مرکز انجمنهای تخصصی

بررسي نقش برج مراقبت در سقوط «C-130» توسط ايكائو

كارشناسان هوايي پاكستاني وابسته به هواپيمايي بين‌المللي(ايكائو) براي اظهار نظر كارشناسي در خصوص اتهام قصور در برج مراقبت پرواز در جريان حادثه سقوط هواپيماي «C-130» وارد ايران شدند.



به گزارش فارس، سفر كارشناسان هوايي پاكستاني وابسته به هواپيمايي بين‌المللي (ايكائو) به كشورمان در پاسخ به درخواست باز‌پرس پرونده سقوط هواپيماي «C-130» صرفاً جهت بررسي و اعلام نظر كارشناسي در خصوص رفع اختلاف نظر در بحث مراقبت پرواز صورت گرفته است.

هيأت 29 نفره رسيدگي به علل سقوط هواپيماي «C-130» در گزارش خود قصوري را متوجه برج‌هاي تقرب و مراقبت فرودگاه و سازمان هواپيمايي كشوري كرده بودند كه سازمان هواپيمايي كشوري ضمن رد قصورها خواستار وارد عمل شدن كارشناسان هواپيمايي بين المللي(ايكائو) براي اظهار نظر كارشناسي بر طبق پروتكل‌هاي هوايي و استانداردهاي جهاني شده بود.

سازمان هواپيمايي كشوري، ادعاي ارتش مبني بر قصور برج مراقبت را قبول نداشته و براي روشن شدن مسئله تقاضاي اظهار نظر كارشناسان خارجي كرده بود.
مرجع حل اختلاف و تصميم‌گيري در بروز چنين مسايلي، سازمان بين‌المللي هواپيمايي (ايكائو) است.

از آنجا كه گزارش كميته مزبور در خصوص اين پرونده به غير از بخش برج مراقبت تكميل است، اميد مي‌رود با اعلام نظر كارشناسي كارشناسان هواپيمايي ايكائو در‌ خصوص ادعاي قصور برج مراقبت پرواز و رفع شبهه در اين خصوص، پرونده اين حادثه بسته شود و مقصرين به مجازات برسند.

[External Link Removed for Guests]

سازمان قضايي نيروهاي مسلح با انتشار اطلاعيه‌اي اعلام كرد:مجموع خطاها و سهل انگاري‌هاي به عمل آمده در پايگاه هوايي مهرآباد و اداره مراقبت پرواز فرودگاه مهرآباد در وقوع سانحه سقوط هواپيماي سي 130 ارتش نقش داشته است.

به گزارش فارس، به نقل از روابط عمومي سازمان قضايي نيروهاي مسلح،اين سازمان ضمن عرض تسليت مجدد به خانواده‌هاي شهداي سانحه هوايي سقوط هواپيماي سي 130،نتايج رسيدگي سازمان قضايي نيروهاي مسلح به پرونده سقوط هواپيماي سي 130 را اعلام كرد.
متن كامل نتايج رسيدگي به پرونده سانحه سقوط هواپيماي سي 130به اين شرح است:

1- گزارش سانحه:
با توجه به تحقيقات انجام شده، گزارش سانحه سقوط هواپيماي سي 130 نيروي هوايي ارتش جمهوري اسلامي ايران به شرح زير است:
1/1- خلبان هواپيماي سي 130 ستوان يكم، بابك گوهري در ساعت 8 صبح روز سانحه جهت كنترل‌هاي قبل از پرواز به هواپيما مراجعه و با برخي اشكالات فني از جمله عيب سيستم ناوبري هواپيما VOR مواجه شده و اشكالات را در فرم مربوط ثبت و اعلام مي‌نمايد.
2/1- با توجه به تاخير در رفع عيب سيستم ناوبري و عدم موافقت خلبان گوهري براي پرواز با يك VOR، مسئولان مربوط به تيپ ترابري اقدام به تعويض خلبان گوهري به خلبان نادري مي‌نمايند.
3/1- در پي اصرار خلبانان نادري كه عيب VOR را اساسي مي‌دانسته، تيم تعمير و نگهداري اقدام به تعويض يكي از VOR هاي هواپيماي مذكور با VOR هواپيماي ديگري مي‌نمايند.
4/1 -با تعويض VOR و صدور اجازه پرواز خلبان گوهري تقاضا مي‌كند كه مجدداً هدايت هواپيما را بر عهده بگيرد كه با موافقت مسئولان امر هدايت به وي سپرده مي‌شود.
5/1- در نهايت هواپيماي سي 130 در ساعت 24/21/13 با بيش از 5 ساعت تاخير به رفع اشكالات موجود و ديد كم به پرواز درآمده ولي 10 دقيقه پس از پرواز در ساعت 00/31/13 به علت بروز نقص فني در موتور شماره 4، خلبان اعلام وضعيت اضطراري نموده (خلبان در اين لحظه با مشاوره با متخصصين موتور شماره 4 را خاموش مي‌نمايد) و با هماهنگي تقرب (رادار) فرودگاه به فرودگاه باز مي‌گردد.
6/1- خلبان پس از كسب مجوز از تقرب (رادار)، جهت فرود ارتفاع خود را كاهش داده و در فاصله 7 مايلي باند و در ساعت 37/40/13، تقرب فرودگاه، هواپيما را به برج مراقبت تحويل مي‌دهد و مسئوليت خود را تمام شده تلقي مي‌نمايد.
7/1- هواپيما در فاصله 2/4 مايلي از مسير اصلي خود به سمت چپ منحرف شده و اين انحراف تا زمان بروز سانحه ادامه مي‌يابد.
8/1- در فاصله 5/3 مايلي باند، شهيد گوهري در تماس افسر كاروان نظامي (بخش كنترل پروازهاي نظامي پايگاه هوايي مهرآباد) با وي، وضعيت را طبيعي اعلام مي‌كند. اين موضوع بيانگر اين است كه وي متوجه انحراف به چپ خود نبوده است.
9/1- با ادامه پرواز نزديك شدن هواپيما به زمين، خلبان گوهري متوجه انحراف مسير شده و در جهت تصحيح مسير خود به سمت باند پرواز (سمت راست)، بدون توجه به محدوديت هواپيما و از كار افتادن موتور شماره 4 در بال راست، با سرعت كم اقدام به گردش بيش از حد به سمت راست مي‌نمايد كه اين عمل وي موجب واماندگي هواپيما STALL شده و هواپيما با برگشت به چپ و شيرجه شديد در كنار بلوك 52 شهرك توحيد به زمين برخورد و منفجر مي‌شود.

2- تحقيقات سازمان قضايي نيروهاي مسلح:
با وقوع اين حادثه و ارجاع پرونده به سازمان قضايي نيروهاي مسلح، تيم ويژه تحقيق به سرپرستي بازپرس شعبه اول دادسراي نظامي تهران، با صدها ساعت كار مستمر، اين سانحه را از جوانب گوناگون مورد بررسي دقيق و فني قرار دادند كه بخشي از اين اقدامات بدين شرح مي‌باشد:
- معاينه دقيق محل وقوع سانحه.
- تحقيق از شاهدان عيني، مجروحان، خسارت ديدگان و خانواده شهدا.
- بازديد از قطعات متلاشي شده هواپيماي سي 130، برج كاروان و تقرب نظامي و بخش‌هاي مختلف پايگاه هوايي مهرآباد و مصاحبه و تحقيق از مسئولان مربوط.
- بررسي آخرين وضعيت تعمير و نگهداري هواپيما.
- بررسي ابعاد مختلف سانحه در جلسات جداگانه با حضور فرماندهان و مسئولان كشوري و لشكري.
- استماع نوار مكالمات خلبان با برج مراقبت و تقرب و مكالمات داخلي برج مراقبت و تقرب از ابتداي پرواز تا چند ساعت بعد از سانحه و مشاهده فيلم تهيه شده از صفحه رادار در هنگام سانحه.
- تحقيقات جامع از خلبانان و ناوبراني كه در روزهاي قبل از سانحه با هواپيماي سانحه ديده پرواز كرده‌اند.
- بررسي كارشناسي آثار و لوازم باقي مانده از شهداي سانحه.
- بازديد از اداره مراقبت پرواز، برج تقرب، برج مراقبت و بخش‌هاي فني ضبط مكالمات فرودگاه مهر آباد و مركز كنترل هوايي و مصاحبه با مسئولان مربوط.
- احضار عوامل مرتبط با سانحه در پايگاه هوايي مهرآباد و بخش مراقبت پرواز فرودگاه مهرآباد و تحقيق از آنان.
- احضار و تحقيق از تمامي افرادي كه به نحوي از موضوع اظهار اطلاع نموده‌اند.
- بررسي كارشناسي حادثه در جلسه مشتركي با حضور كارشناسان تيم 29 نفره بررسي سانحه و نمايندگي هواپيمايي كشوري.
- برپايي جلسات متعدد با مدير عامل و هيئت مديره جامعه متخصصين مراقبت پرواز و برخي مديران شركت‌هاي هواپيمايي و اخذ نظريات كارشناسي آنان.
- تحقيق از خلبانان دو فروند هواپيماي فوكر كه قبل از سانحه در فرودگاه فرود آمده بودند.
- مطالعه و بررسي نتايج اجراي پرواز آزمايشي هواپيماي سي 130 و شبيه سازي پرواز مذكور براي بررسي علل و عوامل و فرضيه‌هاي احتمالي انحراف و سقوط هواپيما.
- بررسي تاثير احتمالي امواج تلفن‌هاي همراه بر سيستم ناوبر هواپيما.
- اخذ و بررسي همه كتب، مقررات، دستور العمل‌ها، بخشنامه‌ها و اسناد مربوط به مديريت ترافيك و مراقبت پرواز و آيين نامه‌هاي اجرايي ايكائو و مقررات داخلي سازمان هواپيمايي كشور با حضور كارشناسان امر.
- بررسي ابعاد مختلف سانحه در جلسه‌اي با حضور اعضاي كميته دفاعي كميسيون امنيت ملي و سياست خارجي مجلس شوراي اسلامي و اعضاي كميته تحقيق مجلس.
- صدور قرار ارجاع امر به كارشناسان مراقبت پرواز از كشور پاكستان (عضو سازمان ايكائو) به منظور تعيين قصور و تقصير احتمالي عوامل تقرب و برج مراقبت فرودگاه مهرآباد با توجه به اعتراض شركت فرودگاه‌هاي كشور به نتايج تحقيق تيم بررسي سانحه در خصوص بخش مراقبت پرواز.

3- پرداخت ديه بازماندگان و خسارات وارده
با پي‌گيري‌هاي به عمل آمده از شركت‌هاي بيمه طرف قرار داد و با مساعدت‌هاي ارتش جمهوري اسلامي ايران، در نهايت حقوق متعلقه به سرنشينان هواپيما در پايان سال 84 دريافت و تاكنون تعداد 82 نفر از اوليا دم با ارائه مدارك، ديه مربوط را دريافت نموده‌اند و رضايت خود را از جنبه خصوصي حادثه اعلام و خواستار رسيدگي به جنبه عمومي حادثه و برخورد با مسبين حادثه شده‌اند. ديه ساير شهدا نيز تامين و مراجع ذي ربط آمادگي دارند،پس از ارائه مدارك مربوط توسط خانواده‌ها شهدا، ديه آنان را پرداخت نمايند.
- در اين ارتباط خسارت وارده به 20 دستگاه خودرو و همچنين خسارات وارده به 36 واحد مسكوني و اموال ساكنين شهرك توحيد توسط نيروي هوايي ارتش پرداخت شده است.

4- عوامل اصلي وقوع سانحه
با توجه به تحقيقات انجام شده علل و عوامل ذيل در وقوع سانحه موثر بوده‌اند.
1/4- اشكال در سيستم ناوبري هواپيما - كاركنان پايگاه هوايي مهرآباد در تعويض سيستم VOR هواپيماي سي 130 مرتكب اهمال و سهل انگاري شده‌اند و فرماندهان مربوط نظارت صحيحي بر عملكرد زير مجموعه خود اعمال ننموده‌اند كه اين امر منجر به انحراف هواپيما از مسير اصلي خود هنگام فرود در فرودگاه مهرآباد شده است.
2/4- سهل انگاري كنترلر تقرب (رادار) و برج مراقبت و مسئولان اداره مراقبت پرواز فرودگاه مهر آباد.
براساس تحقيقات به عمل آمده و نظريه كارشناسان به ويژه هيئت كارشناسان پاكستاني (عضو ايكائو) در هنگام انحراف هواپيما از مسير اصلي خود، كنترلر‌هاي تقرب و برج مراقبت طبق مقررات سازمان ايكائو و دستور العمل‌هاي موجود وظيفه داشته‌‌اند كه هواپيماي داراي نقص فني و در حين فرود اضطراري را تا زمان نشستن بر باند فرودگاه،تحت نظارت و مراقبت دقيق خود قرار داده و هر گونه انحرافي را به خلبان تذكر دهند،ليك به وظايف قانوني خود به درستي عمل ننموده‌اند و مسئولان اداره مراقبت پرواز نيز مديريت صحيحي بر مجموعه خود اعمال ننموده‌اند.
3/4- براساس بررسي‌هاي انجام شده و اعلام مراجع امنيتي هيچ گونه قرائن و شواهدي دال بر انجام اقدامات خرابكارانه در هواپيما به دست نيامده است.
4/4- مجموع خطاها و سهل انگاري هاي به عمل آمده در پايگاه هوايي مهرآباد و اداره مراقبت پرواز فرودگاه مهر آباد در وقوع اين سانحه نقش داشته است.

5- اظهار نظر قضايي
براساس قرار نهايي دادسراي نظامي تهران كه در 93 صفحه تنظيم شده است و با توجه به نتايج تحقيقات و بررسي‌هاي به عمل آمده، معاينات و تحقيقات محلي، نظريات هيئت‌هاي كارشناسي و اظهارات شهود و مطلعين، قصور چهار نفر از مسئولان و كاركنان تيپ ترابري منطقه هوايي مهرآباد و چهار نفر از مسئولان و كاركنان بخش مراقبت پرواز و تقرب (اپروچ) فرودگاه مهرآباد،در اين سانحه اثبات و پرونده آنان به اتهام مشاركت در اهمال،سهل انگاري،بي‌مبالاتي و عدم رعايت نظامات دولتي و مقررات ايمني مربوط به پرواز و هوانوردي منجر به قتل غير عمدي،شهادت سرنشيان هواپيما و تعدادي از رهگذران و ايراد صدمه بدني غير عمدي به تعدادي از ساكنين و رهگذران محلي با صدور قرار مجرميت و كيفر خواست به دادگاه نظامي تهران ارسال گرديد.

6- ادامه رسيدگي به پرونده
رسيدگي به پرونده در دادگاه نظامي يك تهران ادامه پيدا خواهد كرد و بديهي است كه براساس حكم داده و طي مراحل دادرسي، مقصرين نهايي و ميزان قصور متهمان تعيين خواهد شد.

7- تلاش دادسراي نظامي تهران بر اين بوده است كه با تحقيقات همه جانبه و دقيق،علل وقوع اين سانحه را به دست آورد و مقصرين را فارغ از انتساب آنان به سازمان‌هاي مختلف شناسايي نمايد كه با لطف خداوند و تلاش و كوشش مداوم و شش ماهه قضات دادسراي نظامي تهران اين امر تحقق يافت.

سازمان قضايي نيروهاي مسلح بر خود لازم مي‌داند از مساعدت و همكاري مسئولان ستاد كل نيروهاي مسلح، ارتش جمهوري اسلامي ايران، نيروي هوايي ارتش جمهوري اسلامي ايران، مديريت شركت فرودگاه‌هاي كشور، فرودگاه مهرآباد، سازمان هواپيمايي كشوري و كارشناسان و ساير افراد كه در جريان تحقيقات همكاري نمودند، تشكر نمايد.

همچنين از همكاري رسانه‌هاي گروهي كه اين امكان را فراهم نمودند تا دادسرا در جوي آرام و منطقي تحقيقات خود را به انجام رساند تقدير به عمل مي‌آيد.