اون دارويي که دوستمون MS گفتن راکتون نيست، روآكوتان هست که من يه مطلب کامل راجع بهش براتون ميزارم.
روآكوتان
روآکوتان : ايزوترتينوئين ( B-cis رتينوئيک اسيد ) با نام تجارتي آکوتان، مؤثرترين داروي در دسترس جهت درمان آکنۀ التهابي و کيستيک مي باشد که طي 20 سال گذشته، انقلابي در درمان آکنۀ شديد ايجاد نموده است. اين دارو تمام عوامل اصلي دخيل در ايجاد آکنه را تحت تاثير قرار داده و به شکل چشمگيري سبب کنترل آکنه و دوره هاي طولاني مدت بهبود مي شود. بيماران دچار آکنه هاي شديد و به خصوص انواع کيستيک آن، آکنۀ التهابي متوسط که به ساير درمان ها پاسخ نمي دهد، ايجاد اسکار به دنبال آکنه، چرب بودن بيش از حد پوست و انواع غير معمول يا بد فرم آکنه که در فرد ايجاد افسردگي مي نمايد، موارد انتخابي براي شروع روآکوتان هستند. روآکوتان تشکيل چربي توسط غدد سباسه، باکتري هاي پوست و نيز ميزان التهاب را کاهش مي دهد. در صورتيکه درمان به موقع آغاز گردد، از تشکيل اسکارهاي شديد ناشي از آکنه هاي کيستيک نيز جلوگيري به عمل خواهد آمد.
روآکوتان به صورت کپسول هاي 40 و 20 و 10 ميلي گرمي تهيه شده است. دوز مصرفي آن mg 1-5/0 به ازاء هر کيلوگرم وزن بدن در روز و طول درمان معمولاً 20 هفته مي باشد. آغاز اثر درماني روآکوتان بعد از 2 هفته است و معمولاً 85% بيماران ظرف مدت 4 ماه بهبود مي يابند. در صورتيکه به دورۀ دوم درمان احتياج باشد، بايد حداقل به مدت 8 هفته بين اين دو دوره فاصله گذاشت. چرا کـه بعضي از اين بيماران بـه دنبال قطع روآکوتان، بتدريجشروع به نشان دادن علايم بهبودي مي نمايند.
مادۀ فعال روآکوتان، از طريق دستگاه گوارش جذب شده و در صورت مصرف همزمان روآکوتان با شير يا غذاي چرب، ميزان جذب آن افزايش مي يابد. حدود سه ساعت بعد از دريافت mg80 روآکوتان، متوسط غلظت خوني آن به ng300-200 در سي سي مي رسد. نيمه عمر حذف آن بين 20-10 ساعت است که عمدتاً از طريق صفرا صورت مي گيرد.
با توجه به اثرات جانبي مصرف روآکوتان که بيش از 30 مورد مي باشد، بايد مصرف آن تنها به مواردي محدود شود که فرد مبتلا به آکنۀ ندولر متعدد، به ساير درمان هاي رايج، مثل آنتي بيوتيک سيستميک پاسخ نمي دهد. ( ندول ها، ضايعات التهابي با قطر بيش از 5 ميلي متر هستند که ممکنست دچار عفونت يا خونريزي گردند. )
عوارض دارو : هر بيمار کانديد مصرف روآکوتان، بايد کاملاً در مورد عوارض احتمالي آن مطلع گردد. بيشتر عوارض، وابسته به دوز هستند. شايع ترين عوارض روآکوتان، عوارض خفيف تر آن شامل: خشکي پوست به ويژه ناحيۀ صورت و لب ها که ممکنست با خارش و پوسته ريزي مختصر همراه باشد، قرمزي پوست، خشکي گلو که مي تواند منجر به خشونت صدا گردد، خشکي غشاء مخاطي داخل بيني که گاهي با خونريزي توأم است، خشکي و تحريک پذيري چشم ها که ممکنست در آن دسته از بيماران که از لنز تماسي استفاده مي نمايند، مشکل ايجاد کند، دردهاي عضلاني که در اينصورت بايد از ورزش هاي شديد اجتناب نمود، افزايش موقت ريزش مو و . . . مي باشند.
دستۀ دوم، عوارض جدي تر ناشي از اين دارو بوده که خوشبختانه شيوع کمتري دارند. شامل سر درد، احساس گيجي، ضعف، بيحسي، خستگي، خواب آلودگي، تهوع و استفراغ، تعريق، تغييرات سيکل قاعدگي، تغييرات بينايي، کاهش شنوايي، اختلال تمرکز، کاهش اشتها و وزن، زردي، مشکلات کبدي، کم خوني، تشنج، خشکي مفاصل و عضلات، بيماري التهابي روده، تغييرات خلق ( شامل افسردگي، اختلالات روحي و رفتاري که در موارد نادر به افکار و اقدام به خود کشي مي انجامد )، عفونت هاي سيستميک يا موضعي ( نظير عفونت بافت احاطه کنندۀ بستر ناخن )، افزايش پيگمانتاسيون پوستي، تورم غدد، التهاب ملتحمه، ديستروفي ناخن، حساسيت به نور، دفع خون يا پروتئين در ادرار، التهاب عروقي، تغييرات سطح گلوکز خون (به ويژه در بيماران ديابتي )، افزايش سطح اسيد اوريک خون که مي تواند در مقادير بالا، عملکرد کليه را مختل نموده و يا در افراد مبتلا به نقرس سبب بروز حملۀ جديد شود، کاهش سلول هاي خوني که کم خوني، تسهيل کبود شدگي و خونريزي و نيز افزايش استعداد ابتلا به عفونت را به دنبال دارد و . . .
ـ اثرات سمي روي کبد : عملکرد کبد بايد قبل و نيز يکماه بعد از شروع درمان، توسط تست هاي کبدي چک شده و سپس هر 3 ماه يکبار تکرار گردد.
مواردي از هپاتيت باليني و نيز افزايش خفيف تا متوسط آنزيم هاي کبدي در تقريباً 15% افرادي که تحت درمان با روآکوتان هستند، ديده مي شود. گاهي اوقات حين ادامۀ مصرف دارو و يا با کاهش دوز آن، سطح اين آنزيم ها به حد نرمال برمي گردد. چنانچه سطح آنزيم هاي کبدي به حد نرمال برنگشته و يا شک به بروز هپاتيت وجود داشته باشد، بايد دارو را قطع و به بررسي علت آن پرداخت.
ـ ناراحتي هاي رواني : روآکوتان مي تواند منجر به بروز افسردگي، سايکوز و به صورت نادر تفکر خودکشي يا مبادرت به خودکشي شود. مکانيسم اين وقايع هنوز شناخته نشده است. چنانچه اين علايم، حين روآکوتان تراپي آشکار شوند، تنها قطع دارو کافي نيست و بايد ارزيابي بيشتري صورت گيرد.
ـ افزايش خوش خيم فشار داخل جمجمه : مصرف روآکوتان با افزايش فشار داخل جمجمه همراه بوده است. نشانه هاي اوليۀ آن سردرد، تهوع، استفراغ و اختلال بينايي هستند . بيماراني که دچار اين علايم مي شوند، بايد از لحاظ تورم ديسک بينائي معاينه و در صورت مثبت بودن نتيجه، روآکوتان سريعاً قطع و به نورولوژيست ارجاع داده شوند.
ـ کدورت قرنيه : در صورت بروز هرگونه مشکل بينايي در زمان مصرف اين دارو، بايد مصرف آنرا قطع کرده و حتماً معاينۀ چشمي صورت گيرد. موارد مشاهده شده از کدورت قرنيه، اکثراً در پيگيري 7-6 هفته بعد از قطع روآکوتان، برطرف شده بودند.
ـ متابوليسم چربي ها : قبل از شروع مصرف روآکوتان و بعد از آن با فواصل معين بايد ميزان چربي هاي خون را اندازه گيري نمود. برخي از بيماران دريافت کنندۀ روآکوتان افزايش تري گليسريد، کاهش HDL و افزايش سطح کلسترول خون را تجربه مي کنند. اين تاثيرات بر تري گليسريد، HDL و کلسترول، به دنبال قطع روآکوتان قابل برگشت هستند. معمولاً پاسخ چربي خون به مصرف روآکوتان، ظرف 4 هفته رخ مي دهد. بيماران چاق، ديابتي، الکلي و داراي زمينۀ خانوادگي مثبت، بيشتر مستعد افزايش تري گليسريد هستند. تري گليسريد بيش از 800 ميلي گرم درصد، ريسک ابتلا به پانکراتيت را هم بالا مي برد.
ـ ديابت : در بيماران ديابتي، تعيين مکرر قند خون در دوران استفاده از روآکوتان توصيه مي شود. همچنين موارد جديد از بروز ديابت در زمان مصرف روآکوتان گزارش شده است.
ـ کاهش ديد شبانه : با توجه به اينکه وقوع اين امر ناگهانيست، بيماران بايد نسبت به اين عارضۀ بالقوه آگاه شده و براي رانندگي و يا کار با ماشين آلات در طي شب، احتياطات لازم را به عمل آورند.
هيپراستوزيس : به دنبال مصرف مقادير بالاي روآکوتان، به خصوص براي درمان مواردي غير از آکنه، مواردي از افزايش بافت استخواني ملاحظه شده است. راديوگرافيهاي کنترل که در مطالعات آينده نگر از بيماران درمان شده با روآکوتان بعمل آمده، نمونه هايي از هيپراستوزيس استخواني را نشان داده است.
ـ بيماري التهابي روده : اين عارضه، بيشتر در بيماران داراي سابقۀ ناراحتي هاي روده اي مشـاهده مي شـود. در کلـيۀ بيماراني کـه درد شکـمي،
خونريزي از مقعد و يا اسهال شديد را تجربه مي کنند، مصرف روآکوتان بايد قطع شود.
مهمترين عارضه در رابطه با مصرف روآکوتان، تراتوژن بودن آنست. ريسک بالاي ابتلاي جنين به نقائص و ناهنجاري هاي متعدد مادرزادي و نيز سقط، مصرف آنرا در خانم هاي باردار، مطلقاً ممنوع ساخته است. حتي در خانم هاي غير حامله که در سن و شرايط باروري قرار دارند، استفاده از يک روش مؤثر جلوگيري از بارداري، به طور مداوم از يکماه قبل تا يکماه بعد از مصرف روآکوتان ضروريست. حتي اغلب به استفادۀ همزمان از دو روش توصيه مي شود. خانم هايي که در سن باروري هستند، بايد پيش از شروع مصرف، از نظر رد بارداري آزمايش شده و مصرف دارو را از روز دوم يا سوم قاعدگي آغاز کنند. در دورۀ مصرف نيز بايد به طور ماهيانه، تست بارداري انجام شده و به بيمار اطلاعات کافي در مورد عواقب بروز بارداري در اين دوران داده شود. همچنين در دوران شيردهي نيز بايد مصرف روآکوتان را قطع نمود.
چند نکته :
با توجه به شباهت ساختماني روآکوتان به ويتامين A، بيماران بايد از مصرف مقادير بالاي مکمل حاوي ويتامين A اجتناب کنند تا از بروز اثرات سمي آن جلوگيري به عمل آيد.
تجويز روآکوتان تنها بايد توسط تشخيص و توصيۀ پزشک متخصص و معتبر پوست انجام گيرد.
بايد به بيماران يادآور شد که گاهي ضايعات پوستي در حين درمان با روآکوتان، به خصوص در دورۀ اوليه، بدتر مي شوند که اين حالت گذراست.
توصيه شده است که بيماران، در طي درمان و يک ماه بعد از قطع اين دارو، از اهداء خون خودداري کنند.
براي شروع مصرف روآکوتان عجله نکنيد. پيش از آغاز استفاده، کليۀ مزايا و معايب آنرا سنجيده و کاملاً از پروسه اي که قصد شروع آنرا داريد آگاه باشيد. فراموش نشود که روآکوتان يک داروي بسيار مهم با دستور العمل خاص مصرف است، نه يک عامل زيبايي که به راحتي در دسترس همگان قرار گيرد.
منبع : انجمن درمانگران
