مرکز انجمنهای تخصصی

 [External Link Removed for Guests] 
Rolls-Royce/Snecma Olympus 593 یک موتور جت همراه با پس سوز و از نوع Turbojet میباشد که بطور اختصاصی جهت توان بخشی به هواپیمای مسافربری و مافوق صوت Concorde طراحی و توسعه یافته است. این موتور در ابتدا به عنوان یک پروژه مشترک در بین کمپانی های Bristol Siddeley و Snecma شناخته میگردید که با اقتباس از موتورهای سری Olympus ساخت مشترک کمپانی های Bristol و Rolls-Royce Limited در حال تکمیل بود. هواپیماهای Concorde با استفاده از موتورهای Olympus در پروازهای تجاری, به عنوان اولین هواپیماهای مسافربری بهره گیرنده از موتورهای دارای تکنولوژیTurbojet Afterburning شناخته میگردیدند. این موتور بر روی هواپیماهای Concorde , توانایی دستیابی به سرعت 2 ماخ را دارا بود و مهندسان Rolls-Royce ادعا مینمودند که این موتور, به عنوان کارآمدترین موتور جت در دنیا میباشد.


 طراحی و توسعه:

پروژه Olympus 593 در سال 1964 و هم سو با موتورهای Olympus 320 مورد استفاده در هواپیمای BAC TSR-2 توسعه یافت. بنابراین کمپانی های Bristol Siddeley از انگلستان و Snecma Moteurs از فرانسه, دانسته های خود را بر روی این پروژه به اشتراک گذاشتند. البته در همان زمان 2 کمپانی SNECMA و Bristol درگیر پروژه مشترک و غیر مرتبط M45H (موتورهای دارای تکنولوژی Turbofan و مورد استفاده در هواپیماهای VFW-Fokker 614) نیر بودند. در سال 1966 کمپانی Rolls-Royce نیز به عنوان شریک بریتانایی, به Bristol Siddeley پیوست.

  [External Link Removed for Guests] 
در مرحله اولیه, بخشی از اهداف نمونه مفهومی (Concept) تعیین گردید اما با اینحال به اطلاعات بیشتری نیاز بود. از جمله اهداف اولیه این پروژه میتوان به موارد زیر اشاره داشت:

1- عامل بحرانی: مصرف سوخت بهینه
2- نسبت فشار معقول
3- وزن و اندازه استاندارد
4- درجه حرارت معقول در ورودی توربین ها

در ابتدا مهندسان مطالعات خود را بر روی 2 تکنولوژی Turbofan و Turbojet آغاز نمودند اما در انتها مشخص گردید, سطح مقطع متقابل در موتورهای Turbojet میتواند موجب افزایش ضریب بهره وری گردد. کشور روسیه که هم زمان با ساخت Tu-144 در حال رقابت با پروژه Concorde بود, در ابتدا از موتورهای Turbofan استفاده نمود اما به سرعت متوجه اشتباه خود گردید و در جهت افزایش کارایی, آنها را با نمونه های Turbojet تعویض نمود.

 [External Link Removed for Guests] 
توسعه بخش های اصلی و متعلقات موتورهای Olympus بر عهده Bristol Siddeley قرار داشت, در حالیکه کمپانی Snecma مسئول طراحی و توسعه سامانه ورودی های متغیر موتور, نازل های اگزوز و دریچه های رانش معکوس, پس سوز و سامانه کاهنده صدا بود. بریتانیا قصد داشت در توسعه موتورهای Olympus 593 نسبت به شریک فرانسوی خود, سهم بیشتری داشته باشد و به همین دلیل بخش اعظمی از قطعات سازه کلی موتور, توسط شریک بریتانیایی ساخته شد. نمونه Olympus 593B در ماه November سال 1965 راه اندازی گردید. نمونه B در واقع همان موتورهای 593B بود که با ابعاد کوچکتر جهت استفاده در پروژه Concorde برنامه ریزی شده بود. آزمون های انجام گرفته بر روی 593B اطلاعات بسیار زیادی را در اختبار طراحان قرار داد که در ساخت 593B مورد استفاده قرار گرفتند و همچنین طراحی نمونه B بسیار ارزانتر از نمونه D بود. در این حین کمپانی SNECMA نیز جهت آزمایش بر روی سامانه نازل ها, از موتورهای Olympus 301 با مقیاس کوچک بهره میبرد.

 [External Link Removed for Guests] 
در ماه June سال 1966 عملیات مونتاژ اولین نمونه از موتور Olympus 593 همراه با اگزوزهای متغیر و هندسی (Variable Geometry) به پایان رسید و این نمونه اولین آزمایشات خود را در فرودگاه Melun-Villaroche واقع در منطقه Île-de-France در حوالی پاریس به انجام رسانید. در کمپانی Bristol نیز اولین تست های پروازی با استفاده از بمب افکن استراتژیک و رعب آور RAF Vulcan به انجام رسید. با توجه به محدودیت های آیرودینامیکی Vulcan , این هواپیما تنها توان دستیابی به سرعت 0.98 ماخ (1200 کیلومتر در ساعت) را دارا بود. در طول این آزمایشات, موتورهای Olympus 593 توانستند به حداکثر کشش 157 کیلونیوتن (35.190 پوند) دست بابند که بیش از میزان مورد نیاز بود. در اوایل سال 1966 موتورهای Olympus 593 با استفاده از پس سوز توانستند به حداکثر توان 37.000 پوند دست یابند.

 [External Link Removed for Guests] 
در ماه April سال 1967 برای اولین بار موتورهای Olympus 593 در ارتفاع زیاد و در منطقه Saclay Île-de-France مورد آزمایش واقع گردیدند. در January سال 1967 بمب افکن Vulcan به عنوان هواپیمای آزمایشی, موفق به انجام 100 ساعت پرواز با استفاده از Olympus 593 گردید و سپس دریچه های متغیر اگزوز جهت تطابق با هواپیمای Concorde در همان فرودگاه Melun-Villaroche دچار تغییرات شد. در ساعت 15:40 دوم March سال 1969 نمونه اولی هواپیمای Concorde با شماره ثبت 001 و به حلبانی کاپیتان André Turcat موفق به انجام اولین Take Off با استفاده از پس سوز گردید. 4 عدد موتور Olympus 593 پس از طی 1.4 کیلومتر توانستند به سرعت 380 کیلومتر در ساعت دست بایند. بنابراین کاپیتان Turcat به عنوان اولین خلبان Concorde توانست آن را از زمین بلند نماید. مجموعا" 67 عدد از این نوع موتور تولید گردید.

 [External Link Removed for Guests] 

 شرح فنی:

اساسا" یک موتور جت ابتدا هوا را از قمست جلو مکش مینماید و سپس با استفاده از کمپرسورها, آن را فشرده مینماید و سپس این هوای فشرده شده با مقداری سوخت ترکیب میشود و نهایتا" این سوخت محترق میگردد و این احتراق تا حد بسیار زیادی موجب افزایش حجم سوخت میگردد و مجموع نیروی آزاد شده از بخش انتهایی و اگزوز خارج میگردد. حال در موتورهای Olympus این گاز بطور مستقیم از داخل پره های مسطح عبور مینماید و بدون حرکت چرخشی, از بخش نهایی محفظه احتراق خارج میگردد و سپس وارد لوله های پس سوز یا همان Afterburner میشود که در آنجا مجددا" مقداری سوخت از طریق انژکتورهای نصب شده بر روی دیواره حلقوی, به هوای داغ افزوده میگردد و سپس از بخش اگزوز خارج میشود. نتیجه این عمل موجب افزایش چشمگیر نیروی پیشرانش یا همان Thrust میشود, البته این موضع موجب افزایش مصرف سوخت نیز میگردد. از این سامانه تنها در هنگام برخاست و پیش از رسیدن به سرعت های 1 الی 1.7 ماخ استفاده میگردید, زیرا موتورهای Olympus در رده Supercruise ها قرار دارند و توانایی اصلی آنها در سرعت های بالا 1.7 ماخ میباشد.

  [External Link Removed for Guests] 

 سامانه ورودی:

هرچند این بخش در سایر موتورها, دارای اهمیت چندانی نمیباشد اما چنانچه دریچه های متغیر نصب شده بر روی Olympus 593 و مورد استفاده در Concorde دارای مقاومت کافی جهت مقابله با جریانات هوای سهمگین در سرعت های بالا و مخصوصا" هنگام شکستن دیوار صوت نبودند, میتوانیستیم شاهد لرزش های شدید و نهایتا" از بین رفتن موتور باشیم. یکی از مزایای دریچه های ورودی متغیر, در افزایش و کاهش سرعت هوای ورودی به موتور, در رده های سرعتی Subsonic (زیر صوت) و Supersonic (مافوق صوت) میباشد. به عنوان مثال در طول مدت زمان Take Off دریچه های ورودی تا آخرین حد باز میشوند و هوای ورودی با بیشترین حجم ممکن وارد موتور میگردد و پس از این مرحله و هنگام شکست دیوار صوتی و انجام پرواز مافوق صوت, دیچه های تا حد زیادی مسدود میگردند و اینگونه سرعت هوای ورودی افزایش میابد و از حجم آن کاسته میشود.
 
 [External Link Removed for Guests] 
هنگامیکه هوایپما در حال رسیدن به سرعت 0.7 ماخ میباشد, Flap کمکی و نصب شده بر روی دیواره داخلی موتور بسته میشود و هنگامیکه هواپیما به بیشینه سرعت 1.3 ماخ میرسد, Flap مذکور مقداری از هوای ورودی را جهت تامین فشار هوای داخل کابین و سامانه Pressurize مصرف مینماید. در سرعت 2 ماخ, دریچه به حالت نیمه باز در می آید و این موضوع به نوعی میتواند به عملکرد کمپرسورها نیز کمک نماید, زیرا در این حالت دما و فشار هوای ورودی نیز افزایش میابد. چنانچه هوا بیش از حد مورد نیاز وارد گردد, بخشی از آن از طریق درچه های نصب شده در قسمت تحتانی پوشش موتور (Nacelle) خارج میگردد و مابقی هوا نیز از مسیر کنارگذر موتور عبور مینماید و به گازهای خروجی اگزوز میپیوندد و اینگونه تا حدی از دمای موتور نیز کاسته میشود.

 [External Link Removed for Guests] 

 مرحله فشرده سازی (Compressor Section):

این موتور دارای 2 ماسوره ورودی میباشد که هریک از آنها دارای 7 مرحله (پره) فشرده سازی در بخش کمپرسور هستند. برخلاف سایر نمونه های هم رده, 4 پره نهایی کمپرسور از جنس آلیاژهای نیکل ساخته شده اند تا در دمای بالا و سرعت های مافوق صوت بتوانند پایداری بیشتری داشته باشند. در سایر موتورهای جت, تنها در تیغه های توربین از آلیاژهای نیکل استفاده میشود.
 
 
نازل های خروجی (Exhaust Nozzle):

نازل های متغیر و هندسی اگزوز, دارای قابلیت های متععدی میباشند و با توجه به وضعیت پرواز, میتوان آنها را تنظیم نمود. به عنوان مثال در طول فرود هواپیما و حرکت آن بر روی زمین, خلبان با مسدود نمودن کامل آنها میتواند موجب ایجاد حالت "رانش معکوس" یا همان Thrust Reverser گردد.

  [External Link Removed for Guests] 

 نمونه ها:

Olympus 593: نمونه اصلی و طراحی شده بر اساس نیازهای Concorde.
پیشرانش: 89 کیلونیوتن در حالت عادی و 136 کیلونیوتن با استفاده از پس سوز

Olympus 593-22R: موتور نصب شده بر روی نمونه اولیه هواپیما و دارای قدرت بیشتر نصبت به نمونه مورد نیاز (به دلیل تغییرات به وقوع پیوسته).
پیشرانش: 154 کیلونیوتن در حالت عادی و 165 کیلونیوتن با استفاده از پس سوز

Olympus 593-610-14-28: نمونه نهایی و نصب شده بر روی Concorde
پیشرانش: 142 کیلونیوتن در حالت عادی و 169 کیلونیوتن با استفاده از پس سوز

  [External Link Removed for Guests] 
========================
 مشخصات  (بر اساس نمونه Olympus 593 Mk 610): 

مشخصات عمومی:

نوع: Turbojet
طول: 4.39 متر
قطر: 1.21 متر
وزن خالص: 3175 کیلوگرم

اجزا:

کمپرسور: جریان محوری (Axial Flow), دارای 7 مرحله کم فشار و 7 مرحله کم فشار
توربین: یک مرحله پر فشار و یک مرحله کم فشار
نوع سوخت: جت A1

کارایی:

حداکثر نیروی پیشران: 169.2 کیلونیوتن با استفاده از پس سوز و 139.4 کیلونیوتن در حالت عادی
نسبت کلی تراکم: 15.5 به 1
مصرف سوخت: 1.195 پوند بر ساعت در حالت پیمایش عادی و 1.39 پوند بر ساعت در سطح دریا
نسبت توان به وزن: 5.4 به 1

  [External Link Removed for Guests] 

=========================

ترجمه, تالیف و تنظیم: CAPTAIN PILOT

منابع: [External Link Removed for Guests] و [External Link Removed for Guests] و نویسنده

  [HIGHLIGHT=#ffc000]  کپی برداری از این مطلب, تنها با ذکر نام CentralClubs به عنوان منبع و نویسنده مجاز میباشد.     

=========================

با تشکر از CAPTAIN PILOT, عزیز بابت این مقاله زیبا

طبق گفته [External Link Removed for Guests]هواپیما کنکورد به دلیل نقص فنی در موتور در سال 2000 باعث سقوطش شد کنار گذاشته شد...ممنون میشم بیشتر توضیح بدید

بهتره بگیم به دلیل نشت سوخت و آتشسوزی در موتورها .
یک شعی خارجی که روی باند پروازی بود زیر پرخهای کنکورد قرار میگیره و بنا به گفته ها موجب انفجار چرخها میشه
تکه های لاستیک و اون شعی با سرعت و انرژی زیادی به بال هواپیما برخورد میکنن و موجب آسیب دیدن سطح زیرین بال و مخزن درون بالا میشن که که نشت مقدار زیادی سوخت رو در پی داره چریان سوخت در اثر برخورد با گازهای داغ خروجی از موتور شعله ور میشه و آتش به مخزن و موتور سرایت میکنه و چون هواپیما در ارتفاع کمی بود(در حال تیک آف ) خلبان موفق به فرود نمیشه و روی هتلی نزدیکی فرودگاه سقوط میکنه .
نقص فنی موتور در کار نبوده ویکی پدیا هم زیاد منبع خوبی نیست .

[COLOR=#000000]دوست عزیز و بزرگوار, جناب  SHAHRAM [COLOR=#000000]گرامی  
درود بر شما
 
با سپاس و قدردانی فراوان از توضیحات جناب  [COLOR=#0070c0]ramin-am گرامی  

همانطور که اشاره فرمودید, در پی سانحه به وقوع پیوسته در 25 July سال 2000 میلادی, یک فروند هواپیمای Concorde متعلق به شرکت هواپیمایی Air France که قصد داشت فرودگاه   de Gaulle پاریس  را به مقصد   F. Kennedy نیویورک ترک نماید, در لحظه Take Off دچار سانحه گشت و نهایتا" در منطقه Gonesse سقوط نمود. در پی این سانحه غم انگیز, مجموع 109 سرنشین هواپیما و 4 عابر پیاده بر روی زمین جان خود را از دست دادند. اما اصلی ترین دلیل بازنشسته شدن هواپیماهای Concorde تنها در این مسئله نهفته نبود و همچنان نیز پس از گذشت 11 سال از این هواپیما به عنوان یک نمونه ایمن یاد میشود. از جمله عوامل تاثیر گذار بر روند بازنشست شدن Concorde ها میتوان به عواملی همچون: هزینه سنگین عملیاتی نگاه داشتن موتورهای Olympus 593 در کنار صدای رعب آور شکست دیوار صوتی بر فراز شهرها اشاره نمود.

  [External Link Removed for Guests] 
با اینجال بنده در سال گذشته, طی تاپیک بررسی سانحه سقوط Concorde و پرواز 4590 هواپیمایی Air France تا حد امکان سعی نمودم زوایای پنهان این سانحه غم انگیز را خدمت دوستان و علاقه مندان گرامی معرفی نمایم اما متاسفانه بخش دوم و پایانی آن آماده نگشته است و با توجه به نزدیک شدن به سالگرد این سانحه تاسف بار, سعی مینمایم قسمت دوم و پایانی را طی روزهای آینده ترجمه و ارسال نمایم.

 [External Link Removed for Guests] 
گزیده ای از تاپیک مذکور:

CAPTAIN PILOT نوشته شده:5 دقیقه پیش از برخاست پرواز شماره 4590, از یک فروند هواپیمای McDonnell Douglas DC-10 متعلق به شرکت هواپیمایی Continental Airlines که قصد داشت فرودگاه پاریس را به مقصد شهر Newark (یکی از شهرهای ایالت New Jersey آمریکا) ترک کند, یک نوار فلزی و از جنس آلیاژ تیتانیوم با ابعاد 435 میلیمتر طول و حدود 29 الی 34 میلیمتر عرض جدا شد و بر روی سطح باند فرودگاه Charles de Gaulle قرار گرفت. پرواز شماره 4590 و هواپیمای Concorde برای انجام Take Off به ابتدای باند آمد و در حین مرحله شتابگیری, برخورد این قطعه با تایر هواپیما موجب پارگی لاستیک گردید و یکی از تکه های تایر (حاصله از این برخورد) و با وزنی حدود 4.5 کیلوگرم و سرعتی معادل 500 کیلومتر در ساعت, با قسمت زیرین بال برخورد کرد. اگرچه این ضربه به تنهایی توانایی سوراخ نمودن مخازن سوخت را نداشت, اما متاسفانه این ضربه به حساسترین نقطه مخزن سوخت شماره 5 که در بالای ارابه فرود قرار داشت وارد شد و موجب سوراخ و ایجاد نشت در آن شد. سوخت با شدت بسیار زیادی به سمت بالای بال پاشیده میشد. سوخت حاصله پس از تماس با کابل های فشار قوی و و نیروی الکتریکی موجود در ارابه های فرود, بشدت مشتعل گشت.

موفق باشید