مراقبت بهداشت دهان و دندان در دوران بارداری
ارسال شده: شنبه ۲۴ اسفند ۱۳۸۷, ۲:۴۰ ب.ظ
مراقبت بهداشت دهان و دندان در دوران بارداری
یکی ازعواملی که در سلامتعمومی انسان نقش مؤثری دارد دهان ودندان سالماست، تا آنجا که برخیدهان را آینه تمام نمای بدن میدانند.بهداشتدهان و دندان یکی ازشاخههای مهم بهداشت عمومی به شمارمیرود ورعایت آن موجب پیشگیریاز بروز بسیاری از بیماریهای دیگرمیشود.
در میان بیماریهای دهان ودندان دوعارضه بیشتر وجود دارد:
۱ - پوسیدگی دندان
۲ - بیماری لثه
این عقیده که در هر آبستنی و باتولد هر فرزند یک دندان مادر ازبینمیرود صحت ندارد و اگر بعضی ازخانمها فکر میکنند که در ایندورانپوسیدگی یا خرابی دندانهایشان وهمچنین بیماری لثه برای آنانبیشتربوده ممکن است به دلایل ذیل باشد:
۱ - مادران باردار در این دورانکمحوصله هستند و کمتر به بهداشتدهان و دندان خود توجه دارند.
۲ - بیشتر مادران باردار علاقهزیادی به مصرف شیرینی وموادقندیدر فواصل بین غذاهای اصلی دارند وهمچنین در دفعات متعدداقدام بهخوردن خوراکیهای متفرقه میکنند کهاین زمینه را برایپوسیدگی دندان ولثه مساعد میسازد.
۳ - مادران باردار گاه دچار حالتتهوع و استفراغهای مکررمیشوند.استفراغ کردن باعث میشود که بزاقدهان اسیدی شود و اسیدیشدن بزاقهم احتمال ایجاد پوسیدگی دندان وبیماری لثه را زیادمیکند.
۴ - در این دوران به علت تغییراتهورمونی که ایجاد میشودمسألهافزایش حجم لثه و حساس شدن مخاطدهان به تحریکاتی که بر اثرعواملمحرک موضعی ایجاد میشود بعدحساستری به خود میگیرد وباعثبیماری لثه میشود.
تذکر مهم:در پارهای از مواردلثه بین دندانی یک یا دو دندان تغییرحجم دادهو جویدن را دچار اشکالمیکند. گاه این افزایش حجم لثه بهصورتبرجستگی کاملا مشخص ظاهرمیشود که به آن تومور حاملگیمیگویند وبرخورد غذا با این تودهباعث ایجاد درد میشود.
با توجه به مطالب فوق این عقیدهکه با هر زایمان یک دندان ازدستمیرود و نیز این که حاملگی بخودیخود ایجاد بیماری لثه میکندنادرستاست.
برای جلوگیری از پوسیدگیدندان و بیماری لثه لازم استتوصیههای ذیل مورد نظر قرارگیرد:
۱ - قبل از باردارشدن با مراجعه بهدندانپزشک در صورتنیاز دندانهایپوسیده را ترمیم نمایند و در صورتنیاز مادر باردار بهدرمانهایدندانپزشکی و برای جلوگیری ازپیشرفت بیماری میبایست درسهماهه دوم حاملگی (یعنی ماه حاملگی ۴- ۵ - ۶) با نظر و تأییدپزشک ودندانپزشک معالجات صورت گیرد(جهت عدم ایجاد هر گونه خطربرایجنین ضروری است).
۲ -مادران باردار باید موادیهمچون شیرینیجات را به موقع وهمراهغذاهای اصلی میل نمایند و بعد ازمصرف هر نوع ماده قندی بهتراستبلافاصله دندانها را مسواک کنند و درصورت نبودن مسواک چند مرتبهدهانو دندانها را با آب شستشو دهند.
۳ - مادران باردارباید بعد از هراستفراغ دهان را بدقت بشویند.
۴ - علاوه بر استفاده از مسواک ونخ دندان و خمیر دندان با آبنمکولرم (ترجیحا جوششیرین، زیرا نمکممکن است باعث افزایشفشارخون وورم و … در مادران باردار شود) دندانهاو لثهها را شستشو دهند.
۵ - با حذف عوامل محرک موضعیمیتوان درد ناشی از توده حاملگیرا ازبین برد و گاهی توسط عمل جراحی،دوباره سلامت را به نسج لثهبازگرداند.
۶ - برای اینکه تورم لثه یاژنژیویت (که با علامت لثه درموقعمسواک زدن حساس و دردناک است ومستعد خونریزی میباشد - رنگلثهنیز قرمز رنگ است - مشخصمیشود) تبدیل به عارضه سختتریبرایلثهها و استخوانهایی که ریشهدندانها را احاطه کردهاند نشود،بایستیبا مشورت دندانپزشک در مرحلهنخست معالجه شود.
۷ - روشهای مسواک زدن -آشنایی با تغذیه مناسب و نحوهصحیحمصرف مواد قندی - آشنایی با فلورایدو محصولات آن - اهمیتدندان - لثه وآشنایی با نحوه تشکیل پلاک وبیماریهای آن و اهمیتتغذیه با دقتبیشتری در این دوران به مادران باردارآموزش داده شود.
۸ - در هنگام معاینه دهان و دندان،باید توجه مادران باردارمبتلا بهناراحتی لثه را به نقاطی که دارایالتهاب بیشتر و خونریزیمیباشدجلب نمود و مسواک زدن خوب ومرتب و استفاده از نخ دندان رابا وجودخونریزی لثه تأکید کرد.
۹ - آموزش مادران باردار درماههای ۳ - ۵ - ۷ بارداری توسطبهورزاندر روستاها و کاردانهایبهداشت خانواده در شهرها تأکیدمیگردد.
۱۰ - در هر بار مراجعه مادرانباردار ضمن انجام سایر مراقبتها،دهانو دندانها و لثه آنها را هم باید به طورکامل معاینه و لزومرعایت بهداشتدهان و دندان را یادآوری کنیم.
۱۱ - وضعیت بهداشت دهان ودندان مادران باردار در ماههای ۳ - ۵-۷ حاملگی در پرونده خانوار ثبت ودر صورت لزوم به مراکزبهداشتیدرمانی ارجاع شود.
یادآوری:مراقبت بهداشت دهانو دندان گروههای هدف از جملهمادران باردار کهدر روستاها توسطبهورزان و در شهرها توسط کاردانهایبهداشت خانوادهصورت میگیرد بهمعنای:
معاینه کامل دهان و دندان، آموزشبهداشت دهان و دندان بهصورت چهرهبه چهره یا به صورت آموزشی گروهی،ثبت در پرونده خانوار.
امید است که بهورزان، کاردانهایبهداشت خانواده با استفاده ازکلیه اینمطالب بتوانند به خوبی در آگاهی دادنبه این گروه هدفگامی مؤثر درپیشگیری از بیماریهای دهان و دندانایشان در سطح جامعهبردارند.
یکی ازعواملی که در سلامتعمومی انسان نقش مؤثری دارد دهان ودندان سالماست، تا آنجا که برخیدهان را آینه تمام نمای بدن میدانند.بهداشتدهان و دندان یکی ازشاخههای مهم بهداشت عمومی به شمارمیرود ورعایت آن موجب پیشگیریاز بروز بسیاری از بیماریهای دیگرمیشود.
در میان بیماریهای دهان ودندان دوعارضه بیشتر وجود دارد:
۱ - پوسیدگی دندان
۲ - بیماری لثه
این عقیده که در هر آبستنی و باتولد هر فرزند یک دندان مادر ازبینمیرود صحت ندارد و اگر بعضی ازخانمها فکر میکنند که در ایندورانپوسیدگی یا خرابی دندانهایشان وهمچنین بیماری لثه برای آنانبیشتربوده ممکن است به دلایل ذیل باشد:
۱ - مادران باردار در این دورانکمحوصله هستند و کمتر به بهداشتدهان و دندان خود توجه دارند.
۲ - بیشتر مادران باردار علاقهزیادی به مصرف شیرینی وموادقندیدر فواصل بین غذاهای اصلی دارند وهمچنین در دفعات متعدداقدام بهخوردن خوراکیهای متفرقه میکنند کهاین زمینه را برایپوسیدگی دندان ولثه مساعد میسازد.
۳ - مادران باردار گاه دچار حالتتهوع و استفراغهای مکررمیشوند.استفراغ کردن باعث میشود که بزاقدهان اسیدی شود و اسیدیشدن بزاقهم احتمال ایجاد پوسیدگی دندان وبیماری لثه را زیادمیکند.
۴ - در این دوران به علت تغییراتهورمونی که ایجاد میشودمسألهافزایش حجم لثه و حساس شدن مخاطدهان به تحریکاتی که بر اثرعواملمحرک موضعی ایجاد میشود بعدحساستری به خود میگیرد وباعثبیماری لثه میشود.
تذکر مهم:در پارهای از مواردلثه بین دندانی یک یا دو دندان تغییرحجم دادهو جویدن را دچار اشکالمیکند. گاه این افزایش حجم لثه بهصورتبرجستگی کاملا مشخص ظاهرمیشود که به آن تومور حاملگیمیگویند وبرخورد غذا با این تودهباعث ایجاد درد میشود.
با توجه به مطالب فوق این عقیدهکه با هر زایمان یک دندان ازدستمیرود و نیز این که حاملگی بخودیخود ایجاد بیماری لثه میکندنادرستاست.
برای جلوگیری از پوسیدگیدندان و بیماری لثه لازم استتوصیههای ذیل مورد نظر قرارگیرد:
۱ - قبل از باردارشدن با مراجعه بهدندانپزشک در صورتنیاز دندانهایپوسیده را ترمیم نمایند و در صورتنیاز مادر باردار بهدرمانهایدندانپزشکی و برای جلوگیری ازپیشرفت بیماری میبایست درسهماهه دوم حاملگی (یعنی ماه حاملگی ۴- ۵ - ۶) با نظر و تأییدپزشک ودندانپزشک معالجات صورت گیرد(جهت عدم ایجاد هر گونه خطربرایجنین ضروری است).
۲ -مادران باردار باید موادیهمچون شیرینیجات را به موقع وهمراهغذاهای اصلی میل نمایند و بعد ازمصرف هر نوع ماده قندی بهتراستبلافاصله دندانها را مسواک کنند و درصورت نبودن مسواک چند مرتبهدهانو دندانها را با آب شستشو دهند.
۳ - مادران باردارباید بعد از هراستفراغ دهان را بدقت بشویند.
۴ - علاوه بر استفاده از مسواک ونخ دندان و خمیر دندان با آبنمکولرم (ترجیحا جوششیرین، زیرا نمکممکن است باعث افزایشفشارخون وورم و … در مادران باردار شود) دندانهاو لثهها را شستشو دهند.
۵ - با حذف عوامل محرک موضعیمیتوان درد ناشی از توده حاملگیرا ازبین برد و گاهی توسط عمل جراحی،دوباره سلامت را به نسج لثهبازگرداند.
۶ - برای اینکه تورم لثه یاژنژیویت (که با علامت لثه درموقعمسواک زدن حساس و دردناک است ومستعد خونریزی میباشد - رنگلثهنیز قرمز رنگ است - مشخصمیشود) تبدیل به عارضه سختتریبرایلثهها و استخوانهایی که ریشهدندانها را احاطه کردهاند نشود،بایستیبا مشورت دندانپزشک در مرحلهنخست معالجه شود.
۷ - روشهای مسواک زدن -آشنایی با تغذیه مناسب و نحوهصحیحمصرف مواد قندی - آشنایی با فلورایدو محصولات آن - اهمیتدندان - لثه وآشنایی با نحوه تشکیل پلاک وبیماریهای آن و اهمیتتغذیه با دقتبیشتری در این دوران به مادران باردارآموزش داده شود.
۸ - در هنگام معاینه دهان و دندان،باید توجه مادران باردارمبتلا بهناراحتی لثه را به نقاطی که دارایالتهاب بیشتر و خونریزیمیباشدجلب نمود و مسواک زدن خوب ومرتب و استفاده از نخ دندان رابا وجودخونریزی لثه تأکید کرد.
۹ - آموزش مادران باردار درماههای ۳ - ۵ - ۷ بارداری توسطبهورزاندر روستاها و کاردانهایبهداشت خانواده در شهرها تأکیدمیگردد.
۱۰ - در هر بار مراجعه مادرانباردار ضمن انجام سایر مراقبتها،دهانو دندانها و لثه آنها را هم باید به طورکامل معاینه و لزومرعایت بهداشتدهان و دندان را یادآوری کنیم.
۱۱ - وضعیت بهداشت دهان ودندان مادران باردار در ماههای ۳ - ۵-۷ حاملگی در پرونده خانوار ثبت ودر صورت لزوم به مراکزبهداشتیدرمانی ارجاع شود.
یادآوری:مراقبت بهداشت دهانو دندان گروههای هدف از جملهمادران باردار کهدر روستاها توسطبهورزان و در شهرها توسط کاردانهایبهداشت خانوادهصورت میگیرد بهمعنای:
معاینه کامل دهان و دندان، آموزشبهداشت دهان و دندان بهصورت چهرهبه چهره یا به صورت آموزشی گروهی،ثبت در پرونده خانوار.
امید است که بهورزان، کاردانهایبهداشت خانواده با استفاده ازکلیه اینمطالب بتوانند به خوبی در آگاهی دادنبه این گروه هدفگامی مؤثر درپیشگیری از بیماریهای دهان و دندانایشان در سطح جامعهبردارند.