دقیق و دقیق تر : معرفی انواع سیستم های هدایتی موشک ها
ارسال شده: جمعه ۲۶ مرداد ۱۳۸۶, ۹:۲۷ ب.ظ
[align=justify]در حال حاضر نیروهای مسلحی در جهان حرفی برای گفتن دارند که به پیشرفته ترین موشکها مسلح باشند. لازم نیست که کارشناس نظامی و یا تسلیحاتی باشید تا بتوانید تاثیر موشکها را بر چهره میدانهای جنگ امروزی ببینید.
زمانی نبرد ناوها دارای 9-12 قبضه توپ کالیبر 400 تا 550 میلیمتری بودند و بر دریا ها سلطنت می کردند. توپهای عظیم این نبرد ناوها دارای برد بیش از 30 کیلومتر بودند. امروزه، یک فروند ناوچه کوچک با یک موشک ضدکشتی هارپون با برد 120 کیلومتر به مراتب از نظر برد، دقت و زمان واکنش موثرتر از یک فروند نبرد ناو است.می توان گفت یک ناوچه موشک انداز می تواند نبرد ناوی همچون نبرد ناوی همچون نبرد ناو میسوری را با 9 قبضه توپ 406 میلیمتری به راحتی غرق کند زیرا دارای تسلیحات دقیقتر و دوربردتری است.البته به یاد داشته باشید که دیگر در هیچ نقطه ی جهان نبرد ناوها به صورت عملیاتی خدمت نمی کنند و جملگی از سرویس خارج شده اند.
زمانی جنگنده هایی چون هلکت و موستانگ با مسلسلهای 12.7 میلیمتری خود باید تا 300 متری به جنگنده دشمت از پشت نزدیک می شدند تا بتوانند آن را با گلوله های مسلسل خود سرنگون کنند.امروزه، خلبان F15 آمریکایی و سوخوی 27 روسی با موشکهای خود از فواصل بالای 30 کیلومتر جنگنده دشمن را سرنگون می کنند و نیازی به خطر کردن و جنگ هوایی نزدیک نمی بینند.
امروزه، نیازی به توپهای ضدزره سنگین و بدقواره جنگ دوم جهانی نیست و یک فروند موشک اریکس می تواند یک سرباز پیاده را تبدیل به دشمنی مخوف برای تانکهای دشمن کند.
صد سال پیش برای دسترسی به پایتخت و شهرهای مهم دشمن یکی از دو طرف نبرد باید آنقدر دشمن را به عقب می راند تا به شهرهای مهم او دست پیدا کند.امروزه، موشکهای بالستیک و کروز می توانند دورترین دشمن را مورد هدف قرار دهند. هواپیماها، ناوها، بالگردها، سربازان پیاده و شبکه پدافند هوایی بدون موشکها هیچ نیستند. در نبردهای آینده آنکه موشک بیشتر و کارآمد تری داشته باشد توان بهتری در تهاجم و دفاع دارد. در این مجال اندک به انواع مختلف سیستمهای هدایت نصب شده بر روی موشکها می پردازیم. باشد که عزیزان خواننده با سلاح هایی که چهره میدانهای جنگ را تغییر دادند بیشتر و بهتر آشنا شوند.
هدایت سیمی
[align=justify]روش هدایت با سیم از قدیمی ترین روشهای ابداع شده برای هدایت موشک ها است. این روش هدایت، بسیار پرآوازه و مطمئن برای هدایت موشکهای ضد تانک است در این روش، هدایت موشک ها از نظر عملکرد چه مدل دستی و چه نمونه های موجود نیمه خودکار با روش هدایت رادیویی فرق چندانی ندارد و تنها فرامین تغییر مسیر موشک به امواج رادیویی، به کمک سیم متصل شده به موشک به آن منتقل می شودند.دو رشته سیم از یک طرف به پرتاب کننده و از طرف دیگر به موشک وصل شده و دستورهای هدایتی از طریق این سیمها به موشک منتقل می شوند.
امروزه تمامی موشکهای ضد تانک موجود نیمه خودکار بوده و شلیک کننده تنها کافی است که که سایت هدفگیر را تا زمان برخورد بر روی هدف نگاه دارد و هدایت موشک بر عهده سایت هدفگیری که مجهز به یک حسگر فروسرخ است می باشد.یکی از برتری های هدایت سیمی نسبت به هدایت رادیویی، عدم امکان ایجاد اختلال بر روی فرامین انتقالی از سیم است.موشکهای ضدتانک تاو آمریکا، اریکس فرانسه و بیل سوئدی از جمله موشک های معروف هدایت سیمی هستند.
اگر دقت کنید می توانید دور رشته سیم متصل به پشت موشک را ببینید.
[External Link Removed for Guests]
هدایت رادیویی
[align=justify]روش هدایت رادیویی در نسل اول موشکهای هوا به زمین و موشکهای ضدتانک هدایت شونده به کار برده شد.این روش هدایت از زمان جنگ جهانی دوم بر روی بمبها و موشک ها مورد استفاده قرار می گرفت و باید آن را قدیمی ترین روش هدایت موشک دانست.در این روش، خلبان و یا شلیک کننده باید موشک را تا زمان برخورد به هدف در دید خود نگه دارد.یعنی خلبان باید پس از پرتاب، موشک و هدف را در یک راستای مستقیم قرار دهد و با استفاده از دسته هدایت که در اختیار شلیک کننده است به وسیله امواج رادیویی فرستاده شده برای موشک، موشک را به طرف هدف هدایت کند.این روش دقیقا مانند کنترل کردن یک هواپیمای کنترل از راه دور می باشد.
در روش هدایت دستی، شلیک کننده با نگاه کردن به شعله انتهای موشک و یا چراغ چشمک زن نصب شده در عقب موشک، موشک را به طرف هدف هدایت می کرد. در مدلهای پیشرفته تر ماننده موشک ضد تانک AT-6 روسی روش هدایت رادیویی نیمه خودکار شده است.یعنی شلیک کننده تنها سایت هدفگیری را بر روی هدف قرار می دهدو سایت هدفگیر با حس کردن شعله انتهای موشک،موشک را به کمک امواج رادیویی به طرف هدف هدایت می کند.این سیستم بر روی موشکهای ضد تانکی چون آتی4 روسی، موشکهای هوا به زمین آاس7 روسی و بولپاپ آمریکایی مورد استفاده قرار گرفته است.امروزه، دیگر این روش برای هدایت موشکها و یا بمب ها مورد استفاده قرار نمی گیرد و منسوخ شده است.
هدایت فروسرخ
[align=justify]هدایت فروسرخ یک هدایت داخلی و خود مختار است که نیاز به منبع خارجی برای تکمیل هدایت موشک ندارد. در این روش، حسگر نصب شده بر روی دماغه موشک بعد از شلیک، اقدام به جستجوی محیط رو به روی خود برای پیدا کردن منبع گرمایی برای قفل کردن بر روی آن می کند. این منبع گرمایی می تواند خروجی گرم هواپیما، بالگرد و یا یک موشک کروز باشد.
سیستم کاونده فروسرخ تنها می تواند محیط روبروی خود را جستجو کند و یکی از امتیازات آن این است که خلبان و یا شلیک کننده بعد از قفل و شلیک موشک می تواند اقدام به شلیک موشک دیگر و یا ترک محل کند. موشک به کمک سیستم فروسرخ درون خود و به کمک بالچه های هدایت به طرف هدف هدایت می شود.
اولین موشک فروسرخ عملیاتی جهان، موشک هوا به هوای سایدویندر آمریکایی بود.نسل نخست این موشکها را تنها می شود از نیم کره پشتی به طرف خروجی موتورهواپیما قفل کرد ولی امروزه با افزایش حساسیت کاونده های فروسرخ می توان این موشک ها را از روبرو نیز بر روی هدف قفل کرد.
موشک های هدایت فروسرخ را می توان با استفاده از تمهای فریب دهنده گرم که مانند منور بوده و گرمایی زیاد از خود متصاعد می کنند فریب داد. خلبانان بالگرد و جنگنده بلافاصله بعد از هشدار سیستم ECM مبنی بر نزدیک شدن موشک اقدام به شلیک دستی و یا خود کار شراره می کنند.
برخی از وسایل پرنده داری سیستم تشخیص نزدیک شدن موشک هستند. این سیستم
با حس کردن شعله خروجی موتور موشک که به پرنده نزدیک می شود هشدار لازم را به خلبان می دهد ولی از آنجایی که برای شلیک موشکهای فروسرخ نیازی به قفل رادار بر روی هدف نیست، در اکثر مواقع هدف بدون دریافت هیچ گونه هشداری مورد اصابت قرار می گیرد. برد کاونده فروسرخ این گونه موشک ها برای کشف منبع گرمایی کم بوده و اغلب کمتر از 20 کیلومتر است.از این رو، این روش هدایت به صورت گسترده ای برای هدایت موشک های کوتاه برد هوا به هوا و موشک های پدافند هوایی کوتاه برد و شانه پرتاب مورد استفاده قرار می گیرد.
عدم نیاز به تجهیزات جانبی، این سیستم را به یک روش هدایت کارآمد برای استفاده در سلاح های قابل حمل توسط نفر تبدیل کرده است. موشکهای هوا به هوای فروسرخ K74 روسی، سایدویندر آمریکایی، پایتون4 اسراییلی و موشک های زمین به هوای راپیر انگلیسی، استیگر آمریکایی و سام 18 روسی از جمله برترین موشکهای هدایت فروسرخ در جهان هستند.
موشک فروسرخ هوا به هوای سایدویندر.کاونده فروسرخ بر روی دماغه آن قرار دارد
[External Link Removed for Guests]
هدایت رداری نیمه فعال(آشیانه یاب نیمه فعال رادرای)
[align=justify]این روش هدایت که از اواسط دهه 50 بر روی موشکهای هوا به هوا و زمین به هوا نصب شد در واقع به تکمیل رادارهای داپلر به وجود آمد. در این موشکها، ابتدا رادار جنگنده و سایت پدافند هوایی بر روی هدف قفل شده و پس از شلیک موشک، رادار کوچک موشک امواج منعکس شده از هدف را دنبال کرده و با تصحیح مسیر، خود را به هدف می رساند.این روش هدایت این امکان را به خلبان می داد تا با استفاده از موشکهای هوا به هوای میان برد و یا دور برد اهداف مورد نظر خود را از فاصله بیش از 18 کیلو متر با شلیک یک یا دو موشک مورد هدف قرار داده و از درگیری پر التهاب و پیچ در پیچ در جنگ نزدیک هوایی خودداری کند.
از جمله عیوب این روش هدایت هدایت به ویژه برای جنگنده ها این است که برای رسیدن موشک به هدف باید تا آخرین لحظه اصابت، رادار هدایت کننده بر روی هدف قفل باشد و به هر دلیلی که امواج رادار به موشک نرسند مانند مانور جنگنده شلیک کننده و یا کم شدن انرژی رادار موشک به هدف برخورد نمی کند. جنگنده بعد از شلیک موشک نمی تواند اقدام به ترک صحنه نبرد و باید تا لحظه برخورد موشک به هدف در منطقه باقی بماند.در چنین مواردی در اصطلاح تاکتیکی جنگنده بی دفاع است.
از طرفی با افزایش برد موشک، امواج رادار نیز باید مسافت دورتری را طی کنند که سبب کاهش قدرت امواج رادار در مسافت های زیاد می شود.از این رو نمی توان از این روش هدایت در موشک های با برد زیاد استفاده کرد.البته تا کنون موشک های با برد 120 کیلومتر نیز با استفاده از این روش هدایت ساخته شده اند.
در ضمن می توان با استفاده از سیستم های جنگ الکترونیک و ایجاد اختلال، مانع رسیدن امواج رادار جنگنده به موشک شد، اما نه همیشه.
امروزه دیگر موشک های هوا به هوا با این روش هدایت تولید نمی شوند ولی ساخت موشک های پدافندی با این روش همچنان ادامه دارد. موشک های هوا به هوای اسپارو آمریکایی و آر27آر روسی و موشک های زمین به هوای هاوک و پاتریوت آمریکایی از جمله موشک های هدایت راداری نیمه فعال معروف جهان هستند.
موشک پدافند هوایی ارتفاع بالا و متوسط هاوک دارای سامانه هدایت راداری نیم فعال است
[External Link Removed for Guests]
هدایت راداری فعال
[align=justify]این روش هدایت از سال 1970 برای موشک های ضد کشتی و هوا به هوای دور برد و میانبرد مورد استفاده قرار گرفته است. این موشکها، خود داری یک دستگاه رادار کوچک برای رهگیری و اصلاح مسیر به طرف هدف هستند. رادار جنگنده و یا ناو شلیک کننده در ابتدا هدف را کشف و روی آن قفل می کند. پس از آن، مختصات هدف به موشک منتقل شده و موشک به طرف محدوده هدف شلیک می شود. موشک، مسیر از پرتاب کننده تا نزدیکی هدف را به صورت اینرسی هدایت شده و بعد از کشف هدف توسط رادار موشک به روش هدایت راداری آشیانه یاب به طرف هدف حرکت می کند.
از جمله امتیازات این روش این است که جنگنده و یا سیستم شلیک کننده بعد از شلیک می تواند منطقه را ترک کرده و یا مانورهای مورد نظر خود را اجرا کند و موشک بدون نیاز به رادار جنگنده و یا ناو به طرف هدف حرکت می کند. این روش در موشک هایی با برد بلند بسیار مورد استفاده قرار می گیرد. موشک های ضد کشتی از جمله استفاده کنندگان این روش هدایت هستند. البته در مورد موشک های کوتاه بردتر ضد کشتی مانند سی ایگل انگلیسی از هدایت رادار نیم فعال استفاده می شود.
موشک های هوا به هوای آر77 روسی، فونیکس آمریکایی و موشک های ضد کشتی اگزوست فرانسوی و هارپون آمریکایی از جمله موشک های راداری فعال می باشند. موشک آمرام آمریکایی در 15 کیلم متری آخر به صورت هدایت راداری فعال عمل می کند و تا رسیدن به این مسافت به صورت نیم فعال پرواز می کند.
هدایت راداری
[align=justify]این روش بر روی نسل نخست موشکهای زمین به هوا و بیشتر در موشک های روسی نصب شد. موشک های سام 2و3و4 از جمله موشک های هدایت راداری معروف جهان هستند.
در این روش هدایت، موشک شلیک شده برای اصابت به هدف از سه رادار استفاده می کند. این رادار ها عبارتند از رادار کشف کننده هدف، رادار هدایت و رادار ارتفاع یاب. یکی از رادارها هدف را کشف کرده و دیگری موشک را رهگیری می کند و اطلاعات این دو رادار به وسیله سیستم هدایت کننده جمع بندی می شود و موشک را تا زمان برخورد به هدف اصلاح مسیر می کند. به صورت معمول امواج تغییر مسیر و اصلاح مسیر به موشک به کمک امواج رادیویی فرستاده می شود.
از جمله اشکالات این روش می توان به آسیب پذیری زیاد موشک در مقابل اختلالات الکترونیکی و قطع امواج رادیویی ارسال شده از رادار هدایت اشاره کرد.از طرفی، انهدام هر یک از 3 رادار سیستم باعث از کار افتادن تمامی سیستم می شود.این موشکها معمولا از آنجایی که آن قدر دقیق نبودند که به هدف به صورت مستقیم بر خورد کنند دارای چاشنی های مجاورتی هستند.در حال حاضر دیگر از از این روش هدایت برای هدایت موشک ها استفاده نمی شود و این روش کهنه و متروک شده است.
منبع ماهنامه جنگ افزار شماره 30
ادامه دارد...
زمانی نبرد ناوها دارای 9-12 قبضه توپ کالیبر 400 تا 550 میلیمتری بودند و بر دریا ها سلطنت می کردند. توپهای عظیم این نبرد ناوها دارای برد بیش از 30 کیلومتر بودند. امروزه، یک فروند ناوچه کوچک با یک موشک ضدکشتی هارپون با برد 120 کیلومتر به مراتب از نظر برد، دقت و زمان واکنش موثرتر از یک فروند نبرد ناو است.می توان گفت یک ناوچه موشک انداز می تواند نبرد ناوی همچون نبرد ناوی همچون نبرد ناو میسوری را با 9 قبضه توپ 406 میلیمتری به راحتی غرق کند زیرا دارای تسلیحات دقیقتر و دوربردتری است.البته به یاد داشته باشید که دیگر در هیچ نقطه ی جهان نبرد ناوها به صورت عملیاتی خدمت نمی کنند و جملگی از سرویس خارج شده اند.
زمانی جنگنده هایی چون هلکت و موستانگ با مسلسلهای 12.7 میلیمتری خود باید تا 300 متری به جنگنده دشمت از پشت نزدیک می شدند تا بتوانند آن را با گلوله های مسلسل خود سرنگون کنند.امروزه، خلبان F15 آمریکایی و سوخوی 27 روسی با موشکهای خود از فواصل بالای 30 کیلومتر جنگنده دشمن را سرنگون می کنند و نیازی به خطر کردن و جنگ هوایی نزدیک نمی بینند.
امروزه، نیازی به توپهای ضدزره سنگین و بدقواره جنگ دوم جهانی نیست و یک فروند موشک اریکس می تواند یک سرباز پیاده را تبدیل به دشمنی مخوف برای تانکهای دشمن کند.
صد سال پیش برای دسترسی به پایتخت و شهرهای مهم دشمن یکی از دو طرف نبرد باید آنقدر دشمن را به عقب می راند تا به شهرهای مهم او دست پیدا کند.امروزه، موشکهای بالستیک و کروز می توانند دورترین دشمن را مورد هدف قرار دهند. هواپیماها، ناوها، بالگردها، سربازان پیاده و شبکه پدافند هوایی بدون موشکها هیچ نیستند. در نبردهای آینده آنکه موشک بیشتر و کارآمد تری داشته باشد توان بهتری در تهاجم و دفاع دارد. در این مجال اندک به انواع مختلف سیستمهای هدایت نصب شده بر روی موشکها می پردازیم. باشد که عزیزان خواننده با سلاح هایی که چهره میدانهای جنگ را تغییر دادند بیشتر و بهتر آشنا شوند.
هدایت سیمی
[align=justify]روش هدایت با سیم از قدیمی ترین روشهای ابداع شده برای هدایت موشک ها است. این روش هدایت، بسیار پرآوازه و مطمئن برای هدایت موشکهای ضد تانک است در این روش، هدایت موشک ها از نظر عملکرد چه مدل دستی و چه نمونه های موجود نیمه خودکار با روش هدایت رادیویی فرق چندانی ندارد و تنها فرامین تغییر مسیر موشک به امواج رادیویی، به کمک سیم متصل شده به موشک به آن منتقل می شودند.دو رشته سیم از یک طرف به پرتاب کننده و از طرف دیگر به موشک وصل شده و دستورهای هدایتی از طریق این سیمها به موشک منتقل می شوند.
امروزه تمامی موشکهای ضد تانک موجود نیمه خودکار بوده و شلیک کننده تنها کافی است که که سایت هدفگیر را تا زمان برخورد بر روی هدف نگاه دارد و هدایت موشک بر عهده سایت هدفگیری که مجهز به یک حسگر فروسرخ است می باشد.یکی از برتری های هدایت سیمی نسبت به هدایت رادیویی، عدم امکان ایجاد اختلال بر روی فرامین انتقالی از سیم است.موشکهای ضدتانک تاو آمریکا، اریکس فرانسه و بیل سوئدی از جمله موشک های معروف هدایت سیمی هستند.
اگر دقت کنید می توانید دور رشته سیم متصل به پشت موشک را ببینید.
[External Link Removed for Guests]
هدایت رادیویی
[align=justify]روش هدایت رادیویی در نسل اول موشکهای هوا به زمین و موشکهای ضدتانک هدایت شونده به کار برده شد.این روش هدایت از زمان جنگ جهانی دوم بر روی بمبها و موشک ها مورد استفاده قرار می گرفت و باید آن را قدیمی ترین روش هدایت موشک دانست.در این روش، خلبان و یا شلیک کننده باید موشک را تا زمان برخورد به هدف در دید خود نگه دارد.یعنی خلبان باید پس از پرتاب، موشک و هدف را در یک راستای مستقیم قرار دهد و با استفاده از دسته هدایت که در اختیار شلیک کننده است به وسیله امواج رادیویی فرستاده شده برای موشک، موشک را به طرف هدف هدایت کند.این روش دقیقا مانند کنترل کردن یک هواپیمای کنترل از راه دور می باشد.
در روش هدایت دستی، شلیک کننده با نگاه کردن به شعله انتهای موشک و یا چراغ چشمک زن نصب شده در عقب موشک، موشک را به طرف هدف هدایت می کرد. در مدلهای پیشرفته تر ماننده موشک ضد تانک AT-6 روسی روش هدایت رادیویی نیمه خودکار شده است.یعنی شلیک کننده تنها سایت هدفگیری را بر روی هدف قرار می دهدو سایت هدفگیر با حس کردن شعله انتهای موشک،موشک را به کمک امواج رادیویی به طرف هدف هدایت می کند.این سیستم بر روی موشکهای ضد تانکی چون آتی4 روسی، موشکهای هوا به زمین آاس7 روسی و بولپاپ آمریکایی مورد استفاده قرار گرفته است.امروزه، دیگر این روش برای هدایت موشکها و یا بمب ها مورد استفاده قرار نمی گیرد و منسوخ شده است.
هدایت فروسرخ
[align=justify]هدایت فروسرخ یک هدایت داخلی و خود مختار است که نیاز به منبع خارجی برای تکمیل هدایت موشک ندارد. در این روش، حسگر نصب شده بر روی دماغه موشک بعد از شلیک، اقدام به جستجوی محیط رو به روی خود برای پیدا کردن منبع گرمایی برای قفل کردن بر روی آن می کند. این منبع گرمایی می تواند خروجی گرم هواپیما، بالگرد و یا یک موشک کروز باشد.
سیستم کاونده فروسرخ تنها می تواند محیط روبروی خود را جستجو کند و یکی از امتیازات آن این است که خلبان و یا شلیک کننده بعد از قفل و شلیک موشک می تواند اقدام به شلیک موشک دیگر و یا ترک محل کند. موشک به کمک سیستم فروسرخ درون خود و به کمک بالچه های هدایت به طرف هدف هدایت می شود.
اولین موشک فروسرخ عملیاتی جهان، موشک هوا به هوای سایدویندر آمریکایی بود.نسل نخست این موشکها را تنها می شود از نیم کره پشتی به طرف خروجی موتورهواپیما قفل کرد ولی امروزه با افزایش حساسیت کاونده های فروسرخ می توان این موشک ها را از روبرو نیز بر روی هدف قفل کرد.
موشک های هدایت فروسرخ را می توان با استفاده از تمهای فریب دهنده گرم که مانند منور بوده و گرمایی زیاد از خود متصاعد می کنند فریب داد. خلبانان بالگرد و جنگنده بلافاصله بعد از هشدار سیستم ECM مبنی بر نزدیک شدن موشک اقدام به شلیک دستی و یا خود کار شراره می کنند.
برخی از وسایل پرنده داری سیستم تشخیص نزدیک شدن موشک هستند. این سیستم
با حس کردن شعله خروجی موتور موشک که به پرنده نزدیک می شود هشدار لازم را به خلبان می دهد ولی از آنجایی که برای شلیک موشکهای فروسرخ نیازی به قفل رادار بر روی هدف نیست، در اکثر مواقع هدف بدون دریافت هیچ گونه هشداری مورد اصابت قرار می گیرد. برد کاونده فروسرخ این گونه موشک ها برای کشف منبع گرمایی کم بوده و اغلب کمتر از 20 کیلومتر است.از این رو، این روش هدایت به صورت گسترده ای برای هدایت موشک های کوتاه برد هوا به هوا و موشک های پدافند هوایی کوتاه برد و شانه پرتاب مورد استفاده قرار می گیرد.
عدم نیاز به تجهیزات جانبی، این سیستم را به یک روش هدایت کارآمد برای استفاده در سلاح های قابل حمل توسط نفر تبدیل کرده است. موشکهای هوا به هوای فروسرخ K74 روسی، سایدویندر آمریکایی، پایتون4 اسراییلی و موشک های زمین به هوای راپیر انگلیسی، استیگر آمریکایی و سام 18 روسی از جمله برترین موشکهای هدایت فروسرخ در جهان هستند.
موشک فروسرخ هوا به هوای سایدویندر.کاونده فروسرخ بر روی دماغه آن قرار دارد
[External Link Removed for Guests]
هدایت رداری نیمه فعال(آشیانه یاب نیمه فعال رادرای)
[align=justify]این روش هدایت که از اواسط دهه 50 بر روی موشکهای هوا به هوا و زمین به هوا نصب شد در واقع به تکمیل رادارهای داپلر به وجود آمد. در این موشکها، ابتدا رادار جنگنده و سایت پدافند هوایی بر روی هدف قفل شده و پس از شلیک موشک، رادار کوچک موشک امواج منعکس شده از هدف را دنبال کرده و با تصحیح مسیر، خود را به هدف می رساند.این روش هدایت این امکان را به خلبان می داد تا با استفاده از موشکهای هوا به هوای میان برد و یا دور برد اهداف مورد نظر خود را از فاصله بیش از 18 کیلو متر با شلیک یک یا دو موشک مورد هدف قرار داده و از درگیری پر التهاب و پیچ در پیچ در جنگ نزدیک هوایی خودداری کند.
از جمله عیوب این روش هدایت هدایت به ویژه برای جنگنده ها این است که برای رسیدن موشک به هدف باید تا آخرین لحظه اصابت، رادار هدایت کننده بر روی هدف قفل باشد و به هر دلیلی که امواج رادار به موشک نرسند مانند مانور جنگنده شلیک کننده و یا کم شدن انرژی رادار موشک به هدف برخورد نمی کند. جنگنده بعد از شلیک موشک نمی تواند اقدام به ترک صحنه نبرد و باید تا لحظه برخورد موشک به هدف در منطقه باقی بماند.در چنین مواردی در اصطلاح تاکتیکی جنگنده بی دفاع است.
از طرفی با افزایش برد موشک، امواج رادار نیز باید مسافت دورتری را طی کنند که سبب کاهش قدرت امواج رادار در مسافت های زیاد می شود.از این رو نمی توان از این روش هدایت در موشک های با برد زیاد استفاده کرد.البته تا کنون موشک های با برد 120 کیلومتر نیز با استفاده از این روش هدایت ساخته شده اند.
در ضمن می توان با استفاده از سیستم های جنگ الکترونیک و ایجاد اختلال، مانع رسیدن امواج رادار جنگنده به موشک شد، اما نه همیشه.
امروزه دیگر موشک های هوا به هوا با این روش هدایت تولید نمی شوند ولی ساخت موشک های پدافندی با این روش همچنان ادامه دارد. موشک های هوا به هوای اسپارو آمریکایی و آر27آر روسی و موشک های زمین به هوای هاوک و پاتریوت آمریکایی از جمله موشک های هدایت راداری نیمه فعال معروف جهان هستند.
موشک پدافند هوایی ارتفاع بالا و متوسط هاوک دارای سامانه هدایت راداری نیم فعال است
[External Link Removed for Guests]
هدایت راداری فعال
[align=justify]این روش هدایت از سال 1970 برای موشک های ضد کشتی و هوا به هوای دور برد و میانبرد مورد استفاده قرار گرفته است. این موشکها، خود داری یک دستگاه رادار کوچک برای رهگیری و اصلاح مسیر به طرف هدف هستند. رادار جنگنده و یا ناو شلیک کننده در ابتدا هدف را کشف و روی آن قفل می کند. پس از آن، مختصات هدف به موشک منتقل شده و موشک به طرف محدوده هدف شلیک می شود. موشک، مسیر از پرتاب کننده تا نزدیکی هدف را به صورت اینرسی هدایت شده و بعد از کشف هدف توسط رادار موشک به روش هدایت راداری آشیانه یاب به طرف هدف حرکت می کند.
از جمله امتیازات این روش این است که جنگنده و یا سیستم شلیک کننده بعد از شلیک می تواند منطقه را ترک کرده و یا مانورهای مورد نظر خود را اجرا کند و موشک بدون نیاز به رادار جنگنده و یا ناو به طرف هدف حرکت می کند. این روش در موشک هایی با برد بلند بسیار مورد استفاده قرار می گیرد. موشک های ضد کشتی از جمله استفاده کنندگان این روش هدایت هستند. البته در مورد موشک های کوتاه بردتر ضد کشتی مانند سی ایگل انگلیسی از هدایت رادار نیم فعال استفاده می شود.
موشک های هوا به هوای آر77 روسی، فونیکس آمریکایی و موشک های ضد کشتی اگزوست فرانسوی و هارپون آمریکایی از جمله موشک های راداری فعال می باشند. موشک آمرام آمریکایی در 15 کیلم متری آخر به صورت هدایت راداری فعال عمل می کند و تا رسیدن به این مسافت به صورت نیم فعال پرواز می کند.
هدایت راداری
[align=justify]این روش بر روی نسل نخست موشکهای زمین به هوا و بیشتر در موشک های روسی نصب شد. موشک های سام 2و3و4 از جمله موشک های هدایت راداری معروف جهان هستند.
در این روش هدایت، موشک شلیک شده برای اصابت به هدف از سه رادار استفاده می کند. این رادار ها عبارتند از رادار کشف کننده هدف، رادار هدایت و رادار ارتفاع یاب. یکی از رادارها هدف را کشف کرده و دیگری موشک را رهگیری می کند و اطلاعات این دو رادار به وسیله سیستم هدایت کننده جمع بندی می شود و موشک را تا زمان برخورد به هدف اصلاح مسیر می کند. به صورت معمول امواج تغییر مسیر و اصلاح مسیر به موشک به کمک امواج رادیویی فرستاده می شود.
از جمله اشکالات این روش می توان به آسیب پذیری زیاد موشک در مقابل اختلالات الکترونیکی و قطع امواج رادیویی ارسال شده از رادار هدایت اشاره کرد.از طرفی، انهدام هر یک از 3 رادار سیستم باعث از کار افتادن تمامی سیستم می شود.این موشکها معمولا از آنجایی که آن قدر دقیق نبودند که به هدف به صورت مستقیم بر خورد کنند دارای چاشنی های مجاورتی هستند.در حال حاضر دیگر از از این روش هدایت برای هدایت موشک ها استفاده نمی شود و این روش کهنه و متروک شده است.
منبع ماهنامه جنگ افزار شماره 30
ادامه دارد...