به گزارش خبرنگار «بازتاب»، به نقل از کتابخانه تاريخ اسلام و ايران، مدرس از سال 1307 تا 1316 به مدت نه سال و 54 روز در حبس و تبعيد بود. يادداشتهاي زیر مطالبي است که وي در دو ساله نخست تبعيد خود نوشته است. اين يادداشتها از طريق يک مأمور شهرباني به دست دکتر مهدي ملک زاده رسيده و از طريق او به خانواده اش منتقل شده است.
خانم دکتر شيرين بياني، استاد سابق دانشگاه تهران که نوه ملک زاده است، اين يادداشتها را در اختيار آقاي دکتر صالحي قرار داده و وي نيز به تنظيم و تنقيح آنها پرداخته و آماده چاپ کرده است. در مقدمه شرح و بسط کافي درباره چگونگي اين نوشته به دست داده شده است.
از آنچه برجاي مانده، بخش مهمي از آن به شرح گذران دوران حبس و سختيها و مصايب طاقت فرساي آن اختصاص دارد؛ بخشي که روشنگر بخش تاريکي از زندگي مدرس است. اين بخش در واقع، «بقيه قسمت دوم» است که روشن نيست پيش از آن نوشته شده بوده يا خیر! پايان بخش دوم، شرح اعمال عبادي مدرس در تبعيد است.
اما بخش سوم، سه دفتر است که به طور عمده در مباحث اعتقادي شامل خودشناسي، انسان شناسي، هستي شناسي و خداشناسي است. اين مطالب به صورت درس درس آمده است.
مطالعه بخش نخست اين کتاب، که شرح زنداني بودن مدرس است، اشک انسان را در ميآورد؛ مردي تا اين اندازه، آن هم با خلوص به اين مملکت خدمت کند و در پايان عمر با چنين وضعيت سختي در آن نقطه دور، او را براي نه سال و اندي حبس و تبعيد کرده و در پايان به اين هم بسنده نکرده او را به شهادت برسانند.
وي در جايي مينويسد: من خود که در اين تاريخ نزديک هفده ماه است تقريبا دويست فرسنگ راه از محل اقامت خود تبعيد و در يک محوطه مخروبه اي محبوس هستم ... اميدوارم کفاره گناهان گذشته و زاد و راحله سفره آتيه و موجب تزکيه نفس شده و بوده باشد. نمي دانم اين مجازاتهاي متعدده و مختلفه از روي چه تقصيري است که من نه در خود سراغ دارم و نه از کسي شنيدم و نه کسي به من اظهار کرد.
وي همانجا ميگويد که فقط شبي رئيس نظميه آمده و به او گفته است: شما انگليسي هستيد!
بخشهاي درسي کتاب، نشانگر دانش والاي ديني و فلسفي مدرس است. وي اين دروس را بسا براي برخي از مأموران نظميه هم القا ميکرده، اما آنچه مسلم است اين که بنا داشته تا کتابي مشتمل بر عقايد اساسي مورد نياز در بخشهاي خداشناسي و هستي شناسي و انسان شناسي تأليف کند. مدرس در آنجا هيچ کتابي در اختيار نداشته و همين مقدار نوشته، دانش بالاي وي را آشکار ميکند.
منبع: بازتاب
متن کامل را تا ساعاتی دیگر برای همه دوستان در همین تاپیک قرار خواهم داد
