مرکز انجمنهای تخصصی

قوم سبا

قوم سبا درجنوب عربستان از چهار قومي كه داراي تمدن بود تاسيس اين قوم بين سالهاي 750 ق.م تا 1000 ق.م است و در سال 550 ميلادي در اثر ايرانيان و اعراب مسلمان نابود شده اند درباره سال تاسيس اين قوم اختلافهايي وجود دارد ثبت هاي دولتي اين حكومت در سال 600 ق م شروع به كاركرده اند به همين دليل اطلاعاتي قبل از سال 600 ق.م وجود ندارد قديميترين اسنادي كه درباره قوم سبا پيدا شده مربوط به بازمانده هاي جنگ پادشاه سارگون دوم(
sargon ) در سال هاي 722 ق.م 705 ق.م است سارگون در اين نوشته ها به دولت هايي اشاره مي كرد كه به اين پادشاه ماليات ميدادند كه در بين اين ها به پادشاه سبا يسي آمارا (Yisi_amara ) اشاره مي كند اين نوشته كهنترين نوشته درباره قوم سبا است اما درست نيست كه فقط بر طبق يك نوشته تاسيس قوم سبا را به سال 700 ق.م بدانيم زيرا احتمال زيادي است كه قوم سبا قبل از تشكيل دولت يا حكومتي سال هاي زيادي زندگي كرده باشند.يعني تاريخ قوم سبا خيلي قديميتر از نوشته ها مي تواند باشد چون در كتيبه هاي اخرين پادشاه اور(Ur ) آراد نانار كلمه سابوم (sabum ) به احتمال قوي معني حكومت سبا مي دهد اگر معني كلمه قوم سبا باشد تاريخ قوم سبا تا 2500 سال قبل از ميلاد خواهد رسيد

قوم سبا داري يك فعاليت تجاري بزرگي بوده است به همين خاطر يك قسمت را هاي تجاري شمال عربستان در دست اين قوم بود تجارهاي قوم سبا براي اينكه به غزه كالا ببرند بايد از سارگون دوم اجازه بگيرند يا ماليات پرداخت كنند كه با دادن مايات به سارگون دوم پادشاه اشور در بين مايات دهندگان اين حكومت ثبت شدند

در تاريخ از قوم سبا به عنوان قومي كه داراي مدنيت هست نام برده شده در نوشته هاي حكومت سبا كلمه هاي بازسازي ،كمك كردن،ساختن،بيشتر به چشم مي خورد(منظور اين است كه حكومت قوم سبا بيشتر به اباد سازي تلاش مي كرد)از بزرگترين اثار اين قوم سد ماريب است كه نشاندهنده سطح تكنولوژي قوم سبا است دولت سبا صاحب از بزرگترين سپاه منطقه بود بوسيله اين سپاه از سياست تصرف گرايي پيروي مي كرد و دولت كاتابان هم به تصرف قوم سبا در امده بود در افريقا هم داراي سرزمين هايي بود در سال 24 ق.م والي مصر امپراطور روم كه بدون ترديد داراي بزرگترين سپاه بود در طي حمله به ماريب پايتخت حكومت سبا والي روم متحمل شكست سختي شد

سبا از سياست ميانه روي استفاده ولي هر وقت هم احتياج بود بوسيله سپاه قدرتمند خود از سياست جنگ خود هم استفاده ميكرد با فرهنگ غني و سپاه بزرگي كه اين قوم داشت در منطقه به تمام معنا به سوپر قدرت تبديل شده بود قران به سپاه قدرتمند اين حكومت بحث مي كند در قران از يك جمله مي توان فهميد كه اين سپاه جقدر به خود اطمينان داشت بزرگان سپاه به پادشاه (ملكه) حكومت سبا چنين مي گويند:

گفتند ما سخت نيرومند و دلاوريم و[لى] اختيار كار با توست بنگر چه دستور مىدهى
نمل (33)

ماريب پايتخت قوم سبا بدليل ويژگي خوب جغرافيايي داراي ثروتي بود در نزديكي نهر Adhana ايرماق قرار داشت جايي كه نهر به جبل بلاك مي رسيد منطقه اي خوبي براي احداث سد بود قوم سبا هم كه در مراحل اوليه شكوفايي تمدن خود بود از اين ويژگي طبيعي استفاده كرد و سدي احداث نمود و از ان سد براي ابياري استفاده كردند توسط اين سط داراي رفاه بيشتري شدند شهر ماريب از چند شهر پيشرفته عصر خود شده بود از يونانياني به اسم پليني pliny )) كه به اين منطقه سفر كرده بود مي گويد انجا منطقه بزرگ اباد جنگل مانند است(در نوشته سبز اومده فكر كنم همين معني ميده)

سدي كه در ماريب بود ارتفاع ان 16 متر و بزرگي ان 60 متر و عرض ان 620 متر بود طبق نوشته ها و بررسي ههايي كه انجام شده اين سد 9.600 هكتار زمين را ابياري مي كرد كه 5.300 متر هكتار ان جمتعلق به جنوب و هكتار باقيمنده متعلق مانده به شمال بود در كتيبه هاي سبا از شمال و جنوب (ماريب و دو طرف ) نوشته شده قران هم با استفادهاز جمله (از راست و چب باغ هايي) در اين مورد بحث مي كند توسط اين سد يمن به جايي سر سبز مشهور شده بود.J.Holvey فرانسوي و Glaser استراليايي با به دست اوردن اسنادي ثابت كردن كه سد ماريب از گذشته ها دور موجود بود در اين اسناد نوشته شده كه اين سد بعث حاصلخيز شدن خاك و درنتيجه ابادي اين سرزمين شده است.

اين سد در سال هاي 5 و 6 ميلادي مورد تعمير قرار گرفته شد اما اين تعمير هم از نابودي اين سد در سال 542 ميلادي جلوگيري نكرد سدي كه در اين تاريخ خراب شد و در قران از ان به عنوان "سيل عظيم" ياد مي شود باعث تخريبات بزرگي شد تمام باغ ها و زمين هاي كشاورزي قوم سبا را از بين برد و همه چيز از بين رفته بود با نابودي سد قوم سبا وارد يك دوره تمانشدني عقب ماندگي از هر لحاظ شد و نتيجه اين عقب مندگي از بين رفتن حكومت سبا شد.


سيل عضيمي كه براي حكومت سبا فرستاده شد

بين مطالب تثبيت شده تاريخ كه در بالا گفته شد و ايات قراني مطابقت تعجب برانگيزي وجود دارد طبق ايه هاي قراني به هشدارهاي پيامبري كه به اين قوم فرستاده شده بود گوش نداده اند و به نعمت خدا كفر مي كردند در اخر با سيل وحشتناكي مجازات شده اند قران سيل عظيمي كه براي قوم سبا فرستاده شد را اينطور تعريف مي كند:

15.رحمتي بود دو باغستان از راست و چب به انان گفتييم از روزي پروردگارتان بخوريد و او را شكر كنيد شهري است خوش و خدايي امرزنده


16.پس رويگردانيدند و برا انان سيل(سد) را روانه كرديم و دو باغستان انها را به دو باغ كه ميوه ها تلخ و شوره گز و نوعي از كنار تنك داشت تبديل كرديم17.اين عقوبت را به سزاي انكه كفران كردند به انان جزا داديم و ايا جز ناسپاس رابه مجازات مي رسانيم(سبا)

انطور كه در نوشته هاي بالا مي فهميم قوم سبا به دليل ويژگي جغرافيايي در باغ ها و زمين هاي كشاورزي حاصلخيزي زندگي مي كرد قوم سبا بدليل راه هاي تجاري داراي رفاهي سطح بالايي بود و در عصر خود از جمله مناطق مشهور بود در جايي كه همه نعمت هاي خداوند محيا است وظيفه اين قوم طق ايه "خوردن روزي و سپاس گزاردن" بود اما سپاس نگذاشتند فكر كردن صاحب مطلق ان باغ ها خودشان هستند و به جاي شكر كردن تكبر ورزيدن و قدرت خدا را ناديده گرفتند و طبق ايات قران رويگردان شدند....و چون فقط ملاك پيشرفت را استفاده نامتنهاهي لذات دانستند خداوند نعمتهايي كه به انان داده بود ازقوم سبا گرفت

قران از عذابي كه به قوم سبا فرستاده شد به عنوان " سيل العرم" يعني سيل بنيان كن ياد مي كند كلمه ي به كاربرده شده نشان دهنده شكل اين واقعه است زيرا " العريم" معني سد ميدهد و "سيل العريم" معني ميدهد :سيلي كه سد را نابود يا خراب كند در اين باره خوشبختانه مسلمانان پژوهشگر بررسي هايي انجام داده اند و به اين نتيجه رسيده اند:

كلمه "العريم" در متن "سيل العريم" معني سد ميدهد و از كلمه "عريمن" كه در جنوب عربستان مورد استفاده قرار مي گيرد در كاوش هايي كه در يمن انجام شده نوشته هايي يافت شده كه از اين كلمه بطور مداوم براي اين منظور(شكستن سيل سد را و جاري شدن سيل" به كار برده شده مثلا در حكومت حبشي ابرين(Ebren ) نوشته هايي بعد از تعمير سد در سال هاي 542 و 543 ميلادي ثبت شده كه در اين نوشته هاي تاريخي از كلمه العريم به همان منظور( شكستن سيل سد را و جاري شدن سيل) به كار برده شده خلاصه اين كلمه معني :شكستن سيل سد را و جاري شدن سيل ميدهد

16.پس رويگردانيدند و برا انان سيل(سد) را روانه كرديم و دو باغستان انها را به دو باغ كه ميوه ها تلخ و شوره گز و نوعي از كنار تنك داشت تبديل كرديم

بعد شكستن سد بر اثر سيل كشور به يك خرابه تبديل شده و كانالهايي كه قوم سبا بين كوه ها براي ابياري احداث شده بود خراب شد و قبلا كه كشور مثل باغي بود به يك سرزمين تبديل شد كه در فقط علف هاي هرز رشد مي كرد

در كتاب" كتاب مقدس راست گفت(Und Die Bibel Hat Doch Recht)" كه نويسنده ان مسيحي به نام "Werner Keller " است قبول كرده كه سيلي كه قران به اشاره مي كند طبق يافته هاي دقيق علمي است در كتاب نوشته شده :
وجود چنين سدي و نابودي سد و درنتيجه اين سيل خراب شدن تمام كشور ، از مثال هايي كه قران درباره باغ هاي بزرگ اورده كاملا مطابقت دارد

با امدن سيل بنيان كن اين سيل با خود فلاكت هايي هم اورد كه از انها مي توان به خشسكسالي و ازبين رفتن زمين هايي كشاورزي حاصلخيز اشاره كرد كه باعث از بين رفتن اقتصاد كشور شد چون مهمترين اسلحه اقتصادي اين كشورزمين كشاورزي و باغ ها بود خداوند انها را به شكر گذاري دعوت كرد اما مردمي كه به اين ندا گوش ندادند در اخر با چنين فلاكتي جزا يافتند عده كمي مردم كه باقيماندن با عجله به مكه يا سوريه مهاجرت كردن و سالها بعد قوم سبا به افسانه تبديل شد ولي قرآن و علم ثابت كرد كه اين افسانه نيست.

عكس هايي از سرزمين خشك شده قوم سبا

[External Link Removed for Guests]

بازمانده از سد مشهور

[External Link Removed for Guests]

[External Link Removed for Guests]

من سايت شما را وبلاگ خودم قرار دادم اميدوارم آن را بپذيريد

من شنيده ام قوم سبا در اتيوپي يا همان حبشه قديم قرار داشته اند.راستي شما از كجا ميگيد توسط ايرانيان نابود شدند؟

با سپاس از نويسنده نوشتار .

با عذر خواهي از نويسنده مقاله: متاسفانه اين مقاله تاريخي بسيار آشفته ميباشد ،هم از لحاظ آراستگي ظاهري و هم از لحاظ جنبه هاي دستوري و نگارشي و مهمتر از همه برخي اطلاعات ناقص و بعضا غلط تاريخي در مورد قوم سبا .

بنده پس از مطالعه اين نوشتار بر خود واجب ديدم برخي از اين داده ها را تصحيح کنم:

امير نوشته:«قوم سبا درجنوب عربستان از چهار قومي که داراي تمدن بود »
از اشتباه دستوري اين جمله که بگذريم ،جنابعالي خاطرنشان نکرده ايد که منظورتان کدام اقوام ميباشد ،آيا اقوام داخل شبه جزيره و يا خارج از شبه جزيره و همچنين نامي نيز از اين اقوام نبرده ايد .
حال بنده بدون اينکه به مورد خاص ديگري اشاره نمايم اين نوشتار را تصحيح و تکميل مينمايم:

(حکومت سبائيان 800ق م - 115ق م)
درکتيبه ها و نقوش آشوري متعلق به روزگار تيگلت پيلسر سوم و سارگون دوم و سناخريب درباره سبائيان سخن گفته شده است .دراين کتيبه ها اشاره شده است که اين پادشاهان خراجهايي بر دو پادشاه سبا يثع امر و کرب ايلو مقرر کردند (منظور از ملوک سبا در متون آشوري ،آن گروه از حکام سبا هستند که به نمايندگي از سوي پادشاهان سبا در آباديهاي ديدن،معا،تيما،اقامت داشتند.[همچنين نام سبا به عنوان سرزمين مولد عطريات،صنوبر،سنگهاي قيمتي،و معدن طلا در تورات آمده است«سفر ارميا ،اصحاح 6 ،آيه 20 ،ص 1083»

تاريخنگاران در اصل و نسب سبائيان اختلاف نظر دارند .درحالي که در روايات عربي نقل شده است که سبا از فرزندان يشجب بن يعرب بن قحطان بوده و «عبد شمس» ناميده ميشد .علت نامگذاري او به سبا نيز اين بود که زنان و کودکان را به اسارت ميگرفت و از همين رو بدو نام سبا نهاده اند.
سبائيان ابتدا اقوام بدوي بودند که بين شمال و جنوب شبه جزيره به نقل و انتقال ميپرداختند .سپس اين اقوام درحدود سال 800 پيش از ميلاد در سرزمين يمن استقرار يافتند.ووقتي که به اقتدارشان افزوده شد مناطق نفوذ خود را در قلمرو حکومت معينيان گسترش دادند وبه حکومت معينيان پايان بخشيدند.[حکومت معينيان قديمي ترين حکومتي است که در يمن روي کار آمده است ].
استاد هومل معتقد است که سبائيان ابتدا در جوف ،واقع در سرزمين شمال عربي ،سکونت داشتند ،تااينکه در قرن هشتم پيش از ميلاد موطن خود را ترک گفتند و به جنوب شبه جزيره کوچ کردند و ابتدا صرواح و سپس مارب را به عنوان پايتخت خود برگزيدند.استاد هومل معتقد است که آنان نخست در محلي سکونت داشتند که آشوريان آنرا «عريبي»يا«اريبي» ميناميدند.
ودرتورات بانام«يارب»يا «يعرب»ناميده شده است و چون در يمن استقرار يافتند پايتخت خود مارب را بنا کردند که به دليل انتساب به نام موطن اصلي آنها «اريبي» يا «يارب» بدين نام خوانده شده است.

کتيبه ها و نقوش سبايي اين نکته را مورد تاکيد قرار ميدهند که اولين«مکرب» يا «فرمانرواي مقدس» و نخستين موسس و بنيانگذار حکومت سبا ،«سمه علي» نام داشت .ذکر اين مکرب نخستين سبايي در کتيبه ايي آمده است که ضمن آن به اهداي بخور توسط او و به نمايندگي از جانب قوم خود به «المقه» الاهه قمر اشاره شده است .سباييان قلمرو وسيعي را که از يمن در جنوب تا نجد و حجاز شمالي در شمال ،دربرميگرفت تحت نفوذ خود درآوردند.

ازطريق کتيبه هاي سبايي ميتوانيم دوران حکومت سباييان را به دو دوره متوالي تاريخي تقسيم کنيم:
دوره اول - دوره مکارب - در اين دوره حاکم سبا به لقب «مکرب» يعني مقرب به خدايان و مردم ،يا واسطه ارتباط ميان خدايان و مردم ،ملقب بود.مکارب سبا صرواح را به عنوان پايتخت خود برگزيدند.و سپس آنرا به مارب انتقال دادند.دوره مکارب از سال 650 قبل از ميلاد تا سال 800 قبل از ميلاد دوام يافته است.

دوره دوم - دوره پادشاهان سبا - در اين دوره فرمانروايان اين سرزمين به لقب «ملک سبا» معروفند . اين دوره تا سال 115 ق م استمرار داشته است.

واپسين قرن حاکميت پادشاهان سبا ،جنگهاي هولناکي را برسرتاج و تخت سبا در خود ثبت کرده است .در جريان اين جنگها ريدانيان و حميريان به قصد بهره گيري از اوضاع ،وارد ميدان شدند و سرانجام توانستند بر تاج و تخت سبا تسلط يابند .آنان در سال 115 ق م سلسله نويني را بنياد نهادند که پادشاهان آن ملقب به «ملوک سبا و ذي ريدان» بودند.اينان همان حميريان بودند.

(حکومت حميريان 115 ق م - 525 م)
الف-حکومت اول حميريان (پادشاهان سبا و ذي ريدان ،115 ق م -300 م)
بنيانگذار اين حکومت ،ال شرح يحضب نام دارد که ناقلان و گردآورندگان اخبار گذشته بناي قصر غمدان ،معروفترين قصر يمن را به او نسبت داده اند.حمله روميها معروف به حمله «آيليوس گاليوس» حاکم رومي مصر در سال 24 ق م در روزگار اين حکومت رخ داد [که البته اين حمله با ناکامي مواجه شد که وصفش در اين مقال نميگنجد]
آخرين پادشاه حکومت حميري اول به «تبابعه» معروفند.

ب - حکومت حميري دوم-(پادشاهان سبا،ذي ريدان،حضرموت،و يمنت،300 م-525 م)
موسس اين حکومت شمر يهرعش است [270-310 م].اين شمر به عقيده ناقلان اخبار همان«تبع اکبر»است که در قران کريم نام او ذکر شده است «آيا آنان بهترند يا قوم تبع و کساني که پيش ازآنها بودند .آنان را هلاک ساختيم ؛زيرا که از گنه کاران بودند-سوره دخان ،37»راويان اخبار گفته اند که او با سپاهش به ارمنستان و....... يورش برد و سپس وارد شهر سغد گرديد و آنجا را ويران کرد و از اين رو نزد ايرانيان به «شمرکند»ناميده شد به معني خراب کردن .همچنين گفته اند که وي هند و چين را فتح نمود .[بي ترديد آنچه تازيان درباره فتوحات وي بافته اند چيزي جز افسانه هاي خرافي نيست]

رويدادهاي پسين:
دوره اول اشغال يمن توسط حبشيان در عصر حميري دوم
حمله دوم حبشيان و سقوط حکومت دوم حميري
1-استيلاي حبشيان بريمن در سال 525 م
2-حبشيان در يمن
[حکومت ابرهه]-[حمله ابرهه به مکه 570 م]
3-سياستهاي استبدادي مسروق بن ابرهه و پيامدهاي آن،يعني:يمن در سلطه ايرانيان
حال اندکي توضيح در رابطه با سد مارب:
ازآغاز قرن هفتم پيش از ميلاد مکارب سبا اقدام به اصلاحات ارضي کردندو کرب ايل بين زمينهاي اطراف نشق را ميان کشاورزان تقسيم کردتا از اين طريق امر کشاورزي بهبود يابد،فرزند او ذمر نيز شيوه پدر را در پيش گرفت انجام بزرگترين طرح آبياري که سرزمينهاي عرب در ادوار باستاني به خود ديده است به سمه علي نيف بن ذمر علي نسبت داده شده است .اين طرح عبارت بود از ايجاد سدي بر دهانه دره ذنه در مارب به سال 650 ق م .اين سد که به نام سد رحب معروف بود ،جهت جلوگيري از به هدر رفتن آبهاي باران و سيل و بهره گيري از آن براي آبياري مساحت بزرگي از زمينهاي زراعي ساخته شده بود .اما از آنجايي که آب آن همه احتياجات را براورده نميکرد ،تصميم گرفته شد تا به طول ،عرض،و ارتفاع سد رحب بيافزايند.
در پي اين تصميم سدي بزرگتر ازآن بنا نهاده شد به نام «سد حبابض».بدين ترتيب پادشاه موفق به گسترش زمينهاي زراعي مارب و افزايش ثروت آن سرزمين شد.اين دو سد بزرگترين تاثير را در تبديل مارب (بلده طيبه در قران کريم)به دو بهشت از سمت راست و چپ گذاشت.
سد مارب بنايي در دهانه ذنه است ؛جايي که بيشترين آب سيلها درپي ريزش بارانها درآن محل جمع ميشود.اين سد که طول آن به 800 ذراع ميرسد از سنگ و خاک بنا شده است قسمت بالاي آن به دو سطح شيب دار به شکل زاويه منفرجه منتهي ميشود که لايه اي از شن آنرا ميپوشاندو مانع ريزش خاک به هنگام فوران آب ميگردد .سد به دو کوه تکيه داده و از هر طرف آن قناتهايي منشعب ميشود که در حقيقت ناودان است .اما اين ناودانها داراي سوراخها و شکافهايي است که جهت آبياري سطح دوکوه مجاور باز شده و پس از آبياري بسته ميشود .اين سد در اعصار بعد نيز تعمير و ترميم گرديد تا اينکه آشفتگي اوضاع حکومت حميري و به حال خود رها شدن سد موجب شکاف برداشتن و ويراني آن شد .و در پي آن بعضي قبايل به بلنديهاي شام کوچ کردند و برخي به بحرين و بعضي ديگر به عراق و....

نويسنده:مرداويز

دوست عزیز - متشکرم از شما ، اما مطالب مربوطه را اینجانب از خودم ننوشته ام بلکه از سایتی گرفتم که اسم منبع آنرا در یک پست دیگر در همان زمان ایجاد پست ذکر نمودم . بنابراین غلطهای املائی یا ... از جانب بنده نیست .

خواهش ميکنم،ببخشيد فقط قصد بنده راهنمايي بود.

ولي اگر کسي مقاله اي رو درج ميکنه بايد مسوليت اونروهم قبول و يا آنقدر اطلاعات داشته باشه که از مطالب مطرح شده در مقابل نقدهاي کاربران دفاع بکنه.

دوست من ، اولا" مطالبی که معمولا" از منبعی برداشت میشه چنانچه فرد اطلاعات مکفی راجع به اون داشته باشه دیگه نیازی به برداشت نیست ، خود فرد مقاله رو مینویسه و پست رو کامل میکنه ! ثانیا" اینجانب چون می دانستم فردی مثل شما در این انجمن پیدا میشه که بتونه این نوشته رو بقول خودتون اصلاح کنه زحمت تصحیح اون رو به شخصی مثل شما واگذار کردم، باز متشکرم .

خوشحالم که در مدت زمان بين اين پست و پست پيشين تان داراي اطلاعات مکفي شديد.احتمالا از آن دسته خوابهاي ناصر خسرو وار ،که انسان را متحول ميکند ديده ايد ،[خدا را شاکرم]

بنده حوصله کل کل و بگو مگو با شما رو ندارم تا قانعتون کنم که مثلا"چنین و چنان ...از لفظت معلومه چند مرده حلاجی !!! به همین دلیل دیگه هم ادامه نخواهم داد