نکاتی قبل از رانندگی در کویر
ارسال شده: سهشنبه ۲۴ فروردین ۱۳۸۹, ۹:۳۳ ق.ظ
نکاتی قبل از رانندگی در کویر
آیا رانندگی در کویر نیازمند احتیاط و کمی ترس است ؟ جواب آری است . مناطق کویری در مقایسه با مناطق جنگلی , کوهستانی و یا استپی قابل پیشبینی نیستند علاوه بر آین در این مناطق , نیروی کمکی در مواقع لزوم بندرت یافت می شود . مزیت مهم راه ها و مناطق کویری نسبت به کوهستان و جنگل برخورد نکردن با بن بست های مسیر و عوارض طبیعی است . راهنمایی در باره راه های کویری بسیار مشکل است . به نظر من رانندگان باتجربه را می توان به نوعی رانندگان نجات یافته خوش شانس تلقی کرد . در هر حال بعد از ورود به یک راه کویری بدون آگاهی از آن در مسیر رانندگی نکنید . این کار مانند دست کردن در یک سوراخ تاریک است . اولین نکته پیاده شدن از خودرو و سپس راه رفتن بر روی جاده یا زمین است تا هم نسبت به مسیر تا حدودی آگاهی پیدا کنید و هم میزان استحکام خاک را ارزیابی کرده باشید .
مهمترین راهنمایی : کوچکترین زوزه یا صدایی که از اتومبیل شنیده می شود را جدی بگیرید . صداهای کوچک و بی اهمیت خودرو می توانند مشکلات بسیار بزرگی هم برای سلامت شما و هم خودرو ایجاد کنند .
در این مقاله قصد دارم به وسایل نقلیه مناسب برای کویرنوردی , خطراتی که در کمین شما هستند , انتخاب مسیر مناسب , لیست حداقل تجهیزات برای امنیت شما و نکاتی که قبل از حرکت باید رعایت شوند , بپردازم .
خودرو
بعضی از خودرو های 4wd برای کویرنوردی بسیار مناسب و بعضی دیگر نامناسب هستند . خودروهایی با ارتفاع شاسی متوسط , حجم و قدرت موتور بالا همراه با وزن کم برای کویرنوردی بسیار مناسب هستند . از این روی خودروهای پاترول برای کویرنوردی مناسب نیستند . بهترین خودروها برای کویرنوردی جیپ های میول , لندرورو تویوتاهای مدل لند کروز هستند . خودروهایی مانند پیک آپ , رونیز , پرادو , رنجرور , سوزوکی , کورنادو در درجه بعدی از خودروهای ذکر شده قرار دارند.
نکته مهمی که در انتخاب وسیله کویرنوردی باید به آن توجه شود قیمت خودرو است . قیمت خودرو باید به گونه ای باشد که در تصمیم راننده در ترک آن تاثیر زیادی نداشته باشد . مثلا در شرایطی که خودروی شما در باتلاق گرفتار شده , ترک کردن یک جیپ میول 1 میلیون تومانی برای یک شخص بسیار راحتتر از ترک یک پرادو 60 میلیونی است .
راه
راه های کویری قابل پیشبینی نیستند . مثلا مسیری که توسط یک خودروی سواری طی شده ممکن است برای عبور در هفته بعد برای یک خودرو 4wd غیر ممکن باشد . برای مثال می توان به جاده خاکی مرنجاب به سفیدآب اشاره کرد که در بعضی از ماه ها می توان با پراید از آن عبور کرد و در زمانی که زمینها پف کنند و یا سطح آب زیرزمینی بالا باشد با بهترین خودروهای 4wd نیز به سختی می توان از آن عبور کرد .
معضل عمده راه های کویری نحوه زیر ساخت انهاست . در بعضی از راه ها (راه خاکی آران به مرنجاب)زمین , بوسیله بلدزر تراشیده شده , و در بعضی دیگر از راه ها مسیر به دلیل تردد خودروها کوبیده شده است . این عوامل باعث می شوند که این نوع جاده ها آسیب پذیر باشند . همچنین مقالاتی که در گوشه و کنار در مورد نوع راه می خوانید فقط برای زمان خود قابل استناد هستند و ممکن است مسیر در اثر مرور زمان و فرسایش آب و باد از بین رفته باشد و یا کاملا توسط شن پوشیده شده باشد .
راه های خاکی به سه دسته تقسیم بندی می شوند 1-راه های سنگریزه ای 2-راه های خاکی با خاک مناسب 3-راه ههای خاکی باخاک ضعیف و یا شنی
حرکت در جاده های سنگریزه ای بندرت مشکل ساز میشوند . مگر اینکه عمق سنگریزه زیاد باشد و سنگها با زیر خودرو برخورد کنند . این اتفاق آسیب چندانی به خودروی شما نمی رساند ولی باعث ناراحتی راننده و دیگر سرنشینان می شود و یا دچار پنچری شوید . به غیر از این دو حالت مشکل دیگری در این نوع راه ها پیشبینی نمی شود . اغلب خودروهای 4wd قابلیت عبور از جاده های خاکی با خاک مناسب را دارند و خودروهایی که پیشتر به آنها اشاره شد قابلیت عبور از جاده های خاکی با خاک ضعیف را دارند.
از توجه به وضعیت آب و هوایی منطقه غافل نشوید زیرا یک طوفان کویری می تواند یک فرورفتگی خشک را تبدیل به یک دریاچه عظیم کند و یا یک راه خاکی مناسب را تبدیل به باتلاقی بزرگ نماید .
رانندگی در کویر می تواند مخمصه بزرگی برای هر شخصی , بدون توجه به میزان مهارت و تجربه فرد در رانندگی باشد . قبل از عزیمت به کویر نکات زیر را رعایت کنید تا میزان خطر را به حداقل ممکن کاهش دهید.
قبل از حرکت دوستان و نزدیکان خود را از مقصد و زمان بازگشت خود آگاه سازید.
اتومبیل خود را سرویس کامل و تون آپ کنید . (تون آپ باید در هر 15000 کیلومتر تکرار شود) . اتوموبیل خود را یک یا دو هفته قبل از سفر سرویس کنید . این کار را به روز آخر نسپارید.
ترمینال ها و اتصالات باتری خودرو را مورد بازبینی قرار دهید تا از محل خوردگی ها و پوسیدگیهای احتمالی آگاه شوید. اتصالات و ترمینالهای را می توان به راحتی و با استفاده از یک برس آغشته به سودای خوراکی و آب تمیز کرد. آب باتری را چک کنید و آب مورد نیاز آن را در باتری بریزید . (اگر از باتری خشک استفاده نمی کنید(.
میزان توان و قدرت باتری را چک کنید . اگر باتری شما بیشتر از 2 سال کار کرده آن را تعویض کنید.
میزان باد چرخها را چک کنید و فشار باد آنها را بر اساس راهنمای خودرو تنظیم نمایید.
رادیاتور خودرو را برای ترک های احتمالی مورد بازبینی قرار دهید . میزان فشار درونی رادیاتور را چک کنید تا از ترکهای میلیمتری که با چشم قابل رویت نیست آگاه شوید.
پمپ آب خودرو را چک کنید
بوسیله یک هیدرومتر میزان توان خنک کنندگی ذخیره در رادیاتور را در هنگام جریان مضاعف چک کنید. ضد یخ موجود در رادیاتور باید کاملا تمیز و سطح آن باید تا نقطه مشخص شده در رادیاتور بالا باشد . فراموش نکنید که مایع ضد یخ فقط برای جلوگیری از یخ زدن نیست بلکه عامل بسیار مهمی در جلوگیری از جوش آوردن موتور می باشد. در صورتی که خودروی شما 30000 کیلومتر کار کرد دارد و تا کنون داخل رادیاتور را نشسته اید این کار را حتما انجام دهید.
کلیه سیمها و اتصالاتی که مرتبط با سیستم خنک کننده اتوموبیل است را به خوبی بازرسی کنید و هر کجا ایرادی مشاهده کردید در رفع آن اقدام کنید.
کلیه روغنها و مایعات موجود در خودرو را چک کنید . (روغن موتور , روغن ترمز , روغن کلاچ هیدرولیک , روغن انتقال قدرت , روغن فرمان هیدرولیک و(...
روغن موتور و فیلتر روغن را در هر 5000 کیلومتر تعویض کنید.
اطمینان حاصل کنید که کلیه چراغهای خودرو سالم هستند و لامپهای خراب را تعویض کنید .
لاستیکها را چک کنید و اطمینان حاصل کنید که از میزان کافی عاج برخوردارند . جک و لاستیک زاپاس را چک کنید . اگر برایتان مقدور است از دو لاستیم زاپاس استفاده کنید و یا به وسایل پنچرگیری تیوب لس مجهز باشید.
روغن موتور , روغن ترمز , ضد یخ , روغن فرمان هیدرولیک اضافه و آب کافی همراه داشته باشید.
به یاد داشته باشید که دمای زیاد زمین و سرعت بالا می توانند فشار زیادی به لاستیک های قدیمی و همچنین بسیار نو وارد آورند.
طریقه رانندگی در کویر
این نوشته حاصل تجربیات گروهی و مطالعه برخی مقالات و صفحات اینترنتی است که در آن سعی داریم شما را با مواردی که به هنگام سفرهای خارج از جاده باید رعایت کنید آشنا سازیم. آنجا که کیلومترها از تمدن دور هستید، حتی اشاره هایی ضعیف نیز می تواند راهنمایی خوب باشد.
دور شدن از شهرها و راهها، و بهره گیری از شرایط طیبعی و چگونگی گذر از مصائب راه و حفظ امنیت خود و دیگران، مهارتهایی است که انسان ماشینی در گذر زمان به فراموشی سپرده است.
این فراموشی، در نظر آدمی، بیابانها و صحرا ها را به مکانهایی رعب آور و پر خطر بدل کرده است. هر چند امروزه یافتن جایی که خالی از آدمیزاد، دشوار است، ولی نزدیکی به طبیعت بکر و دوری از شهرنشینی، تجربه ای بیادماندنیست که با رعایت اصولی ساده و برخورداری از دانش و امکانات می تواند، بخیر و خوشی بپایان رسد. با وجودی که سفر بدون وسیله نقلیه تجربه ای دلچسب و ورزشی مفرح است، در اینجا بر سفر با وسیله نقلیه موتوری دو دیفرانیسل تکیه می کنیم.
مواردی که باید قبل از حرکت رعایت کنید
• چک لیست تهیه کنید
مدتی قبل از سفر چک لیستی از تمامی کارهایی که باید قبل از سفر به انجام برسانید و تمامی وسایل و تجهیزاتی که می بایست به همراه ببرید تهیه کنید. تاریخی برای انجام هریک ذکر کنید تا در ساعات پایانی دچار مشکل نگردید. تمامی مطالبی که در ادامه می آید، بسته به نوع سفر و نیازهای شما می تواند در قالب چک لیستی که تهیه می کنید گنجانده شود. اگر با چند خودرو سفر می کنید می توانید با سرنشینان دیگر خودرو ها چک لیست خودرا مقایسه نموده و نسبت به کفایت آمادگی خود و دیگران برای سفر اطمینان حاصل کنید.
• بی گدار به آب نزنید
در مورد مسیری که انتخاب کرده اید شرایط فصلی و امکانپذیر بودن سفر، با راهنمای خبره مشورت کنید و به توصیه های او عمل کنید. بدون وی جاده را ترک نکنید. بهره گیری از GPS امکان فوق العاده ایست. ولی لزوم بهره گیری از راهنما و نقشه های دقیق با بزرگنمایی مناسب را منتفی نمی کند.
• تجهیزات سنگین را فیکس کنید
تجهیزات سنگین مثل جعبه آچار، جک و دیگر وسایل را در صورتی که درون خودرو و یا روی باربند قرار دارند، محکم کنید. برای چنین کاری می توانید از جعبه های فلزی و مستعمل مهمات استفاده کنید. کافیست در فضای زیر صندلی و یا محل قرار دادن بار، جعبه های مهمات را توسط پیچ و مهره به بدنه فیکس کنید.
حال می توانید از جعبه های فوق برای حمل تجهیزات سنگین و یا برنده در درون خودرو بهره ببرید. در صورتی که از چنین روشی بهره نمی برید، به هر نحو ممکن از بازی و لق زدن وسایل سنگین درون خودرو جلوگیری کنید. در صورت استفاده از باربند، سعی کنید تجهیزات را کاملا توسط طناب و یا کشهایی که برای بستن بار بر روی موتور سیکلت استفاده می شود فیکس کنید. به این ترتیب از میزان صدمه دیدن سرنشینان و تجهیزات در تکانهای شدید کاسته می شود.
• سلامت خودرو را کنترل کنید
با وجودی که کنترل کامل خودرو غیر عملی است ولی هرگز بدون اطمینان از سلامت بخشهای زیر جاده را ترک نکنید.
مراقب باشید شاسی اتومبیل به گل نرود که در آنصورت
بیرون آوردن آن بسیار دشوار است
a. موتور
b. سیستم فرمان
c. سیستم ترمز و کلاچ
d. شاسی
e. فنرها، کمک فنرها و نقاط اتصال به شاسی و محورها
f. دسته موتورها
g. گاردان جلو و عقب
h. دیفرانسیلها، کمک و گیربکس
i. تسمه های پروانه،هیدرولیک و کولر
j. دینام و استارتر و سیستم جرقه زنی
k. چراغها، باتری
l. بخاری
m. بوق (سالم و با صدایی رسا)
n. تایرسالم و مناسب با مسیر
• تجهیزاتی که برای سفرهای خارج از جاده به همراه می برید
هنگامی که فرسنگها از راههای اصلی، پمپ بنزین و مکانیک دور هستید و از زمینهایی دشوار عبور می کنید، می بایست تنها روی خود و امکانات خود حساب کنید. در چنین شرایطی ضرب المثل "هر چه خوار آید، روزی به کار آید" صادق است.
شاید سفرهای زیادی را بدون نیاز به تجهیزات زیر پشت سر گذاشته باشید، ولی حادثه رخ می دهد. برخی از وسایل زیر بسته به نوع خودرواختصاصی هستند، ولی برخی دیگر می توانند مورد استفاده دیگر وسایل نقلیه نیز واقع شوند. بنابراین حمل تمامی آنها توسط تمام خودروها الزامی نداشته و تنها کافیست که تیم از وسایل زیر بهره ببرد.
- فهرست لوازمی که برای سفر مورد نیاز است.
روانکاری
روغن ترمز و کلاچ روغن موتور، روغن گیربکس، روغن کمک و واسکازین دیفرانسیلها و تمامی گریس خورهای گاردان و فرمان را کنترل و درصورت لزوم روانکاری کنید. در زمستان از دارا بودن ضدیخ اطمینان حاصل کنید.
نکته، رینگهای آلومینیومی برای سفرهای خارج از جاده، مناسب نیستند و احتمال شکستن آنها وجود دارد، رینگهای فابریک خودرو در چنین سفرهایی بهترین انتخاب است. همچنین لاستیکهایی که دارای گلهای جهت دار هستند و برای سرعت های بالا طراحی شده اند، برای خارج از جاده مناسب نبوده و علاوه بر اینکه به سرعت صدمه می بینند از کارایی مطلوبی برخوردار نیستند.
مواردی که باید به هنگام رانندگی رعایت کنید
• چهار چرخ
سفر خارج از جاده با خودرو سواری و یا تک دیفرانسیل اشتباه است. از سوی دیگر دو دیفرانسیل هم معجزه نمی کند. همواره به قابلیتهای خود و خودرو خود آگاه باشید و از ماجراجویی و ریسک محاسبه نشده، بپرهیزید.
• گروهی سفر کنید
وسوسه سفر با یک خودرو را از سر بیرون کنید. اگر موفق نشدید، بیش از همیشه احتیاط کنید. همواره کارهای تیمی موفقیت بیشتری در بردارد.
• چیدمان خودردوها
در صورتی که گروهی سفر می کنید، تمامی افراد گروه بخصوص رانندگان باید از روحیه همراهی و همکاری تیمی برخوردار باشند. تکروی و سرکشی همواره حادثه ساز است. اولین و آخرین خودرو می بایست همواره مشخص بوده و دیگران نباید بدون همانگی از اولین یا آخرین خودرو عبور کند.
خودرویی که در پیشاپیش حرکت می کند می بایست با همراهی راهنما یا فردی محلی که با ناحیه آشنایی دارد، حرکت کند. خودروهای دیگر به دنبال خودرو اول و حتی المکان دقیقا از روی مسیر خودرو جلویی ، به حرکت ادامه می دهند. حرکت خودروها در کنار یکدیگر می تواند حادثه ساز باشد. آخرین خودرو از وضعیت خودروهای جلو گزارش می دهد. در صورت توقف هر یک از خودرو ها، کاروان متوقف می گردد. هر راننده باید از تعداد سرنشینان خود آگاهی داشته باشد، و همواره قبل از حرکت، از حضور همه سرنشینان اطمینان حاصل کند.
• امن ترین و آسان ترین مسیر را انتخاب کنید
با انتخاب مسیر های امن و آسان خود را با کم ترین هزینه به مقصد برسانید. چه بسا مسیرهای مشکل شما را از رسیدن به هدف بازداشته و یا با مشکلات جدی مواجه کنند. این موضوع که برای رانندگی خارج از جاده اقدام کرده اید دلیلی برای خودکشی نیست. برای سلامت خود و همراهان خود، و وسیله نقلیه احترام قائل باشید و از ماجراجویی بپرهیزید، قبل از انتخاب مسیر به عملی بودن، و قابل بازگشت بودن آن فکر کنید. حتی الامکان از جاده ها برای طی مسیر استفاده کنید. همواره کوره راه بهتر از بی راهه است.
در صورتی که ناچار به خروج از راه هستید، نسبت به کیفیت زمین از نظر رطوبت، سنگلاخ یا ماسه ای یودن و شیب و عوارض آن تحقیق کنید. گاه لایه ای نازک و خشک بر روی خاک تشکیل می گردد که برای پیاده کاملا استوار و قابل اعتماد بنظر می رسد، ولی هنگام عبور خودرو لایه خشک شکسته و خودرو در گل و یا ماسه گرفتار می شود.
در کشور ما بسیاری مسیرهای خارج از جاده پوشیده از گدازه ها آتشفشانی است. در این نواحی سنگهایی تیره رنگ با لبه های تیز مشاهده می گردد. عبور از چنین مسیر هایی احتمال پنچری را افزایش می دهد.
• آرام و بدون شتابزدگی رانندگی کنید
شرایط حاکم بر زمینهای غیر هموار خارج از جاده، با جاده های خاکی، بزرگراهها و پیستهای اتوموبیل رانی متفاوت است.رانندگی با سرعت بالا در بهترین شرایط موجب محروم شدن شما و سرنشینان از مشاهده طبیعت می گردد. رانندگی سریع ممکن است به آسیب دیدن سرنشینان در اثر تکانهای خودرو و یا شکستگی قطعات خودرو منجر گردد. همچنین سرعت در راههای خاکی و یا خارج از جاده، احتمال واژگونی خودرو را افزایش می دهد.
-رعایت فاصله با خودر جلویی
همواره فاصله خود با خودرو جلویی را کنترل کنید. ترمز ناگهانی در جاده های خاکی موجب لغزش خودرو می گردد. همچنین ترمز ناگهانی در نواحی ماسه ای و گلی منجر به فرو رفتن چرخهای جلو در خاک نرم، ماسه و یا گل می گردد. در چنین شرایطی راه اندازی مجدد خودرو با مشکلاتی همراه می گردد. در این شرایط حرکت آهسته در مسیر قبلی رو به عقب کار ساز است.
• عبور آرام از برآمدگی ها و چاله ها
با عبور آرام از چاله ها و برآمدگی های زمین می توانید از فشار غیر متعارفی که به سیستم تعلیق و جلوبندی و شاسی وارد می شود بکاهید. خودروهای شاسی بلند و دودیفرانسیل عموما از شاسی مستحکمتر و قطعات قوی تری بهره می برند، استحکام بیشتر منجر به افزایش وزن قطعات خودرو می گردد. وزن زیاد قطعات، اینرسی آنهارا افزایش می دهد. هنگامی که با سرعت زیاد عرض جویبارها و چاله ها را می پیمائید، در حال ضربه زدن به سیستم تعلیق و فرمان، و شاسی خودرو می باشید.
از چاله های آبگرفته عبور نکنید و برای عبور از نهرها نیز، محلهایی که بستر سنگی است، انتخاب کنبد. در نواحی مرطوب از خط القعر دوری کنید.
• کمربند ایمنی را ببندید
کمربند ایمنی با محکم نگه داشتن سرنشینان بر روی صندلی، از برخورد آنها با سقف یا ستونهای اتاق، هنگام عبور ازعوارض زمین جلوگیری می کند. چسبیدن به صندلی تسلط شما بر وسیله نقلیه را افزایش می دهد.
پوسته خشک روی زمین فریب دهنده است، چرا که خاک زیر آن سست و متزلزل است.
• مراقب بوته ها و درختان باشید
به اتوموبیل خود بیاموزید که برای زندگی احترام قائل باشد و به هیچ وجه از روی بوته ها عبور نکند، بوته ها مامن پرندگان، و برخی جانوران بیابانی است. نابود کردن موجوداتی که برای ادامه حیات در کویر، مبارزه می کنند، در زیر چرخهای خودرو ویا بدست من و شما، بسیار غم انگیز و توجیه ناپذیر است. به طبیعتی که پذیرای شماست، احترام بگذارید.
• بالا و پائین رفتن از تپه ها
مرکز ثقل خودردو های شاسی بلند، از خودرو های سواری بالاتر است. همچنین بر خلاف تصور عامه با افزایش وزن خودرو، گرانیگاه خودرو شاسی بلند، بیشتر از زمین فاصله می گیرد. این امر موجب می گردد، واژگونی خودرو های شاسی بلند، بسیار ساده تر از سواری رخ دهد.
برای بالا رفتن از شیبهای تند، هرگز شیب را بصورت مایل بالا نروید. بلکه کاملا مستقیم از شیب بالا روید. در صورتی که خودرو شما قادر به بالا رفتن از شیب نبود، از پیمودن مسیر خودداری کنید. حرکت بصورت مایل منجر به واژگون شدن وسیله نقلیه می گردد.
همچنین هرگز بر روی شیب های تند اقدام به دور زدن ننمائید. بلکه شیب را با دنده عقب به پائین بازگردید. در این شرایط خودرو را خلاص نکنید. هرگز از تپه یا شیبی که از آن سوی آن خبر ندارید، سرازیر نشوید. هنگام پائین آمدن از شیب، خودرو را در دنده سنگین قرار داده و طی مسیری مستقیم از شیب پائین بیایید. برای اطلاعات بیشتر در اینترنت به جستجو بپردازید.
به خاطر سپردن مسیر و نشانه گذاری راه تکیه بر ادوات الکترونیکی مسیر یابی کافی نیست. می بایست نشانه هایی را جهت بازگشت به خاطر بسپارید. از سوی دیگر با توجه به طبیعت متغیر کویر، تکیه بر ردپا و اثر چرخها برای طی مسیر بازگشت، چندان قابل اطمینان نیست. بنابراین از نشانه ها و عوارض زمین مانند کوهها، تپه ها و یا درختان جهت نشان کردن مسیر بازگشت استفاده کنید. همچنین محل خروج خود از جاده و مسیر خود را قبلا به محیط بانان و یا افراد محلی اعلام کنید تا در صورتی که بازنگشتید، محدوده معینی را به جستجو بپردازند و طی زمان کوتاهتری شما را بیابند.
• چیزی به جای نگذارید
به هیج عنوان زباله های خود را در صحرا رها و یا دفن نکنید. از ریختن روغن موتور بر روی زمین جدا خودداری کنید. هرچه باخود برده اید بازگردانید. گویی آنجا نبوده اید.
تایر های مناسب برای رانندگی در کویر
تایر های رانندگی خارج از جاده (off-road) به شاخه ها و زیر شاخه های متععدی تقسیم می شوند . هر شاخه برای موارد خاصی مورد استفاده قرار میگیرند ، از این رو بسیار مهم است که بدانید چه تایری مناسب استفاده شما است ، مخصوصا اگر استفاده خاصی را مد نظر دارید.
اگر قصد سفر به مناطق باتلاقی و یا رودخانه را دارید ، تایر شما باید از قابلیت اصطکاک زیاد با زمین برخوردار باشد . علاوه بر این باید توانایی عبور دادن آب و گل و لای را از خود داشته باشد . این دو قابلیت عاملی می شود که شما راحتتر رانندگی کنید و کمتر دچار سوانحی از قبیل گیر کردن در گل یا رودخانه را داشته باشید. این قبیل تایر ها دارای عاج های بزرگ هستند که آنها را قادر می سازد گل و لای را به کناری زده و با زمین سخت در تماس باشند .
رانندگی در شب کویر
بی شک دیدن جانورانی که پس از پایین رفتن خورشید و فرا رسیدن شب، در کویر زندگی دوباره می گیرند، بسیار لذت بخش است . با کاهش دمای هوا و زمین گرم کویر ، اغلب جانوران برای یافتن آب، غذا و احتمالا جفت، از لانه ها و پناه گاه های خود خارج می شوند . برای اغلب دوستان خونسرد ما ، شب بهترین زمان برای فعالیت می باشد . در بعضی از جانوران مانند مار و بزمجه کاهش سریع دمای هوا باعث می شود که که این جانوران قبل از جستجو برای غذا ابتدا به گرم کردن بدن بوسیله حرارت باقی مانده در سنگها و یا شنها بپردازند .
رانندگی در شب و یا به صورت کلی شب گردی در کویر به علت خسارات زیادی که به منابع طبیعی و جانوران وارد کرده در اکثر مناطق حفاظت شده و پارکهای ملی ممنوع است . اما با افزایش سطح آگاهی مردم نسبت به محیط زیست و اهمیت حفظ گونه های جانوری ، گردشگری در شبهای کویر، فقط به عنوان یک ناظر و بیننده می تواند مجددا مورد ارزیابی مسوولان قرار گیرد .
برای هرچه لذت بخشتر شدن سفر کویری شما، رانندگی در شب توصیه می شود . این کار نیاز به آگاهی به نکاتی دارد که در زیر به بخشی از آنها اشاره می کنم .
وسایل مورد نیاز :
یک نور افکن قوی یا چراق قوه های بزرگ
یک دوربین دیجیتال مناسب برای عکاسی در شب
یک راهنمای مجرب و آشنا به منطقه
لباس مناسب از جمله ژاکت , پوتین و شلوار بلند
آب به اندازه دو برابر مصرف
وسیله نقلیه مناسب و آماده
چگونه و کجا رانندگی کنیم :
همیشه 2 نفر همراه داشته باشید . راننده باید از گردش چشم به این سو و آن سو برای یافتن جانوران بپرهیزد و به رانندگی دقت کند . این کار را به همراهانتان بسپارید . از نور بالای چراغهای خودرو استفاده کنید تا دید بیشتری برای یافتن جانوران داشته باشید . با سرعت 20 تا 30 کیلومتر حرکت کنید و از دنده های پایین استفاده کنید تا سر و صدای کمتری ایجاد کنید و موجب بر هم خوردن آرامش حیوانات و در نتیجه فرار آنها نشوید .
در صورت مشاهده جانوری از تعقیب آن جدا خودداری کنید . فراموش نکنید نور چراغهای خودرو باعث کوری آنی در تمام جانوران شبگرد می شود و آسایش آنان را برهم میزند. همیشه میهمان فهیمی برای طبیعت باشیم و میزبان را آزرده خاطر نکنیم.
روش خارج کردن خودرو از باتلاق
باتلاقها مناطقی هستند که دارای خاک بسیار شور می باشند و پوشش گیاهی در این مناطق بسیار نا چیز است . معمولا سفره های آب زیر زمینی در این مناطق بسیار به سطح زمین نزدیک هستند و جنس خاک این مناطق در اثر مجاورت نمک، بسیار پوک می باشد .
در مناطق کویری ایران در فصول بارش ، زمینها در اثر بارندگی گل شده و در اثر حرارت بالا ، سطح زمین به سرعت خشک می شود و لایه نازک و سختی از مخلوط نمک و خاک تشکیل شود . این لایه نازک مانع تبخیر لایه های مرطوب زیرین می شود . در نتیجه لایه های زیرین در تمام فصول سال مرطوب باقی می مانند.
در اکثر نقاط کویری ایران، باتلاقها قابل رویت هستند . مهمترین روش تشخیص باتلاقی بودن زمین، عدم پوشش گیاهی و سفید بودن سطح زمین در فصول گرما و گلی رنگ بودن آن در فصول بارش می باشد . علاوه بر این، معمولا زمینهای باتلاقی توسط زمینهای پف کرده با خاک پوک محصور هستند.
پیشنهاد می شود حتی المقدور از حرکت با وسایل نقلیه بر روی زمینهای باتلاقی خودداری کنید . در صورتی که در این زمینها قصد تردد دارید به خاطر داشته باشید که ترمز کردن ناگهانی و یا حرکت بر روی رد بجامانده از حرکت خودرو جلویی می تواند باعث شکسته شدن لایه سخت نازک گردد و برای گروهتان دردسر ساز شود. از این رو در این زمینها از حرکت بر روی رد خودرو جلویی جدا خودداری کنید . تا حد امکان از توقف در زمینهای باتلاقی پرهیز کنید و در این زمینها با سرعت یکسان برانید . هرگونه تغییر ناگهانی سرعت می تواند باعث گیر کردن خودرو در گل شود.
برای حرکت در نواحی باتلاقی حتی المقدور از تایرهای با عرض زیاد و عاج های بزرگ استقاده کنید . این تایرها قادرند به راحتی گل و لای و آب را از میان شیارهای خود عبور دهند و در نتیجه کمک بسیار زیادی به حرکتی آسان بر روی مناطق باتلاقی خواهند کرد.
قبل از عبور از مناطق باتلاقی از راهنمایان محلی و افراد آشنا به منطقه نسبت به وضعیت باتلاقها و میزان نفوذ پذیری و چسبندگی گل اطلاعات کافی کسب کنید. در بعضی از نقاط کویر مرکزی ایران باتلاقهایی وجود دارند که قادرند خودرو را در کسری از دقیقه به پایین بکشند . در کویر بی گدار به آب نزنید.
روشهای خارج کردن خودرو از گل :
هنگامی که در زمین باتلاقی گیر کردید از فشردن پدال گاز و استفاده از دنده عقب برای بازگشت خوداری کنید.این روش باعث بیشتر فرو رفتن در گل خواهد شد. قبل از هر اقدامی از خودرو خارج شوید و چند دقیقه ای را به بررسی وضعیت اختصاص دهید.
اولین کار در هنگام گیر کردن در زمین باتلاقی، آزاد کرد شاسی خودرو از تماس با گل است . این کار بسیار سخت و زمانبر است ولی تا هنگامی که شاسی آزاد نباشد سایر روشها تقریبا غیر ممکن هستند. این کار را میتوانید با قرار دادن جک بادی در زیر خودرو انجام دهید . همچنین جکهای معمولی نیز در صورتی که در زیر آنها یک صفحه چوبی یا فلزی قرار گیرد تا در گل فرو نروند می توانند کار ساز باشند. حتی المقدر سعی کنید با ارتفاع دادن به خودرو شاسی را آزاد کنید چون کندن زمین باتلاقی بسیار کار سخت و مشکلی است و همچنین سطوح زیرین به دلیل بالا بودن رطوبت از استحکام به مراتب کمتری نسبت به سطوح بالایی برخوردارند. پس از بالا بردن خودرو ، زیر چرخها را با قلوه سنگ پر کنید و این روش را تا جایی که شاسی خودرو آزاد گردد ادامه دهید . همچنین در صورتی که تخته چوبی همراه دارید می توانید در زیر چرخها قرار دهید .
در صورتی که چندین خودرو همراه شما هستند در صورتی از روش بکسل کردن استفاده کنید که پیش از آن اطمینان حاصل کرده اید که سایر خودرو ها بر روی زمین باتلاقی قرار ندارند . در غیر این صورت روش بکسل کردن باعث می شود که سایر خودروها نیز در گل فرو روند . بهتر است روش بکسل کردن در زمین باتلاقی با بیش از یک خودرو انجام شود.
یکی از روشهای کارآمد استحکام بخشیدن به گل زیر چرخهای خودرو می باشد . با قرار دادن خار و گیاهان کویری در اطراف چرخها می توانید مقاومت و اصطکاک چرخها با گل را افزایش دهید تا خودرو راحت تر از گل خارج شود. به یاد داشته باشید در هنگام گیر کردن حتما از کمک سبک استفاده کنید . استفاده از کمک سنگین باعث وارد شدن فشار بیشتری به زمین و درنتیجه بیشتر فرو رفتن خواهد شد .
در صورتی که تکیه گاه مطمئنی در زمینهای مجاور وجو دارد می توانید از وینچ استفاده کنید . قبل از وارد شدن نیرویی به کابل وینچ کلیه افراد را از اطراف کابل و خودرو دور کنید.
در صورتی که تنها سفر کرده اید سعی کنید به سراغ کمک در اولین آبادی بروید چون خارج کردن خودرو از باتلاق بدون نیروی کمکی کاری بسیار دشوار و خسته کننده است و کلیه انرژی شما را هدر خواهد داد.
هل دادن خودرو در صورتی که به روش صحیح انجام شود و برآیند فشار به سمت بالا باشد میتواند کمک بزرگی باشد.هیچ وقت قدرت یک فرد و میزان کمکی که به خارج کردن خودرو از گل خواهد کرد را دست کم نگیرید.
رانندگی در شن و باتلاق
مناطق کویری به علت عدم وجود پوشش گیاهی , دایما در معرض فرسایش شدید آب و باد قرار دارند . این عوامل باعث پوک شدن جنس خاک و نرمی و نفوذپذیری آن می گردند . بارش های ناگهانی و شدیدی که عموما در ماههای سرد سال در کویر انجام میشود عاملی برای ایجاد باتلاقها می باشد . این پدیده و تبخیر شدید سطحی آب باعث می شود که رطوبت سطح زمین به سرعت تبخیر گردد و لایه نازکی (معمولا بین 1 تا 3 سانتی متر ) از قشر سخت نمکی بر روی زمین شکل گیرد . این سطح سخت اجازه تبخیر لایه های زیرین را نمی دهد در نتیجه لایه های زیرین مرطوب باقی می مانند . این زمینهای باتلاقی به وفور در کویرهای ایران یافت میشود . سون هدین کویرنورد سویدی در کتاب کویرهای ایران , این زمینها را زمینهای موذی نامیده است . از این رو رانندگی در این نوع مناطق باید با احتیاط کامل و آشنایی با تکنیکهای رانندگی در باتلاق همراه باشد . رانندگی در زمینهای شنی نیز به علت سستی مقاومت زمین دارای تکنیکهای خاصی است که به آن اشاره می کنم .
نکته مهم در رانندگی در مناطق شنی حفظ سرعت در حال حرکت است . از آنجا که زمین قدرت تحمل انرژی که از چرخها برای افزایش سرعت بر آن وارد می شود را ندارد , هرگونه افزایش سرعت به سختی و در پاره ای از موارد غیر ممکن می باشد .در زیر به بعضی از تکنیکهای رانندگی در شن اشاره می کنم :
فشار باد لاستیکها
اولین اقدام قبل از رانندگی در مناطق شنی یا باتلاقی کم کردن باد لاستیکها می باشد .این امر باعث میشود که سطح تماس لاستیک خودرو با زمین سست افزایش یابد و فشار کمتری بر مساحت واحد زمین وارد شود در نتیجه فرورفتگی لاستیک در مناطق شنی و باتلاقی به طور چشمگیری کاهش می یابد . علاوه بر این فشار کمتری بر خودرو وارد می شود .
این روش شروع مناسبی برای یک رانندگی لذت بخش در مناطق کویری است . میزان کم کردن باد بستگی دارد به نوع خودرو , نوع لاستیک و زمین شنی که قصد رانندگی در آن را دارید . برای کم کردن باد , خودروی خود را در یک زمین صاف قرار دهید , یک آجر به فاصله 1 سانتی متری دیواره جانبی لاستیک عقب قرار دهید سپس شروع به کم کردن باد کنید تا آنکه دیواره جانبی لاستیک با آجر تماس پیدا کند بعد از آن فشار باد را اندازه بگیرید و برای دیگر چرخها هم انجام دهید . این میزان فشار باد برای آغاز حرکت بر روی زمینهای شنی مناسب است . در صورتی که حرکت خودرو با مشکل روبرو بود باد بیشتری کم کنید . در صورتی که فراموش کردید از روش فوق برای کم کردن باد استفاده کنید و در منطقه شنی هستید میزان فشار باد را بر روی 100kpa و یا 15 psi قرار دهید . معمولا این فشار باد مناسب است . فراموش نکنید اگر قصد کم کردن باد لاستیک را دارید حتما پمپ باد همراه داشته باشید تا بعد از خروج از منطقه شنی باد لاستیک را به حالت اولیه برگردانید تا به لاستیکهای شما آسیبی وارد نشود . حرکت با باد کم بر روی زمینهای سخت مانند آسفالت باعث کاهش عمر لاستیک و ترک خوردن دیواره های جانبی آن می شود.
در زمان گیر کردن در شنها فشار باد لاستیک می تواند تا 40 kpa و یا 6 psi کاهش یابد . این فشار , حد اقل فشار لازم برای یک لاستیک در زمینهای نرم است و کاهش بیشتر این فشار تاثیری بر راحت تر راندن در شنها ندارد چه بسا که کار رانندگی را مشکلتر نیز بگرداند.
تکنیکهای رانندگی در شنهای روان
هنگامی که در مناطق شنی رانندگی می کنید همواره بر روی خط لاستیک خودروی جلویی حرکت کنید ( این روش در زمینهای باتلاقی توصیه نمی شود چون حرکت خودروی جلویی موجب کاهش مقاومت لایه سخت روی باتلاق می شود و چه بسا در مسیری که خودروی جلویی براحتی در حرکت است خودروی دوم در گل فرو برود) لاسنیک خودروی جلویی باعث کوبیده شدن زمین می شود و حرکت در این خط برای خودر های بعدی به مراتب آسان تر است . در کویر هرگز از روی گیاهان عبور نکنید , این کار باعث تخریب گیاهان و از بین رفتن پوشش گیاهی زمین می شود و خسارات جبران ناپذیری به محیط زیست وارد می کند .
در مناطق شنی یا باتلاقی هرگز به صورت ناگهانی سرعت خودرو را کم و یا زیاد نکنید . ترمز کردن در مناطق شنی باعث ایجاد تلی از شن در جلوی لاستیک می شود و چه بسا باعث گیر کردن شما در شن شود . همچنین در مناطق باتلاقی باعث شکسته شدن لایه سخت زمین شده و باعث فرو رفتن چرخها در گل می شود . کاهش یا افزایش سرعت باید به آرامی و با صبر و حوصله انجام شود .
در صورتی که در مناطق شنی توقف کرده اید , حرکت مجدد باید بسیار آرام و با تغییر دنده ها همراه باشد . . در زمینهای باتلاقی هرگز توقف نکنید .
در هنگامی که می خواهید در زمینهای شنی توقف کنید ترمز نکنید , کلاچ را فشار دهید تا دنده ها آزاد گردند و خودرو خود به خود متوقف گردد . این عمل از جمع شدن تل شن در جلوی چرخها جلوگیری می کند و حرکت مجدد با مشکل روبرو نمی شود . در صورت امکان در زمینهایی که شیبی به سمت پایین دارند توقف کنید تا حرکت مجدد به راحتی انجام گیرد .
اگر قصد پیچیدن یا دور زدن دارید دایره دور زدن را تا آنجایی که امکان دارد بزرگ کنید . پیچیدن با دایره دور کوچک همان اثر ترمز کردن را برای چرخهای جلو دارد .
در صورت حرکت در زمینهای شیب دار , از حرکت خودرو به شیوه های مارپیچ و تراورس جدا پرهیز کنید . در این زمینها به صورت مستقیم بالا و پایین بروید . حرکت به شیوه تراورس باعث می شود که چرخهای سمت شیب وزن بیشتری تحمل کنند و در نتیجه باعث فرورفتگی بیشتر , افزایش درصد شیب و چپ شدن خودرو و یا گیر کردن در شن شوند . اگر در زمین شیبداری به سمت پایین در حرکتید و احساس کردید که عقب خودرو در حال متمایل شدن به راست یا چپ است سعی کنید به آرامی سرعت خود را افزایش دهید تا خودرو به حالت عادی باز گردد , در این حالت هرگز ترمز نکنید چون باعث فشار بیشتر به چرخهای جلو می شود و حرکت انحرافی عقب خودرو را تقویت می کند .
در صورتی که در حالت بالا رفتن از تپه گیر کردید , خودرو را به کمک دنده عقب از مسیری که بالا آمدهاید به پایین برگردانید , در این حالت هرگز دور نزنید و با دنده خلاص هم پایین نیایید .
در هنگام بازگشت از سفر کویری خودروی خود را کاملا بشویید تا کلیه نمکها و شنهای انباشته شده در خودرو خارج شوند . این نمکها و شنها باعث پوسیده شدن سریع قطعات خودرو میشوند . به مکانهای نزدیک لاستیکه که در معرض پاشیده شدن شن هستند توجه بیشتری مبذول دارید .
همیشه به یاد داشته باشید که هر رفتی برگشتی نیز دارد . اکر قصد پایین رفتن از شیبی دارید که مطمین نیستید بتوانید از آن بالا بیایید پایین نروید .
خودروی خود را قبل از آن که به 4wd احتیاج باشد در حالت 4wd قرار دهید .
اگر قصد بالا رفتن از تپه ای را دارید با شتاب و بدون آنکه از شیب پشت تپه آگاهی داشته باشید از تپه بالا نروید . اغلب حوادث کویر بر اثر همین بی احتیاطی ساده است .
روش های خارج کرد خودرو از شن
اگر در زمینهای صاف در شن گیر کردید از گاز دادن به جلو بپرهیزید . این کار باعث بیشتر فرورفتن شما در شن می شود . خودرو را در دنده عقب قرار دهید و سعی کنید به آرامی از مسیری که توسط لاستیکهای شما ایجاد شده به عقب بروید چون این مسیر نسبت به زمینهای اطراف از استحکام بیشتری برخوردار است . وقتی که به میزان کافی به عقب رفتید سعی کنید مجددا به جلو حرکت کنید , مراقب باشید که مجددا در شن فرو نروید . با این روش می توانید مسافت بیشتری به جلو بروید و هر بار که گیر کردید این عمل را تکرار کنید .
در صورتی که شما قادر به برگشت هم نیستید از خودرو خارج شوید و شنهای اطراف لاستیک خودرو را به کنار بزنید و اطمینان حاص کنید که قسمتهای زیرین خودرو با شنها در تماس نیست . اگر موفق نشدید باد چرخها را باز هم کم کنید . در این حالت اگر خودرو شما باز هم از شن خارج نشد می توانید از روشهای زیر استفاده کنید
1-اگر تعداد افراد همرا زیاد هستند چند نفر در جلو یا عقب خودرو بخوابند و پا ها را به زیر خودرو فشار دهند . عضله پا قویترین عضله در بدن انسان است با این روش می توانید کمتر خسته شوید و بیشترین انرژی را به خودرو وارد کنید
2-در زیر خودرو جک بزنید . طبیعی است باید جسم مسطحی در زیر جک قرار دهید تا جک در شن فرو نرود . در این مواقع جکهایی که با باد اگزوز کار می کنند بسیار مفید هستند . حتما در زیر جک بادی صفحه ای چوبی یا فلزی قرار دهید تا در شن فرو نرود .
3-اگر خودرو های دیگری همراهتان هستند از روش بکسل کردن استفاده کنید
4-اگر تنها هستید باید از وینچ استفاده کنید البته اگر داشته باشید
5-اگر آب به اندازه کافی همراه دارید می توانید با مرطوب کردن شنهای جلوی چرخها به راحتی خودرو را از شن خارج کنید .
هرگز تنها به کویر سفر نکنید . اگر تعداد خودروها کمتر از 3 بود از سفر کردن خودداری کنید .
گارد
گارد مخصوص خودروهاي بياباني: به طور حتم بر روي بسياري از اتومبيل هاي دو ديفرنسيالي كه در شهر تردد مي كنند، گارد را ديده ايد. اين گاردها در قسمت جلو، عقب و يا بغل خودروها نصب مي شوند ولي بيشتر كساني كه از آن استفاده مي كنند ذهنيت اشتباهي از اين وسيله دارند. اين گاردها نه وسيله تهاجمي است و نه وسيله اي است كه در تصادفات با ساير اتومبيلها باعث جلوگيري از خسارت و يا ايجاد خسارت در اتومبيل مقابل شود.
اولين عاملي كه باعث نصب گارد بر روي خودروهاي بياباني و يا دو ديفرنسيال شده، چندمنظوره بودن آنهاست. اين خودروها در نقاطي ناهموار و صعب العبور تردد مي كنند، پس در اين شرايط اگر اتومبيل با مانعي برخورد كند، گارد وظيفه نگهداري از اجزاي اساسي و حساس خودرو را به عهده مي گيرد، نظير؛ چراغها، رادياتور و يا جلوبندي و حتي كارتل روغن و باك بنزين. زيرا در اين شرايط مسلماً تغيير و تعويض قطعات آسيب ديده ناممكن و يا بسيار دشوار خواهد بود.
چه گاردي مناسب است؟
امروزه انواع و اقسام مختلفي از گارد مخصوص اتومبيل هاي دو ديفرنسيال ساخته مي شود و حتي اين وسيله نيز به بازار مد راه پيدا كرده و برخي از آنها فقط جنبه تزييني دارند. ولي بايد توجه داشت كه اگر اتومبيل خود را براي منظوري كه سازنده آن در نظر گرفته انتخاب كرده ايم و قصد داريم از آن در جهت توانايي هايش استفاده كنيم، پس در مورد لوازمي هم كه بر روي آن نصب مي كنيم بايد دقت داشته باشيم كه اين وسايل نبايد باعث اضافه وزن و كم كردن قابليتهاي خودرو شود بلكه بايد در جهت بيشتر شدن توانايي هاي خودرو انتخاب شود. ذكر موارد زير شما را در انتخاب درست تر گارد كمك خواهد كرد.
۱) موارد استفاده شده در گارد مثل لوله ها از نظر استحكام بايد با سپر (اگر بر روي سپر نصب شود) و يا با شاسي خودرو(اگر به شاسي متصل است) تناسب داشته باشد. اگر گارد قوي تر از شاسي يا سپر باشد بدون آن كه كوچكترين آسيبي ببيند نيروي وارده را به شاسي منتقل كرده و در مواردي باعث ايجاد خسارت به شاسي خودرو خواهد شد ضمن اين كه در حالت هايي تعمير شاسي ناممكن بوده و نبودن گارد بهتر از بودنش است.
۲) از گاردهايي استفاده شود كه براي نصب آن احتياج به سوراخ كردن اضافي و يا بيش از حد شاسي نباشد زيرا استحكام شاسي را كم مي كند و در صورت برداشتن گارد سوراخ ها بر روي سپر و گارد بي استفاده مانده و منظره زشتي را ايجاد مي كند.
۳) فاصله گارد با بدنه اتومبيل بايد حساب شده باشد تا در صورت وارد آمدن ضربه هايي كه گارد براي جلوگيري از آن نصب شده، در اثر جابه جايي گارد، باعث برخورد با بدنه خودرو و وارد آمدن خسارت به آن و ساير قسمت ها نشود.
۴) وزن گارد بايد به اندازه اي باشد كه باعث سنگيني بيش از حد نشود، زيرا در جاده هاي ناهموار گارد با وزن اضافه به جلوبندي فنرها و حتي شاسي خودرو آسيب مي رساند.
۵) ميزان بيرون آمدگي گارد از جلوي اتومبيل و ارتفاع آن از زمين بايد به اندازه اي باشد كه باعث اخلال عبور اتومبيل در شبها فاصله گرفتن چرخ ها از زمين نشود.
۶) ميله هاي داخلي گارد بايد به گونه اي طراحي شده باشد كه مانع نور چراغهاي جلو، عقب و راهنماها نشده و نيز مانع عبور جريان هواي رادياتور نشود.
۷) گاردهايي كه از روكش لاستيكي ضربه گير، براي مستهلك كردن ضربه پوشانده شده اند نسبت به نوع مشابه خود بدون ضربه گير مناسب تر ند.
۸) براي هل دادن خودرويي ديگر حتماً بايد از گاردهايي كه ميله هاي عمودي مخصوص اين كار را دارند Pusher استفاده كرد.
منبع: بیابان و کویرهای ایران [External Link Removed for Guests]
آیا رانندگی در کویر نیازمند احتیاط و کمی ترس است ؟ جواب آری است . مناطق کویری در مقایسه با مناطق جنگلی , کوهستانی و یا استپی قابل پیشبینی نیستند علاوه بر آین در این مناطق , نیروی کمکی در مواقع لزوم بندرت یافت می شود . مزیت مهم راه ها و مناطق کویری نسبت به کوهستان و جنگل برخورد نکردن با بن بست های مسیر و عوارض طبیعی است . راهنمایی در باره راه های کویری بسیار مشکل است . به نظر من رانندگان باتجربه را می توان به نوعی رانندگان نجات یافته خوش شانس تلقی کرد . در هر حال بعد از ورود به یک راه کویری بدون آگاهی از آن در مسیر رانندگی نکنید . این کار مانند دست کردن در یک سوراخ تاریک است . اولین نکته پیاده شدن از خودرو و سپس راه رفتن بر روی جاده یا زمین است تا هم نسبت به مسیر تا حدودی آگاهی پیدا کنید و هم میزان استحکام خاک را ارزیابی کرده باشید .
مهمترین راهنمایی : کوچکترین زوزه یا صدایی که از اتومبیل شنیده می شود را جدی بگیرید . صداهای کوچک و بی اهمیت خودرو می توانند مشکلات بسیار بزرگی هم برای سلامت شما و هم خودرو ایجاد کنند .
در این مقاله قصد دارم به وسایل نقلیه مناسب برای کویرنوردی , خطراتی که در کمین شما هستند , انتخاب مسیر مناسب , لیست حداقل تجهیزات برای امنیت شما و نکاتی که قبل از حرکت باید رعایت شوند , بپردازم .
خودرو
بعضی از خودرو های 4wd برای کویرنوردی بسیار مناسب و بعضی دیگر نامناسب هستند . خودروهایی با ارتفاع شاسی متوسط , حجم و قدرت موتور بالا همراه با وزن کم برای کویرنوردی بسیار مناسب هستند . از این روی خودروهای پاترول برای کویرنوردی مناسب نیستند . بهترین خودروها برای کویرنوردی جیپ های میول , لندرورو تویوتاهای مدل لند کروز هستند . خودروهایی مانند پیک آپ , رونیز , پرادو , رنجرور , سوزوکی , کورنادو در درجه بعدی از خودروهای ذکر شده قرار دارند.
نکته مهمی که در انتخاب وسیله کویرنوردی باید به آن توجه شود قیمت خودرو است . قیمت خودرو باید به گونه ای باشد که در تصمیم راننده در ترک آن تاثیر زیادی نداشته باشد . مثلا در شرایطی که خودروی شما در باتلاق گرفتار شده , ترک کردن یک جیپ میول 1 میلیون تومانی برای یک شخص بسیار راحتتر از ترک یک پرادو 60 میلیونی است .
راه
راه های کویری قابل پیشبینی نیستند . مثلا مسیری که توسط یک خودروی سواری طی شده ممکن است برای عبور در هفته بعد برای یک خودرو 4wd غیر ممکن باشد . برای مثال می توان به جاده خاکی مرنجاب به سفیدآب اشاره کرد که در بعضی از ماه ها می توان با پراید از آن عبور کرد و در زمانی که زمینها پف کنند و یا سطح آب زیرزمینی بالا باشد با بهترین خودروهای 4wd نیز به سختی می توان از آن عبور کرد .
معضل عمده راه های کویری نحوه زیر ساخت انهاست . در بعضی از راه ها (راه خاکی آران به مرنجاب)زمین , بوسیله بلدزر تراشیده شده , و در بعضی دیگر از راه ها مسیر به دلیل تردد خودروها کوبیده شده است . این عوامل باعث می شوند که این نوع جاده ها آسیب پذیر باشند . همچنین مقالاتی که در گوشه و کنار در مورد نوع راه می خوانید فقط برای زمان خود قابل استناد هستند و ممکن است مسیر در اثر مرور زمان و فرسایش آب و باد از بین رفته باشد و یا کاملا توسط شن پوشیده شده باشد .
راه های خاکی به سه دسته تقسیم بندی می شوند 1-راه های سنگریزه ای 2-راه های خاکی با خاک مناسب 3-راه ههای خاکی باخاک ضعیف و یا شنی
حرکت در جاده های سنگریزه ای بندرت مشکل ساز میشوند . مگر اینکه عمق سنگریزه زیاد باشد و سنگها با زیر خودرو برخورد کنند . این اتفاق آسیب چندانی به خودروی شما نمی رساند ولی باعث ناراحتی راننده و دیگر سرنشینان می شود و یا دچار پنچری شوید . به غیر از این دو حالت مشکل دیگری در این نوع راه ها پیشبینی نمی شود . اغلب خودروهای 4wd قابلیت عبور از جاده های خاکی با خاک مناسب را دارند و خودروهایی که پیشتر به آنها اشاره شد قابلیت عبور از جاده های خاکی با خاک ضعیف را دارند.
از توجه به وضعیت آب و هوایی منطقه غافل نشوید زیرا یک طوفان کویری می تواند یک فرورفتگی خشک را تبدیل به یک دریاچه عظیم کند و یا یک راه خاکی مناسب را تبدیل به باتلاقی بزرگ نماید .
رانندگی در کویر می تواند مخمصه بزرگی برای هر شخصی , بدون توجه به میزان مهارت و تجربه فرد در رانندگی باشد . قبل از عزیمت به کویر نکات زیر را رعایت کنید تا میزان خطر را به حداقل ممکن کاهش دهید.
قبل از حرکت دوستان و نزدیکان خود را از مقصد و زمان بازگشت خود آگاه سازید.
اتومبیل خود را سرویس کامل و تون آپ کنید . (تون آپ باید در هر 15000 کیلومتر تکرار شود) . اتوموبیل خود را یک یا دو هفته قبل از سفر سرویس کنید . این کار را به روز آخر نسپارید.
ترمینال ها و اتصالات باتری خودرو را مورد بازبینی قرار دهید تا از محل خوردگی ها و پوسیدگیهای احتمالی آگاه شوید. اتصالات و ترمینالهای را می توان به راحتی و با استفاده از یک برس آغشته به سودای خوراکی و آب تمیز کرد. آب باتری را چک کنید و آب مورد نیاز آن را در باتری بریزید . (اگر از باتری خشک استفاده نمی کنید(.
میزان توان و قدرت باتری را چک کنید . اگر باتری شما بیشتر از 2 سال کار کرده آن را تعویض کنید.
میزان باد چرخها را چک کنید و فشار باد آنها را بر اساس راهنمای خودرو تنظیم نمایید.
رادیاتور خودرو را برای ترک های احتمالی مورد بازبینی قرار دهید . میزان فشار درونی رادیاتور را چک کنید تا از ترکهای میلیمتری که با چشم قابل رویت نیست آگاه شوید.
پمپ آب خودرو را چک کنید
بوسیله یک هیدرومتر میزان توان خنک کنندگی ذخیره در رادیاتور را در هنگام جریان مضاعف چک کنید. ضد یخ موجود در رادیاتور باید کاملا تمیز و سطح آن باید تا نقطه مشخص شده در رادیاتور بالا باشد . فراموش نکنید که مایع ضد یخ فقط برای جلوگیری از یخ زدن نیست بلکه عامل بسیار مهمی در جلوگیری از جوش آوردن موتور می باشد. در صورتی که خودروی شما 30000 کیلومتر کار کرد دارد و تا کنون داخل رادیاتور را نشسته اید این کار را حتما انجام دهید.
کلیه سیمها و اتصالاتی که مرتبط با سیستم خنک کننده اتوموبیل است را به خوبی بازرسی کنید و هر کجا ایرادی مشاهده کردید در رفع آن اقدام کنید.
کلیه روغنها و مایعات موجود در خودرو را چک کنید . (روغن موتور , روغن ترمز , روغن کلاچ هیدرولیک , روغن انتقال قدرت , روغن فرمان هیدرولیک و(...
روغن موتور و فیلتر روغن را در هر 5000 کیلومتر تعویض کنید.
اطمینان حاصل کنید که کلیه چراغهای خودرو سالم هستند و لامپهای خراب را تعویض کنید .
لاستیکها را چک کنید و اطمینان حاصل کنید که از میزان کافی عاج برخوردارند . جک و لاستیک زاپاس را چک کنید . اگر برایتان مقدور است از دو لاستیم زاپاس استفاده کنید و یا به وسایل پنچرگیری تیوب لس مجهز باشید.
روغن موتور , روغن ترمز , ضد یخ , روغن فرمان هیدرولیک اضافه و آب کافی همراه داشته باشید.
به یاد داشته باشید که دمای زیاد زمین و سرعت بالا می توانند فشار زیادی به لاستیک های قدیمی و همچنین بسیار نو وارد آورند.
طریقه رانندگی در کویر
این نوشته حاصل تجربیات گروهی و مطالعه برخی مقالات و صفحات اینترنتی است که در آن سعی داریم شما را با مواردی که به هنگام سفرهای خارج از جاده باید رعایت کنید آشنا سازیم. آنجا که کیلومترها از تمدن دور هستید، حتی اشاره هایی ضعیف نیز می تواند راهنمایی خوب باشد.
دور شدن از شهرها و راهها، و بهره گیری از شرایط طیبعی و چگونگی گذر از مصائب راه و حفظ امنیت خود و دیگران، مهارتهایی است که انسان ماشینی در گذر زمان به فراموشی سپرده است.
این فراموشی، در نظر آدمی، بیابانها و صحرا ها را به مکانهایی رعب آور و پر خطر بدل کرده است. هر چند امروزه یافتن جایی که خالی از آدمیزاد، دشوار است، ولی نزدیکی به طبیعت بکر و دوری از شهرنشینی، تجربه ای بیادماندنیست که با رعایت اصولی ساده و برخورداری از دانش و امکانات می تواند، بخیر و خوشی بپایان رسد. با وجودی که سفر بدون وسیله نقلیه تجربه ای دلچسب و ورزشی مفرح است، در اینجا بر سفر با وسیله نقلیه موتوری دو دیفرانیسل تکیه می کنیم.
مواردی که باید قبل از حرکت رعایت کنید
• چک لیست تهیه کنید
مدتی قبل از سفر چک لیستی از تمامی کارهایی که باید قبل از سفر به انجام برسانید و تمامی وسایل و تجهیزاتی که می بایست به همراه ببرید تهیه کنید. تاریخی برای انجام هریک ذکر کنید تا در ساعات پایانی دچار مشکل نگردید. تمامی مطالبی که در ادامه می آید، بسته به نوع سفر و نیازهای شما می تواند در قالب چک لیستی که تهیه می کنید گنجانده شود. اگر با چند خودرو سفر می کنید می توانید با سرنشینان دیگر خودرو ها چک لیست خودرا مقایسه نموده و نسبت به کفایت آمادگی خود و دیگران برای سفر اطمینان حاصل کنید.
• بی گدار به آب نزنید
در مورد مسیری که انتخاب کرده اید شرایط فصلی و امکانپذیر بودن سفر، با راهنمای خبره مشورت کنید و به توصیه های او عمل کنید. بدون وی جاده را ترک نکنید. بهره گیری از GPS امکان فوق العاده ایست. ولی لزوم بهره گیری از راهنما و نقشه های دقیق با بزرگنمایی مناسب را منتفی نمی کند.
• تجهیزات سنگین را فیکس کنید
تجهیزات سنگین مثل جعبه آچار، جک و دیگر وسایل را در صورتی که درون خودرو و یا روی باربند قرار دارند، محکم کنید. برای چنین کاری می توانید از جعبه های فلزی و مستعمل مهمات استفاده کنید. کافیست در فضای زیر صندلی و یا محل قرار دادن بار، جعبه های مهمات را توسط پیچ و مهره به بدنه فیکس کنید.
حال می توانید از جعبه های فوق برای حمل تجهیزات سنگین و یا برنده در درون خودرو بهره ببرید. در صورتی که از چنین روشی بهره نمی برید، به هر نحو ممکن از بازی و لق زدن وسایل سنگین درون خودرو جلوگیری کنید. در صورت استفاده از باربند، سعی کنید تجهیزات را کاملا توسط طناب و یا کشهایی که برای بستن بار بر روی موتور سیکلت استفاده می شود فیکس کنید. به این ترتیب از میزان صدمه دیدن سرنشینان و تجهیزات در تکانهای شدید کاسته می شود.
• سلامت خودرو را کنترل کنید
با وجودی که کنترل کامل خودرو غیر عملی است ولی هرگز بدون اطمینان از سلامت بخشهای زیر جاده را ترک نکنید.
مراقب باشید شاسی اتومبیل به گل نرود که در آنصورت
بیرون آوردن آن بسیار دشوار است
a. موتور
b. سیستم فرمان
c. سیستم ترمز و کلاچ
d. شاسی
e. فنرها، کمک فنرها و نقاط اتصال به شاسی و محورها
f. دسته موتورها
g. گاردان جلو و عقب
h. دیفرانسیلها، کمک و گیربکس
i. تسمه های پروانه،هیدرولیک و کولر
j. دینام و استارتر و سیستم جرقه زنی
k. چراغها، باتری
l. بخاری
m. بوق (سالم و با صدایی رسا)
n. تایرسالم و مناسب با مسیر
• تجهیزاتی که برای سفرهای خارج از جاده به همراه می برید
هنگامی که فرسنگها از راههای اصلی، پمپ بنزین و مکانیک دور هستید و از زمینهایی دشوار عبور می کنید، می بایست تنها روی خود و امکانات خود حساب کنید. در چنین شرایطی ضرب المثل "هر چه خوار آید، روزی به کار آید" صادق است.
شاید سفرهای زیادی را بدون نیاز به تجهیزات زیر پشت سر گذاشته باشید، ولی حادثه رخ می دهد. برخی از وسایل زیر بسته به نوع خودرواختصاصی هستند، ولی برخی دیگر می توانند مورد استفاده دیگر وسایل نقلیه نیز واقع شوند. بنابراین حمل تمامی آنها توسط تمام خودروها الزامی نداشته و تنها کافیست که تیم از وسایل زیر بهره ببرد.
- فهرست لوازمی که برای سفر مورد نیاز است.
روانکاری
روغن ترمز و کلاچ روغن موتور، روغن گیربکس، روغن کمک و واسکازین دیفرانسیلها و تمامی گریس خورهای گاردان و فرمان را کنترل و درصورت لزوم روانکاری کنید. در زمستان از دارا بودن ضدیخ اطمینان حاصل کنید.
نکته، رینگهای آلومینیومی برای سفرهای خارج از جاده، مناسب نیستند و احتمال شکستن آنها وجود دارد، رینگهای فابریک خودرو در چنین سفرهایی بهترین انتخاب است. همچنین لاستیکهایی که دارای گلهای جهت دار هستند و برای سرعت های بالا طراحی شده اند، برای خارج از جاده مناسب نبوده و علاوه بر اینکه به سرعت صدمه می بینند از کارایی مطلوبی برخوردار نیستند.
مواردی که باید به هنگام رانندگی رعایت کنید
• چهار چرخ
سفر خارج از جاده با خودرو سواری و یا تک دیفرانسیل اشتباه است. از سوی دیگر دو دیفرانسیل هم معجزه نمی کند. همواره به قابلیتهای خود و خودرو خود آگاه باشید و از ماجراجویی و ریسک محاسبه نشده، بپرهیزید.
• گروهی سفر کنید
وسوسه سفر با یک خودرو را از سر بیرون کنید. اگر موفق نشدید، بیش از همیشه احتیاط کنید. همواره کارهای تیمی موفقیت بیشتری در بردارد.
• چیدمان خودردوها
در صورتی که گروهی سفر می کنید، تمامی افراد گروه بخصوص رانندگان باید از روحیه همراهی و همکاری تیمی برخوردار باشند. تکروی و سرکشی همواره حادثه ساز است. اولین و آخرین خودرو می بایست همواره مشخص بوده و دیگران نباید بدون همانگی از اولین یا آخرین خودرو عبور کند.
خودرویی که در پیشاپیش حرکت می کند می بایست با همراهی راهنما یا فردی محلی که با ناحیه آشنایی دارد، حرکت کند. خودروهای دیگر به دنبال خودرو اول و حتی المکان دقیقا از روی مسیر خودرو جلویی ، به حرکت ادامه می دهند. حرکت خودروها در کنار یکدیگر می تواند حادثه ساز باشد. آخرین خودرو از وضعیت خودروهای جلو گزارش می دهد. در صورت توقف هر یک از خودرو ها، کاروان متوقف می گردد. هر راننده باید از تعداد سرنشینان خود آگاهی داشته باشد، و همواره قبل از حرکت، از حضور همه سرنشینان اطمینان حاصل کند.
• امن ترین و آسان ترین مسیر را انتخاب کنید
با انتخاب مسیر های امن و آسان خود را با کم ترین هزینه به مقصد برسانید. چه بسا مسیرهای مشکل شما را از رسیدن به هدف بازداشته و یا با مشکلات جدی مواجه کنند. این موضوع که برای رانندگی خارج از جاده اقدام کرده اید دلیلی برای خودکشی نیست. برای سلامت خود و همراهان خود، و وسیله نقلیه احترام قائل باشید و از ماجراجویی بپرهیزید، قبل از انتخاب مسیر به عملی بودن، و قابل بازگشت بودن آن فکر کنید. حتی الامکان از جاده ها برای طی مسیر استفاده کنید. همواره کوره راه بهتر از بی راهه است.
در صورتی که ناچار به خروج از راه هستید، نسبت به کیفیت زمین از نظر رطوبت، سنگلاخ یا ماسه ای یودن و شیب و عوارض آن تحقیق کنید. گاه لایه ای نازک و خشک بر روی خاک تشکیل می گردد که برای پیاده کاملا استوار و قابل اعتماد بنظر می رسد، ولی هنگام عبور خودرو لایه خشک شکسته و خودرو در گل و یا ماسه گرفتار می شود.
در کشور ما بسیاری مسیرهای خارج از جاده پوشیده از گدازه ها آتشفشانی است. در این نواحی سنگهایی تیره رنگ با لبه های تیز مشاهده می گردد. عبور از چنین مسیر هایی احتمال پنچری را افزایش می دهد.
• آرام و بدون شتابزدگی رانندگی کنید
شرایط حاکم بر زمینهای غیر هموار خارج از جاده، با جاده های خاکی، بزرگراهها و پیستهای اتوموبیل رانی متفاوت است.رانندگی با سرعت بالا در بهترین شرایط موجب محروم شدن شما و سرنشینان از مشاهده طبیعت می گردد. رانندگی سریع ممکن است به آسیب دیدن سرنشینان در اثر تکانهای خودرو و یا شکستگی قطعات خودرو منجر گردد. همچنین سرعت در راههای خاکی و یا خارج از جاده، احتمال واژگونی خودرو را افزایش می دهد.
-رعایت فاصله با خودر جلویی
همواره فاصله خود با خودرو جلویی را کنترل کنید. ترمز ناگهانی در جاده های خاکی موجب لغزش خودرو می گردد. همچنین ترمز ناگهانی در نواحی ماسه ای و گلی منجر به فرو رفتن چرخهای جلو در خاک نرم، ماسه و یا گل می گردد. در چنین شرایطی راه اندازی مجدد خودرو با مشکلاتی همراه می گردد. در این شرایط حرکت آهسته در مسیر قبلی رو به عقب کار ساز است.
• عبور آرام از برآمدگی ها و چاله ها
با عبور آرام از چاله ها و برآمدگی های زمین می توانید از فشار غیر متعارفی که به سیستم تعلیق و جلوبندی و شاسی وارد می شود بکاهید. خودروهای شاسی بلند و دودیفرانسیل عموما از شاسی مستحکمتر و قطعات قوی تری بهره می برند، استحکام بیشتر منجر به افزایش وزن قطعات خودرو می گردد. وزن زیاد قطعات، اینرسی آنهارا افزایش می دهد. هنگامی که با سرعت زیاد عرض جویبارها و چاله ها را می پیمائید، در حال ضربه زدن به سیستم تعلیق و فرمان، و شاسی خودرو می باشید.
از چاله های آبگرفته عبور نکنید و برای عبور از نهرها نیز، محلهایی که بستر سنگی است، انتخاب کنبد. در نواحی مرطوب از خط القعر دوری کنید.
• کمربند ایمنی را ببندید
کمربند ایمنی با محکم نگه داشتن سرنشینان بر روی صندلی، از برخورد آنها با سقف یا ستونهای اتاق، هنگام عبور ازعوارض زمین جلوگیری می کند. چسبیدن به صندلی تسلط شما بر وسیله نقلیه را افزایش می دهد.
پوسته خشک روی زمین فریب دهنده است، چرا که خاک زیر آن سست و متزلزل است.
• مراقب بوته ها و درختان باشید
به اتوموبیل خود بیاموزید که برای زندگی احترام قائل باشد و به هیچ وجه از روی بوته ها عبور نکند، بوته ها مامن پرندگان، و برخی جانوران بیابانی است. نابود کردن موجوداتی که برای ادامه حیات در کویر، مبارزه می کنند، در زیر چرخهای خودرو ویا بدست من و شما، بسیار غم انگیز و توجیه ناپذیر است. به طبیعتی که پذیرای شماست، احترام بگذارید.
• بالا و پائین رفتن از تپه ها
مرکز ثقل خودردو های شاسی بلند، از خودرو های سواری بالاتر است. همچنین بر خلاف تصور عامه با افزایش وزن خودرو، گرانیگاه خودرو شاسی بلند، بیشتر از زمین فاصله می گیرد. این امر موجب می گردد، واژگونی خودرو های شاسی بلند، بسیار ساده تر از سواری رخ دهد.
برای بالا رفتن از شیبهای تند، هرگز شیب را بصورت مایل بالا نروید. بلکه کاملا مستقیم از شیب بالا روید. در صورتی که خودرو شما قادر به بالا رفتن از شیب نبود، از پیمودن مسیر خودداری کنید. حرکت بصورت مایل منجر به واژگون شدن وسیله نقلیه می گردد.
همچنین هرگز بر روی شیب های تند اقدام به دور زدن ننمائید. بلکه شیب را با دنده عقب به پائین بازگردید. در این شرایط خودرو را خلاص نکنید. هرگز از تپه یا شیبی که از آن سوی آن خبر ندارید، سرازیر نشوید. هنگام پائین آمدن از شیب، خودرو را در دنده سنگین قرار داده و طی مسیری مستقیم از شیب پائین بیایید. برای اطلاعات بیشتر در اینترنت به جستجو بپردازید.
به خاطر سپردن مسیر و نشانه گذاری راه تکیه بر ادوات الکترونیکی مسیر یابی کافی نیست. می بایست نشانه هایی را جهت بازگشت به خاطر بسپارید. از سوی دیگر با توجه به طبیعت متغیر کویر، تکیه بر ردپا و اثر چرخها برای طی مسیر بازگشت، چندان قابل اطمینان نیست. بنابراین از نشانه ها و عوارض زمین مانند کوهها، تپه ها و یا درختان جهت نشان کردن مسیر بازگشت استفاده کنید. همچنین محل خروج خود از جاده و مسیر خود را قبلا به محیط بانان و یا افراد محلی اعلام کنید تا در صورتی که بازنگشتید، محدوده معینی را به جستجو بپردازند و طی زمان کوتاهتری شما را بیابند.
• چیزی به جای نگذارید
به هیج عنوان زباله های خود را در صحرا رها و یا دفن نکنید. از ریختن روغن موتور بر روی زمین جدا خودداری کنید. هرچه باخود برده اید بازگردانید. گویی آنجا نبوده اید.
تایر های مناسب برای رانندگی در کویر
تایر های رانندگی خارج از جاده (off-road) به شاخه ها و زیر شاخه های متععدی تقسیم می شوند . هر شاخه برای موارد خاصی مورد استفاده قرار میگیرند ، از این رو بسیار مهم است که بدانید چه تایری مناسب استفاده شما است ، مخصوصا اگر استفاده خاصی را مد نظر دارید.
اگر قصد سفر به مناطق باتلاقی و یا رودخانه را دارید ، تایر شما باید از قابلیت اصطکاک زیاد با زمین برخوردار باشد . علاوه بر این باید توانایی عبور دادن آب و گل و لای را از خود داشته باشد . این دو قابلیت عاملی می شود که شما راحتتر رانندگی کنید و کمتر دچار سوانحی از قبیل گیر کردن در گل یا رودخانه را داشته باشید. این قبیل تایر ها دارای عاج های بزرگ هستند که آنها را قادر می سازد گل و لای را به کناری زده و با زمین سخت در تماس باشند .
رانندگی در شب کویر
بی شک دیدن جانورانی که پس از پایین رفتن خورشید و فرا رسیدن شب، در کویر زندگی دوباره می گیرند، بسیار لذت بخش است . با کاهش دمای هوا و زمین گرم کویر ، اغلب جانوران برای یافتن آب، غذا و احتمالا جفت، از لانه ها و پناه گاه های خود خارج می شوند . برای اغلب دوستان خونسرد ما ، شب بهترین زمان برای فعالیت می باشد . در بعضی از جانوران مانند مار و بزمجه کاهش سریع دمای هوا باعث می شود که که این جانوران قبل از جستجو برای غذا ابتدا به گرم کردن بدن بوسیله حرارت باقی مانده در سنگها و یا شنها بپردازند .
رانندگی در شب و یا به صورت کلی شب گردی در کویر به علت خسارات زیادی که به منابع طبیعی و جانوران وارد کرده در اکثر مناطق حفاظت شده و پارکهای ملی ممنوع است . اما با افزایش سطح آگاهی مردم نسبت به محیط زیست و اهمیت حفظ گونه های جانوری ، گردشگری در شبهای کویر، فقط به عنوان یک ناظر و بیننده می تواند مجددا مورد ارزیابی مسوولان قرار گیرد .
برای هرچه لذت بخشتر شدن سفر کویری شما، رانندگی در شب توصیه می شود . این کار نیاز به آگاهی به نکاتی دارد که در زیر به بخشی از آنها اشاره می کنم .
وسایل مورد نیاز :
یک نور افکن قوی یا چراق قوه های بزرگ
یک دوربین دیجیتال مناسب برای عکاسی در شب
یک راهنمای مجرب و آشنا به منطقه
لباس مناسب از جمله ژاکت , پوتین و شلوار بلند
آب به اندازه دو برابر مصرف
وسیله نقلیه مناسب و آماده
چگونه و کجا رانندگی کنیم :
همیشه 2 نفر همراه داشته باشید . راننده باید از گردش چشم به این سو و آن سو برای یافتن جانوران بپرهیزد و به رانندگی دقت کند . این کار را به همراهانتان بسپارید . از نور بالای چراغهای خودرو استفاده کنید تا دید بیشتری برای یافتن جانوران داشته باشید . با سرعت 20 تا 30 کیلومتر حرکت کنید و از دنده های پایین استفاده کنید تا سر و صدای کمتری ایجاد کنید و موجب بر هم خوردن آرامش حیوانات و در نتیجه فرار آنها نشوید .
در صورت مشاهده جانوری از تعقیب آن جدا خودداری کنید . فراموش نکنید نور چراغهای خودرو باعث کوری آنی در تمام جانوران شبگرد می شود و آسایش آنان را برهم میزند. همیشه میهمان فهیمی برای طبیعت باشیم و میزبان را آزرده خاطر نکنیم.
روش خارج کردن خودرو از باتلاق
باتلاقها مناطقی هستند که دارای خاک بسیار شور می باشند و پوشش گیاهی در این مناطق بسیار نا چیز است . معمولا سفره های آب زیر زمینی در این مناطق بسیار به سطح زمین نزدیک هستند و جنس خاک این مناطق در اثر مجاورت نمک، بسیار پوک می باشد .
در مناطق کویری ایران در فصول بارش ، زمینها در اثر بارندگی گل شده و در اثر حرارت بالا ، سطح زمین به سرعت خشک می شود و لایه نازک و سختی از مخلوط نمک و خاک تشکیل شود . این لایه نازک مانع تبخیر لایه های مرطوب زیرین می شود . در نتیجه لایه های زیرین در تمام فصول سال مرطوب باقی می مانند.
در اکثر نقاط کویری ایران، باتلاقها قابل رویت هستند . مهمترین روش تشخیص باتلاقی بودن زمین، عدم پوشش گیاهی و سفید بودن سطح زمین در فصول گرما و گلی رنگ بودن آن در فصول بارش می باشد . علاوه بر این، معمولا زمینهای باتلاقی توسط زمینهای پف کرده با خاک پوک محصور هستند.
پیشنهاد می شود حتی المقدور از حرکت با وسایل نقلیه بر روی زمینهای باتلاقی خودداری کنید . در صورتی که در این زمینها قصد تردد دارید به خاطر داشته باشید که ترمز کردن ناگهانی و یا حرکت بر روی رد بجامانده از حرکت خودرو جلویی می تواند باعث شکسته شدن لایه سخت نازک گردد و برای گروهتان دردسر ساز شود. از این رو در این زمینها از حرکت بر روی رد خودرو جلویی جدا خودداری کنید . تا حد امکان از توقف در زمینهای باتلاقی پرهیز کنید و در این زمینها با سرعت یکسان برانید . هرگونه تغییر ناگهانی سرعت می تواند باعث گیر کردن خودرو در گل شود.
برای حرکت در نواحی باتلاقی حتی المقدور از تایرهای با عرض زیاد و عاج های بزرگ استقاده کنید . این تایرها قادرند به راحتی گل و لای و آب را از میان شیارهای خود عبور دهند و در نتیجه کمک بسیار زیادی به حرکتی آسان بر روی مناطق باتلاقی خواهند کرد.
قبل از عبور از مناطق باتلاقی از راهنمایان محلی و افراد آشنا به منطقه نسبت به وضعیت باتلاقها و میزان نفوذ پذیری و چسبندگی گل اطلاعات کافی کسب کنید. در بعضی از نقاط کویر مرکزی ایران باتلاقهایی وجود دارند که قادرند خودرو را در کسری از دقیقه به پایین بکشند . در کویر بی گدار به آب نزنید.
روشهای خارج کردن خودرو از گل :
هنگامی که در زمین باتلاقی گیر کردید از فشردن پدال گاز و استفاده از دنده عقب برای بازگشت خوداری کنید.این روش باعث بیشتر فرو رفتن در گل خواهد شد. قبل از هر اقدامی از خودرو خارج شوید و چند دقیقه ای را به بررسی وضعیت اختصاص دهید.
اولین کار در هنگام گیر کردن در زمین باتلاقی، آزاد کرد شاسی خودرو از تماس با گل است . این کار بسیار سخت و زمانبر است ولی تا هنگامی که شاسی آزاد نباشد سایر روشها تقریبا غیر ممکن هستند. این کار را میتوانید با قرار دادن جک بادی در زیر خودرو انجام دهید . همچنین جکهای معمولی نیز در صورتی که در زیر آنها یک صفحه چوبی یا فلزی قرار گیرد تا در گل فرو نروند می توانند کار ساز باشند. حتی المقدر سعی کنید با ارتفاع دادن به خودرو شاسی را آزاد کنید چون کندن زمین باتلاقی بسیار کار سخت و مشکلی است و همچنین سطوح زیرین به دلیل بالا بودن رطوبت از استحکام به مراتب کمتری نسبت به سطوح بالایی برخوردارند. پس از بالا بردن خودرو ، زیر چرخها را با قلوه سنگ پر کنید و این روش را تا جایی که شاسی خودرو آزاد گردد ادامه دهید . همچنین در صورتی که تخته چوبی همراه دارید می توانید در زیر چرخها قرار دهید .
در صورتی که چندین خودرو همراه شما هستند در صورتی از روش بکسل کردن استفاده کنید که پیش از آن اطمینان حاصل کرده اید که سایر خودرو ها بر روی زمین باتلاقی قرار ندارند . در غیر این صورت روش بکسل کردن باعث می شود که سایر خودروها نیز در گل فرو روند . بهتر است روش بکسل کردن در زمین باتلاقی با بیش از یک خودرو انجام شود.
یکی از روشهای کارآمد استحکام بخشیدن به گل زیر چرخهای خودرو می باشد . با قرار دادن خار و گیاهان کویری در اطراف چرخها می توانید مقاومت و اصطکاک چرخها با گل را افزایش دهید تا خودرو راحت تر از گل خارج شود. به یاد داشته باشید در هنگام گیر کردن حتما از کمک سبک استفاده کنید . استفاده از کمک سنگین باعث وارد شدن فشار بیشتری به زمین و درنتیجه بیشتر فرو رفتن خواهد شد .
در صورتی که تکیه گاه مطمئنی در زمینهای مجاور وجو دارد می توانید از وینچ استفاده کنید . قبل از وارد شدن نیرویی به کابل وینچ کلیه افراد را از اطراف کابل و خودرو دور کنید.
در صورتی که تنها سفر کرده اید سعی کنید به سراغ کمک در اولین آبادی بروید چون خارج کردن خودرو از باتلاق بدون نیروی کمکی کاری بسیار دشوار و خسته کننده است و کلیه انرژی شما را هدر خواهد داد.
هل دادن خودرو در صورتی که به روش صحیح انجام شود و برآیند فشار به سمت بالا باشد میتواند کمک بزرگی باشد.هیچ وقت قدرت یک فرد و میزان کمکی که به خارج کردن خودرو از گل خواهد کرد را دست کم نگیرید.
رانندگی در شن و باتلاق
مناطق کویری به علت عدم وجود پوشش گیاهی , دایما در معرض فرسایش شدید آب و باد قرار دارند . این عوامل باعث پوک شدن جنس خاک و نرمی و نفوذپذیری آن می گردند . بارش های ناگهانی و شدیدی که عموما در ماههای سرد سال در کویر انجام میشود عاملی برای ایجاد باتلاقها می باشد . این پدیده و تبخیر شدید سطحی آب باعث می شود که رطوبت سطح زمین به سرعت تبخیر گردد و لایه نازکی (معمولا بین 1 تا 3 سانتی متر ) از قشر سخت نمکی بر روی زمین شکل گیرد . این سطح سخت اجازه تبخیر لایه های زیرین را نمی دهد در نتیجه لایه های زیرین مرطوب باقی می مانند . این زمینهای باتلاقی به وفور در کویرهای ایران یافت میشود . سون هدین کویرنورد سویدی در کتاب کویرهای ایران , این زمینها را زمینهای موذی نامیده است . از این رو رانندگی در این نوع مناطق باید با احتیاط کامل و آشنایی با تکنیکهای رانندگی در باتلاق همراه باشد . رانندگی در زمینهای شنی نیز به علت سستی مقاومت زمین دارای تکنیکهای خاصی است که به آن اشاره می کنم .
نکته مهم در رانندگی در مناطق شنی حفظ سرعت در حال حرکت است . از آنجا که زمین قدرت تحمل انرژی که از چرخها برای افزایش سرعت بر آن وارد می شود را ندارد , هرگونه افزایش سرعت به سختی و در پاره ای از موارد غیر ممکن می باشد .در زیر به بعضی از تکنیکهای رانندگی در شن اشاره می کنم :
فشار باد لاستیکها
اولین اقدام قبل از رانندگی در مناطق شنی یا باتلاقی کم کردن باد لاستیکها می باشد .این امر باعث میشود که سطح تماس لاستیک خودرو با زمین سست افزایش یابد و فشار کمتری بر مساحت واحد زمین وارد شود در نتیجه فرورفتگی لاستیک در مناطق شنی و باتلاقی به طور چشمگیری کاهش می یابد . علاوه بر این فشار کمتری بر خودرو وارد می شود .
این روش شروع مناسبی برای یک رانندگی لذت بخش در مناطق کویری است . میزان کم کردن باد بستگی دارد به نوع خودرو , نوع لاستیک و زمین شنی که قصد رانندگی در آن را دارید . برای کم کردن باد , خودروی خود را در یک زمین صاف قرار دهید , یک آجر به فاصله 1 سانتی متری دیواره جانبی لاستیک عقب قرار دهید سپس شروع به کم کردن باد کنید تا آنکه دیواره جانبی لاستیک با آجر تماس پیدا کند بعد از آن فشار باد را اندازه بگیرید و برای دیگر چرخها هم انجام دهید . این میزان فشار باد برای آغاز حرکت بر روی زمینهای شنی مناسب است . در صورتی که حرکت خودرو با مشکل روبرو بود باد بیشتری کم کنید . در صورتی که فراموش کردید از روش فوق برای کم کردن باد استفاده کنید و در منطقه شنی هستید میزان فشار باد را بر روی 100kpa و یا 15 psi قرار دهید . معمولا این فشار باد مناسب است . فراموش نکنید اگر قصد کم کردن باد لاستیک را دارید حتما پمپ باد همراه داشته باشید تا بعد از خروج از منطقه شنی باد لاستیک را به حالت اولیه برگردانید تا به لاستیکهای شما آسیبی وارد نشود . حرکت با باد کم بر روی زمینهای سخت مانند آسفالت باعث کاهش عمر لاستیک و ترک خوردن دیواره های جانبی آن می شود.
در زمان گیر کردن در شنها فشار باد لاستیک می تواند تا 40 kpa و یا 6 psi کاهش یابد . این فشار , حد اقل فشار لازم برای یک لاستیک در زمینهای نرم است و کاهش بیشتر این فشار تاثیری بر راحت تر راندن در شنها ندارد چه بسا که کار رانندگی را مشکلتر نیز بگرداند.
تکنیکهای رانندگی در شنهای روان
هنگامی که در مناطق شنی رانندگی می کنید همواره بر روی خط لاستیک خودروی جلویی حرکت کنید ( این روش در زمینهای باتلاقی توصیه نمی شود چون حرکت خودروی جلویی موجب کاهش مقاومت لایه سخت روی باتلاق می شود و چه بسا در مسیری که خودروی جلویی براحتی در حرکت است خودروی دوم در گل فرو برود) لاسنیک خودروی جلویی باعث کوبیده شدن زمین می شود و حرکت در این خط برای خودر های بعدی به مراتب آسان تر است . در کویر هرگز از روی گیاهان عبور نکنید , این کار باعث تخریب گیاهان و از بین رفتن پوشش گیاهی زمین می شود و خسارات جبران ناپذیری به محیط زیست وارد می کند .
در مناطق شنی یا باتلاقی هرگز به صورت ناگهانی سرعت خودرو را کم و یا زیاد نکنید . ترمز کردن در مناطق شنی باعث ایجاد تلی از شن در جلوی لاستیک می شود و چه بسا باعث گیر کردن شما در شن شود . همچنین در مناطق باتلاقی باعث شکسته شدن لایه سخت زمین شده و باعث فرو رفتن چرخها در گل می شود . کاهش یا افزایش سرعت باید به آرامی و با صبر و حوصله انجام شود .
در صورتی که در مناطق شنی توقف کرده اید , حرکت مجدد باید بسیار آرام و با تغییر دنده ها همراه باشد . . در زمینهای باتلاقی هرگز توقف نکنید .
در هنگامی که می خواهید در زمینهای شنی توقف کنید ترمز نکنید , کلاچ را فشار دهید تا دنده ها آزاد گردند و خودرو خود به خود متوقف گردد . این عمل از جمع شدن تل شن در جلوی چرخها جلوگیری می کند و حرکت مجدد با مشکل روبرو نمی شود . در صورت امکان در زمینهایی که شیبی به سمت پایین دارند توقف کنید تا حرکت مجدد به راحتی انجام گیرد .
اگر قصد پیچیدن یا دور زدن دارید دایره دور زدن را تا آنجایی که امکان دارد بزرگ کنید . پیچیدن با دایره دور کوچک همان اثر ترمز کردن را برای چرخهای جلو دارد .
در صورت حرکت در زمینهای شیب دار , از حرکت خودرو به شیوه های مارپیچ و تراورس جدا پرهیز کنید . در این زمینها به صورت مستقیم بالا و پایین بروید . حرکت به شیوه تراورس باعث می شود که چرخهای سمت شیب وزن بیشتری تحمل کنند و در نتیجه باعث فرورفتگی بیشتر , افزایش درصد شیب و چپ شدن خودرو و یا گیر کردن در شن شوند . اگر در زمین شیبداری به سمت پایین در حرکتید و احساس کردید که عقب خودرو در حال متمایل شدن به راست یا چپ است سعی کنید به آرامی سرعت خود را افزایش دهید تا خودرو به حالت عادی باز گردد , در این حالت هرگز ترمز نکنید چون باعث فشار بیشتر به چرخهای جلو می شود و حرکت انحرافی عقب خودرو را تقویت می کند .
در صورتی که در حالت بالا رفتن از تپه گیر کردید , خودرو را به کمک دنده عقب از مسیری که بالا آمدهاید به پایین برگردانید , در این حالت هرگز دور نزنید و با دنده خلاص هم پایین نیایید .
در هنگام بازگشت از سفر کویری خودروی خود را کاملا بشویید تا کلیه نمکها و شنهای انباشته شده در خودرو خارج شوند . این نمکها و شنها باعث پوسیده شدن سریع قطعات خودرو میشوند . به مکانهای نزدیک لاستیکه که در معرض پاشیده شدن شن هستند توجه بیشتری مبذول دارید .
همیشه به یاد داشته باشید که هر رفتی برگشتی نیز دارد . اکر قصد پایین رفتن از شیبی دارید که مطمین نیستید بتوانید از آن بالا بیایید پایین نروید .
خودروی خود را قبل از آن که به 4wd احتیاج باشد در حالت 4wd قرار دهید .
اگر قصد بالا رفتن از تپه ای را دارید با شتاب و بدون آنکه از شیب پشت تپه آگاهی داشته باشید از تپه بالا نروید . اغلب حوادث کویر بر اثر همین بی احتیاطی ساده است .
روش های خارج کرد خودرو از شن
اگر در زمینهای صاف در شن گیر کردید از گاز دادن به جلو بپرهیزید . این کار باعث بیشتر فرورفتن شما در شن می شود . خودرو را در دنده عقب قرار دهید و سعی کنید به آرامی از مسیری که توسط لاستیکهای شما ایجاد شده به عقب بروید چون این مسیر نسبت به زمینهای اطراف از استحکام بیشتری برخوردار است . وقتی که به میزان کافی به عقب رفتید سعی کنید مجددا به جلو حرکت کنید , مراقب باشید که مجددا در شن فرو نروید . با این روش می توانید مسافت بیشتری به جلو بروید و هر بار که گیر کردید این عمل را تکرار کنید .
در صورتی که شما قادر به برگشت هم نیستید از خودرو خارج شوید و شنهای اطراف لاستیک خودرو را به کنار بزنید و اطمینان حاص کنید که قسمتهای زیرین خودرو با شنها در تماس نیست . اگر موفق نشدید باد چرخها را باز هم کم کنید . در این حالت اگر خودرو شما باز هم از شن خارج نشد می توانید از روشهای زیر استفاده کنید
1-اگر تعداد افراد همرا زیاد هستند چند نفر در جلو یا عقب خودرو بخوابند و پا ها را به زیر خودرو فشار دهند . عضله پا قویترین عضله در بدن انسان است با این روش می توانید کمتر خسته شوید و بیشترین انرژی را به خودرو وارد کنید
2-در زیر خودرو جک بزنید . طبیعی است باید جسم مسطحی در زیر جک قرار دهید تا جک در شن فرو نرود . در این مواقع جکهایی که با باد اگزوز کار می کنند بسیار مفید هستند . حتما در زیر جک بادی صفحه ای چوبی یا فلزی قرار دهید تا در شن فرو نرود .
3-اگر خودرو های دیگری همراهتان هستند از روش بکسل کردن استفاده کنید
4-اگر تنها هستید باید از وینچ استفاده کنید البته اگر داشته باشید
5-اگر آب به اندازه کافی همراه دارید می توانید با مرطوب کردن شنهای جلوی چرخها به راحتی خودرو را از شن خارج کنید .
هرگز تنها به کویر سفر نکنید . اگر تعداد خودروها کمتر از 3 بود از سفر کردن خودداری کنید .
گارد
گارد مخصوص خودروهاي بياباني: به طور حتم بر روي بسياري از اتومبيل هاي دو ديفرنسيالي كه در شهر تردد مي كنند، گارد را ديده ايد. اين گاردها در قسمت جلو، عقب و يا بغل خودروها نصب مي شوند ولي بيشتر كساني كه از آن استفاده مي كنند ذهنيت اشتباهي از اين وسيله دارند. اين گاردها نه وسيله تهاجمي است و نه وسيله اي است كه در تصادفات با ساير اتومبيلها باعث جلوگيري از خسارت و يا ايجاد خسارت در اتومبيل مقابل شود.
اولين عاملي كه باعث نصب گارد بر روي خودروهاي بياباني و يا دو ديفرنسيال شده، چندمنظوره بودن آنهاست. اين خودروها در نقاطي ناهموار و صعب العبور تردد مي كنند، پس در اين شرايط اگر اتومبيل با مانعي برخورد كند، گارد وظيفه نگهداري از اجزاي اساسي و حساس خودرو را به عهده مي گيرد، نظير؛ چراغها، رادياتور و يا جلوبندي و حتي كارتل روغن و باك بنزين. زيرا در اين شرايط مسلماً تغيير و تعويض قطعات آسيب ديده ناممكن و يا بسيار دشوار خواهد بود.
چه گاردي مناسب است؟
امروزه انواع و اقسام مختلفي از گارد مخصوص اتومبيل هاي دو ديفرنسيال ساخته مي شود و حتي اين وسيله نيز به بازار مد راه پيدا كرده و برخي از آنها فقط جنبه تزييني دارند. ولي بايد توجه داشت كه اگر اتومبيل خود را براي منظوري كه سازنده آن در نظر گرفته انتخاب كرده ايم و قصد داريم از آن در جهت توانايي هايش استفاده كنيم، پس در مورد لوازمي هم كه بر روي آن نصب مي كنيم بايد دقت داشته باشيم كه اين وسايل نبايد باعث اضافه وزن و كم كردن قابليتهاي خودرو شود بلكه بايد در جهت بيشتر شدن توانايي هاي خودرو انتخاب شود. ذكر موارد زير شما را در انتخاب درست تر گارد كمك خواهد كرد.
۱) موارد استفاده شده در گارد مثل لوله ها از نظر استحكام بايد با سپر (اگر بر روي سپر نصب شود) و يا با شاسي خودرو(اگر به شاسي متصل است) تناسب داشته باشد. اگر گارد قوي تر از شاسي يا سپر باشد بدون آن كه كوچكترين آسيبي ببيند نيروي وارده را به شاسي منتقل كرده و در مواردي باعث ايجاد خسارت به شاسي خودرو خواهد شد ضمن اين كه در حالت هايي تعمير شاسي ناممكن بوده و نبودن گارد بهتر از بودنش است.
۲) از گاردهايي استفاده شود كه براي نصب آن احتياج به سوراخ كردن اضافي و يا بيش از حد شاسي نباشد زيرا استحكام شاسي را كم مي كند و در صورت برداشتن گارد سوراخ ها بر روي سپر و گارد بي استفاده مانده و منظره زشتي را ايجاد مي كند.
۳) فاصله گارد با بدنه اتومبيل بايد حساب شده باشد تا در صورت وارد آمدن ضربه هايي كه گارد براي جلوگيري از آن نصب شده، در اثر جابه جايي گارد، باعث برخورد با بدنه خودرو و وارد آمدن خسارت به آن و ساير قسمت ها نشود.
۴) وزن گارد بايد به اندازه اي باشد كه باعث سنگيني بيش از حد نشود، زيرا در جاده هاي ناهموار گارد با وزن اضافه به جلوبندي فنرها و حتي شاسي خودرو آسيب مي رساند.
۵) ميزان بيرون آمدگي گارد از جلوي اتومبيل و ارتفاع آن از زمين بايد به اندازه اي باشد كه باعث اخلال عبور اتومبيل در شبها فاصله گرفتن چرخ ها از زمين نشود.
۶) ميله هاي داخلي گارد بايد به گونه اي طراحي شده باشد كه مانع نور چراغهاي جلو، عقب و راهنماها نشده و نيز مانع عبور جريان هواي رادياتور نشود.
۷) گاردهايي كه از روكش لاستيكي ضربه گير، براي مستهلك كردن ضربه پوشانده شده اند نسبت به نوع مشابه خود بدون ضربه گير مناسب تر ند.
۸) براي هل دادن خودرويي ديگر حتماً بايد از گاردهايي كه ميله هاي عمودي مخصوص اين كار را دارند Pusher استفاده كرد.
منبع: بیابان و کویرهای ایران [External Link Removed for Guests]