کاریکاتور خود به نوعی پیروزی یک زن را در فضایی مردسالارانه به مخاطب خود نشان می دهد. مرد که از ظواهرش پیداست سنتی می اندیشد به ناچار مجبور به نظاره ایستادن این پیروزی است.
دیوار / همیشه سمبل تحجر و خشک مغزی است.
عبادی که تلاش هایش برای احقاق حقوق زنان و کودکان در ایران او را شایسته دریافت نوبل کرده است / دیوارهای جمود و تحجر را شکسته و خود را در فضایی آزاد به جهانیان می نمایاند.
شاید نیستانی با وارد کردن شخصیت محوری کاریکاتئرش به فضایی آزاد / نوید دهنده ورود ایران به عصری نوین در عرصه بین المللی است!
[External Link Removed for Guests]
نظر فراموش نشه
