راه های مقابله با آدمکش نامریی
ارسال شده: سهشنبه ۲۴ فروردین ۱۳۸۹, ۹:۵۲ ب.ظ
آدمکش نامریی در حالی همچنان بی صدا، در شهرها و مناطق مختلف کشور قربانیمی گیرد که کارشناسان آتش نشانی همزمان با شروع سومین موج سرما در کشور باهشدارهای جدی از مردم خواستند ضمن بررسی دقیق وسایل گرمازا از وقوع حوادثاحتمالی پیشگیری کنند.
این روزها در سرمای استخوان سوز، مردم متناسب با امکانات و شرایط زندگیخود سعی می کنند کم تر در معرض هوای آزاد قرار گیرند و محل سکونت و یا کارخود را گرم کنند.
نفت، گاز و زغال چوب مهم ترین سوخت هایی است که در نقاط مختلف کشور برایگرم کردن خانه ها مورد استفاده قرار می گیرد. هرچند وسایل گرماساز برقینیز همچنان در میان مردم پرمصرف هستند.
وسایل گرما زا اگرچه گرمابخش محیط زندگی هستند اما رعایت نکردن اصول ونکات ایمنی در استفاده صحیح از آنها و همچنین بی احتیاطی بویژه در روزهایاخیر که برودت هوا به اوج خود رسیده، تلفات زیادی بر جا گذاشته است.
● نشانه ها و راه های تولید منو اکسید کربن
سوختن کامل زمانی صورت می گیرد که اکسیژن کافی وجود داشته باشد.در دستگاههای گرم کننده، البته هوای مورد نیاز باید خارج از محیط تأمین و گاز هایمنتشر شده ناشی از سوختن مانند گاز کربنیک و منواکسید کربن هم باید خارجاز محیط تخلیه شود.
در وسایل گرمازای دودکش دار در صورتی که دودکش بدون نقص باشد تهویه دود(ورود اکسیژن لازم و تخلیه گازهای مصرفی ) به خوبی از طریق دودکش انجام میشود اما در وسایل گرمازا با شعله رو باز و بدون دودکش این شرایط فراهمنیست.
بنابر این وسایل گرم کننده اکسیژن لازم برای سوختن را از همان محیط میگیرند و طبعاً گازهای مصرفی حاصل از سوختن را نیز به همان محیط برمیگردانند.
با توجه به سرمای هوا متأسفانه شهروندان راههای تهویه هواکش پنجره ها ودریچه های کولر و درها را نیز می بندند؛ در نتیجه تهویه هوا به درستیانجام نمی شود و با سوختن ناقص و وجود گازهای مضر بخصوص CO مسمومیت هایجدی و حتی مرگبار ایجاد می شود که به آن «گاز گرفتگی » می گویند. به گفتهکارشناسان آتش نشانی، بسیاری از مردم تصور می کنند پدیده «گازگرفتگی » وایجادگاز CO تنها با سوختن ناقص زغال چوب ایجاد می شود و برای همین بسیاریبه این گاز کشنده نام «گازکرسی »داده اند! اما همان طور که عنوان شد اینگاز بر اثر سوختن ناقص هر ماده ای ممکن است ایجاد شود.
● مهم ترین راه های تولید گاز های کشنده
▪ استفاده از وسایل گازسوز و بدون گرمایش بدون دودکش
▪ نقص دودکش و نشت گاز به فضای مسکونی
▪ استفاده از وسایل خوراک پزی برای گرمایش
▪ به کار گیری روشنایی گازی به مدت طولانی بخصوص در فضای بدون تهویه
▪ ضعف دودکش شومینه
▪ معیوب بودن مشعل شوفاژ
▪ آبگرمکن های دیواری و زمینی بویژه وقتی که دودکش مناسب ندارند
▪ خودروی روشن در پارکینگ
● نشانه های انتشارگاز
بهترین راه این است که شناخت نسبی در مورد این گاز کشنده و ایجاد آن داشتهباشیم. طبعاً اگر شرایط بروز و ایجاد آن وجود نداشته باشد «آدمکش نامریی»وجود نخواهد داشت.
این گاز بسیار سمی، بی رنگ، و بی بو و بی طعم است و همین ویژگی ها باعث شده به آن «آدمکش نامریی» بگویند.
این گاز اگر چه سبک تر از هواست اما قابلیت انتشار بسیار زیادی در محیطدارد به همین دلیل در تمامی نقاط مثلاً یک اتاق اعم از بالا و پایین بهسرعت متراکم می شود.چون هموگلوبین خون میل ترکیبی فوق العاده ای با اینگاز دارد به طوری که میل ترکیبی آن۳۰۰ برابر با اکسیژن است وقتی این ترکیبصورت می گیرد اکسیژن دیگر به بافت ها نمی رسد بنابراین سریعاً باعثمسمومیت شده و سلسله عصبی را فلج می کند و قدرت هرگونه اقدامی از انسانسلب می شود و مسموم به نوعی به خواب و مرگ آرام تن در می دهد. باید در نظرداشت که مسمومیت با گاز منوکسید کربن بدون تغییر در تعداد تنفس اتفاقافتاده و با علائم تهوع و سر درد همراه است.
مهمترین عامل بروز این نوع حوادث، غفلت و ناآگاهی مردم است با اینکه بارهااز سوی کارشناسان آتش نشانی در این خصوص هشدار داده شده است امادر ظاهر ازآنجا که این قاتل پنهان، غیر قابل حس و لمس و بی بو و بی رنگ است مردمکشنده بودن آن را باور ندارند بنابراین به راحتی تسلیم و قربانی می شوند.
اگر کسی با منوکسید کربن دچار گاز گرفتگی و مسمومیت شده باشد بایستی سریعاز محیط آلوده به این گاز خارج شود و در تماس با هوای آزاد قرار گیرد درمسمومیت های شدید بایستی به بیمار تنفس مصنوعی داده شود و چنانچه مقدورباشد تنفس با اکسیژن بر تنفس با هوای آزاد الویت دارد. عوامل دیگری کهباعث ایجاد این گاز در محیط می شوند عبارتند از:
▪ نبود تهویه درست و مناسب محیط
▪ تخلیه کامل گازهای مضر و جایگزینی هوای تازه
▪ نقص فنی در و سایل گرمازا و نیم سوز بودن ذغال چوب
▪ نقص فنی در شبکه تهویه برای لوله کشی آبگرمکن ها، بخاری ها و شومینه ها و غیره
● مهم ترین تدابیر و نکات پیشگیری
▪ توصیه می شود حتماً از وسایل گرمازای استاندارد استفاده شود.
▪ در هر شرایطی عمل تهویه هوا را تسهیل کنید به عنوان مثال دریچه های باز کولر عمل مناسبی جهت تهویه هواست.
▪ باز گذاشتن یک پنجره کوچک یا در به نحو مطمئن که بسته نشود.
▪ هرگز از بخاری های دستی برای گرم کردن هوای حمام استفاده نشود چراکهمحیط حمام ها کوچک است و اکسیژن محیط نیز در اثر بخار آب به سطوح بالارانده می شود و در نهایت بر اثر سوختن ناقص و ایجاد گاز CO مسمومیت قطعیخواهد بود.
▪ در صورت استفاده از وسایل گرمازای دودکش دار حتماً دودکش ها کاملاًبررسی شود. معمولاً مسدود بودن دودکش های دیوار از عوامل مهم ایجادمسمومیت و گازگرفتگی و به خطر افتادن جان افراد محسوب می گردد.
▪ دودکش های غیر ثابت ( غیر دیواری) حتماً کنترل شود. این دودکش ها بایداز مواد غیر قابل اشتعال و گالوانیزه ( زنگ نزن ) باشند و از مقاومتفیزیکی مناسبی برخوردار باشند.
▪ این نوع دودکش ها باید تا حد امکان کوتاه و مستقیم باشد و باید در محل اتصالات کاملاً محکم و غیر قابل نفوذ باشد.
▪ قدرت مکش دودکش ها هر چند وقت یک بار از سوی سرویس کار ها و متخصصان اهل فن بررسی شود.
▪ برای جلوگیری از برگشت دود و گاز های مضر به داخل دودکش و در نهایت بهداخل محیط که معمولاً بر اثر گرفتگی و یا وزش باد بوجود می آید باید دودکشها دارای هواکش مخصوص باشد و کلاهک آنها حداقل ۶۰ سانتیمتر از بلند تریننقطه ساختمان بالاتر باشد.
▪دودکش ها بویژه دودکش شومینه ها هر سال بررسی و از دوده تمیز شود.
▪اتصالات دود کش ها و سر تاسر آن از هرگونه نقص و نشت گاز حفاظت شود.
▪استفاده مشترک از دودکش بسیار خطرناک است بنابراین دودکش های فلزی بایددر مسیر خود با بست های مخصوص محکم شده باشد به نحوی که از جدا شدناتصالات جلوگیری شود.
▪ قطر دودکش، طراحی آن، مسیر عبور و موارد مربوطه باید با توجه به ظرفیت حرارتی محاسبه و اجرا شود.
▪ از وسایل پخت و پز برای گرمایش استفاده نشود.
▪ از کپسول های سفری ( پیک نیکی ) در فضای داخلی استفاده نشود.
▪ در فضای پارکینگ که بسته و فاقد تهویه است خودرو روشن نشود.
▪ نفوذ گاز های ناشی از احتراق خودرو به فضای داخل خانه خطرناک بوده و باید در این باره مراقبت شود.
▪ در تبدیل سوخت مایع به گاز شهری حتماً از تعمیرکار ماهر و مجاز بهره گرفته شود.
▪ هر وسیله گازسوز باید دارای یک دودکش استاندارد مجزا و مجهز به کلاهک باشد.
▪ هنگام ساخت و ساز از ریختن مصالح به داخل دودکش و مسدود کردن آن خودداری گردد.
▪ رنگ شعله آتش در وسایل گرمازا باید کاملاً آبی باشد در غیر این صورت نقصدر سامانه سوخت رسانی و یا فتیله دستگاه وجود دارد که باید فوری نقص رابرطرف کرد.
محمد غمخوار
این روزها در سرمای استخوان سوز، مردم متناسب با امکانات و شرایط زندگیخود سعی می کنند کم تر در معرض هوای آزاد قرار گیرند و محل سکونت و یا کارخود را گرم کنند.
نفت، گاز و زغال چوب مهم ترین سوخت هایی است که در نقاط مختلف کشور برایگرم کردن خانه ها مورد استفاده قرار می گیرد. هرچند وسایل گرماساز برقینیز همچنان در میان مردم پرمصرف هستند.
وسایل گرما زا اگرچه گرمابخش محیط زندگی هستند اما رعایت نکردن اصول ونکات ایمنی در استفاده صحیح از آنها و همچنین بی احتیاطی بویژه در روزهایاخیر که برودت هوا به اوج خود رسیده، تلفات زیادی بر جا گذاشته است.
● نشانه ها و راه های تولید منو اکسید کربن
سوختن کامل زمانی صورت می گیرد که اکسیژن کافی وجود داشته باشد.در دستگاههای گرم کننده، البته هوای مورد نیاز باید خارج از محیط تأمین و گاز هایمنتشر شده ناشی از سوختن مانند گاز کربنیک و منواکسید کربن هم باید خارجاز محیط تخلیه شود.
در وسایل گرمازای دودکش دار در صورتی که دودکش بدون نقص باشد تهویه دود(ورود اکسیژن لازم و تخلیه گازهای مصرفی ) به خوبی از طریق دودکش انجام میشود اما در وسایل گرمازا با شعله رو باز و بدون دودکش این شرایط فراهمنیست.
بنابر این وسایل گرم کننده اکسیژن لازم برای سوختن را از همان محیط میگیرند و طبعاً گازهای مصرفی حاصل از سوختن را نیز به همان محیط برمیگردانند.
با توجه به سرمای هوا متأسفانه شهروندان راههای تهویه هواکش پنجره ها ودریچه های کولر و درها را نیز می بندند؛ در نتیجه تهویه هوا به درستیانجام نمی شود و با سوختن ناقص و وجود گازهای مضر بخصوص CO مسمومیت هایجدی و حتی مرگبار ایجاد می شود که به آن «گاز گرفتگی » می گویند. به گفتهکارشناسان آتش نشانی، بسیاری از مردم تصور می کنند پدیده «گازگرفتگی » وایجادگاز CO تنها با سوختن ناقص زغال چوب ایجاد می شود و برای همین بسیاریبه این گاز کشنده نام «گازکرسی »داده اند! اما همان طور که عنوان شد اینگاز بر اثر سوختن ناقص هر ماده ای ممکن است ایجاد شود.
● مهم ترین راه های تولید گاز های کشنده
▪ استفاده از وسایل گازسوز و بدون گرمایش بدون دودکش
▪ نقص دودکش و نشت گاز به فضای مسکونی
▪ استفاده از وسایل خوراک پزی برای گرمایش
▪ به کار گیری روشنایی گازی به مدت طولانی بخصوص در فضای بدون تهویه
▪ ضعف دودکش شومینه
▪ معیوب بودن مشعل شوفاژ
▪ آبگرمکن های دیواری و زمینی بویژه وقتی که دودکش مناسب ندارند
▪ خودروی روشن در پارکینگ
● نشانه های انتشارگاز
بهترین راه این است که شناخت نسبی در مورد این گاز کشنده و ایجاد آن داشتهباشیم. طبعاً اگر شرایط بروز و ایجاد آن وجود نداشته باشد «آدمکش نامریی»وجود نخواهد داشت.
این گاز بسیار سمی، بی رنگ، و بی بو و بی طعم است و همین ویژگی ها باعث شده به آن «آدمکش نامریی» بگویند.
این گاز اگر چه سبک تر از هواست اما قابلیت انتشار بسیار زیادی در محیطدارد به همین دلیل در تمامی نقاط مثلاً یک اتاق اعم از بالا و پایین بهسرعت متراکم می شود.چون هموگلوبین خون میل ترکیبی فوق العاده ای با اینگاز دارد به طوری که میل ترکیبی آن۳۰۰ برابر با اکسیژن است وقتی این ترکیبصورت می گیرد اکسیژن دیگر به بافت ها نمی رسد بنابراین سریعاً باعثمسمومیت شده و سلسله عصبی را فلج می کند و قدرت هرگونه اقدامی از انسانسلب می شود و مسموم به نوعی به خواب و مرگ آرام تن در می دهد. باید در نظرداشت که مسمومیت با گاز منوکسید کربن بدون تغییر در تعداد تنفس اتفاقافتاده و با علائم تهوع و سر درد همراه است.
مهمترین عامل بروز این نوع حوادث، غفلت و ناآگاهی مردم است با اینکه بارهااز سوی کارشناسان آتش نشانی در این خصوص هشدار داده شده است امادر ظاهر ازآنجا که این قاتل پنهان، غیر قابل حس و لمس و بی بو و بی رنگ است مردمکشنده بودن آن را باور ندارند بنابراین به راحتی تسلیم و قربانی می شوند.
اگر کسی با منوکسید کربن دچار گاز گرفتگی و مسمومیت شده باشد بایستی سریعاز محیط آلوده به این گاز خارج شود و در تماس با هوای آزاد قرار گیرد درمسمومیت های شدید بایستی به بیمار تنفس مصنوعی داده شود و چنانچه مقدورباشد تنفس با اکسیژن بر تنفس با هوای آزاد الویت دارد. عوامل دیگری کهباعث ایجاد این گاز در محیط می شوند عبارتند از:
▪ نبود تهویه درست و مناسب محیط
▪ تخلیه کامل گازهای مضر و جایگزینی هوای تازه
▪ نقص فنی در و سایل گرمازا و نیم سوز بودن ذغال چوب
▪ نقص فنی در شبکه تهویه برای لوله کشی آبگرمکن ها، بخاری ها و شومینه ها و غیره
● مهم ترین تدابیر و نکات پیشگیری
▪ توصیه می شود حتماً از وسایل گرمازای استاندارد استفاده شود.
▪ در هر شرایطی عمل تهویه هوا را تسهیل کنید به عنوان مثال دریچه های باز کولر عمل مناسبی جهت تهویه هواست.
▪ باز گذاشتن یک پنجره کوچک یا در به نحو مطمئن که بسته نشود.
▪ هرگز از بخاری های دستی برای گرم کردن هوای حمام استفاده نشود چراکهمحیط حمام ها کوچک است و اکسیژن محیط نیز در اثر بخار آب به سطوح بالارانده می شود و در نهایت بر اثر سوختن ناقص و ایجاد گاز CO مسمومیت قطعیخواهد بود.
▪ در صورت استفاده از وسایل گرمازای دودکش دار حتماً دودکش ها کاملاًبررسی شود. معمولاً مسدود بودن دودکش های دیوار از عوامل مهم ایجادمسمومیت و گازگرفتگی و به خطر افتادن جان افراد محسوب می گردد.
▪ دودکش های غیر ثابت ( غیر دیواری) حتماً کنترل شود. این دودکش ها بایداز مواد غیر قابل اشتعال و گالوانیزه ( زنگ نزن ) باشند و از مقاومتفیزیکی مناسبی برخوردار باشند.
▪ این نوع دودکش ها باید تا حد امکان کوتاه و مستقیم باشد و باید در محل اتصالات کاملاً محکم و غیر قابل نفوذ باشد.
▪ قدرت مکش دودکش ها هر چند وقت یک بار از سوی سرویس کار ها و متخصصان اهل فن بررسی شود.
▪ برای جلوگیری از برگشت دود و گاز های مضر به داخل دودکش و در نهایت بهداخل محیط که معمولاً بر اثر گرفتگی و یا وزش باد بوجود می آید باید دودکشها دارای هواکش مخصوص باشد و کلاهک آنها حداقل ۶۰ سانتیمتر از بلند تریننقطه ساختمان بالاتر باشد.
▪دودکش ها بویژه دودکش شومینه ها هر سال بررسی و از دوده تمیز شود.
▪اتصالات دود کش ها و سر تاسر آن از هرگونه نقص و نشت گاز حفاظت شود.
▪استفاده مشترک از دودکش بسیار خطرناک است بنابراین دودکش های فلزی بایددر مسیر خود با بست های مخصوص محکم شده باشد به نحوی که از جدا شدناتصالات جلوگیری شود.
▪ قطر دودکش، طراحی آن، مسیر عبور و موارد مربوطه باید با توجه به ظرفیت حرارتی محاسبه و اجرا شود.
▪ از وسایل پخت و پز برای گرمایش استفاده نشود.
▪ از کپسول های سفری ( پیک نیکی ) در فضای داخلی استفاده نشود.
▪ در فضای پارکینگ که بسته و فاقد تهویه است خودرو روشن نشود.
▪ نفوذ گاز های ناشی از احتراق خودرو به فضای داخل خانه خطرناک بوده و باید در این باره مراقبت شود.
▪ در تبدیل سوخت مایع به گاز شهری حتماً از تعمیرکار ماهر و مجاز بهره گرفته شود.
▪ هر وسیله گازسوز باید دارای یک دودکش استاندارد مجزا و مجهز به کلاهک باشد.
▪ هنگام ساخت و ساز از ریختن مصالح به داخل دودکش و مسدود کردن آن خودداری گردد.
▪ رنگ شعله آتش در وسایل گرمازا باید کاملاً آبی باشد در غیر این صورت نقصدر سامانه سوخت رسانی و یا فتیله دستگاه وجود دارد که باید فوری نقص رابرطرف کرد.
محمد غمخوار