مرکز انجمنهای تخصصی

[External Link Removed for Guests]

گزارش مشرق از اقدام بزرگ متخصصان ارتش؛
[External Link Removed for Guests]
این هواپیماها در حالی وارد ایران شدند که نه تنها هیچ کتاب راهنما و دفترچه فنی به همراه نداشتند بلکه شاید همه آنها فاقد جایگاه های حمل جنگ افزار بودند. بدیهی است که قطعات یدکی نیز برای این هواپیما موجود نبود اما سطح فناوری های میراژ اجازه نمی داد از آن صرف نظر شود.

به گزارش گروه دفاع و امنیت مشرق، «میراژ اف-1» جنگنده ای چند منظوره ساخت شرکت داسوی فرانسه است که نخستین نمونه آن در سال 1966 پرواز کرده و در 13 کشور جهان به کار گرفته شده و در برخی کشورها از جمله خود فرانسه همچنان در حال خدمت است.

این جنگنده پس از طرح های موفق و پرطرفدار میراژ-3 و 5 ساخته شد و پس از سوپر اتندارد دومین و آخرین طرح جنگنده در داسو بود که از بال دلتایی استفاده نمی کرد. اما این میراژ(به معنی سراب) نیز با اقبال خوبی روبه رو شده و بیش از 700 فروند آن ساخته شد. این در حالی بود که ناکامی بزرگ میراژ اف-1 در انتخاب نشدن به عنوان جنگنده سبک و چندمنظوره ناتو در رقابت با «اف-16» آمریکایی بازار بزرگی را از چنگ فرانسوی ها خارج کرده بود.

این جنگنده در نمونه های مختلف خود بین 7400 تا 7600 کیلوگرم جرم دارد(بدون سلاح و سوخت) طولی کمتر از 15.5 متر، دهانه بالی در حدود 8.4 تا 9.3 متر، بیشینه جرم 16200 کیلوگرم داشته و با موتور توربوجت آتار-9-کی خود به بیشترین سرعت 2.2 ماخ(2250 کیلومتر بر ساعت) در ارتفاع بالا دست می یابد. بیشینه برد نمونه های مختلف میراژ اف-1 در حدود 3300 و برد رزمی آنها کمتر از 1500 کیلومتر بدون سوختگیری هوایی گزارش شده است. البته میزان برد تابع عوامل مختلفی از جمله میزان سوخت و وزن محموله جنگی در حال حمل، سرعت و ارتفاع پروازی بوده و این اعداد مربوط به حالات معمول برای مقایسه هستند.

این جنگنده توانایی حمل 6300 کیلوگرم محموله را داشته و از دو جایگاه در نوک بال ها(برای موشک های کوتاه برد هوا به هوا)، دو جایگاه زیر هر بال و یکی هم زیر بدنه برای حمل این بار برخوردار است. بیشترین ارتفاع پروازی قابل دستیابی این هواپیما 20هزار متر عنوان شده است.

میراژ اف-1 از رادار «سیرانو-4» با برد حدود 100 کیلومتر استفاده کرده و تسلیحات هوابه هوای آن شامل موشک کوتاه برد حرارتی «مجیک» و انواع موشک میان برد «سوپر-530» است. کشورهای مختلفی به جز فرانسه دارای این هواپیما هستند از جمله یونان، آفریقای جنوبی، لیبی، اسپانیا، مراکش و اکوادر که همچنان از میراژ استفاده می کنند.

سابقه در عراق

هر چند سفارش میراژ از سوی عراق به قبل از جنگ تحمیلی بازمی گردد اما اولین سری 16 تایی از نمونه اف-1ئی-کیو که مختص عراق ساخته شده بود تا فروردین 1360 تحویل نیروی هوایی این کشور قرار نگرفت.

عراق به عنوان بزرگ ترین مشتری خارجی این جنگنده 126 فروند میراژ اف-1 در بیش از 6 نمونه که بهسازی هایی نسبت به نمونه قبلی داشتند تحویل گرفت. این هواپیما پس از ورود به نیروی هوایی عراق پیش از آنکه سهمی در نبردهای هوایی با همسایه پرقدرت شرقی کسب کند بیشتر نقش قربانی را در برابر «اف-14 تامکت» های نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران بازی کرد،‌ نقشی که حتی با وجود ارتقاءهای متعدد، آراسته شدن به تسلیحات جدید و آموزش های کامل فنی و راهکنشی(تاکتیکی) توسط فرانسوی ها تا آخرین روزهای جنگ ادامه داشت. در واقع به جز آن درگیری معروف که میراژهای عراقی با جدیدترین نمونه موشک سوپر-530-اف موفق به سرنگونی دو تامکت ایرانی شدند پیروزی چشمگیر دیگری در برابر حریف مستقیم خود پیدا نکردند.

در مقابل تامکت های ایرانی چندین بار موفق به سرنگونی بیش از دو تا سه فروند میراژ در درگیری های هوایی در یک روز شدند؛ شاهکاری که تا آخرین روزهای دفاع مقدس و با وجود همه مشکلات تعمیرات و تسلیحات رقم می خورد.

اما سایر جنگنده های نهاجا از جمله انواع «اف-4 فانتوم» و خصوصاً «اف-5 تایگر» زخم های قابل توجهی از میراژها دریافت کردند و آمارهای منتشر شده نشان می دهد این جنگنده توانست برتری نسبی بر فانتوم و برتری محسوسی بر تایگر کسب کند. در مجموع همین آمارها نشان دهنده انهدام بیش از 20 تا 33 فروند میراژ در نبردهای هوایی با ایران است یعنی 16 تا 26 درصد دارایی عراق از این نوع جنگنده که تلفات بالایی است.


سوختگیری هوایی میراژ اف-1 در ارتفاع پائین

میراژهای عراقی البته در نبرهای هوا به سطح موفقیت های زیادی کسب کردند. اجرای عملیات بمباران سنگین، حملات ضربتی به عمق خاک ایران با سوختگیری جنگنده های میراژ از جنگنده میراژ دیگر حتی تا عمق بیش از 600 کیلومتری ایران و معروف تر از همه اجرای عملیات ضدکشتی با موشک های «اگزوست» در نبردهای دریایی و جنگ نفتکش ها از جمله سوابق عملیاتی این هواپیما در زمان حضور در عراق بوده است. هر چند که چندین فروند از آنها نیز در اثر آتش پدافند هوایی منهدم شدند.

یکی از عجیب و رازآلودترین عملیات های میراژ در زمان حضور در نیروی هوایی عراق حمله به ناو آمریکایی «استارک» با موشک اگزوست و از مسافت چند ده کیلومتری بود که منجر به آسیب دیدن شدید این کشتی رزمی شد در حالی که روابط عراقی ها با آمریکا در آن مقطع(1987) خوب بود و البته ناو آمریکایی هم نتواست در برابر هیچ یک از دو موشک شلیک شده واکنشی نشان دهد.


یک میراژ عراقی در حال شلیک موشک اگزوست

به گزارش مشرق، نکته جالب در مورد میراژهای غربی عراقی تلاش برای تجهیز این جنگنده بمب افکن موشک های هوا به سطح جدید شوروی سابق بود که در روزگار جنگ سرد و تفاوت فناروی های غربی و شرقی امری جدید بود هر چند که این تلاش ها به نتیجه قابل توجهی نرسید.


میراژ عراقی مجهز به موشک هوابه سطح روسی KH-29

ورود به ایران

پس از حمله عراق به کویت و اشغال این کشور کوچک و ائتلاف ناتو و کشورهای منطقه برای آزاد سازی این انبار نفت نیروی هوایی عراق با وجودِ داشتن 8 سال تجربه رزمی سنگین در جنگ تحمیلی قبلی خود یعنی حمله به ایران نتوانست به موفقیتی جز یک پیروزی هوایی در برابر هواپیماهای ائتلاف دست یابد و با از دست دادن برتری هوایی و بالا رفتن تلفات پرنده هایش راهکاری عجیب را برگزید و به جای هر حرکتی بیش از 100 فروند از هواپیماهای جنگی و تعدادی هواپیمای غیرنظامی را به سمت ایران پرواز داد تا از آتش دشمن مصون مانده و بعدها با فروکش کردن جنگ آنها را از ایران پس بگیرد.

این طرح عراقی ها اما با ممانعت ایران از پس دادن هواپیماها به بن بست برخورد و در اظهار نظرهای غیر رسمی دلیل اینکار در نظر گرفتن این مهاجران غیرقانونی اما بسیار ارزشمند به عنوان بخشی از غرامت جنگ تحمیلی 8 ساله در کشور عنوان شد. بنا بر اظهارات منابع خارجی حدود 24 فروند میراژ اف-1 در بین این هواپیماهای وجود داشته که 17 فروند نوع تک سرنشین و 7 فروند نوع دو نفره بوده است.


پرواز جمع سه فروند از میراژ های کشورمان

مهمان های ناخوانده عراقی پس از عبور از مرزهای غربی کشور، عمدتآً‌در پایگاه سوم شکاری همدان فرود آمدند و بعدها به نقاط دیگر منتقل شدند. میراژها نیز هر چند در چند پایگاه کشور حضور یافتند اما سرانجام در قالب یک اسکادران شکاری جدید در پایگاه هوایی مشهد مستقر شده و از آن پس با فراز و نشیب های فراوانی تا به امروز در حال خدمت بوده اند.

اتفاقی بزرگ؛ ارتقاء بدون دفترچه راهنما

این هواپیماها در حالی وارد ایران شدند که نه تنها هیچ کتاب راهنما و دفترچه فنی به همراه نداشتند بلکه شاید همه آنها فاقد جایگاه های حمل جنگ افزار بودند. بدیهی است که قطعات یدکی نیز برای این هواپیما موجود نبود و این در حالی بود که سطح فناوری های میراژ اجازه نمی داد از آن صرف نظر شود. بنابراین بار دیگر و برای چندمین بار پس از انقلاب متخصصان داخلی دست به کار بزرگی زده و برای عملیاتی کردن این هواپیما بدون مراجعه به کشور سازنده اقدام کردند.

در ابتدا خلبانان ماهر نهاجا حتی بدون برگزاری دوره آموزش از سوی خلبانان عراقی این هواپیماها را به پرواز در آورده و پس از استقرار در پایگاه مشخص شده برای این هواپیما رفته رفته متخصصان تعمیر و نگهداری نهاجا و صنایع هواپیمایی موفق به سرپا نگهداشتن این جنگنده برای نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران شدند. هر چند که گاه و بیگاه مشکلات فنی گریبانگیر این پرنده شده و تعداد عملیاتی از این جنگنده در مواقعی بسیار کم می شد. حتی یک مورد سانحه نیز برای یکی از میراژهای دو نفره ایران در نزدیکی مشهد به وقوع پیوست که منجر به شهادت یکی از خلبانان آن شد.


نمونه دو نفره از میراژهای نهاجا

وقوع این دست مشکلات نیز باعث نشد تا این هواپیماها از رده خارج شوند بلکه تلاش برای فعال کردن تعداد بیشتری از آن به طور ثابت انجام شد بطوریکه هم اکنون تعدادی از این جنگنده در پایگاه دهم شکاری چابهار مستقر هستند که خبر پروازهای عملیاتی آنها در رزمایش های اخیر نیز منتشر شد.

از کم و کیف میزان آمادگی رادار این جنگنده ها اطلاعاتی ارائه نشده است اما با توجه به برد قابل توجه و مداوت پروازی بیش از دو ساعت که توسط این جنگنده قابل دستیابی است میراژهای نهاجا در شرق کشور فعالیت مناسبی داشته اند و پروازهای گشتی زیادی را به انجام رسانده اند. در عرصه دریا نیز چیره دستی این هواپیماها در زمان جنگ با ایران آشکار شده و در صورت آمادگی رادار و دسترسی به موشک اگزوست این ترکیب همچنان برای شناورهای دشمن پیام آور نابودی خواهد بود. با توجه به توان متخصصان داخلی در شناخت فناوری های خارجی و تسلط به آنها احتمال آمادگی سامانه های راداری این جنگنده قابل توجه است.


میراژ اف-1 مجهز به نوع اصلاح شده ای از موتور آر-دی-33

سایر دارندگان میراژ بهسازی های مختلفی را روی آن به انجام رسانده اند که هر چند به طور گسترده انجام نشد اما نشان داد این هواپیما بستر خوبی برای توسعه توانایی های خود دارد. از آن جمله تجهیز میراژهای آفریقای جنوبی به موتور «آر-دی-33» جنگنده «میگ-29» و یا موشک های کوتاه برد پیشرفته «آر-73آرچر» روسی. گفتنی است هر چند مصرف ویژه سوخت موتور روسی آر-دی-33 از موتور خود میراژ کمی بیشتر است اما 200 کیلوگرم جرم کمتر و 15 درصد رانش بیشتر آنقدر وسوسه انگیز بود تا با کمی تغییرات فنی این کار به انجام رسیده و به مرحله پرواز برسد و در خود روسیه هم به نمایش درآید.


میراژ اف-1 مجهز به موشک هوا به هوای آر-73

با توجه به اینکه توانایی میراژ در زمینه حمل وزن محموله تنها 13 درصد کمتر از فانتوم-ئی و برد آن بیشتر از این جنگنده کهنه کار آمریکایی است می توان انتظار داشت نهاجا تلاش کند تا میراژها به تسلیحات بومی مجهز شده و برای مأموریت های تعریف شده به کار گرفته شوند.

خصوصاً‌ با توجه به اینکه نهاجا در هماهنگ کردن تسلیحات شرقی موجود روی هواپیماهای غربی و برخی تجهیزات شرقی روی پرنده های غربی خود ید طولایی دارد. مثلآً یکی از گزینه های محتمل کاربری موشک کوتاه برد وبسیار کارآمد آر-73 توسط میراژ است همانطور که اخبار غیر رسمی حاکی از بکارگیری آن روی سایر هواپیماهای غربی نهاجار نیز دارد. حداقل نصب تسلیحات بومی مانند موشک های ضد کشتی دوربرد نور و قادر یا بمب های هدایت شونده قاصد روی این جنگنده ها دور واقعیت نیست.

این جنگنده هر چند با روشی غیرمعمول وارد ناوگان نهاجا شده اما با تلاشی امیدوارانه و برای غلبه بر تحریم ها نشان روشنی از عزم جدی نیروهای داخلی برای استفاده از ابزارهای موجود و بهسازی آنها برای نیازهای موجود داشته و تأیید دیگری بر توانایی های علمی و فنی داخلی است.

گفتن این نکته خالی از لطف نیست که در ابتدا فرانسه قصد فروش این جنگنده به ایران را داشت ولی به دلیل روابط حسنه شاه مخلوع با آمریکا بعد از ناکامی در مناقصه فروش به ایران (اف 16 های خریداری شده) ، فرانسه به عمد و با اطلاع از مناقشات فی مابین آن ها را در اختیار عراق قرار داد.
شخصا" معتقدم این جنگنده کارایی بالاتری نسبت به اف 16 ، حداقل در نمونه های خریداری شده توسط ایران (A و B) داشت و می نوانست گزینه بهتری باشد.

m-sajedy نوشته شده:گفتن این نکته خالی از لطف نیست که در ابتدا فرانسه قصد فروش این جنگنده به ایران را داشت ولی به دلیل روابط حسنه شاه مخلوع با آمریکا بعد از ناکامی در مناقصه فروش به ایران (اف 16 های خریداری شده) ، فرانسه به عمد و با اطلاع از مناقشات فی مابین آن ها را در اختیار عراق قرار داد.
شخصا" معتقدم این جنگنده کارایی بالاتری نسبت به اف 16 ، حداقل در نمونه های خریداری شده توسط ایران (A و B) داشت و می نوانست گزینه بهتری باشد.

جنگنده ی میراژ اف 1 توانایی های زیادی دارند و تونستند در زمان جنگ مقابل کامپیوتر پرنده سر بلند باشن و شما فکر کنید اگه این پرنده مثل اف 16 دائما بروز رسانی بشه چه جور جنگنده ای میشه
اگه میراژ های عراقی میتونستند موشک های هوابه زمین روسی رو حمل کنند فکر کنم در ایران برای میراژ ها مهمات هوابه زمین مناسبی باشه و موشک های آر 73 نصب شده هم میتونند توانایی این جنگنده رو در نبرد های داگ فایت بالاببرند و حریف سرسختی باشند

درسته mojtaba جان

فقط یه چیزه دیگه موتور میراژهای آفریقایی SMR 95 نامیده شده که عضوی از خانواده موتورهای RD 33 هستش

RD 33


SMR 95

یه مشکل در مورد این جنگنده من شنیدم اینه که کد شناسایی راداری این جنگنده با سیستم راداری ایران فرق میکنه یعنی وقتی به پرواز در می ایند در رادارهای نیروی هوایی به صورت یک پرنده ناشناس قابل رویت هست.

جالب بود مرسی ...

از سایت مرجع

توجه دوستان عزیز را به عکس زیر جلب می کنم که سالها پیش گرفته شده است.
همانطور که مشاهده می کنی در wig tip دو لانچر lau-7 نصب شده است .
یکی از دست آوردهای افتخار آفرین نهاجا.

[External Link Removed for Guests]

به عکس بعدی توجه کنید :
نصب باک خارجی در مقر میانی .
این یعنی اینکه هر نوع مهماتی می شود در این مقر نصب کرد .
و این ارتقائات ادامه خواهد داشت و هر روز خبر های جدیدی از توانمندی فرزندان این آب و خاک می رسد (البته بعضی ها را نمی شود گفت ).

[External Link Removed for Guests]

تصاویری از اولین تست نصب مخازن سوخت روی میراژها در پایگاه همدان.
[External Link Removed for Guests]
[External Link Removed for Guests]

همینطور ایران می تونه پروژه نصب Kh-29 رو که عراق شروع کرد رو ادامه بده زیرا میراژ (4563) که عکسش در مقاله آمده نیز در ایران هست .

Sami 1993 نوشته شده:
همینطور ایران می تونه پروژه نصب Kh-29 رو که عراق شروع کرد رو ادامه بده زیرا میراژ (4563) که عکسش در مقاله آمده نیز در ایران هست .

سلام
منابع خارجی گفتند اون پروژه در عراق به نتیجه نرسیده. بنابراین نهاجا اگر بخواهد و حتی حتی اگر اسناد فنی از عراق به ایران در این مورد رسیده باشه احتمالا باید از ابتدا شروع کنه(البته اگر تا الان به نتیجه نرسانده باشه).

با تشکر از حسن توجه شما

دوستان میراژF-1 هواپیمایی خوش ساخت هستش حتی به نظر من بهتر از F-16A/B
کاش ایران می تونست موشک سوپرماترا رو براش گیر بیاره درسته که خیلی سخته و به ایران هیچی نمی دن
رهگیری با میراژF-1 مجهز به سوپر ماترا و ماژیک بسیار بهتر از ترکیب F-4 و اسپارو و سایدوایندر است
دوستان خبر جدیدی از میراژ های نهاجا ندارید؟

بزرگترین مشکل این هواپیما موتورش هست که حتی از موتور میگ-23 بی کیفیت تر هست.اگرچه از نمونه های آ و ب اف-16 بهتره اما خوب فقط یک رادار جدید اف-16 آ و ب را کاملا سرتر می کنه چون هم از نظر پیشرانه و هم از نظر مانور پذیری و هم از نظر داشتن سیستم پرواز با سیم کاملا سرتر هست

[External Link Removed for Guests]

نگاهی به ساخت شبیه‎ساز میراژ در نهاجا
[External Link Removed for Guests]
پس از عملیاتی شدن این جنگنده که کاری بزرگ محسوب می‎شود، این بار نیز گام بزرگی در جهت سیطره بر این سراب فرانسوی در نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران برداشته شده که ساخت شبیه‎ساز پرواز این جنگنده چابک و ارزشمند است.

به گزارش گروه دفاع و امنیت مشرق، شاید بتوان پرهزینه‎ترین و پرمخاطره‎ترین نوع آموزش متداول در دنیای امروز را آموزش‎های خلبانی دانست. از سوی دیگر هواگردها (هواپیما، بالگرد و ...) عموماً وسائل بسیار گران‎قیمتی هستند و هم کاربران نظامی و هم غیرنظامی تا حد امکان تمایلی به صرف هزینه‎های بسیار زیاد آموزش ندارند که عمدتاً ناشی از مصرف قطعات و سوخت است. در این میان شبیه‌ساز یا سیمولاتور (SIMULATOR) خدمت شایانی به برنامه‎های آموزشی برای کاربری بهتر وسائل هوایی و در عین حال ادوات زمینی، دریایی و ... کرده اند.

همچنین تمامی ساعاتی که هواگرد درگیر برنامه آموزش است از دسترس کاربری‎های عملیاتی دور است. از این رو ابتدا خلبانان را با هواپیماهای ساده‎تر آموزش داده سپس وی را با هواپیمای مدنظر روی زمین آشنا کرده و در نهایت به پرواز با آن هواپیما مبادرت می کنند.

با ساخت سامانه‎های شبیه‎ساز که از نظر تجهیزات و فضای داخلی و عملکرد دینامیکی مشابه هواپیمای اصلی بودند گام مهمی برای رفع مشکلات پیش گفته برداشته و به مرور این وسیله به جزء جدائی ناپذیر آموزش‎ها تبدیل شد.

به کمک این سامانه‎ها می‎توان تمامی حالاتی که احتمال بروز آنها کم یا زیاد است را برای خلبان مشابه‎سازی کرد نظیر رویارویی با وضعیت‎های اضطراری مانند خاموش شدن موتور، قطع برق هواپیما، باز نشدن ارابه فرود یا قرار دادن خلبان در موقعیت‎های مختلف راهکنشی (تاکتیکی) نظیر نبردهای هوا به هوا، تهدید از جانب انواع ادوات پدافند هوایی، پروازهای جمعی با سایر هواپیماها، اجرای عملیات هوا به سطح و ...

اما برای دستیابی به تمامی این مزایا باید مرحله دشوار طراحی و ساخت شبیه‎ساز پشت سر گذاشته شود.

شبیه‎سازها با توجه به سطح فناوری مورد استفاده دارای انواع ساده تا پیچیده هستند که قیمت نمونه‎های کامل و پیشرفته آنها که دارای 6 درجه آزادی حرکتی جلو-عقب، چپ-راست، بالا-پایین و سه دوران حول محورهای طولی، عرضی و عمودی هستند و امکان مشابه‎سازی تمامی حرکت‎هایی که در پرواز اتفاق می‎افتد حتی سقوط هواپیما را داشته و ویژگی‎های گرافیکی بالایی را نیز دارند عمدتاً با خود هواپیما برابری کرده و بعضاً گران‎تر نیز است اما مزیت‎های فراوان شبیه‎سازها و دوره عمر بالای آنها باعث می‎شود برای به کار گیری در امور آموزشی به صرفه باشند.

کاهش استهلاک و مصرف قطعات و هزینه‎های تعمیرات، کاهش مدت درگیر بودن هواپیمای واقعی برای فعالیت‎های آموزشی و در نتیجه در دسترس بودن برای امور عملیاتی و کاهش سوانح آموزشی، کاهش سوانح ناشی از مشابه‎سازی شرایط اضطراری در پرواز هواپیمای آموزشی، بالا نگه‎داشتن توانایی‎ها و حفظ مهارت خلبانان در طول زمان، مسلط شدن سریع‎تر بر ادوات داخل کابین و کارکرد آنها، افزایش سرعت واکنش خلبانان در مواجهه با شرایط حساس و سانحه که عمدتاً تنها چند ثانیه به طول می‎انجامد از دیگر مزایای به کار گیری شبیه‎سازها هستند.

بعلاوه پروازهای بازآموزی خلبانان که باید هر چند وقت یکبار باشد می‎تواند توسط شبیه‎ساز و با تکرار انواع شرایط اضطراری که در مدت پروازها توسط خلبان تجربه نشده به تعداد دفعات مورد نیاز اجرا شود، عملکرد وی در طی تمرین با شبیه‎ساز ثبت شده و مورد تحلیل قرار گیرد.

همانطور که تاکید شد شبیه‎ساز وسیله‎ای پیچیده و گران‎قیمت از نظر هزینه‎های طراحی و تولید است اما این وسائل حتی تا 30 سال قابلیت استفاده دارند و البته هزینه هر ساعت کار با شبیه‎ساز بسیار کمتر از هزینه یک ساعت آموزش با هواپیمای واقعی است.

بنا بر این در مراحل اولیه آموزش که به ده‎ها ساعت پرواز برای مسلط شدن خلبان بر هواپیما نیاز است به جای هزینه هر ساعت پرواز هواپیمای واقعی هزینه‎ای در حدود یک پنجم تا یک سوم صرف می‎شود که با ساخت داخل شبیه‎سازها این هزینه باز هم کمتر خواهد شد.

دانش‎های مختلفی نظیر دینامیک و کنترل، واقعیت مجازی، برق الکترونیک و کنترل، ساخت و تولید، طراحی صنعتی، هوانوردی و خلبانی و ... باید به صورت هماهنگ و دقیق برای مراحل استخراج معادلات پروازی، طراحی نرم‎افزارها، طراحی و نصب و راه‎اندازی سامانه صوتی و تصویری و سامانه‎های حرکتی مورد استفاده قرار گیرند تا یک شبیه‎ساز کامل ساخته شود.


شبیه‎ساز ایرانی از نوع متحرک مربوط به جنگنده فانتوم

امروزه در ایران که کاملا از نظر نظامی تحریم شده، بیش از 10 نمونه شبیه‎ساز انواع هواپیماهای جنگنده و بالگرد ساخته شده و در پایگاه‎های مختلفی مشغول ارائه خدمات است.

این شبیه‎سازها شامل انواع مختلف ثابت و تمام متحرک و حتی نوع 6 درجه آزادی بوده ولی با قیمت‎های بسیار کمتر از آنچه برای تهیه آنها از خارج باید پرداخت می‎شد ساخته شده‎اند. البته برای مصارف زمینی و دریایی و زیردریایی نیز شبیه‎سازهایی ساخته شده که مورد بحث این گزارش نیست.

در شبیه‎سازهای ثابت، محل قرار گیری انسان، ساکن بوده و تصاویری که برای او به نمایش در می‎آید مطابق شرایطی که قصد مشابه‎سازی آن وجود دارد به حرکت در می‎آیند. در شبیه‎سازهای متحرک، کابین به وسیله جَک‎ها و بازوها به حرکت در می‎آید و بدین ترتیب شرایط پروازی بسیار بهتر برای آموزش گیرنده ایجاد می‎شود به طوری که انسان پس از لحظاتی فراموش می‎کند که روی زمین است.

طراحی و ساخت شبیه‎سازهای ثابت مشکلات و سختی کمتری نسبت به شبیه‎سازهای گران‎قیمت متحرک داشته و هزینه دوره عمر کمتری نیز برای تعمیرات و ارتقاء دارد.

به گزارش مشرق، شبیه‎سازها از سامانه‎های متعددی مانند کابین پرواز واقعی، کنترل فرامین و ارتباط آن با رایانه و سروو موتورهای بازخوردهای نیرویی به دست و پای خلبان، سامانه‎های تصویری، رایانه و نرم‎افزارهای کنترلی و سامانه‎های نمایش و مدیریت آموزش برای استاد خلبان، پردازشگر سریع و با ظرفیت بالا، پایگاه داده‎ها و رابط پرسرعت و سامانه‎های تولید صدای هواپیما و محیط تشکیل شده‎اند.

در این شبیه‎سازها استاد خلبان به صورت لحظه‎ای امکان رصد و کنترل عملکرد آموزش گیرنده را دارد.


بخش کنترل مربوط به استاد خلبان

علاوه بر مسائل آشنایی خلبان با محل قرارگیری ادوات در کابین و ویژگی‎های دینامیک پرواز هواگرد مربوط، در این شبیه‎سازها کارهای عملیاتی نیز تمرین شده و ضمن ایجاد محیط ایمن و امن برای آموزش، آمادگی خلبانان با صرف هزینه بسیار کمتری ایجاد یا حفظ و ضمن افزایش مهارت خلبانان با کمترین خطر، صدها میلیون دلار نیز صرفه‎جویی ارزی می‎شود.

خصوصاً باید در نظر داشت خطرات احتمالی در پروازهای آموزشی به دلیل عدم آمادگی کامل خلبان آموزش گیرنده بسیار بالا است و سوانحی از این دست در نقاط مختلف دنیا مشاهده می‎شود.

بنا بر این با ساخت هر شبیه‎ساز با توجه به تحریم همه جانبه کشورمان و عدم امکان تأمین هواپیمای جنگی از خارج برای حفظ ناوگان موجود (در کنار نمونه‎های بومی در حال ساخت) گامی بسیار مهم برداشته می‎شود.

علاوه بر ساخت شبیه‎ساز هواپیماهای غیرنظامی، شبیه‎ساز جنگنده‎ها نظیر اف-14، اف-4، میگ-29، سوخو-24، اف-7، هواپیماهای ترابری نظیر سی-130، آنتونف74، بوئینگ707، برخی هواپیماهای آموزشی و همچنین بالگردهای مختلفی نظیر بل-206، 214، کبرا و میل171 توسط نیروی هوایی ارتش، هوانیروز، بخش‎های تحقیقاتی سپاه و با همکاری وزارت دفاع و سایر مراکز علمی داخلی تولید شده و در خدمت یگان‎های مربوطه قرار داده شده‎اند.

همچنین برای رساندن شبیه‎سازهای بومی به سطح بالای فناوری و افزودن قابلیت‎های فضای رزم نیز تلاش‎های جدی شده و در مراحل توسعه قرار داده شده است.


شبیه‎ساز ثابت بالگرد رزمی کبرا

با فناوری بومی و استفاده از توان متخصصان داخلی این شبیه‎سازهای ارزشمند با هزینه بسیار کمتری نسبت به نمونه خارجی ساخته شده‎اند. به عنوان مثال خرید شبیه‎ساز برای جنگنده اف-4 فانتوم به 10 میلیون دلار اعتبار نیاز داشته که با ساخت داخلی آن برای نمونه اول یک میلیارد تومان یعنی حدود 10 درصد (در زمان ساخت شبیه‎ساز در ایران) و برای نمونه بعدی حدود 3 درصد رقم مذکور هزینه شده است.


شبیه‎ساز متحرک بالگرد شینوک

چندی پیش نیز اعلام شد در بازدید فرمانده نیروی هوایی ارتش از پایگاه دهم شکاری چابهار از شبیه‎ساز هواپیمای جنگنده میراژ اف-1 رونمایی شد. این هواپیماها که پیش از این در گزارشی به شرح مشخصات و نحوه ورود آن به خدمت در نهاجا پرداخته بودیم در چند سال اخیر بسیار فعال بوده‎اند که آخرین نمونه از مأموریت‎های شاخص آنها شرکت در آخرین رزمایش هوایی فدائیان حریم ولایت در بندرعباس بوده است.


جنگنده میراژ اف-1

اما طراحی و ساخت شبیه‎ساز جنگنده میراژ را می‎توان دشوارتر از پروژه‎های مشابه در کشور دانست که در ادامه به توضیح آن می‎پردازیم. به طور معمول خریداران یک وسیله هوایی دسترسی به اطلاعات طراحی آن ندارند ولی دفترچه‎های راهنما و کتاب‎های فنی آن را در اختیار دارند اما ایران در مورد میراژ (به معنی سراب) به دلیل شرایط خاص ورود آن به کشور تا مدت‎ها از اطلاعات فنی خود هواپیما و جزئیات عملکردی آن هم بی‎بهره بوده است.

اما پس از پرواز با این هواپیما و عملیاتی کردن آن که کاری بزرگ محسوب می‎شود، اقدام به تعمیر و نگه‎داری کامل و در مراحل بعد بهسازی‎هایی روی آن کرده اند. این بار نیز گام بزرگی در جهت سیطره بر این سراب فرانسوی در نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران برداشته شده که ساخت شبیه‎ساز پرواز این جنگنده چابک و ارزشمند است.

برای طراحی شبیه‎ساز باید اطلاعات طراحی که فقط در دست سازنده است موجود باشد اما در شرایط فعلی کشورمان قاعدتاً تنها با نصب حسگرها و سامانه‎های اندازه‎گیری دقیق روی هواپیما و پرواز با آن در شرایط پروازی متنوع و کافی شامل سرعت‎ها، ارتفاع‎ها، وزن‎های مختلف و اجرای مانورهای مشخص به عنوان ورودی و ثبت عکس‎العمل هواپیما، پارامترهای سامانه‎ای هواپیما شناسایی شده و برای طراحی شبیه‎ساز مورد استفاده قرار می‎گیرد تا خلبان در حین استفاده از شبیه‎ساز حسی نزدیک به پرواز با هواپیمای مشابه واقعی را داشته باشد.

لازمه دیگر این موضوع مشابهت تمام اجزای داخل کابین شبیه‎ساز با نمونه موجود در هواپیمای واقعی است.

به اعتقاد کارشناسان این کار تنها از عهده کشورهایی ساخته است که از توان علمی و عملی بالایی در عرصه هوافضا برخوردار باشند که کشورمان ایران نه تنها آن را برای جنگنده میراژ بلکه برای هواپیماهای دیگری مانند ایران-140 (نمونه ساخت ایران هواپیمای آنتونوف-140) نیز به انجام رسانده‎اند.

در مورد این هواپیما نیز پس از اینکه توافقی با شرکت سازنده اوکراینی برای توسعه شبیه‎ساز حاصل نشد شرکت هواپیماسازی ایران (هسا) وابسته به سازمان صنایع هوایی نیروهای مسلح اقدام به طراحی، ساخت و راه‎اندازی شبیه‎ساز تمام متحرک هواپیمای ایران-140 نمود که در سال گذشته به طور کامل به بهره‎برداری رسید.


شبیه‎ساز متحرک هواپیمای ایران-140 و فضای داخل کابین آن

هر چند با توجه به محتوای خبر منتشره پیرامون شبیه‎ساز جنگنده میراژ به نظر می‎رسد سامانه ساخته شده برای این جنگنده از نوع ثابت باشد اما علاوه بر مزیت‎های بسیار در همین نوع، با راه‎اندازی این سامانه گام اول و اساسی برای ساخت شبیه‎ساز متحرک این هواپیما نیز طی شده است.

بنا بر این امروزه خلبانان جوان و در حال آموزش میراژ در کشور می‎توانند اجرای دقیق و چندباره تمرین‎ها از پروازهای عادی و پرواز بین فرودگاه‎ها تا تمرین انواع مأموریت‎های تاکتیکی تک فروندی و پرواز جمع (با شبکه کردن چند شبیه‎ساز) و نبردهای هوایی، بمباران، سوختگیری هوایی، عملیات ضربتی و ضد کشتی با انواع تسلیحات این هواپیما در شرایط مختلف آب و هوایی و همه ساعات روز و شب را که از جمله فعالیت‎های مهم و تأثیرگذار در کیفیت کاری خلبان رزمی است توسط شبیه‎ساز پرواز و به میزان لازم به انجام برسانند.


عملیات میراژهای پایگاه چابهار در رزمایش فدائیان حریم ولایت

به گزارش مشرق، راه‎اندازی این سامانه در پایگاه چهاردهم شکاری چابهار که نزدیک‎ترین پایگاه هوایی کشور به آب‎های آزاد است توانمندی آموزش و تمرین و در نتیجه آمادگی عملیاتی خلبانان جنگنده میراژ نیروی هوایی ارتش را در اجرای مأموریت‎های متنوع قابل اجرا با این هواپیمای رزمی بسیار افزایش خواهد داد.

خصوصاً با توجه به تعداد میراژهای کشورمان، با ساخت و راه‎اندازی شبیه‎ساز این هواپیما بار کاری آن با حذف پروازهای آموزشی کاهش یافته که به افزایش آمادگی عملیاتی مجموعه این هواپیماها منجر می‎شود.

فناوری پیچیده طراحی، ساخت، آزمایش و ارزیابی، تولید و به کار گیری گسترده شبیه‎سازها به عنوان ابزار بسیار مهم در حفظ و افزایش مهارت نیروهای نظامی، امروزه در کشورمان بومی شده و ضمن بهسازی شبیه‎سازهای قبلی و فعلی برای انواع تجهیزات جدید به خصوص هواپیماها شبیه‎سازهای مختلف ثابت و متحرک توسط مراکز تحقیقاتی و صنایع داخلی ساخته شده و در حال استفاده است.

طراحی و ساخت این سامانه‎ها در حالی همچنان در کشور اجرا می‎شود که امروزه حتی قطعات و سامانه‎هایی با کابرد دوگانه (نظامی و غیرنظامی) نیز به ایران داده نمی‎شود. این قابلیت‎ها در کنار ابتکارات استفاده شده توسط نیروهای مسلح کشورمان در این عرصه باعث شده تا هم اکنون ایران به عنوان قطب مهم ساخت شبیه‎ساز در دنیا محسوب شود.