كدام پوليپ‌ها خطرناكند؟

[Dr.Akhavan]

  پوليپ‌ها خطرناكند؟ 


نویسنده : دكتر محمداسماعيل اكبري-رييس مركز تحقيقات سرطان - دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي

كدام پوليپ‌ها خطرناكند؟
پوليپ‌ها اغلب اوقات بدون علامت و بدون عارضه هستند‌ اما گاهي اوقات به‌دليل عوارضي كه پيدا مي‌كنند، نيازمند شناسايي و درمان هستند
احتمالا پوليپ براي شما واژه ناآشنايي نيست. پوليپ‌ها همه جا حضور دارند، از درون بيني تا منتهي اليه دستگاه گوارش. به‌طور معمول پوليپ‌ها روي مخاط دستگاه تنفس و گوارش پيدا مي‌شوند و سطحي هستند.‌اين‌گونه پوليپ‌ها سرطاني نمي‌شوند و فقط ممكن است مشكلات موضعي ايجاد كنند.


پوليپ‌هاي بيني هم جزء‌اين نوع پوليپ‌ها هستند. در درون مري، معده و روده باريك و بزرگ هم پوليپ پيدا مي‌شود و اغلب اوقات بدون علامت و بدون عارضه هستند‌.‌ اما گاهي اوقات به دليل عوارضي كه پيدا مي‌كنند، نيازمند شناسايي و درمان هستند. شايد مناسب‌ترين راه بحث روي پوليپ‌ها، تقسيم‌بندي آنها در محل پيدايش و برحسب سن بيماران باشد.

اگر نوجوان شما گاه‌گاهي خونريزي گوارشي پيدا مي‌كند و از مقعد او ضايعه‌اي غده مانند خارج شود كه به راحتي جا مي‌رود، به‌طور معمول دچار پوليپ است. ‌اين پوليپ‌ها هميشه خوش‌خيم هستند و به‌جز همين خونريزي و خارج شدن از مقعد، گرفتاري ديگري ندارد. به دليل‌اين عوارض، پوليپ‌هاي جوانان بايد برداشته‌شوند.

در سنين بالاتر و در ميان سالي پوليپ‌ها، از مري تا روده و در دستگاه صفراوي نيز پيدا مي‌شوند. اغلب‌ اين پوليپ‌ها بدون علامت هستند ولي در صورتي كه عارضه‌اي‌ ايجاد كنند برحسب شكل آنها و محل پيدايش تحت درمان قرار‌مي‌گيرند.

آن روي سكه پوليپ

بعضي پوليپ‌ها بسيار با اهميت هستند و لازم است به دقت تحت نظر و درمان قرار گيرند. محل‌ اين پوليپ‌ها در درجه اول در روده بزرگ و آن هم بيشتر در قسمت انتهايي آن است و سن بروز‌ اين پوليپ‌ها هم ميانسالي و سالمندي است. در زنان و مردان ميانسال (دهه چهارم و پنجم زندگي)، ضايعاتي در دستگاه گوارش پيدا مي‌شود كه به صورت دفع بلغم و مدفوع آبكي خودنمايي مي‌كند، گاه‌گاهي ‌اين پوليپ‌ها زخمي‌ شده و خون دفع مي‌كنند. اگر بلغم خوني به تناوب دفع شد، بايد به‌فكر پوليپ‌ها هم‌باشيم.



پايه‌دار يا مسطح؟

بعضي پوليپ‌ها بدون پايه و مسطح بوده و بعضي ديگر پايه‌دار و همانند زنگوله آويزان هستند. بعضي از آنها سطح صاف دارند و بعضي سطحي مخملي و داراي برجستگي‌هاي كوچكي همچون ستاره دريايي هستند. اما اغلب‌ پوليپ‌ها خوش‌خيم هستند و به سرطان تبديل نمي‌شوند. انواع غددي آن احتمال تغيير شكل دادن و سرطاني شدن را در 20درصد موارد دارد. بدترين نوع پوليپ‌هاي غددي نوع استطاله‌اي آن هستند كه به اسم پوليپ‌هاي غدد ويلوز خوانده مي‌شوند. ‌اين پوليپ‌ها تا 40درصد موارد، خطر سرطاني شدن دارند. به هر حال وقتي پوليپ غددي پيدا كرديم و يا پوليپي پيدا شد كه داراي عارضه است، بايد جراحي شود. پوليپ‌ها با برداشتن آنها درمان مي‌شوند و كار بيشتري احتياج ندارند. در خيلي از موارد مي‌توان بدون باز كردن شكم و از راه روده (مقعد) با آندوسكوپي پوليپ را برداشت.


ارثيه خانوادگي

نوعي از پوليپ‌ها از اهميت بيشتري برخوردار هستند، به‌ويژه اگر در يك خانواده ديده شوند. اگر در خانواده‌اي بيشتر از دو نفر دچار پوليپ‌هاي دستگاه گوارش شوند، بايد به پوليپ‌هاي خانوادگي مشكوك شويم و آنها را تحت مراقبت جدي قرار دهيم. پوليپ‌هاي فاميلي يا خانوادگي به‌طور معمول به تعداد خيلي زياد در دستگاه گوارش و به‌ويژه در روده بزرگ پيدا مي‌شوند. در صورت پيدا شدن‌ اين پوليپ‌ها، احتمال سرطان بسيار زياد است و براي پيشگيري از بروز سرطان، بايد تحت عمل جراحي قرار‌گيرند.

نكته بسيار مهم، بررسي خانواده‌هاي مبتلايان به بيماري پوليپ خانوادگي است. افراد ‌اين فاميل به‌خصوص افراد درجه يك (پدر، مادر، برادر، خواهر، فرزند) بايد از نظر ژنتيكي مطالعه شوند و آنها كه ژن اين نوع پوليپ را دارند، قبل از بروز هر نوع ضايعه‌اي و به‌طور معمول در سن جواني تعيين تكليف شوند. خوشبختانه ‌اين اقدامات علمي ‌امروز به خوبي در برخي مراكز علمي و درماني كشور انجام مي‌گيرد.

سرطاني شدن پوليپ‌ها به دو صورت اتفاق مي‌افتد، يكي‌ اينكه سلول‌هاي داخل پوليپ تغيير ماهيت مي‌دهند و به سرطان تبديل مي‌شوند اما سرطان از پوليپ خارج نمي‌شود كه در ‌اين صورت برداشتن پوليپ به تنهايي كفايت مي‌كند اما گاهي سرطان از پوليپ خارج شده و به ديواره روده دست‌اندازي كرده است. در‌ اين صورت برداشتن پوليپ كفايت نكرده و لازم است جراحي سرطان با برداشتن روده و عناصر همراه هم انجام شود.‌