29 اسفند سالروز ملی شدن صنعت نفت: یادی از دکتر مصدق
ارسال شده: دوشنبه ۲۷ اسفند ۱۳۸۶, ۱۱:۵۵ ب.ظ
29 اسفند سالروز ملی شدن صنعت نفت است. به این مناسبت خواستم یادی از شخصیت و تلاش های بزرگمرد تاریخ معاصر ایران ، دکتر محمد مصدق بنمایم.
دکتر مصدق در زمان خاصی روی کار آمد. تعارض انگلیس و آمریکا جدی شده بود و این تعارض موهبتی برای دکتر مصدق بود که اهداف بلند خود را جامه عمل بپوشاند. برنامه اصلی حکومت او در آن جو توطئه داخلی و بین المللی در مرحله اول استیفای حقوق ملت ایران در ملی کردن نفت و دیگر سامان دادن به اقتصاد کشور بود. کارهای دیگر نیز در برنامه کار دولت او بود که به علت مشکلات داخلی و خارجی که هر روزه برای او درست می کردند و نیز عمر کوتاه دولتش موفق به انجام آنها نشد.
مصدق ، در اقتصاد کشور به دنبال اقتصاد بدون نفت بود، هر چند که از اهمیت و ارزش آن در بهبود وضع اقتصاد کشور غافل نبود. در سیاست بین الملل نیز طرفدار سیاست موازنه منفی بود، چیزی که تا آخر عمر بدان پای بند بود.
سیاست مصدق طی بیش از نیم قرن مبارزه سیاسی بر اساس دو محور اصلی استوار بود، دفاع از استقلال سیاسی و اقتصادی ایران و کوشش برای استقرار دموکراسی. مصدق در دفاع از استقلال طرفدار سیاست موازنه منفی بود، یعنی مخالف با دادن هر نوع امتیاز به بیگانگان.
مصدق در سراسر زندگی مبارزه با امپریالیسم را در کلیه وجوه خود دنبال کرد. یعنی مبارزه با کاپیتولاسیون ، تعرفه گمرکی ، مستشار خارجی ، بانک شاهنشاهی ، شیلات شمال و .... وی با طرح و تصویب قانون تحریم امتیاز نفت ، از هجوم قدرت های انحصار طلب به ایران جلوگیری کرد. سپس با توضیح و تفهیم امضا قرارداد 1933 میلادی و مبارزه در رد لایحه قرارداد الحاقی، موجبات ملی شدن صنعت نفت را فراهم ساخت و بساط استعمار و اعمال نفوذ سیاسی و اقتصادی امپراتوری را از مملکت برچید...
دکتر مصدق به مکتب و مسلک خاصی ( از نظر سیاسی) بستگی نداشت. او هرگز در مقام رهبری سیاسی و در دوران نخست وزیری به مردم که صادقانه او را دوست می داشتند دروغ نگفت و هیچ گاه قدمی در راه فریب مردم بر نداشت و هرگز بر سر منافع ایران و مصالح توده های ستمکش با بیگانگان و مزدوران آنها سازش نکرد. وی تزی را عنوان کرد که بعدها از سوی جمال عبدالناصر، جواهر لعل نهرو ، مارشال تیتو و دیگر سران کشورهای غیر متعهد دنبال شد. او می گفت : گرسنه می مانیم و آزادی و استقلال را از دست نمی دهیم.
مصدق بسیار متواضع و آزادمنش بود و خود را خدمتگزار مردم می دانست . به سرزنش و تهمت و افتراهای سرسپردگان استعمار بی اعتنا بود، تا جایی که پس از انتخاب شدن به نخست وزیری ، دستوری بدین شرح به شهربانی کل صادر کرد: " شهربانی کل کشور: در جراید ایران آنچه راجع به شخص اینجانب نگاشته می شود، هر چه نوشته باشند و هر که نوشته باشد به هیچ وجه نباید مورد اعتراض و تعرض قرار گیرد."
مصدق از جمله ی نادر سیاستمداران ایران است که ویژگی های بسیار ارزنده و چشمگیر دارد. ارزش والای او به قدری بود که فرهنگ منحط معاصرش از شناخت او عاجز ماند. ویژگی های او نشانگر شناخت عمیقش از مسایل ایران و جهان بود. از طرف دیگر سرسپردگی اش به منافع ملی و اسلام و عدم عدول از گفته های خود و پشت نکردن به منافع مردم است. منافع ملی را در همه حال بر منافع خودش ترجیح می داد . جان خودش را نیز در این راه در طبق اخلاص گذاشته بود. علت اصلی عظمت ، و همچنین علت اصلی زندان و تبعید او نیز همین پایداری و سماجت و لجاجت در پیشبرد اهداف مقدسش بود...
مصدق فساد ناپذیر بود. از دوران جوانی در هر کجا بوی فساد می آمد با آن مبارزه می کرد و اگر نمی توانست از آن کناره گیری می نمود، بدین شرط ولایت استان فارس را قبول کرد که دولتیان آن استان ، وجهی از مردم مطالبه نکنند، الا همان مالیات قانونی را. در زمان نخست وزیری اش که در مجموع بیست و هشت ماه طول کشید حقوق نگرفت، به علت رعایت قانون و فساد ناپذیری ، نزدیکانش با او دشمن شدند، حتی نزدیکترین اقوامش از گزند تیغ عدالت او در امان نبودند. وثوق الدوله که از نزدیکان او بود، همیشه مورد بغض وی بود... در مجلس رضاشاهی حاضر به سوگند وفاداری به وی نشد که او را غاصب می دانست .... و زمانی نیز که پس از کودتا به زندان افتاد ، دربار شاهی منتظر تقاضای عفو وی بود، با اینکه سنش از هفتاد گذشته بود و بدنش ناتوان شده بود، ترجیح داد در زندان بماند و از حکومت کودتا چیزی نخواهد و آرمان های مقدس ملت را لوث نکند و این کاری بود که انجام داد. چهل سال از دوران پهلوی را در جو ارعاب و زندان و نقشه های ترور متوالی گذراند ولی ذره ای از راه راست منحرف نشد.
روانش شاد، یادش جاودانه و راهش ....
برگرفته از: کتاب جامعه شناسی نخبه کشی ، علی رضا قلی
دکتر مصدق در زمان خاصی روی کار آمد. تعارض انگلیس و آمریکا جدی شده بود و این تعارض موهبتی برای دکتر مصدق بود که اهداف بلند خود را جامه عمل بپوشاند. برنامه اصلی حکومت او در آن جو توطئه داخلی و بین المللی در مرحله اول استیفای حقوق ملت ایران در ملی کردن نفت و دیگر سامان دادن به اقتصاد کشور بود. کارهای دیگر نیز در برنامه کار دولت او بود که به علت مشکلات داخلی و خارجی که هر روزه برای او درست می کردند و نیز عمر کوتاه دولتش موفق به انجام آنها نشد.
مصدق ، در اقتصاد کشور به دنبال اقتصاد بدون نفت بود، هر چند که از اهمیت و ارزش آن در بهبود وضع اقتصاد کشور غافل نبود. در سیاست بین الملل نیز طرفدار سیاست موازنه منفی بود، چیزی که تا آخر عمر بدان پای بند بود.
سیاست مصدق طی بیش از نیم قرن مبارزه سیاسی بر اساس دو محور اصلی استوار بود، دفاع از استقلال سیاسی و اقتصادی ایران و کوشش برای استقرار دموکراسی. مصدق در دفاع از استقلال طرفدار سیاست موازنه منفی بود، یعنی مخالف با دادن هر نوع امتیاز به بیگانگان.
مصدق در سراسر زندگی مبارزه با امپریالیسم را در کلیه وجوه خود دنبال کرد. یعنی مبارزه با کاپیتولاسیون ، تعرفه گمرکی ، مستشار خارجی ، بانک شاهنشاهی ، شیلات شمال و .... وی با طرح و تصویب قانون تحریم امتیاز نفت ، از هجوم قدرت های انحصار طلب به ایران جلوگیری کرد. سپس با توضیح و تفهیم امضا قرارداد 1933 میلادی و مبارزه در رد لایحه قرارداد الحاقی، موجبات ملی شدن صنعت نفت را فراهم ساخت و بساط استعمار و اعمال نفوذ سیاسی و اقتصادی امپراتوری را از مملکت برچید...
دکتر مصدق به مکتب و مسلک خاصی ( از نظر سیاسی) بستگی نداشت. او هرگز در مقام رهبری سیاسی و در دوران نخست وزیری به مردم که صادقانه او را دوست می داشتند دروغ نگفت و هیچ گاه قدمی در راه فریب مردم بر نداشت و هرگز بر سر منافع ایران و مصالح توده های ستمکش با بیگانگان و مزدوران آنها سازش نکرد. وی تزی را عنوان کرد که بعدها از سوی جمال عبدالناصر، جواهر لعل نهرو ، مارشال تیتو و دیگر سران کشورهای غیر متعهد دنبال شد. او می گفت : گرسنه می مانیم و آزادی و استقلال را از دست نمی دهیم.
مصدق بسیار متواضع و آزادمنش بود و خود را خدمتگزار مردم می دانست . به سرزنش و تهمت و افتراهای سرسپردگان استعمار بی اعتنا بود، تا جایی که پس از انتخاب شدن به نخست وزیری ، دستوری بدین شرح به شهربانی کل صادر کرد: " شهربانی کل کشور: در جراید ایران آنچه راجع به شخص اینجانب نگاشته می شود، هر چه نوشته باشند و هر که نوشته باشد به هیچ وجه نباید مورد اعتراض و تعرض قرار گیرد."
مصدق از جمله ی نادر سیاستمداران ایران است که ویژگی های بسیار ارزنده و چشمگیر دارد. ارزش والای او به قدری بود که فرهنگ منحط معاصرش از شناخت او عاجز ماند. ویژگی های او نشانگر شناخت عمیقش از مسایل ایران و جهان بود. از طرف دیگر سرسپردگی اش به منافع ملی و اسلام و عدم عدول از گفته های خود و پشت نکردن به منافع مردم است. منافع ملی را در همه حال بر منافع خودش ترجیح می داد . جان خودش را نیز در این راه در طبق اخلاص گذاشته بود. علت اصلی عظمت ، و همچنین علت اصلی زندان و تبعید او نیز همین پایداری و سماجت و لجاجت در پیشبرد اهداف مقدسش بود...
مصدق فساد ناپذیر بود. از دوران جوانی در هر کجا بوی فساد می آمد با آن مبارزه می کرد و اگر نمی توانست از آن کناره گیری می نمود، بدین شرط ولایت استان فارس را قبول کرد که دولتیان آن استان ، وجهی از مردم مطالبه نکنند، الا همان مالیات قانونی را. در زمان نخست وزیری اش که در مجموع بیست و هشت ماه طول کشید حقوق نگرفت، به علت رعایت قانون و فساد ناپذیری ، نزدیکانش با او دشمن شدند، حتی نزدیکترین اقوامش از گزند تیغ عدالت او در امان نبودند. وثوق الدوله که از نزدیکان او بود، همیشه مورد بغض وی بود... در مجلس رضاشاهی حاضر به سوگند وفاداری به وی نشد که او را غاصب می دانست .... و زمانی نیز که پس از کودتا به زندان افتاد ، دربار شاهی منتظر تقاضای عفو وی بود، با اینکه سنش از هفتاد گذشته بود و بدنش ناتوان شده بود، ترجیح داد در زندان بماند و از حکومت کودتا چیزی نخواهد و آرمان های مقدس ملت را لوث نکند و این کاری بود که انجام داد. چهل سال از دوران پهلوی را در جو ارعاب و زندان و نقشه های ترور متوالی گذراند ولی ذره ای از راه راست منحرف نشد.
روانش شاد، یادش جاودانه و راهش ....
برگرفته از: کتاب جامعه شناسی نخبه کشی ، علی رضا قلی