فلسفه استخاره

[ganjineh]

از آنجا که تمام بندگان مومن و معتقد به خدا در تمام کارها و شئونات زندگی خود از خداوند تبارک و تعالی استعانت جسته و از او کمک می جویند و روزی حداقل پنج مرتبه در نمازهای روزانه خود به این مطلب اعتراف می نمایند و می گویند:"ایاک نعبد و ایاک نستعین، بار پروردگارا! تنها تو را می پرستیم و تنها از تو کمک می جوییم" و از طرفی نیز در کارهای روزمره خود بعضا دچار سردرگمی هایی می شوند. دین مقدس اسلام که کاملترین ادیان است از این نکته بسیار مهم نیز غافل نشده و با راه گشایی در این سردرگمیها بار دیگر مهری بر اکمال دین مقدس اسلام زده است.
قرآن مجید آخرین، کاملترین و بهترین کتاب آسمانی است که خداوند به سوی انسانها فرستاده، تا آنها را از ضلالت و گمراهی نجات بخشد و آنان را در مسیر اصلی خلقت قرار دهد. قرآن مجید نه تنها کتابیست برای مجموعه قوانین اسلام بلکه فراتر از این مطلب، آیات و سوره های آن وبلکه کلمان آن دارای حکمتهایی است که علوم آن به طور کامل نزد پیامبر صلی الله علیه و آله و ائمه طاهرین علیهم السلام می باشد و آنطور که در بعضی از روایات صحیحه وارده شده است" در پشت هرکلمه ای از کلمات قرآن هفتاد بطن است که هر بطن دارای هفتاد معنا می باشد". آنچه روشن است آن است که بشر از فهم معانی قرآن به طور اتم و اکمل قاصر بوده و هست و خواهد بود مگر کسانی که خود قرآن آنها را معرفی نموده است آنجا که می گوید:" و من عنده علم الکتاب" و کسی که نزد اوست علم تمام کتاب. که شیعه و اهل تسنن اذعان و اعتراف دارند به اینکه آن شخص بعد از پیامبر اکرم(ص) کسی جز حضرت علی بن ابیطالب علیه السلام نیست.

از آنجائیکه عرض شد انسان گاهی مواقع پیش می آید که در زمینه ای بعد از بررسی و مشورتهای فراوان، همچنان حیران و سردرگم و نسبت به انجام آن کار شک و تردید داشته باشد و انسان نیز برای نجات از این سردرگمی، طبق احادیث و روایاتی که بعدا خواهد آمد، می تواند چاره اش را از کاملترین کتاب الهی استخراج و سرلوحه اقدامات خود قرار دهد. اما در مورد استخاره آراء و نظراتی نیز وجود دارد از جمله اینکه:
عده ای معتقدندکه استخاره یک امر خرافی بیش نیست و خداوند عقل را به انسان داده است تا در کارهای خود دقت کند!
عده ام معتقدند که استخاره به دل است آنچه دل می گوید به آن باید عمل کرد.
عده ای معتقدند که استخاره با قرآن کار صحیحی نیست و شأن و منزلت قرآن بالاتر از آن است که مورد استخاره گرفتن قرار گیرد.
عده ای معتقدند که استخاره گرفتن اشکال ندارد لکن استخاره با قرآن را قبول نمی کنند و می گویند: کسی که با قرآن استخاره می گیرد به معنای آن است که معنای حقیقی آیات را فهمیده است در صورتیکه بجز چهارده معصوم علیهم السلام قادر به این دعا نیست.
عده ای معتقدند که اول باید مشورت کرد و اگر انسان به جایی نرسید آن وقت نوبت به استخاره می رسد.
عده ای نیز چنان به استخاره معتقدند که حتی برای کارهای جزیی خود مانند خوردن بعضی از غذاهای روزمره استخاره می گیرند.
براستی کدام یک از این گروهها صحیح فکر می کنند و کدام یک نادرست؟ این سوالیست که شاید در اکثر اذهانی که با کلمه استخاره برخورد می کنند پیدا می شود.

زمانی که انسان معتقد به دین اسلام شد و اعتقاد پیدا کرد که خداوند برای راهنمایی بشر از انواع سردرگمیهای شخصی و اجتماعی توسط پیامبران و کتابهای آسمانی با وی ارتباط برقرار کرده و او را از ضلالت و گمراهی نجات می دهند و در نتیجه اکنون که ما مسلمانان دین مقدس اسلام را برگزیده ایم و به نبوت و رسالت آخرین پیامبر یعنی " حضرت محمد بن عبدالله صلی الله علیه و آله و سلم اعتقاد پیدا کرده ایم و همچنین معتقدیم که آخرین کتاب آسمانی" قرآن مجید" می باشد لذا باید تمام سوالات و دیدگاههای خود را از طریق اسلام و به بیانی واضحتر از طریق " قرآن" و " عترت" بررسی نماییم.
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله آنطور که شیعه وسنی در کتب معتبره خود نقل کرده اند در روزهای آخر عمر پربرکت خود می فرماید:
" انی تارک فیکم الثقلین کتاب الله و عترتی (اهل بیتی) لن یفترقا حتی یردا علی الحوض ان تمسکتم بهما لن تضلوا بعدی ابدا" " همانا من به زودی از میان شما می روم و دو گوهر گرانبها را در میان شما به ودیعه می گذارم کتاب خدا و عترتم(اهل بیتم) را، آگاه باشید که این دو هرگز از یکدیگر جدا نخواهند شد تا آنکه بر سر حوض کوثر بر من وارد شوند هرکس به این دو تمسک جوید هرگز گمراه نخواهد شد."
و در روایات دیگر آمده است:
"هرکه به این دو چنگ بزند نجات یابد و هرکه این دو را ترک کند غرق خواهد شد و به هلاکت می رسد" (شبهای پیشاور/سلطان الواعظین شیرازی)
بدیهیست که تمسک و چنگ زدن به قران و اهل بیت علیهم السلام معنایی به جز پیروی از فرامین این دو ندارد چرا که این دو مکمل یکدیگرند.
با این مقدمه می گوییم: همانطوریکه برای هر سوال اعتقادی و دینی باید به این دو ثقل و گوهر گرانبها(قرآن و عترت) و عقل که حجت باطنه الهی است رجوع کرد؛ در مورد استخاره نیز که باید به این دو ثقل گرانبها و عقل رجوع نماییم.