مرکز انجمنهای تخصصی

گروه واژه گزيني تخصصي مخابرات فرهنگستان زبان و ادب فارسي، واژه «رايانامه » را به عنوان کلمه جايگزين "ايميل" به تصويب رساند.

هم اکنون اين واژه در [External Link Removed for Guests] مصوب شده و به دستگاه ها و نهادهاي مرتبط اعلام و ابلاغ شده است.
اين درحالي است که پيش از اين از واژه "پست الکترونيک" به جاي کلمه بيگانه ايميل در بين مردم رايج بود که اين [External Link Removed for Guests] فرهنگستان در اين باره گفت: کلمه پست الکترونيک ساخته و مصوب فرهنگستان نبوده و به صورت غيررسمي جايگزين کلمه [External Link Removed for Guests] ايميل شده است.
هر فناوري با ورود به ايران، واژگان خاص خود را نيز به همراه مي آورد که عده اي معتقدند برخي واژگان از جنس واژه هايي مثل [External Link Removed for Guests] و تلفن و بانک و [External Link Removed for Guests] و غيره نيازي به معادل فارسي ندارد.
معادل سازي کلماتي نظير mms، gprs، هندزفري از جمله واژه هايي است که فرهنگستان
مطالعات لازم را براي معادل سازي آنها انجام داده است.
[External Link Removed for Guests] زبان و ادب فارسي در يکي از آخرين مصوبات خود واژه هاي [External Link Removed for Guests] و پيام کوتاه را به جاي SMS پيشنهاد کرده است.

متاصفانه این واژه هم به سزنوشت بالگرد و چرخ بال دچار میشه!

درود
با سپاس از میلاد(ن)
درباره‌ی برگردان واژگان باید هم‌واره درنگریست که نیازی نیست واژک به واژک یک واژه را به زبانمان برگردانیم. باید هم‌واره کوشید که چارچوب‌های کارا و خوبی برای برگردان پیش‌نهاد تا همگان به آسانی با آن واژ برسازند.
به نگرش من، پیش‌وند رایا یک چارچوب خوب برای ساخت واژه‌های رایانه‌ای می‌تواند باشد. برای نمونه:
رایانه = کامپیوتر، رایانویسی = تایپ، رایاتار = شبکه‌ی جهانی رایانه = اینترنت، تارِ رایانه = شبکه‌ی رایانه، رایانامه = ایمیل، رایاماتیکان یا رایانسک = کتاب الکترونیکی = ای بوک، رایاآموزش = آموزش الکترونیکی، رایاگپ = چت،...
همان‌گونه که دیده می‌شود به آسانی و در ساختار زبانمان به چارجوبی دست یافته‌ایم که خود به خود کار واگردانی بسیاری از واژگان پر کاربرد را به سرانجام می‌رساند.
شمار واژگان در زمینه‌ای چون رایانه، آن‌چنان بسیار است که نیاز به یک چارچوب دارد که در مغز پارسی‌زبانان جای گیرد. و این چارچوب به نگرش من اکنون زاده می‌شود که همان پیش‌وند رایا است.
درباره‌ی پویه‌ای چون کلیکیدن نیز خوب است درنگریم که پویه‌های (فعل‌های) ساده ریشه‌های هر درخت زبان است. اگر پویه‌ای به زبان اندر می‌شود نخست باید به نام ریشه‌ی پویه در زبان پارسی باشد. تا خودبه‌خود یک چارچوب را در زبان ما برسازد. و توانایی ساختن واژگان دیگر را با خود به زبان ما بیاورد. به واژه‌ی فهم درنگرید که چون به آیین، به پارسی درآمده چه زیبا و خوش‌رفتار است:
فهم، فهمیدن، فهمیده، فهما، فهماندن، فهمش، فهمانده، فهمنده، ...
از آن‌جا که کلیک برآمده از آوای فشردن بر دکمه‌ی رایاموش است و خود انگلیسی زبان‌ها هم این واژه را از همین آوا برگرفته‌اند به‌تر است برای پر شدن زبان‌مان آن را در همان چمی که دارد به نام ریشه‌ی پویه بپذیریم و یک پویه‌ی ساده به زبان‌ پارسی بیافزاییم.
مرداویز.م
ـــــــــــــــــــــــ

ببينيد اصلاً اينكاري كه فرهنگستان انجام ميدهد مخالف زياد دارد و بنده يكي شان. چرا؟ به اين سبب كه اينها اسامي دستاوردهاي علمي هستند كه وارد پارسي شده اند، يعني اسمشان بصورت استاندارد همه جاي دنيا همين است، و چيزي نيستند كه ما آنها را ساخته باشيم تا اسمش را بدلخواه تغيير دهيم. چيزي هم نيستند كه بايد ترجمه بشوند تا ما بفهميم، خوانش شان سخت نيست، خوانش شان با واژه هاي زشت در زبان ما همساني يا حتي نزديكي ندارد. در آئين نامۀ فرهنگستان بنا بر اين بود كه اگر در خوانش واژه اي مشكلي باشد آن را عوض كنند. خب، يك واژه اي مثل «ايميل» كه هم جا افتاده، و هم مشكلي ندارد، چه نيازي به تغييرش هست؟ آنهم طوري كه توي ذوف مردم بزند. «رايانامه»، آخر چه كسي ميخواهد اين را ادا كند؟ چه كسي به هليكوپتر گفت «چرخبال»؟! به پيتزا گفت «كش لقمه»! آيا اختراع اين قبيل واژه ها مايۀ تنزل ارزش و اعتبار نيست براي فرهنگستان زبان ما؟
بنده بعنوان يك ايراني اصلاً قبول نميكنم چنين واژه اي را، چه برسد بخواهم ادايش كنم. حتي در صورت قبول تغيير واژگان علمي خارجي، بهتر نيست استادان گرامي فرهنگستان در جهت مقبوليت و در جهت حركت فكري مردم و همگام با زمانه گام بردارند تا در مقابل آن؟ در آنصورت شايد خود را متقاعد كنيم تا اسامي دستاوردهاي علمي ديگران را بدلخواه خود تغيير دهيم، استفاده كنيم و مسرور باشيم!

   ,

دوست عزیز،

واژگان غیر از نسبت های داده شده توسط ما، در زبان فارسی و بسیاری از زبان ها دارای یک خاصیت القایی نیز میباشند که به نسبت واج ها و چیدمان آنها میباشد.

مثلاً " آب " غیر از آن که در ذهن ما تداعی کننده آن مایع حیات است، خود این دو واج نیز طبق روابط بسیار پیچیده فرا منطقی القا کننده مفهوم آن مایع هستند.

البته یکی از دلایل کندی جانشین واژگان بیگانه همین پیچیدگی است که اغلب سواد استاید نیز قد نمیدهد که کشف رمز کنند و آن القا را از طریق واژه تولیدی خود به گوینده و شنونده القا کنند.

یکی از دلایل زیبایی اشعار نیز همین واج هاست، چرا که در بیشتر مواقع ما بدون دانستن معنای درست و دقیق اشعار (حتی اشعار با آهنگ های غیر متریک) تنها با همین ترکیب القای واژگان به مفهوم شعر دست خواهیم یافت.


البته بنده تلاش میکنم برخی واژگان از جمله، رایانه و امثال آن را به کار ببرم. نه موافق آن دسته گفتار های پارسی و ... هستم، نه موافق رها کردن ماجرا، این معقوله هم باید به میانه روی طی کرد.

ضمناً اینطور نبوده و نیست که به موجب تولید نکردن ما نتوانیم در زبان نام مناسب با ادبیات خود را به کار ببریم. چنان که در تمام زبان های دنیا بسیار نمونه هایی هست که مثلاً همین ایرانیان کاشف یا مخترع آن بوده اند اما با نام های متناسب با ادبیات خودشان مورد استفاده است.

Negar.int گرامي،
ميدانيد كه اينجانب كارشناس زبانشناسي نيستم كه بخواهم موشكافي كنم. بعنوان يك ايراني پارسي زباني كه اين واژه را براي او اختراع كرده اند، خيلي كلي عرض كردم. بحث دربارۀ سواد اساتيد فرهنگستان هم از عهدۀ بنده خارج است. ميماند قسمتي كه نظر بنده را جلب كرد كه مينويسم و نظر دوستان را هم به اين سخن جلب ميكنم، بند آخر سخن شماست:

Negar.int نوشته شده:ضمناً اینطور نبوده و نیست که به موجب تولید نکردن ما نتوانیم در زبان نام مناسب با ادبیات خود را به کار ببریم. چنان که در تمام زبان های دنیا بسیار نمونه هایی هست که مثلاً همین ایرانیان کاشف یا مخترع آن بوده اند اما با نام های متناسب با ادبیات خودشان مورد استفاده است.

چون بنده مطمئن بودم كه بالاخره يكنفر پيدا ميشود اين سخن را بگويد قبلش عرض كرده بودم:

The Passenger نوشته شده:حتي در صورت قبول تغيير واژگان علمي خارجي، بهتر نيست استادان گرامي فرهنگستان در جهت مقبوليت و در جهت حركت فكري مردم و همگام با زمانه گام بردارند تا در مقابل آن؟ در آنصورت شايد خود را متقاعد كنيم تا اسامي دستاوردهاي علمي ديگران را بدلخواه خود تغيير دهيم، استفاده كنيم و مسرور باشيم!

ببينيد در بارۀ بند آخر سخن شما باز سه نكتۀ قابل گفتن دارم: اول اينجاست كه اين گفتۀ شما خودش يك توضيح داشت كه از نظر انداختيد. اينست كه اغلب در چنين شرايطي آن دستاورد علمي اي كه وارد يك زبان ديگري شده است، از بدو ورود بنام ديگري خوانده شده، نه پس از سالها جا افتادن آن اسم در آن زبان! حال حتي نميتوان مطمئن بود كه اين تغيير اسامي از بدو ورود هم بدلخواه و عمدي بوده باشد يا خير.
دوم نكته اينست كه شما وقتي ميخواهيد هر چيزي را منسوخ بنمائيد، مي بايست اول بهتر از آن را ارائه دهيد تا مقبول افتد. اين يك اصلي ست كه همه قبول داريم. فرهنگستان كارش اين نيست كه مردم را ملزم به رعايت مصوباتش بكند، توانش را هم ندارد. پس بايد با هوشمندي واژگاني جايگزين نمايد تا دلنشين و سهل خوان باشند، مقبول مردم افتند تا بر زبانها جاري بشوند. وگرنه همانطور كه شاهديم استفاده از اغلب واژه هاي مصوب فرهنگستان صرفاً به سازمانها و رسانه هاي دولتي محدود خواهد شد و جائي ميان مردم نخواهند داشت.
نكتۀ سوم اينجاست كه در هيج كجاي دنيا، هيچ نهاد فرهنگي اي نمي آيد واژگاني كه ميان مردم رايج شده اند و مشكلي هم ندارند را به دلخواه خود انتخاب كرده، تغيير بدهد و بعدش هم به مردم ديكته كند كه اين را بگوئيد، آن را نگوئيد. بلكه همانطور كه مستحضريد در ممالك متمدن دنيا، استاندارد زبان كشورشان را بر پايۀ زبان و گويش روز مردم شان تنظيم ميكنند، نه بر اساس اختراع واژگان توسط چندتن خاص كه شما حتي سوادشان را هم زير سؤال برديد! البته من و شما ميدانيم كه متأسفانه امروزه سخن گفتن از استاندارد در كشورمان كار بيهوده اي بيش نيست!

از آن رو که بحث شما پیرامون پارسی است، بنده را از ادامه بحث وا داشتید، چون بنده درباره فارسی صحبت میکردم.

درود

بنده بعنوان يك ايراني اصلاً قبول نميكنم چنين واژه اي را، چه برسد بخواهم ادايش كنم.

متوقع نیز نمی باشیم ،کسانی که مطالعه ای در این زمینه ندارند،ادایش کنند.

ميدانيد كه اينجانب كارشناس زبانشناسي نيستم كه بخواهم موشكافي كنم

پس همونه!!