مرکز انجمنهای تخصصی

مِهرپرستی یا آیین مهر یا میترائیسم


آیینی رازآمیز بود که بر پایه پرستش مهر (میترا) ایزد ایران باستنان و خدای خورشید ، عدالت، پیمان و جنگ، در دوران پیش از ایین زرتشت بنیان

نهاده شد. این آیین بعدها دگرگون شده و به سرزمینهای امپراطوری روم برده شد و در طول سده‌های دوم و سوم پس از میلاد، در تمام

نواحی تحت فرمانروایی روم، در سرزمین اصلی اروپا، شمال افریقا برپا بود. گرچه پس از پذیرفتن آیین مسیحیت

اوایل سده چهارم میلادی، این دین محو شد، اما تاثیری به‌سزا بر ادیانی چون مسیحیت بر جای گذاشت.


در صورت علاق مندی دوستان حتما ادامه دارد

درود

بنده نیز مطالبی می افزایم.

خدایی پیش از زرتشت كه مورد باور هندیان و ایرانیان بود. خدایی از دوران پندار بافی؛ خدایی كه نیاز به قربانی داشت.


در سانسكریت، میترا از ریشه ی "می" به چم یا معنای بستن كه معنای كلی "آنچه كه می پیوندد".
در اوستایی، میثرَ – در پهلوی: میترَ – در پارسی امروزی میترا یا مهر.
در سانسكریت و اوستایی به معنای پیمان و پیوستگی دو یا چندین نفر. در زبان پارسی نیز محبت است و دوستی، آشتی و پیمان. همین واژه در زبان روسی و لهستانی وارد و تبدیل "میر" شده كه به معنای صلح است و یكی از سَتِلایت های (ماهواره) روسی از همین نام برخوردار است.

مهر خدای پیوستگی و همبستگی تیره های آریایی بود و وظیفه ی   و سرپرستی پیمان را داشت. 


در مهریشت، مهر "دارای چراگاه های پهناورست" مالكیت "چراگاه های پهناور" یادمان و یادآور دوره ای است كه آریاییان گله دار بودند و نظام چوپانی حاكم بر تیره ها بود، دوره ی گشت از چراگاهی به چراگاهی دیگر، البته در سرزمینی كه زمستان پنج ماهه و تابستان هفت ماهه داشت می باید به دنبال چراگاه از نقطه ی سردسیر به گرمسیر كوچید و بالعكس. ناگفته نماند كه این رابطه ی طبیعی چنین حكم قطعی پدید می آورد. دوره ی كوچ نشینی اجباری كه پدیده ی نظام چوپانی است نیازمند به یك حساب و كتاب میان تیره هاست و همین حساب و كتاب كه امروزه آنرا برنامه ریزی می گوییم نیازمند به تعهد و پیمان فرد در برابر گروه و گروه در برابر گروه است و در این رابطه مهر یا میترا كه دارای چراگاه های بی شمارست با هزاران چشم از پیمان نگهبانی می كند و دشمن پیمان شكنان است. مردمان از ترس برای مهر قربانی می كردند. اما آنگاه كه به سرزمین گرمتر كوچیدند و كشاورزی آغاز گشت و تولید كشاورزی كشت و كشت زار و شهر و شهرنشینی را آفرید، از قلمرو خدایان پنداری كاسته شد. آغازگر این دگرگونی آموزش های زرتشت است كه در واقع به دوران خدایان پنداری خاتمه داده شد اما در دوره ی هخامنشی با وجودیكه خود زرتشتی بودند، دوباره میترا به شكلی در اوستا جا باز كرد البته با تغییراتی كه آنرا به متن های زرتشتی همانند می ساخت یشت دهم روز شانزدهم هر ماه و ماه هفتم سال به نام مهر است. مهر دیگر خدا به شمار نیامد و خداوند جان و خرد اهورامزدا است كه خدای خرد و دانایی به حساب می آید. مرور زمان نه تنها از حالت مذهبی مهر كاست بلكه می توان گفت كه آن را در سایه قرار به طوریكه آغاز فصل شد و پدیده ی چوپانی‌كشاورزی تبدیل گشت. جشن یادمانی او برابر شد با یكی شدن روز مهر و ماه مهر و پیروزی فریدون بر ضحاك یا بیور اسپ و اینچنین به آن معنایی دیگر بخشید، معنایی كه رنگ و لعاب مذهبیش زدوده شده و رنگ و جلایی دیگر به آن داده شده بود. اگر امروز آنرا جشن می گیریم به خاطر این ویژگی است كه در واقع این دیگر میترای نظام چوپانی زندگی مشترك هندیان و اقوام ایرانی نیست. بنا بر گزارش هرودوت از دوره ی هخامنشیان نام مهر بر نوزادان گذاشته می شد (البته از دوران خشایار شاه به بعد). در همین گزارش آمده است كه ایرانیان تولد خود را جشن می گیرند و آنرا همچون مراسم عروسی با ارج و منزلت برپا می كنند.

امروزه نام های مهرداد، مهرشاد، مهرنوش، مهربانو، میترا، میترادات و مانند اینها یادمانی است از دوردست تاریخ ایران زمین.

مرداویز.م