مرکز انجمنهای تخصصی

مجله ماشین شماره 181
نوشته : مهندس فرهاد کاشانی


اورتEverett واشنگتن- 16 اکتبر 1997

ساعت شش و نیم صبح بود که در جلوی در محل تور کارخانه بوئینگ پارک کرده بودم. دو سال قبل که در یک مسافرت زمینی به ونکور کانادا می رفتم در میان راه خود را به کارخانه بوئینگ رساندم اما موفق به دیدار آن نشدم زیرا بازدیدکنندگان صبح زود صف کشیده و بلیط های مجازی تور را که برای 70 دقیقه انجام می شود گرفته بودند و مسئول مربوط به من گفت معمولا در دو ساعت اول بلیط های روز تمام می شود و برای روز های بعد از بلیط رزرو نمی نمایند.این با که برای مسافرت کاری

و هواپیمکا به شهر سیاتل آمده بودم تصمیم گرفتم که روز دوم صبح زود خود را به محل رسانده و از این کارخانه عظیم بازدید نمایم. حمل دوربین و کیف به داخل ساختمان ممنوع بود و در محل تور عکس هایی از بنیانگذاران بوئینگ یعمی بیل بوئینگ و نفر دیگر که یک افسر نیروی دریایی بود به چشم می خورد.نام اولیه کارخانه در سال تاسیس یعنی 1916 _ PACIFIC AERO PRPDUCTS بود و دو سال بعد به بوئینگ تبدیل شد.بیل بوئینگ یک کارخانه چوب بری داشت ولی به پرواز خیلی

علاقه مند بود و به این ترتیب موسسه بزرگترین هوافضایی صنعتی جهان شد.کارخانه جات بوئینگ جمعا 234.000 کارمند و کارگر داشته و سه مرکز عمده آن کارخانه اورت در ایالت واشنگتن است که بوئینگ های بدنه پهن 777.747.767 را می سازد و دیگری کارخانه تاکنوما در ایالت واشنگتون که بوئینگ های 757.737 را می سازد و کارخانه سوم در شهر دیچیتای ایالت کانزاس قطعات بدنه را برای دو کارخانه فوق می سازد.تورهای بوئینگ فقط در کارخانه اورت اجرا می شود که در ضمن بزرگترین

نیز میباشد.ساختمان تولید بوئینگ های 747.777.767 را شاید بتوان بزرگترین ساختمان صنعتی جهان یا بزرگترین فضای یک پارچه سریسته جهان نامید.حجم این ساختمان 13.2 میلیون متر مکعب می باسد و مساحت آن 1.3 میلیون متر مربع که در داخل آن می توانید 74 زمین زمین فوتبال آمریکایی و یا 911 زمین بسکت بال و یا کلیه( دیزنی لند ) و کلیه پارکینگ های وابسته اش را جای دهید.احتمالا چند استادیوم صد هزار نفری تهران نیز در آن جای خواهد گرفت.یک تونل 500 متری پیاده رو

وجود دارد که بازدیدکنندگان با استفاده از نصف طول این تونل خود را به وسط ساختمان می رسانند و از آنجا با آسانسور به محلی می روند که تمام کارخانه را می توانند زیر پا ببینند.کارخانه بوئینگ اخیرا با خرید مکدانل دلگلاس باز هم به اندازه خود افزود و تنها رقیب آن در دنیا با فاصله زیاد صنایع ارباس اروپا می باشد که توسط دولت های اروپایی حمایت میشود.تور این کارخانه با نمایش یک فیلم 15 دقیقه ای راجع به تاریخچه این کارخانه آغاز می شود و سپس با سوار شدن یک اتوبوس

و رفتن به محل کارخانه اصلی ادامه پیدا می کند.پی از پیاده شدن در محل اصلی تونل 500 متری و طی نصف آن با آسانسور حدود 5 طبقه به بالا رفتیم و در اولین محل تماشای ساخت هواپیما قرار گرفتیم. در قسمت اول دماغه هواپیما ساخته می شد و امکان بود در حدود 7 دماغه را در محل مختلف از شروع تا تکامل دید.دماغ
ه این هواپیما از 9 قسمت بزرگ تشکیل شده که از کارخانه (دیچیتا) با قطار به این محل آورده می شود.کمی دورتر می شود محل ساخت بال هواپیما را دید.جالب است

که بدانید یک تکنسین با قد 175 سانتیمتر می تواند در داخل بال هواپیما بایستد و از داخل روی قسمت های مختلف بال کار کند.محل کارخانه به قدری تمیز و مرتب بود که باورکردنی نبود و در قسمت آخر مونتاژ ابتدا دو بال 747 توسط باک مرکزی به هم وصل شده و پس از تست بنزین ریزی باک وسط شروع به نصب قطعات بدنه روی بال می نمودند.در اینجا می توانستید 7 بوئینگ 747 را در مراحل مختلف تکامل ببینید. زمان شروع تا پایان ساخت یک 747 حدود 5 ماه می باشد.تولید کل کارخانه

اورت در حدود 12 فروند 777.747.767 در ماه میباشد و کارخانه تاکوما نیز در حدود 20 فروند بوئینگهای 737 و 757 (خدا خط تولیدش را بیامورزد) تولید می نماید.بنابراین اگر همه چیز خوب پیش رود امسال این کارخانه بیش از 360 هواپیما خواهد ساخت که حدود 80 فروند بیشتر از سال قبل میباشد که حاکی از بازار خوب هواپیما
است.مجموعا 60 خلبان برای این شرکت کار می کنند که 5 نفر خلبان جت های خصوصی شرکت و 55 نفر خلبان آزمایشی می باشند که از این عده 5 نفر زن هستند.

ادامه دارد

BLACK BIRD

قسمت دوم

باند فرودگاهي در جوار اين کارخانه وجود دارد که متعلق به اين کارخانه نيست ولي بوئينگ از آن براي پرواز هايش استفاده مي کند.خوشبختي ما در اين روز اين بود که قرار بود يک فروند بوئينگ 300_777 که سه متر از بوءينگ 747 درازتر است اولين پرواز آزمايشي خود را انجام دهد .اين طور که به ما گفتند هنگاميکه اين کارخانه هر چندين سال يک بار يک هواپيماي

جديد مانند 767 يا 777 را به پرواز در مي آورد جشن بزرگي در کارخانه بر پا مي شود و تمام کارمندان از يک سوي باند شاهد پرواز اول بوده و پس از بلند شدن هواپيما با کف زدن مراتب خوشنودي خود را نشان مي دهند.اين اتفاق نادر است و اگر فکر کنيد در سي سال گذشته فقط 6 مدل 737 . 727 .747 .757 .767.777 عرضه شده است که مي شود 5 سال يک بار منظره
ديگري که

بيشتر اتفاق مي افتد عرضه مدل هاي کشيده پس از عرضه مدل اول مي باشد .به عنوان مثال پس از اولين پرواز 300_77 در سال 94 اکنون در سال 97 مدل 300 يعني دو مدل بالاتر آماده پرواز بوده و با توجه به مدل هاي مختلف که هر يک به طولشان اضافه مي شود سالي يک بار يا دو بار هم مراسم کوچکتري براي پرواز اول مدل هاي جديد انجام مي شود و امروز

يکي از اين روز ها بود و راهنما به ما گفت که پس از اتمام تور در ساعت 15/10 بهتر است ما در محل تور ايستادو وباند فرود را تماشا کنيم.در اينجا راهنماي تور قيمت برخي از هواپيماها و ظرفيت آنها را به ما گفت.بوئينگ767 با ظرفيت حداکثر 350 نفر و قيمت پايه 80 ميليون دلار که مي تواند تا 107 ميليون دلار بالا برود.بوئينگ 777 با ظرفيت حداکثر 440 نفر و قيمت بين

125 تا 150 ميليون دلار و بوئينگ 747 با قيمت بين 150 تا 185 ميليون دلار و ظرفيت حداکثر در حدود 568 نفر.براي خريد هواپيما خريدار بايد يک سوم قيمت آن را در شروع قرار داد يک سوم را در اواسط ساخت و يک سوم را در زمان تحويل بپردازد.هواپيما ها در محل کارخانه بوئينگ تحويل داده شده و خلبانان خريدار موظف به بردن هواپيما از فرودگاه بوئينگ
مي باشند.

براي هر هواپيما پس از پايان مونتاژ و قبل از رنگ آميزي آزمايش فشار فشار هوا مي شود که پس از دميدن هوا به داخل کابين و افزايش فشار ده ها کارگر کارخانه با قلم رنگ زني و سطل آب و صابون کف صابون را در محل درزها ماليده و منتظر مي شوند که ببينند آيا باد از جايي خالي مي شود يا خير.درست به همان طريق که تيوپ دوچرخه و يا ماشين پنچرگيري مي شود.

پس از اتمام اين آزمايش هواپيما از اين کارخانه به کاخانه ديگري که محل رنگرزي است برده مي شود و طي هشت مرحله هواپيما رنگ مي خورد .در اول مراحل با توليد شارژ منفي در بدنه و شارژ مثبت در رنگ محيطي به وجود مي آيد که رنگ مانند مغناطيس جذب بدنه مي شود .سپس هواپيما به محيط بيرون برده مي شود و سوختگيري مي شود و آزمايش هاي نشت بنزين در آن

انجام مي شود.بالاخره تور به پايان رسيد و پس از پياده شدن از اتوبوس در يک تپه چمني که حدود يکصد نفر ايستاده بودند منتظره اولين پروازه 300_777 شديم.هزاران نفر در نقاط مختلف مشغول تماشاي اين اتفاق نادر بودند.ماشين هاي آتش نشاني بوئينگ که از تمام ايالت واشنگتن مجهزتر است و بزرگترين آتش نشاني صنعتي جهان مي باشد در محل هاي تعين شده انتظار مي کشيدند.يک هليکوپتر بزرگ نيز که گويا مشغول فيلم برداري و يا نظاره اين جريان بود در يکصد متري بالاي باندميخکوب به مدت 15 دقيقه ايستاده بود.


ادامه دارد

BLACK BIRD

قسمت سوم

هواپيماي تعقيب يا CHASE PLANE نيز که در نزديکي هواپيماي تازه پرواز کرده و علاوه بر فيلم برداري در صورت لزوم اطلاعات از وضع ظاهري هواپيما را به خلبان مي دهد در حال گردش بر روي باند بود.انتظار براي اين هواپيما که به عنوان مسافر در مدل 100_777 آن پرواز کرده بودم مرا به ياد اواخر دهه شصت و دوران دبيرستان انداخت که در محوطه باند فرودگاه مهرآباد منتظره اولين پرواز 747 به تهران بودم هنگامي که هواپيماي غول پيکر با فاصله کم از روي باند فرودگاه

پرواز عبوري FLY BY انجام داد اندازه غول پيکره آن همه را متعجب کرده بود.قبل از آن بزرگترين هواپيمايي که ديده بودم بوئينگ 707 بود هنگاميکه هواپيما به زمين نشست فرودگاه مهرآباد پله اي که به ارتفاع چنين هواپيمايي بخورد نداشت و به نظرم رسيد که خروج خلبان و خدمه با تاخير انجام شد.به هر صورت به محض اين که ديدم هواپيماي تعقيب با يک دور بزرگ

و کم کردن ارتفاع خود را در امتداد باند قرار داد فهميدم که زمان پرواز فرا رسيده است.در همين ضمن صداي دو موتور غول پيکر 777 که مي تواند محل بدنه 727 را در خور جاي دهد به صدا در آمد و لحظاتي بعد چرخ هاي هواپيما از زمين جدا شد.جمعيت شروع به کف زدن و هورا کشيدن کردند.اين درازترين هواپيمايي است که بوئينگ در تاريخ خود توليد کرده است.

از اينکه بر حسب شانس موفق شدم که در يکي از اين روز هاي مهم به بازديد بوئينگ بروم خيلي خوشحال شده قبل از اينکه چيزي يادم برود خود را به فرودگاه سياتل رسانيده و در حال انتظار مشغول نوشتن اين گزارش شدم.پرواز از سياتل يه سانفرانسيسکو با بوئينگ 737 در حدود کمتر از دو ساعت طول مي کشد.

آخرين آزمايش بوئينگ قبل از تحويل هواپيما يکي B1 و ديگري C1 است.B1 به مدت 2 ساعت و توسط خلبانان بوئينگ انجام مي شود و B اول نام بوئينگ است و پرواز C1 يا CUSTOMER خريدار توسط خلبان خريدار به مدت 3 ساعت قبل از تحويل انجام مي شود.در قسمتي از کارخانه يک برش 1 متري از بدنه يک بوئينگ 747 که 25 سال پرواز کرده و سپس توسط کارخانه بوئينگ براي آزمايشات فرسودگي خريداري شده ديده مي شود. اين برش متعلق به قسمت دو طبقه يعني

جلوي هواپيما بوده و مي توانيد در آن صندلي هاي بالا و پايين و قسمت بار و غيره را آن مشاهده نمائيد.کارخانجات بوئينگ علاوه بر هواپيماهاي بازرگاني هليکوپتر هاي دو موتوره شينوک و هواپيماهاي عمود پرواز نيز مي سازد.در هواپيماهاي بازرگاني معمولا از موتورهاي جنرال الکتريک يا پرت و ويتني و يا رولزرويس بسته به سفارش خريدار استفاده مي شود.

بوئينگ 747 روزانه 42 درصد تمام محموله هاي باري جهان را حمل مي نمايد و بوئينگ هاي 737 روزانه بيشترين تعداد افراد بشر را از يک نقطه به نقطه ديگر مي برند.بوئينگ 777 با طول هفتاد متر در حال حاضر کشيده ترين بدنه را در هواپيما هاي اين شرکت دارد و بوئيگ 747 با بال 70 متري خود پهنترين بال هواپيما را دارا مي باشد.حداکثر وزن پروازي را بوئينک 747

با 400 تن دارا مي باشد و حداکثر برد پروازي نيز متعلق به همين هواپيما به 350/13 کيلومتر مي باشد و حداکثر سرعت در ميان هواپيماهاي بوئينگ متعلق به 777 با سرعت 940 کيلومتر در ساعت است.

پايان

BLACK BIRD