مرکز انجمنهای تخصصی

 هرگونه كپي برداري از اين مطلب توسط هر سايت يا انجمن ديگري ، به خصوص "ميهن دانلود" مجاز نمي باشد! 


سلام بر همه ي كاربران عزيز

در اين مطلب به بررسي چندين مانور رزم هوايي مي پردازيم كه توسط خلبانان جنگنده در نبردهاي دامد (داخل ميدان ديد) مورد استفاده قرار مي گيرند و با كمك تصاوير خواهيم ديد كه چگونه اين مانورها سبب مي گردند تا يك خلبان به برتري رزمي ضد دشمن دست يابد.
بديهي است در يك زمان واحد، هر خلبان مي تواند طيفي از مانورها را براي نابودي دشمن انتخاب كند اما همواره خلباني پيروز است كه بهترين مانور را براي نابودي دشمن انتخاب كرده و به نحو عالي اجرا نمايد. در ضمن ، مانور مذكور بايستي با ويژگيهاي آيروديناميكي جنگنده اش هماهنگي بهتري داشته باشد. يك هواپيما هر اندازه هم پيشرفته باشد، تا زماني كه با تصميم درست خلبانش هدايت نگردد ، تضميني براي پيروزي در نبرد هوا به هوا نخواهد داشت.

* اوور شوت


اوورشوت به زماني اتلاق مي گردد كه در يك گردش تند ، هواپيماي مهاجم در 3.9 مسير هواپيماي مدافع ، وارد مسير گردشي آن شود.
هنگامي كه تمامي مانورها براي خلاصي از تعقيب هواپيماي مهاجم بي فايده باشد يك شيرجه مارپيچي مي تواند موثر واقع گردد. در اين روش براي از دست ندادن سرعت ، هواپيماي مدافع در يك شيرجه ي سريع سعي مي كند تندترين گردش ممكن را انجام دهد. اگر هواپيماي مهاجم اين مسير مارپيچي را تعقيب كند ، هواپيماي مدافع مي تواند سرعت خود را با كم كردن جريان سوخت موتور ، كاهش دهد.
با توجه به اينكه هواپيماي مهاجم آهستگي سرعت اوليه ي خود را از دست مي دهد، لذا براي هواپيماي مهاجم بسيار مشكل خواهد بود تا متوجه كاهش سرعت هواپيماي مدافع شود و در نتيجه ممكن است مسير گردش آن را قطع نمايد. در اين زمان ، هواپيماي مدافع با يك غلت سريع و متعاقب آن ارتفاع گيري ، جنگنده ي مهاجم را در جلوي خود قرار داده و نسبت به آن برتري مي يابد.

* بارل رول


از مانور بارل رول به اين منظور استفاده مي شود كه زاويه نزديك شدن هواپيماي مهاجم به مدافع بدون از دست دادن قابل توجه سرعت ، تغيير نمايد. اين مانور براي زماني توصيه مي شود كه هواپيماي مهاجم متوجه گردد كه ممكن است مسير هواپيماي مدافع را قطع كند(اوور شوت) و برتري هوايي را از او سلب نموده و از آن خود نمايد. در ابتداي مانور ، هواپيماي مهاجم بالهاي خود را تراز كرده و يك ارتفاع گيري سريع انجام مي دهد ، سپس از مسير حركتي خود به خارج گردش مي كند. با انجام سه نوبت متوالي اين مانور ، هواپيماي مهاجم در خارج از مسير هواپيماي مدافع قرار ميگيرد ، بدون اينكه برتري هوايي خود را از دست بدهد.
در مواجهه با اين مانور ، هواپيماي مدافع دو پادكار دارد؛ در حالت نخست خلبان مدافع سعي ميكند تا با سرعت گرفتن ، خود را از مهلكه دور كند كه در اين حالت در معرض شليك موشك هواپيماي مهجم قرار مي گيرد. در حالت دوم يعني سعي در كاهش سرعت نيز در معرض شليك توپ هواپيماي مهاجم قرار خواهد گرفت.

* قيچي كردن





عمل قيچي كردن به راحتي مي تواند به يك وضعيت تساوي بينجامد؛ در حالتي كه دو هواپيما در موقعيت بدون برتري قرار دارند ، با انجام عمل قيچي ، هر دو هواپيما سرعت خود را از دست داده و پس از آن مي توانند هر كدام با يك شيرجه ، سرعت لازم را كسب كنند و سپس يا يك ارتفاع گيري سريع (ترجيحا به سمت خورشيد تا موجب كاهش ديد دشمن شود) سعي در كسب برتري هوايي نمايند.


* يويو با سرعت پايين


مانور يويو با سرعت پايين مانوري تهاجمي است كه براي كاهش فاصله و زاويه ي حمله به واسطه افزايش نرخ نزديكي طراحي شده است. جهت مقابله با اين مانور ، هواپيماي مدافع بايد صبر كند تا مهاجم پس از شيرجه اوليه شروع به ارتفاع گيري نمايد. پس از آن يك گردش جزيي نموده و با بلند كردند دماغه ، متعاقب آن به سمت هواپيماي مهاجم غلت نمايد . اگر هواپيماي مهاجم خيلي پايين تر قرار بگيرد يا به صورت تنگاتنگ ، دايره گردش مدافع را قطع كند ، خلبان مي تواند ارتفاع گرفته و سپس حمله نمايد.


*


اين روشي است كه در آن 2 هواپيماي هم دسته بدون جابجايي افقي مي توانند مسير حركت را جابجا نمايند . اين مانور را مي توان براي رويارويي با تهديد فزاينده دشمن در حمله ي از پشت سر استفاده نمود و يا متعاقب درگيري هاي شاخ به شاخ به تعقيب دشمن پرداخت. هر يك از جنگنده ها با يك گردش تند به طرف داخل به سمت يكديگر گردش مي نمايند. جنگنده ي بالايي به سمت پايين متمايل مي شود و متعاقبا جنگنده ي پاييني به سمت بالا حركت مي كند و يا زماني كه تنگ ترين گردش ممكن مدنظر باشد هر دو خلبان به سمت بالا گردش مي نمايند. در هر دو مورد ذكر شده ، خلبان بالايي در انتهاي گردش از سمت نور خورشيد دور مي شود. يك امتياز برجسته اين مانور آن است كه حين گردش ، هر خلباني مي تواند خلبان مقابل را از نقطه ي كور وي آگاه سازد اما در مقابل ، نقطه ضعف اين مانور اين است كه خلبان ممكن است به صورت مختصر تماس چشمي خود را از دست بدهد.


*


در اين مانور ، مهاجمان مجبور هستند كه از ميان دو هدف يكي را انتخاب كنند. در اين صورت جنگنده ي مدافع ديگر آزاد مي ماند و به عنوان يك تهديد جدي در مي آيد. اين مانور توسط دو جنگنده انجام مي شود و در هر دو محور عمودي و افقي اجرا مي گردد.
از نقطه ديد خلبان مهاجم ، تعقيب جنگنده اي كه در محور عمودي صعود مي كند ، ترجيح دارد ؛ چرا كه اين جنگنده زودتر انرژي خود را از دست مي دهد و بهترين گزينه براي شكار توسط مهاجمين است.
از سويي ديگر ، جنگنده اي كه گردش در محور افقي را انجام مي دهد ، زمان بيشتري تلف مي كند تا به عرصه نبرد وارد گردد ، همچنين جنگنده ي مدافع پاييني مشكلات بيشتري در پيدا كردن جنگنده هاي مهاجم فوقاني دارد.
اما از نقطه نظر خلبانان مدافع در اين مانور، خلباني كه گردش افقي مي كند بايد بلافاصله پس از اينكه از عدم تحت تعقيب بودن اطمينان حاصل كرد، ارتفاع گرفته و در عين حال خلباني كه از ابتدا گردش عمودي كرده بود بايد هرچه سريعتر ارتفاع كم كند تا بتواند از پوشش جنگنده ي دوم بهتر بهره مند گردد. بنابر آنچه گفته شد ، به واسطه اين مانور، خلباننان مهاجم كه هدف آسانتر را انتخاب مي كنند ، در معرض خطر حمله جنگنده ي دوم قرار مي گيرند.

ادامه دارد...

منبع : ماهنامه ي صنايع هوايي ؛ شماره ي 214

*

با كمك اين مانور ، جنگنده ها تلاش مي كنند تا با پرواز قيچي مانند سعي كنند سرعت خود را در يك محور كاهش دهند. جنگنده اي كه در طول محور ، سرعت خود را بيشتر كاهش دهد ، مي تواند به تعقيب جنگنده ي سريعتر بپردازد و در موقعيت برتري قرار گيرد.


*

اين مانور جهت مقابله با جنگنده مهاجم كه به سرعت از سمت پشت نزديك مي شود كاربرد دارد ؛ مانور مزبور با يك جدايي سريع آغاز مي شود. با توجه به اينكه اين مانور نيازمند نيروي جي بالايي است لذا از دست دادن زياد سرعت را درپي خواهد داشت كه در برخي موارد، بالغ بر 100 نات نيز مي شود به خصوص اگر اين مانور بر فراز جنگنده ي مهاجم صورت گيرد.
اگر جنگنده ي مهاجم سرعت خيلي بالايي داشته باشد، به احتمال زياد غافلگير شده و در اثر اين مانور در جلوي جنگنده ي مدافع خواهد افتاد و به عبارتي جاي شكار و شكارچي عوض مي شود.اما اگر مهاجم مسير مانور مدافع را تعقيب كند احتمالاً ارتفاع درگيري بيشتري كرده و فاصله اش با مدافع بيشتر ميشود و همين امر ممكن است سبب گردش مدافع به سمت مهاجم شود. اما تنها نگراني كه ممكن است در خلال اين مانور براي خلبان مدافع بوجود آيد اين است كه شايد هواپيماي مهاجم با سرعت اندكي به وي نزديك شود و لذا احتمالا نتيجه ي نهايي مانور مزبور اين باشد كه خلبان مدافع در نزديكي مهاجم قرار گرفته و طعمه ي توپ مهاجم شود.


*

اين مانور يك مانور هجومي است كه جهت حفظ يا افزايش فاصله ي هواپيماي مهاجم با مدافع طراحي شده است تا از كاهش فاصله بيش از حد دو هواپيما جلوگيري كند.
زماني كه مهاجم متوجه مي شود كه نمي تواند گردش جنگنده ي مهاجم را به خوبي تعقيب كند ، خلبان ، گردش را با زاويه بازتري انجام داده و متعاقب آن ارتفاع مي گيرد. در نقطه ي اوج ، خلبان هواپيما را با يك غلت 180 درجه ، معكوس كرده و نگاهي به مدافع مي اندازد. به دليل ارتفاع گيري سرعت كاهش يافته است و از اينرو شعاع حركتي نيز كم ميشود. از سوي ديگر ، نيروي گرانش اين كاهش را شديدتر مي كند. در نهايت مهاجم قادر خواهد بود در بازگشت دوباره به نبرد ، در موقعيت شليك به هدف قرار گيرد.
اجراي صحيح اين مانور بسيار مشكل است و نيازمند زمانبندي صحيح و اجراي دقيق است. اگر مانور زودتر از موعد مقرر انجام شود ، مدافع مي تواند با ارتفاع گيري به سمت مهاجم حمله كند و اگر ديرتر از زمان مناسب انجام شود مدافع با يك شيرجه از مهلكه مي گريزد. اشتباه شايع در اجراي اين مانور ، عدم ارتفاع گيري با زاويه مناسب است كه ممكن است منجر به اين شود كه مهاجم مانور را دقيقا بالاي مدافع پايان دهد. برخي خلبانان ترجيح مي دهند به جاي يك مانور يويوي بزرگ ، چند مانور يويوي كوچك انجام دهند تا نتيجه ي بهتري حاصل شود.


*

اين مانور براي حفظ موقعيت تعقيب دشمن اجرا مي شود اما سعي بر اين است كه در خارج از مسير گردش مدافع اين كار صورت پذيرد. در اين روش برتري سرعت و ابتكار عمل مهاجم ، همزمان حفظ مي شود. در ضمن با وجوداينكه نرخ گردش بر ثانيه ي مهاجم ، مشابه مدافع است اما در سراسر مسير در نقطه ي كور مدافع باقي مي ماند. براي خلبان مدافع بهترين پادكار جهت مقابله با تعقيب تأخيري اين است كه با تنگ كردن شعاع گردش ، وارد شيرجه ي مارپيچي شود. اگر مدافع وسوسه گردد تا مانور را به حركت قيچي وار (Scissoring) تبديل كند ، بهترين راه را براي مرگ انتخاب كرده است! البته اگر خلبان مهاجم هوشيار باشد.
غلت تعقيبي تأخيري
اين مانور زماني كه در مسافت نزديك امكان سبقت گرفتن مهاجم از مدافع به علت سرعت بالا و AO بالا ( : Angle off زاويه ي دم هواپيما ي مدافع و دماغه ي مهاجم يا به عبارتي ساده تر موقعيت مهاجم نسبت به دم هواپيما) وجود دارد صورت مي پذيرد. مدافع دماغه را به بالا و خارج از مسبر حركت گردش ميدهد. خلبان در اين حالت بيشينه ي نيروي جي را براي حركت به سمت مهاجم به كار مي گيرد. اين مانور سبب مي شود تا هواپيماي وي در محدودهي پوشش شليك موشك قرار بگيرد.
با در نظر گرفتن اينكه اوورشوت تنيجه ي سرعت افزوده است ، حفظ موقعيت در خارج شعاع گردش مدافع با در نظر گرفتن نرخ گردش آن منجر به حفظ سرعت و پيش دستي مي گردد. قرارگرفتن مهاجم در نقطه ي كور مدافع منجر به خطاي احتمالي در تصميم گيري مدافع مي شود و اين همان نقطه ي كليدي مانور تعقيب تأخيري است.


*

دو گونه مانور يويو با سرعت پايين وجود دارد؛ در گونه اول كه نمايش داده شده است ، مهاجم به بهاي از دست دادن ارتفاع ، سرعت لازم را كسب مي كند. به كمك اين مانور زماني كه نزديك شدن كافي جهت حمله مؤثر نيست ، مهاجم مي تواند در وضعيت مطلوب قرار بگيردو وي با يك شيرجه كم عمق ، شتاب گرفته و زماني كه نزديك شد با ارتفاع گيري حمله را انجام مي دهد.
به صورت شايع تر ، مانور يويو با سرعت اندك ، در پروازهاي چرخشي كاربرد دارد.
مهاجم دماغه ي هواپيما را به سمت گردش پايين مي آورد و قبل از ارتفاع گيري ، به سمت ساعت 6 دشمن ، دايره گردش را قطع مي كند. اگرچه فوائد حاصل از اين مانور چشمگير نيست ، اما با تكرار اين فرايند ، نتيجه دلخواه حاصل مي آيد. ارتفاع گيري زماني انجام مي شود كه زاويه ي دماغه مهاجم به دم مدافع به 30 درجه برسد.
مقابله با اين مانور دو حالت دارد ؛ اول اينكه مدافع مانوري مشابه با مهاجم را انجام دهد و عملا مهاجم را پات كند و دومين حالت كه مؤثرتر است ، مدافع به گردش ادامه مي دهد تا زماني كه مهاجم شروع به صعود مي كند كه در اين حالت به آرامي گردش خود را كند كرده و دماغه را به سمت بالا مي دهد و متعاقب آن يم غلت دوراني نزولي را به سمت مهاجم به انجام مي رساند.
اگر خلبان مهاجم سعي در نزديكي بيش از حد به مدافع نمايد و يا شيرجه كم عمق نمايد ، مدافع مي تواند ارتفاع گيري نموده و سپس بر روي مهاجم شيرجه نمايد.

ادامه دارد...

یک نمونه مانور هوایی با کمک بالک های زیر بدنه و سکان عمودی



 [External Link Removed for Guests] 

 
 منبع: علم الکترونیک ویژه نامه پاییز 1363  

با تشکر از مطالب دوست خوبم محمد حسین
من فکر کنم هر کسی یه نگاهی به مانورهای بالا بندازه این نکته رو در می یابه که نبرد هوایی چه قدر سخته و یه خلبان باید چقدر ماهر باشه تا بتونه تمام اینها رو اجرا کنه به نظر من خلبانی در رزم هوایی برنده نیست که تمامی این مانورها رو بلد باشه بلکه خلبانی برنده هست که خلاق ، خونسرد ، دارای روحیه مبارزه طلبی و خوب آموزش دیده باشه با اجازه منم توضیحاتی رو از کتاب راهنمای سوخوی 27 می نویسم


در حالی که هدف هر رهگیری گرفتار ساختن موشک های دور برد و فرار از دست آنهاست نبرد هوایی بطور اجتناب ناپذیری بطور ناگهانی رخ می دهد

توجه : نبرد هوایی یک مسابقه شطرنج نمی باشد. خلبانان از مانورهای خاص برای مقابله با حرکات دشمن استفاده نمی نمایند نبرد هوایی در یک محیط پر تحرک است که مرتبا در حال تغییر و تحول می باشد خلبانان به جای این تفکر که او یک S شکسته اجرا نمود پس من با یک یو یو بلند با او مقابله می کنم این نکته رو مورد نظر می گیرند که برای به کار گیری تسلیحاتشان هواپیما را رو به کدام سو باید قرار دهند سپس به منظور تعدیل مولفه نیروی بالا برنده خود و قرار دان هواپیما در موقعیت شلیک ، مانور مناسب را اجرا می نمایند

 * مانور Split S :



در اين مانور دفاعي كه به واسطه ي شباهت آن با شكل حرف S به اين نام ناميده مي شود ، هواپيماي مدافع يم غلت معكوس انجام داده و به صورت عمودي يك شيرجه به جهت جدايي از مهاجم انجام داده و در انتهاي مانور به سمت مخالف مهاجم ارتفاع گيري مي كند.
بيشتر مانورهاي دفاعي به منظور مقابله با تهديدات تعقيب كننده انجام مي شوند و اغلب سبب مي گردند تا مهاجم دچار اوورشوت گردد. اما نياز هاي يك مهاجم چيست؟ بر حسب آنچه كه خلبان مهاجم برنامه ريزي كرده است ، يك حمله با مسلسل يا موشك در دستور كار قرار مي گيرد. بر اساس آنچه در فاز حمله مي بينيم، حمله با موشك بايد سريع ، مرگبار و قطعي باشد. اما مشاهدات و بررسيهاي خلبان برجسته ي آلماني جنگ جهاني اول ، «فون مولتاك-Von Moltak» نشان مي دهد كه بسيار از طرحهاي حمله در درگيري با دشمن به شكست مي انجامد و خلبان مهاجم همواره بايد آماده ي شكست حمله اش باشد و در مرحله ي بعدي ، طرح دوم حمله يا خروج از درگيري را در نظر داشته باشد.
اگر درگيري رو به رو باشد نتيجه تا حد زيادي بستگي به قابليتهاي متنورپذيري دو رقيب دارد.
جنگنده ي مانورپذيرتر در گردش برتري و در اين مرحله حركت آرامتري نسبت به همتايش خواهد داشت.اگر مهاجم مانورپذيرتر باشد، وي بايد تلاش براي يك عبور باز ، نسبت به گردش تنگ رقيب خود نمايد. اما اگر در مورد توانايي مانورپذيري رقيب خود اطمينان ندارد بايد گردش تنگي را برگزيند . پس از ارتفاع گيري گردش كند. در هر دو حالت بايد خلبان به سمت خورشيد حركت كند تا نور آن سبب اختلال ديد دشمن گردد. اما اگر متعاقب درگيري روبه رو ، هر دو جنگنده رو به بالا حركت كنند ، نتيجه ي احتمالي بعدي ، مانور قيچي خواهد بود.
حملات موشكي از عقب معمولاً در سرعتهاي بالاي نزديك شدن مهاجم صورت مي پذيرد. اگر اين حمله ناكام بماند ، خلبان براي اينكه سرعت بالاي اضافي خود را از دست داده و دوباره وارد نبرد شود ، بايد تمام توان خود را بر ارتفاع گيري متمركز كند ، اما بهتر و ايمن تر،اين است كه خلبان مهاجم در اين مرحله صحنه ي نبرد را ترك كند . حملات با توپ بايد با سرعت سبقتي حدود 50 نات (زير 30 متر بر ثانيه) صورت پذيرد. اين سرعت زمان لازم را براي تعقيب هدف در دستگاه نشانه روي فراهم مي آورد. بدون اينكه خطر اوورشوت را براي مهاجم به همراه داشته باشد و در ضمن انرژي لازم براي مانور رزمي را حفظ مي كند.
مانورهاي دفاعي كه در پيش توضيح داده شد تاكيد فراواني بر اوورشوت مهاجم دارند كه از سويي واضح است كه دشمن سعي بر عدم اوورشوت دارد، پس اين كار چگونه صورت مي پذيرد؟
اوورشوت ، كلاً به واسطه ي يك يا دو فاكتور ايجاد مي شود ، اول زاويه ي زيادي كه بين بدنه هواپيماي هدف و مهاجم ايجاد مي گردد ؛ دوم ، سرعت فزاينده نزديك شدن دو جنگنده عموماً خلبان مهاجم تا زماني كه خيلي نزديك نشده است ، متوجه اوورشوت شدن نمي گردد و در نهايت گريزي از مانور يويوي با سرعت بالا ندارد.
مانور S شكسته ، مانوري است كه با گذشت زمان به اعتبار آن افزوده شده است و بهترين گزينه جهت خارج شدن از درگيري است. مانوري كه در ساليان دور ، نيروي هوايي سلطنتي بريتانيا (RAF) به آن غلت نيمه مي گفتند، در نيروي هوايي آلمان به مانور آبشوانگ(Abschwung) شهرت داشت.


* مانور ساندويچ :



قديمي ترين مانوري كه جهت يك جفت جنگنده ذكر شده است ، همين مانور است. جنگنده اي كه از ربع عقبي مورد حمله واقع مي گردد ، گردش مي نمايد و در همين زمان ، جنگنده هم دسته اي كه در خارج گردش قرار دارد ، نيز گردش مي كند. نتيجه اين مانور آن است كه جنگنده دوم كه وظيفه ي پوشش را بر عهده دارد ، در طي مسير به ربع عقبي دشمن مي رسد. بديهي است تا زماني كه هم دسته اي منطقه را ترك نكند ، شليك موشك حرارتي ، فوق العاده خطرناك و با احتمال هدف قرار دادن خودي ، همراه است. 

* مانور كبرا

  


اين مانور كه توسط خلبان روس جنگنده SU-27 ، ويكتور پوگاچف ، ابداع گرديد ، مانور متعاقب واماندگي است. در اين مانور هوايي ، جنگنده قادر است با وجود زاويه ي حمله ي بالا ، به واسطه ي سازگاري بالاي دهانه ي موتور ، همچنان پايدار بماند.در اين مانور خلبان مدافع مي تواند حمله ي مهاجم را خنثي كرده و يا اگر توانايي لازم را در اجرا داشته باشد ، مي تواند در كسري از ثانيه ، هواپيماي مدافع به مهاجم ، تبديل گردد. اين مانور توسط پوگاچف در نمايش لوبورژه ي پاريس 1989 به دنياي هوانوردي معرفي شد و خيلي مورد توجه قرار گرفت.
براي اجراي اين مانور خلبان بايد محدودگرهاي g و زاويه ي حمله را غير فعال كند و سپس با قدرت تمام ، دسته كنترل را به عقب هدايت كند. با اين عمل هواپيما به زاويه 90-120 درجه رسيده و ضمن ارتفاع گيري مختصر ، به صورت محسوسي ، سرعت جنگنده كاهش پيدا مي كند. به واسطه ي پسار عقب هواپيما ، ممان(گشتاور) پيچشي ايجاد مي شود كه سبب انحراف هواپيما به جلو مي گردد. در اين زمان خلبان با استفاده از قدرت موتور ، سرعت از دست رفته را باز مي يابد.
اگر اين مانور ، صحيح اجرا شود ، هواپيما در مسير مستقيم مي ماند و گردش عرضي يا طولي نخواهد داشت. نامگذاري اين مانور به دليل انجام حركت مشابه ، توسط مارها مي باشد. هواپيماهايي كه قادر به انجام اين مانور هستند ، عبارتند از خانواده ي SU-27 ، ميگ-29 ، دراگن ، رافال ، اف-22 ، اف-15 اكتيو ، اف-16 ، x-31 ، اف-18HARV .