مرکز انجمنهای تخصصی

به احتمال زياد بابونه رومي، كه به بابونه انگليسي نيز معروف است، پيتر رابيت را به بستر خواب فرستاد تا همانطور كه در داستان "بيتريكس پاتر" يعني داستان "پيتر رابيت" آورده شده است، آرام و تسكين يابد. اين داستان در ابتداي قرن بيستم به رشتة تحرير درآمد، اما امروزه بابونه هنوز هم در اروپا به عنوان يك داروي آرامبخش مورد استفاده قرار مي گيرد. اين گياه همچنين براي درمان سوزش سردل و گاز اضافي كه مي تواند ناشي از حالت عصبيت باشد، بكار مي رود. بابونه را در كرمهاي صورت، نويدنيها، انواع رنگ مو، انواع شامپو و عطر نيز مي توان يافت.
بابونه رومي مي تواند ميزان تهوع، استفراغ و تشكيل گاز در روده ها را كاهش دهد. اين گياه همچنين در ايجاد آرامش، كاهش ورم ناشي از بريدگيها يا بواسير مفيد واقع ميشود، و شرايطي نظير اگزما، التهاب لثه ها (ژنژيويت) را درمان مي كند. مصرف آن عملاً شباهت به مصرف بابونة آلماني دارد، و بنا به دلايل مستند اين دو گياه حاوي تركيبات و عناصر فعال مشابهي هستند. بابونه رومي به اندازه بابونه آلماني مورد تحقيق و بررسي نبوده است، لذا ادعا در خصوص فايده و اثر آن و در پاره اي موقعيتهاي بهداشتي خاص بايد با تحقيقات مضاعف تأييد گردد.
متأسفانه، اين بدان معناست كه بسياري از مردم تصور مي كنند مصرف بابونه رومي فايده اي ندارد. در حالي كه بابونه رومي از مدتها قبل به بسياري از چايها، پمادها و ساير انواع اقلام و تركيبات دارويي اضافه ميشود.
معرفي گياه
بابونه رومي، بومي شمال غرب اروپا و شمال ايرلند است. در اين مناطق به حالت خزيده و چسبيده به زمين مي رويد و ارتفاع آن نيز به يك پا مي رسد. برگهاي سبز خاكستري اين گياه از ساقه هاي آن ريشه مي گيرند و گلهاي آن مراكز زرد رنگي دارند كه گلبرگهاي سفيد آنها را در بر گرفته و مينياتور مرواريد گونه اي را ايجاد كرده است. گلهاي اين گياه بوي سيب مي دهند.
تركيبات گياه
تهيه چاي، پمادها، و عصاره هاي حاصل از بابونه موقعي صورت مي گيرد كه گلهاي اين گياه غنچه سفيد و زرد به خود گرفته باشند. اگز اين شوفه ها چاي درست نكنند، آنها را براي توليد روغن آبي رنگ كه فوايد درماني دارد، مي كوبند و مي جوشانند. تركيبات موجود در روغن اين گياه از پيشرفت ورم جلوگيري مي كند و رشد باكتري ها، ويروسها و قارچها را كه مي توانند عامل درد باشند، كند مي سازد.
اشكال موجود
بابونه رومي به شكل گلهاي خشك در قالب فله، چاي، تنتور و همچنين در كرمها و پمادها يافت ميشود
نحوه مصرف
بابونه رومي را به چند طريق مي توان مصرف كرد. يكي از اين حالات نوشيدن يك ليوان داغ چاي بابونه در صورت درد معده يا اختلال خواب است. در كل، ميزان ها مصرف بابونه كه در پايين آورده ميشود احتمالاً به تسكين انواع دردهاي معده كمك و اشتهاي شما را بيشتر مي كند.
بابونه در كاهش درد دورة قاعدگي و تورم لثه ها، در صورتي كه مبتلا به ژنژويت (التهاب لثه ها) باشيد، مفيد است.
* چاي گلهاي خشك اين گياه سه بار در روز به مقدار يك تا چهار گرم، يا عصاره با محتواي 70 درصد الكل به ميزان 1 تا 4 ميلي ليتر، روزي سه بار.
* براي معالجه بواسير يا مشكلات پوستي دو چاي كيسه اي بابونه را به يك لگن آب اضافه كنيد يا چندين قطره تنتور بابونه رومي مصرف كنيد. اگر پماد بابونه را مصرف مي كنيد، فرآورده هايي را برگزينيد كه حاوي 3 تا 10 درصد سرهاي گل بابونه خشك شده باشد.
نكات احتياطي
مصرف بابونه رومي بي خطر است ليكن نبايد در دوران بارداري يا شيردهي مصرف شود. هر چند اما مصرف چاي آن اشكال ندارد.
بابونه رومي حاوي تركيبي به نام "اسيد آنتميك" است كه مي تواند در صورت مصرف زياد سبب استفراغ شود. گزارش شده است كه فردي پس از خوردن چاي بابونه رومي با واكنش آلرژيك شديدي روبرو گشت. وي به "ابروسيا" آلرژي داشت كه در تيره بابونه رومي قرار دارد. اگر شما هم به ابروسيا آلرژي داشتن خود به ابروسيا اطلاعي نداريد، از پزشك خود در خصوص خطر مواجه شدن با اين آلرژي سؤال كنيد. به احتمال زياد مي توانيد هر شكلي از بابونه را براحتي مصرف كنيد.
تداخل هاي احتمالي
تعامل و تداخل اين گياه با ساير داروها و گياهان دارويي هنوز گزارش نشده است، اما در صورتي كه از رقيق كننده هاي خوني استفاده مي كنيد، از مصرف بابونه بهتر است پرهيز كنيد.

تخصصی تر






مقدمه

همزمان با پیدایش انسان ها، استفاده از گیاهان دارویی نیز آغاز شد. با مطالعه در تمدن اقوام قدیمی به مصرف گیاهان دارویی به عنوان دارو، سم، مواد پاک کننده و رنگ بر می خوریم.


 مقایسه مواد شیمیایی ساخته دست بشر با مواد شیمیایی موجود در گیاهان، قطره ای در مقابل اقیانوس است و شاید جواب این سوال که چرا کبد انسان توانایی تبدیل مولکول های جدید به مواد قابل دفع را دارد، این باشد که کبد انسان از هزاران سال پیش به خاطر استفاده از گیاهان مختلف به عنوان دارو یا غذا با طیف وسیعی ازترکیبات شیمیایی موجود در آنها آشنا شده است. 
برخی از ترکیبات شیمیایی موجود در گیاه دارای ساختمان پیچیده ای است که در سنتز آن در آزمایشگاه یا غیرممکن یا با صرف زمان و هزینه زیاد امکان پذیر است. در قرن ١٨ و اوایل قرن ١٩ محققان پیشرفت قابل توجهی در خالص سازی و شناسایی ترکیبات شیمیایی موجود در گیاهان داشته و موادی را به صورت فرآورده های دارویی برای مصرف عرضه کردند. همزمان با انقلاب صنعتی، علم شیمی پیشرفت چشمگیری داشت که باعث به وجودآمدن این تفکر در محیط های علمی شد که می توان از طریق سنتز ترکیبات شیمیایی به خصوص مواد دارویی مشکل دارو و درمان بیماری ها را حل کرد.به همین دلیل تولید داروهای شیمیایی در قرن بیستم سرعت روز افزونی پیدا کرد و داروهای گیاهی به دست فراموشی سپرده شدند. پس از مواجه شدن با مشکلاتی نظیر آلودگی آب و هوا و خاک که توسط کارخانجات تولید مواد شیمیایی ایجاد شده بوده و عوارض جانبی داروهای شیمیایی که بعضا پس از چند نسل ظاهر می شوند، به فکر استفاده از مواد طبیعی فناوریهای غیر مخرب افتادند. به طوریکه در کشورهای صنعتی مصرف داروهای گیاهی از مرز ٧ درصد گذشت.
با توجه به کاربرد داروهای گیاهی، پژوهشکده صنایع شیمیایی سازمان پژوهشهای علمی و صنعتی ایران نیز تحقیق هایی را در این زمینه به اجرا در آورده است، مقاله حاضر در مورد گیاه بابونه است.






بابونه یکی از مهمترین داروهای شناخته شده توسط انسان و یکی از پر مصرف ترین گیاهان دارویی در اروپا، خاورمیانه، آمریکای شمالی، استرالیا و کشورهای آفریقایی است که عمدتا به منظور استفاده از اسانس آبی رنگ آن کشت می شود و با توجه به کاربرد روز افزون آن در صنایع دار و سازی، آرایشی و بهداشتی، عطر سازی و تهیه چاشنی های غذائی از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است.

بر این اساس در چند دهه اخیر در مناطق مختلف جهان به ویژه در کشورهای اروپایی تحقیقات زیادی پیرامون جنبه های به زراعی و به نژادی این گیاه انجام گرفته و همه ساله شاهد انواع محصولات تولیدی از این گیاه هستیم.

 کشت این گیاه در مقیاس وسیع از ٢٠ سال پیش، در کشور آلماه غربی آغاز شد و در حال حاضر، مصرف سالانه بابونه در جهان شامل بابونه آلمانی و رومی پیش از ۴ هزار تن گل خشک است که عمدتا توسط کشورهای مجارستان، روسیه، آرژانتین، آلمان، چک اسلواکی، فنلاند، مصر اخیرا هند تأمین می شود. بابونه در مناطق مختلف کشورمان، ایران نیز به صورت خودرو رشد کرده و در چند استان در سطحی محدود کشت می شود. 
گیاه دارویی بابونه در آغاز در اروپا از دو نوع:

 بابونه رومیChamamelumMatricaria و بابونه آلمانی Antemis nobilis با نام قدیمی nobile l. کشت گردید. گلهای خشک شده بابونه در روم، یونان و مصر باستان به عنوان یک داروی گیاهی مؤثر شناخته شده بود. 
دیوسکورید در قرن اول میلادی دم کرده سه گونه گیاهی را توأما به عنوان مدر، فاعده آور و صفرا بکار برد که بابونه یکی از آنها بوده است. جالینوس حکیم آن را برای رفع درد، احساس گرفتگی و رفع تب مخصوصا تب های صفرادی بکار برده ا ست. در قرون وسطی بابونه از ارزش درمانی بالایی برخوردار شد که تا به امروز ادامه دار د. به جهت اهمیت زیاد به ستاره گیاهان دارویی معروف می باشد.

گیاه شناسی





بابونه با نام علمی Matricaria chamomilla از خانواده کاسنی می باشد.

ارتفاع بوته بین ۴۰ تا ۸۰ سانتی متر، ریشه ها مخروطی و سطحی و برگ ها کشیده هستند. گل ها در بابونه در انتهای ساقه قرار گرفته،

گلچه ها نیز به دو بخش تقسیم می شوند:

 الف- گلچه های زبانه ای: که سفیدرنگ هستند و تعدادشان به ۱۲ تا ۱۸ عدد می رسد و از نظر جنسی ماده اند و پس از شکفتن، گل به سمت پایین خم می شود و گل به شکل چتر باز یا نیمه باز قرار می گیرد. 
 ب- گلچه های لوله ای: این گلچه ها زرد هستند و از نظر جنسی نر و ماده می باشد. این گل ها پس از باز شدن شکل استوانه ای به خود می گیرند. 
دانه بابونه زرد تیره تا خاکستری و ۱ تا ۵/۱ میلیمتر طول دارد، وزن هزار دانه آن بین ۰۶/۰ تا ۰۳/۰ گرم می باشد.






 بابونه به سرما نسبتا مقاوم است، اما اگر سرما در مرحله گل دهی بروز کند، سبب کاهش عملکرد می شود. صفر فیزیولوژیکی بابونه، ۶ تا ۷ درجه سانتی گراد استو بذر این گیاه برای جوانه زنی به نور احتیاج دارد. در دوره رشد هم این گیاه به نور نیاز مبرم دارد و تامین نور مورد نیاز، سبب افزایش عملکرد و افزایش میزان اسانس می شود. 

 خاک های رسی- شنی و لومی، خاک های مناسبی برای بابونه هستند. Ph مناسب هم در حدود ۶ الی ۸ می باشد. این گیاه تا حدی مقاوم به شوری است ولی بروز شوری سبب کوچک شدن گل ها می شود. 
در طی دوران رشد هم سه مرحله حساس به آب وجود دارد که برای داشتن محصول مناسب و با کیفیت، باید به این مراحل بسیار توجه کرد:

۱- جوانه زنی
۲- ساقه رفتن
۳- گل دهی









خاستگاه و پراکنش

 بابونه از گیاهان بومی منطقه مدیترانه بوده ولی منشأ آن را در آسیای صغیر گزارش کرده اند. این گیاه امروزه پراکندگی وسیعی در اروپا، آسیای غربی، آفریقای شمالی، آمریکای شمالی و جنوبی و استرالیا پیدا کرده است. 
 در ایران نیز گونه های مختلف جنس ماتریکاریا در نقاط مختلف کشور رشد می کنند ولی جنس و گونه ماتریکاریا کامومیل، در منطقه غرب لرستان بین خرم آباد و درود، شمال غربی اندیمشک، در خوزستان، صالح آباد، هفت گل، شوشتر، شیراز، ایرانشهر و اطراف تهران یافت می شود. تولید زراعی این محصول نیز در کشور عمدتا در استان های اصفهان، کهکیلویه و بویر احمد، گلستان و همدان انجام می گیرد. 
گونه های مختلف ماتریکاریا و پراکندگی آنها در ایران

 این گیاه در رودبار، خرمشهر، مرزهای جنوبی، بوشهر، کونک بین دزفول و شوشتر و در ارتفاعات ۴٠٠ متری قصر شیرین یافت می شود. در بلوچستان و در دره حری رود، به طور خودرو رشد کرده و به نام های محلی پین فولی و پیون فولی شناخته می شودکه پراکنش آن ذکر شده است. در تهران، تبریز، بین قم و اراک، بین خوی و تبریز، مناطق شور رضائیه و بین اهواز و شوشتر می روید. در کرمان، در ارتفاعات البرز، اراک و اشتران کوه، رضائیه و تبریز رشد می کند. در آذربایجان، چهار محال و بختیاری و کوه شری یافت می شود. در مزارع بین کرمانشاه و بیستون و کردستان می روید . بیشتر در کردستان مشاهده می شود. 
اهمیت اقتصادی







 با توجه به ارزش دارویی و اهمیت این گیاه در سلامت جامعه و همچنین ارزش اقتصادی تولید آن، قیمت هر کیلوگرم گل خشک بابونه در بازار داخلی حدود ٣٠ هزار ریال و در بازارهای خارجی ٢٠ مارک آلمان است. (به نظر می رسد تلاش در جهت توسعه کشت و افزایش کیفیت بابونه در کشور مناسب باشد، چرا که در این صورت امکان صادرات آن و ارز آوری نیز وجود خواهد داشت). 

تفاوتهای بابونه آلمانی و بابونه رومی

 این گیاه همچنین به نامهای Matricaria Chamomil بابونه آلمانی با نام علمی و بابونه اروپایی، بابونه مجاری و بابونه وحشی نیز معروف Matricaria ecutita است گیاهی علفی، سالانه با ساقه افراشته و منشعب که برگهای بسیار منقسم داشته و گلها در رأس ساقه ها و شاخه ها قرار دارد. گلهای میانی نهیج لوله ای و زرد رنگ و گلهای کناری زبانه ای و سفید رنگ است. دوران گل دهی اردیبهشت اواخر خرداد و زمان برداشت اردیبهشت – خرداد است. 
Antemis و با نام قدیمی Chamaemalum nobile. بابونه رومی با نام علمی nobilisl معروف است.

 گیاهی علفی و دپه یا با ساقه ای قرنده و منشعب است که دارای برگهای متناوب با بریدگی های عمیق است. در قسمت انتهای ساقه ها گلهای پایه دار لوله ای قرار دارند، ولی انواع اصلاح شده آن دارای گله ایی است که فقط پایه دار هستند. دوران گل دهی تیر ماه – مرداد ماه و زمان برداشت تیر ماه – اواخر خرداد است. 
 ترکیبات شیمیایی موجود در بابونه به سختی با ژنوتیپ گیاه ارتباط دارد و بابونه رومی و آلمانی اغلب با یکدیگر و دیگر گیاهان این جنس اشتباه می شوند. این اشتباه خصوصا زمانی بیشتر اتفاق می افتد که از منابع قدیمی استفاده شود. 
نیازهای اکولوژیکی

 بابونه از گیاهان مناطق معتدله و دارای نیازهای حرارتی متوسطی است. جوانه زنی در دمای ۶ تا ٧ درجه سانتی گراد آغاز می گردد ولی دمای اپتیم برای جوانه زنی ٢٠ تا ۲۵ درجه سانتی گراد مناسب است. در طول رشد میانگین ١٩ تا ٢٠ درجه مطلوب می باشد. 
   تولید حداکثر اسانس و کامازولن در گیاه دمای ٢۵ درجه سانتی گراد در روز و ١۵ درجه سانتی گراد در شب لازم است. به طور کلی دما یکی از عوامل اکولوژیکی مؤثر بر خصوصیات فیزیولوژیکی و بیو شیمیایی گیاهان است. نتایج مطالعات نشان می دهد که افزایش دما مقدار ماده تر، وزن تک گل و تعداد روزها از مرحله جوانه زنی تا مرحله باز شدن کامل گل را کاهش می دهد. مقدار اپی ژنین و اسانس با افزایش دما افزایش می یابد. بابونه در مرحله زرت به سرمای زمستانه حساس نیست ولی سرمای بهاره در مرحله ضخیم شدن ساقه به آن آسیب می رساند و رشد آن را متوقف کرده و تشکیل گل را کاهش می دهد.  
این گیاه به نور زیادی نیاز دارد و حتی در مرحله سبز شدن بذر نیازمند نور می باشد .نیاز نوری گیاه در طی دوره تشکیل جوانه های گل به حداکثر می رسد. اگر مقدار نور کافی نباشد، مقدار پروکامازدلن کاهش خواهد یافت. نتایج تحقیقات نشان می دهد که همبستگی مثبتی بین طول دوره روشنایی و میزان اسانس در بابونه وجود دارد و افزایش طول روشنایی از ١۴ ساعت به ١٨ ساعت باعث افزایش میزان اسانس و کامازولن و بیسابولول می گردد.

همچنین بررسی ها نشان داده است که کاهش نور در طول دوره رشد سبب کاهش تعداد گل، اندازه گلها و همچنین میزان اسانس و کامازولن می شود.


 این گیاه تحمل شرایط خشک را دارد ولی برای جوانه زنی و رشد ساقه به مقدار زیادی آب احتیاج دارد. آبیاری در مرحله پنجه زنی عملکرد گل را به مقدار قابل توجهی افزایش می دهد اگرچه بابونه یک گیاه زمستان گذران است ولی اثرات سرما برای گل دهی ضرورت ندارد و حتی اگر بابونه در بهار کشت شود گل خواهد داد ولی عملکرد گل آن کمتر از کشت های پاییزه خواهد بود، در حالی که میزان اسانس و کامازولن در گلها در کشت بهاره بیشتر می باشد.  
 بذور انبار شده پس از دو تا سه سال قابلیت جوانه زنی را از دست می دهند. بذوری که در خاک و در حالت خواب قرار دارند برای پیش از ١٠ تا ١۵ سال کوه نامیه خود را حفظ می نمایند. (بذور نسبتا سریع، طی ۶ تا ٨ روز جوانه می زنند). رشد اولیه کند است و زرت کوچک در نیمه اول رویش تشکیل می شوند. آنها در بهار به زودی شروع به رشد نموده و انشعابات زیادی تولید کرده و سپس گلها ظاهر می شوند .شروع گل دهی بستگی به رقم و شرایط اقلیمی محل رویش دارد. طول دوره گل دهی١٠روز است. زودرس ترین نوع از نظر گل دهی، بابونه وحشی و در خاکهای شوراز اواخر آوریل تا می. ارقام تحت کاشت تولید گلهای دیررس تر در اوایل ماه می می نمایند. در خاکهای ماسه ای و سبک گل دهی زودتر اتفاق می افتد در حالی که در خاکهای سنگین ۵ تا ٨ روز دیرتر اتفاق می افتد. 

اگر گل ها قطع شوند گیاه دوباره تولید گل می نماید البته به میزان کمتر. میوه با توجه به میزان گل دهی به تدریج می رسد. نهنج در طول رسیدن مخروطی می گردد و گلهای واجد دمگل نزدیک به ساقه فشرده می شوند. رسیدن میوه از قسمت ته نهنج شروع می شود و میوه ها پس از رسیدن ریزش می نمایند.

بابونه به شوری مقاوم است ولی نمی تواند به عنوان یک گیاه نمک دوست تلقی شود زیرا در غیاب نمک های سدیم به خوبی رشد می کند. بابونه نمک را در سلول های ریشه خود به میزان ١٠ میلی گرم بر گرم ذخیره کند و به همین دلیل بابونه در شرایطی که سایر گیاهان به سبب کم آبی از بین می روند، در وضعیت مطلوبی به سر می برند. البته لازم به ذکر است که شوری باعث کاهش عملکرد گل خواهد شد.

 بابونه در هر خاکی می روید ولی خاکهای سبک شنی همراه با مقادیر فراوان ترکیبات ۴ تا ٨ خاک برای بابونه بین ٨ PH . آهکی، بستر مناسبی برای کاشت این گیاه است مناسب است. اگر چه تحقیقات نشان می دهد که امکان کاشت در خاکهای قلیایی با ٩ نیز وجود دارد. 





کاشت

 بابونه می تواند به صورت یک باره کشت گردد در رویشگاههای طبیعی در مراتع شور بابونه به شکل خودرو سبز شده و در همان محل گل می دهد . محققین شوروی سابق و چکسلواکی سابق و آلمان کشت بابونه را طی چند سال در دهه ١٩۵٠ مطالعه نمودند. به عقیده آنان بابونه آلمانی می تواند برای دو تا سه سال از طریق ریزش بذر در یک محل کشت شود اما علف های هرز به آن اجازه رشد نمی دهند.
طبق تجربیات اخیر در مجارستان بابونه می تواند برای چهار تا پنج سال و یا حتی بیشتر، به کمک تکنیک های صحیح زراعی در یک زمین زراعی کشت گردد. هنگامی که یک گیاه هرز به علف کش ها مقاوم گردید زمین کاشت بایستی عوض شود. یک مزیت دیگر نیز برای کشت بابونه آلمانی وجود دارد. 
یعنی بابونه آلمانی به صورت گیاه هرز دیگر گیاهان ظاهر نخواهد شد و بذور ریزش کرده برای سالها سبب ادامه ظهور بابونه آلمانی می گردند. یکی از شرایط لازم جهت تولید بابونه مرغوب آماده کردن بستر کاشت مناسب است. در تولید یکساله بقایای گیاهی باید به وسیله دیسک به خاک برگردانده شود.

 کشت بابونه به دو طریق مستقیم و غیر مستقیم خزانه کاری صورت می گیرد. کاشت مستقیم به دلیل مشکل علف هرز چندان توصیه نمی شود. 


روش خزانه کاری

 قطعه زمینی را به صورت گلخانه ای احداث می کنند. به خاک مقداری کود آلی پوسیده، مقداری ماسه و همچنین کود شیمیایی فسفات آمونیوم اضافه می کنیم. بذر را به طور سطحی در بستر آماده شده گلخانه می پاشیم و یک لایه نازک ماسه یا ١ میلی متر شود. 
 از خاک برگ روی آن می ریزیم به طوری که عمق کاشت بذرها از لحاظ مقدار بذر مورد نیاز، ۵٠٠ تا ٨٠٠ گرم بذر تمیز با درصد جوانه زنی بالا برای نشای یک هکتار زمین اصلی کافی است. هر ٣ گرم بذر را در یک متر مربع زمین آماده شده می پاشیم. 
 در کشت های پاییزه، در شهرهایی مانند اصفهان معمولا اولین گل ها در اواخر فروردین (پس از ۲۰ فروردین) مشاهده می شود و حداکثر میزان گل دهی، ۲۰ روز بعد از این تاریخ مشاهده می شود. برداشت هم باید زمانی انجام بگیرد که ۸۰ تا ۸۵ درصد مزرعه به گل رفته باشد. برداشت در این هنگام، به صرفه ترین زمان است. 
خواص دارویی و درمانی

۱- معالجه نفخ شکم، ورم های پوستی و دل درد
۲- دم کرده بابونه، به عنوان اشتها آور و هضم کننده غذا
۳- تهیه مواد آرایشی و بهداشتی (مانند شامپو)
۴- عصاره و اسانس ضد میکروبی


ماشین آلات این گیاه



برداشت گل ها از ۵ سانتی متری ساقه برای مصارف دارویی می باشد.




خشک کن های بزرگ صنعتی









منابع و عکس ها

  آزادبخت، محمد – رده بندی گیاهان داروئی – انتشارات تیمورزاده، ۱۳۷۸٫
۲- امیدبیگی، رضا – رهیافتهای تولید و فرآوری گیاهان دارویی – (جلد ۱و ۲ و ۳)، به‎نشر، ۱۳۸۰٫
۳- جعفرنیا، ساسان و همکاران – پرورش گیاهان دارویی و معطر – انتشارات سخن گستر، ۱۳۸۸٫
۴- حاجی آخوندی، عباس و بلیغ، ناصر – راهنمای کاربردی گیاهان داروئی، انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی، ۱۳۸۱٫
۵- زرگری، علی – گیاهان دارویی (مجموعه ۵ جلد) – انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۷۲٫
۶- صمصام شریعتی، هادی – پرورش و تکثیر گیاهان دارویی – انتشارات مانی، ۱۳۸۲٫
۷- یزدانی، داراب – کاشت، داشت و برداشت گیاهان دارویی – پژوهشکده گیاهان دارویی جهاد دانشگاهی، ۱۳۸۳ 
8- ویکیدا- سایت علمی دانشجویان- عطر انتظار- مرکز انجمن های تخصصی

تکمیلی-1

بابونه اروپایی

 بابونه اروپایی در طول قرنهای متمادی در طب سنتی و عامیانه اروپا برای درمان سردرد، ورم مفصل و تب مورد استفاده قرار گرفته است. واژهٔ بابونه اروپایی از اصطلاح لایتن "فبری فیویج" به معنای "تب بر" اخذ شده است. 
 این گیاه از دیرباز در درمان گزیدگی حشرات، قاعدگی نامنظم. دردهای معده و دندان درد می رفته است. هر چند كه كارشناسان گیاهان دارویی امروزی معمولاً برای مقابله با حالات فوق از این گیاه استفاده نمی كنند. این عده امروزه از بابونه اروپایی برای معالجه میگرن، شروع اولیه آرتریت، بیماریهای روماتیسمی و سایر ناراحتیها استفاده می كنند. 
● معرفی گیاه

بابونه اروپایی اصالتاً بومی جنوبی شرقی اروپا است. امروزه این گیاه در كل اروپا، آمریكای شمالی و استرالیا نیز یافت میشود. این نوع گیاه كوتاه قد و بادوام است و بین ماههای جولای و اكتبر رشد و نمو می كند. در گذشته این گیاه در تمامی دیواره هی باغهای انگلیس و آلمان یافت میشد. مردم نیز به كشت و پرورش آن در اطراف منازلشان می پرداختند چون عقیده داشتند این گیاه جو زمین را تصفیه و بیماری را خنثی می كند.

گلهای ریز و مروارید گونه زردرنگ این گیاه نشان می دهد كه از تیرهٔ "آفتابگردان" است. این گیاه كمی به بابونه شباهت دارد لیكن بین این دو تفاوتهایی نیز هست. برگهای زرد مایل به سبز حالت حالت تناوب دارند و با موهای كوتاه به سمت پائین رشد می كنند. برگها در واقع مهمترین بخش این گیاه را در طب گیاهی تشكیل می دهند. بابونه اروپایی یك گیاه معطر با رایحهٔ قوی و تند است.

● تركیبات گیاه

فرآورده های حاصل از این گیاه معمولاً از برگهای آن تهیه می شوند. گاهی اوقات اینگونه فرآورده ها را از قسمتهای بالایی گیاه (یعنی كلیه قسمتهایی كه در بالاتر از سطح زمین رشد می كنند) تهیه می كنند. خاصیت ضد میگرنی این گیاه به عنصر فعالی به نام "پارتنولید" مربوط می گردد.

این عنصر روی عضله صاف دیواره شریانهای خونی در مغز اثر می گذارد تا فعالیت عوامل تنگی رگ نظیر سروتونین، پروستاگلاندین و نوراپی نفرین را متوقف كند. عوامل تنگی رگ سبب باریك شدن رگهای خونی و در زمرهٔ یكی از عوامل اصلی انواع میگرن محسوب میشود.

● اشكال موجود

 انواع كپسول این گیاه از برگهای خشك آن تهیه میشود. همواره در جستجوی فرآورده های استاندارد این گیاه، حاوی حداقل دو درصد پارتنولید، باشید. اگر فرآوردهٔ مورد استفاده استاندارد نباشد، نمی توانید مطمئن باشید كه آنچه مصرف می كنید حاوی پارتنولید كافی است و بدون وجود این عنصر، فواید درمانی كافی از مصرف این گیاه نصیب شما نخواهد شد. خواندن عنوان و مشخصات فرآورده های بابونه اروپایی حائز اهمیت است چرا كه میزان پارتنولید موجود، بسته به محل رشد و نمو این گیاه متغیر است. بابونه اروپایی پاره ای از مناطق جهان، یا پارتنولید كمی دارند یا فاقد آن هستند. 
می توانید برگهای این گیاه را كه خودتان كشت كرده اید یا گونه ای از آن را كه از بازار تهیه می كنید، برای مصارف درمانی بجوید. با این وجود، در خوردن برگهای این گیاه محتاط باشدی. حدود ۱۰ درصد افرادی كه برگهای این گیاه را می جوند به زخم های دهان، از دست رفتن مزه ها یا تورم لبها، زبان و دهان مبتلا می شوند

● نحوه مصرف

 امروزه تقریباً ۱۰ درصد آمریكاییها از انواع میگرن رنج می برند. بابونه اروپائی می تواند در نجات بسیاری از انسانها از این عارضه مؤثر واقع شود. این گیاه دارویی می تواند برای درمان انواع میگرنهای در حال پیشرفت و همچنین در پیشگیری از آنها مورد استفاده قرار گیرد.


گیاه مزبور در درمان آن دسته از افراد مبتلا به میگرن كه معالجات دیگر برایشان مؤثر واقع نشده است، مفید است. (این امر شامل تجویز داروها و معالجات پیشگیری از ابتلا به درد میشود). بابونه اروپایی اگر مطابق با دستورالعملهای پزشك معالج مصرف شود، داروی بی خطری است. 
 در دهه ۱۹۸۰، متخصصان اروپایی پی بردند ۷۰% از مبتلایان به میگرن كه روزانه دو تا سه عدد برگ بابونه اروپایی مصرف می كنند از سردرد رهایی پیدا می كنند. دانشمندان انگیسی چنان از این ضریب بالای موفقیت شگفت زده بودند كه درصدد برآمدند دامنه این تحقیقات را گسترش دهند. 
آنها دریافتند كه بابوبه اروپایی در كاهش شدت میگرن به مراتب مؤثرتر از مسكنها است. این گیاه همچنین علایم ناراحتیهایی نظیر تهوع، استفراغ ناشی از میگرن را از بین می برد. در سال ۱۹۹۷، بابوبه اروپایی در فروشگاههای مواد غذایی بهداشتی آمریكا در میان پر فروشترین گیاهان دارویی ایالات متحده در ردیف نوزدهم قرار گرفت.

متخصصان علم پزشكی مطمئن نیستند كه آیا این گیاه در كاهش تورم و مفاصل آرتریت نیز مؤثر است یا نه. اسناد و مدارك در این زمینه متناقض است اما برخی از افراد كه مبتلا به ورم مفصل بوده اند ادعا می كنند گیاه مزبور در كاهش درد و مفاصل سفت آنها مؤثر بوده است.

● میزان مصرفی پیشنهادی

 ▪ برای درمان و پیشگیری از میگرن عصارهٔ استاندارد شده بابونه اروپایی را روزانه ۲ بار (حاوی حداقل ۲۵۰mcg پارتنولید) مصرف كنید.

▪ برای درمان حمله شدید میگرن روزانه ۱ تا ۲ گرم پارتنولید مصرف كنید. برای درمان سایر حالات، روزی دو بار به میزان ۱ تا ۲ میلی لیتر عصاره مایع ۱:۱ یا ۲ تا ۴ میلی لیتر تنتور ۱:۵ (محلولی كه از این گیاه و الكل یا از گیاه مزبور، الكل و آب تهیه میشود) میل كنید. 
● نكات احتیاطی

بابونه اروپایی در درمان ناراحتی میگرن آن دسته از بیمارانی كه نسبت به معالجات عادی و رایج پاسخ مثبت نداده اند مؤثر واقع میشود. گاهی اوقات از عوارض جانبی این داروی گیاهی نظیر دردشكم، سوء هاضمه، نفخ، اسهال، تهوع، استفراغ و عصبیت رنج می برند. چون بابونه اروپایی می تواند چرخه و سیكل عادت ماهانه را به هم زند، لذا زنان در طول دوره قاعدگی باید با احتیاط آن را مصرفكنند. زنان باردا، شیرد وهمچنین كودكان زیر ۲ سال باید از مصرف آن پرهیز كنند.

● تداخل های احتمالی

 از مصرف توأم آسپرین، وارفارین یا هر نوع داروی رقیق كننده خون (آنتی ترومبوتیك) بپرهیزید. اگر هر كدام از این داروها را مصرف می كنید، بهتر است قبل از شروع مصرف بابونه اروپایی با پزشك معالج خود مشورت كنید.


موسسه اطلاع‌رسانی طعام اسرار - سایت ویستا


[COLOR=#7030a0]گیاه بابونه اروپایی جزء گیاهان پر خطر نیست اما سعی کنید با تجویز پزشک استفاده نمایید(رونین)
استفاده بدون دلیل دارای عواقب میباشد(رونین)

سید میثم ک
دانشجوی دکترای تخصصی
عضو افتخاری مرکز تحقیقات   

خواص دارویی در یک نگاه


● خواص دارو ئی:

  ) بابونه از نظر طب قدیم ایران گرم و خشک است و از تقویت کننده های تلخ به حساب می آید. جالینوس حکیم آن را برای درمان تب و لرزهای نوبه ای به کار می برد.

۲) بابونه اعصاب را تقویت می کند.

۳) بابونه مقوی مغز است.

۴) بابونه ترشح شیر مادران شیرده را افزایش می دهد.

۵) استفاده از بابونه سنگ مثانه را خرد و دفع می کند.

۶) برای درمان چشم درد ، بابونه را در سرکه ریخته و بخور دهید.

۷) برای تسکین دردهای عضلانی چای بابونه بنوشید.

۸) جویدن بابونه برای التیام زخم ها مفید است.

۹) بابونه تب بر و تسکین دهنده درد است.

۱۰) برای تسکین درد هنگام دندان در آوردن نوزادان به آنها چای بابونه بدهید.

۱۱) بابونه درمان کننده بی اشتهایی است.

۱۲) چای بابونه درمان کننده کم خونی است.

۱۳) بابونه برای رفع زردی مفید است.

۱۴) از بابونه برای دفع کرم روده و معده استفاده می شود.

۱۵) برای تسکین دردهای عضلانی چای بابونه بنوشید.

۱۶) برای رفع بی خوابی و داشتن یک خواب آرام و راحت ، کافی است که ده دقیقه قبل از اینکه به رختخواب بروید یک فنجان چای بابونه بنوشید.

۱۷) بابونه برای ورم روده موثر است.

۱۸) حمام بابونه اثر نیرودهنده دارد. برای این منظور چند قطره اسانس بابونه را در وان حمام ریخته مدت یک ربع ساعت در آن دراز بکشید.
۱۹) برای تسکین درد چند قطره اسانس بابونه را با یک قاشق روغن بادام مخلوط کرده و روی محل های دردناک بمالید تا درد را تخفیف دهد.

۲۰) اسانس بابونه با مخلوطی ازروغن بادام برای ناراحتی های پوستی نظیر اگزما ، کهیر و خارش مفید است.

۲۱) با چای بابونه اگر موهای بلوند را بشوئید ، آنها را روشن تر و شفاف تر می کند.

۲۲) برای رفع گوش درد و سنگینی گوش ، یک قطره روغن بابونه را در گوش بچکانید.

۲۳) بابونه درمان کننده سردرد و میگرن است.

۲۴) اسانس بابونه برای مسمومیت های غذایی مفید است.

۲۵) روغن بابونه را برای از بین بردن کمردرد ، درد مفاصل و نقرس روی محل درد بمالید.

  پاتوق
مرکز انجمن های تخصصی
   

سلام دوستان عزیز

همونطور که میدونید ارسال چنین مقاله ای از من بر نمیاد

میثم عزیز(رونین) به علت بروز برخی مشکلات نتونستند که ادامه این مقاله رو خودشون ارسال کنند و ما رو قابل دونستند و به ما این افتخار رو دادن تا از طرف ایشون ادامه ی مقاله را در تاپیک قرار بدیم.
[HR]

تکميلي دوم


بابونه Chamomile

نام علمي Chamaemelum nobile

كليات گياه شناسي

بابونه گياهي است دائمي و كوچك بارتفاع تقريبا 30 سانتيمتر داراي بوئي معطر كه در چمنزارها و اراضي شني مي رويد . ساقه آن برنگ سبز مايل به سفيد ، برگهاي آن كوچك متناوب و داراي بريدگيهاي باريك و نامنظم و پوشيده از كرك است . گلهاي آن مجتمع در يك طبق كه بطور منفدر در انتهاي ساقه گل دهنده در تابستان ظاهر مي شود . در هر طبق گلهاي سفيد در اطراف و گلهاي زرد در قسمت وسط قرار دارند .

تركيبات شيميايي:

گلهاي بابونه داراي اسانس روغني آنته مين ( Anthemine) تانن ، فيتوسترول و همچنين ماده اي تلخ بنام اسيد آنته ميك Anthemique Acid مي باشد .

خواص داروئي:

بابونه از نظر طب قديم ايران گرم و خشك است و از تقويت كننده هاي تلخ بحساب مي آيد .

جالينوس حكيم آنرا براي درمان تب و لرزهاي نوبه اي بكار مي برد .

1) يكي از مهمترين خواص بابونه درمان زخم معده و ورم معده است و اين گياه بآساني اين مرض را درمان مي كند و آنهائيكه سالهاست با اين مرض دست بگريبان هستند و از قرص هاي مختلف گران قيمت نظير لوزاک و زانتاک و غيره استفاده مي كنند مي توانند با استفاده از بابونه خرج داروي خود را پس انداز كنند و همچنين سلامتي خود را بازيابند .

براي درمان زخم معده يك ليوان چاي غليظ بابونه درست كنيد (4 قاشق چايخوري بابونه در يك ليوان آبجوش و يا چهار تا چاي كيسه اي بابونه در يك قاشق ليوان آب جوش ) و صبح ناشتا هستيد اين ليوان چاي را بنوشيد و سپس در رختخواب به پشت دراز بكشيد و بعد از چهار دقيقه بخوابيد و البته بعد از يكربع ساعت مي توانيد صبحانه خود را ميل كنيد . اين عمل را بمدت دو هفته ادامه دهيد تا زخم و ورم معده بكلي شفا يابد.

2) بابونه اعصاب و قواي جنسي را تقويت ميكند .

3) بابونه مقوي مغز است .

4)بابونه ادرار آور و قاعده آور است .

5)اين گياه ترشح شير را در مادران شير ده افزايش مي دهد .

6)درمان كننده سردرد و ميگرن است .

7)استفاده از بابونه سنگ مثانه را خرد و دفع مي كند .

8)اگر كسي قطره قطره ادرار مي كند به او چاي بابونه دهيد تا درمان شود .

9)بابونه درمان كننده كمي ترشحات عادت ماهيانه است .

10)براي درمان چشم درد ، بابونه را در سركه ريخته و بخور دهيد .

11)براي تسكين دردهاي عضلاني چاي بابونه بنوشيد .

12)جويدن بابونه براي التيام زخم هاي درمان مفيد است .

13)خوردن 5 گرم ريشه بابونه با سركه رقيق محرك نيروي جنسي است ( ريشه بابونه گرم تر و خشك تر از گل بابونه است )

14)بابونه تب بر و تسكين دهنده درد است .

15)بابونه تقويت كننده معده است .

16)براي تسكين درد در هنگام دندان درآوردن بچه ها ، بآنها چاي بابونه بدهيد .

17)براي رفع بيخوابي و داشتن يك خواب آرام و راحت ، كافي است ده دقيقه قبل از اينكه به رختخواب برويد يك فنجان چاي بابونه بنوشيد .

18)بابونه درمان كننده بي اشتهايي است .

19)بابونه براي رفع ورم روده موثر است .

20)چاي بابونه درمان كننده كم خوني است .

21)از بابونه براي رفع كرم معده و روده استفاده كنيد .

22)بابونه تسكين دهنده دردهاي عادت ماهيانه است .

23)بابونه براي رفع زردي مفيد است .

24)حمام بابونه اثر نيرو دهنده درد . براي اين منظور چند قطره اسانس بابونه را در وان حمام ريخته مدت يكربع ساعت در آن دراز بكشيد .

25)براي تسكين درد ، چند قطره اسانس بابونه را با يك قاشق روغن بادام مخلوطكرده و روي محل هاي دردناك بماليد درد را تخفيف مي دهد .

26)اسانس بابونه مخلوط با روغن بادام براي رفع ناراحتي هاي پوستي نظير اگزما ، كهير و خارش مفيد است .

27)براي رفع گوش درد و سنگيني گوش ، يك قطره روغن بابونه را در گوش بچكانيد .

28)اسانس بابونه چون اثر قي آور درد در مورد مسموميت هاي غذايي مصرف مي شود .

29)روغن بابونه را براي از بين بردن كمردرد ، درد مفاصل و نقرس روي محل درد بماليد .

30)با چاي بابونه اگر موهاي بلوند را بشوئيد آنها را روشن تر و شفاف تر مي كند .

31)آنهائيكه يائسه شده اند بهتر است همه روزه چاي بابونه بنوشند زيرا اختلالات يائسگي را برطرف مي كند .

32)بابونه ضد آلرژي است .

طرز استفاده:

اسانس بابونه : حدود 0/8 تا 1 درصد اسانس در اين گياه وجود دارد كه بوسيله تقطير با بخار آب بدست مي آيد . رنگ اين اسانس آبي روشن است ولي در اثر كهنه شدن برنگ زرد مايل به قهوه اي در مي آيد . بوي اين اسانس بسيار قوي و طعم آن معطر و سوزانده است . اسانس بابونه در عطر سازي و براي معطر كردن غذاها بكار مي رود .

چاي بابونه با دم كرده بابونه : براي درست كردن چاي بابونه يك قاشق چايخوري گياه بابونه خشك را در يك فنجان آب جوش ريخته و بمدت 5 دقيقه بگذاريد دم بكشد .

روغن بابونه با روغن زيتون : گل خشك بابونه را با برابر وزنش روغن زيتون مخلوط كرده و روي آتش ملايم بگذاريدتا دم بكشد ( نبايد بجوشد ) و گاه گاه آنرا هم بزنيد . سپس آنرا از روي آتش برداريد و بگذاريد تا مدت 24 ساعت بحال خود بماند . سپس آنرا از صافي با فشار در كرده و در شيشه اي دربست نگهدري كنيد ( براي نفخ شكم و قولنج آنرا روي شكم بماليد )

روغن بابونه : براي تهيه روغن بابونه مقدري از گل خشك بابونه را با چهار برابر وزن آن روغن كنجد مخلوط كرده و سپس باندازه دو برابر گل بابونه بآن آب اضافه كنيد . آنرا روي چراغ گذاشته و بگذاريد بجوشد تا اينكه آب آن بكلي تبخير شود و فقط روغن باقي بماند البته بايد دقت كرد كه روغن نسوزد .

مضرات :

مضرات خاصي براي آن بيان نشده است .

ايران طب
درصورت کپي برداري به طور کامل نام مرکز انجمن تخصصي نيز بايد به عنوان منبع ذکر گردد.
 تذکر مهم تذکر مهم 

ذكر مورد استعمال داروهاي گياهي به هيچ عنوان به معناي تجويز يا تكذيب مورد درماني ذكر شده نمي باشد .(رونين)

استفاده بي مورد از هر گياه دارويي خطرناک ميباشد در واقع گياهان دارويي هم به مانند گياهان شيميايي در صورت استفاده بي مورد مضر بوده و حتي ميزان صدمه انها بسيار بيشتر ميباشد.(رونين)

 سيد ميثم ک   دانشجوي دکتراي تخصصي فيزيولوژي کشاورزي