زايمان در حالت خلسه

[Dr.Akhavan]

  در حالت  



گزارشي از انجام يک عمل سزارين به کمک هيپنوتيزم
تهیه و تنظیم : ميثاق ابدي

هيپنوتيزم چيست؟ و آيا همه افراد مي توانند تحت عمل هيپنوتيزم قرار گيرند؟«هيپنوتيزم، تغيير حالت هوشياري است که به کمک آن مي توان کاربردهاي پزشکي فراواني را روي فرد انجام داد و در اين حالت، بيمار خواب نبوده و فقط محرک هاي دردناک را احساس نمي کند و با تغيير و تفسيرش از درد، آن را به صورت فشار يا مالش احساس مي کند.»اين مطالب، گفته هاي دکتر فتحي دبير انجمن هيپنوتيزم باليني ايران است که حدود 20 سال تجربه فعاليت در هيپنوتيزم را دارد.


وي مي گويد؛ «سال هاي زيادي است که در ايران از اين روش در جراحي هاي فک و ريشه دندان، ارتودنسي، عمل بواسير، واريس هاي اندام تحتاني، کشيدن ناخن هاي عفوني، تخليه آبسه ها، زايمان و اعمال مربوط به برداشتن چربي هاي زير پوستي بدون استفاده از هيچ گونه ماده بيهوشي يا بي حسي استفاده مي کنند.»طي هفته گذشته اخبار تولد نوزادي به روش هيپنوتيزم و با عمل سزارين در بيمارستان خصوصي عيوض زاده تهران منتشر شد.دکتر رويا خدايي، متخصص زنان، زايمان و نازايي و نيز پزشک جراح، پيش از انجام اين عمل معتقد بود؛ «عوارض احتمالي عمل سزارين وجود دارد اما با اين روش، عوارض بيهوشي حذف مي شود و متخصص بيهوشي براي مواقع اضطراري در اتاق عمل حضور دارد.» همچنين به اعتقاد حسين الماسيان که هيپنوتيزم اين بيمار را بر عهده داشت، اين عمل سزارين، بدون بيهوشي، بي حسي و بدون استفاده از هيچ نوع دارويي در شرايط عادي و هوشياري بي سابقه و براي اولين بار در جهان است.

در اتاق عمل چه گذشت

در ابتدا بيمار تقاضا کرد تخت به صورت نيمه نشسته درآيد تا او با آسودگي بيشتري به حالت خلسه برود و پس از دقايقي با حرکت دست الماسيان وي به حالت خواب درآمد.دکتر خدايي پس از استريل کامل، تقاضا کرد تخت به حالت مسطح و اوليه بازگردد اما اين امکان وجود نداشت، چون کنترل سيستم الکترونيکي تخت از دست پرستاران خارج شده بود و در نهايت تخت به صورت تقريباً مسطح درآمد.خدايي مي گويد؛ «با مشکلي که براي سيستم الکترونيکي تخت به وجود آمد، ديگر نتوانستيم آن را به حالت اوليه بازگردانيم و چون لگن در گودترين قسمت قرار مي گرفت و وزن نوزاد نيز زياد بود، عمل با مشکل مواجه شد.» پس از دقايقي تلاش براي خروج نوزاد، تيم پزشکي پاهاي بيمار را که کم کم متوجه درد مي شد و نسبت به آن واکنش نشان مي داد، محکم گرفته بودند و «ساقي» با سه کيلو و 950 گرم وزن، 51 سانتيمتر قد و 38 سانتيمتر دور سر به دنيا آمد و شادي تيم پزشکي و پرستاران از درشتي و زيبايي نوزاد در بر هم خوردن تمرکز بيمار اثر گذاشت.

اما بخش مهمتر عمل، دوختن و جاسازي مجدد رحم داخل شکم بود که در اين بخش پزشک جراح با مشکل مواجه شد؛ زيرا بيمار هوشياري کامل يافته بود و ابراز درد و صحبت هاي وي با تيم پزشکي مانع از ادامه کار مي شد.پس از خروج رحم و قرار گرفتن آن روي شکم به دليل مشکلات ايجاد شده، دکتر رفيع فوق تخصص زنان و زايمان دست به کار شد تا روند عمل جراحي سرعت داده شود.دکتر نادري متخصص بيهوشي و فوق تخصص درد در اين باره اظهار مي کند؛ «عموماً در عمل سزارين پس از خروج رحم و تولد نوزاد، با ماساژ، رحم را به اندازه اوليه بازگردانده و برش ايجاد شده را مي دوزند و پس از دوختن عضلات شکم، پوست بخيه مي خورد.»بنا بر اين گزارش رحم به مدت 4 تا 5 دقيقه خارج از شکم و در معرض هوا قرار گرفت تا اساتيد هيپنوتيزم با حرکات دست بالاي رحم سعي در افزايش مدت زمان هيپنوتيزم کنند.اما ديگر طاقت بيمار تمام شده بود بنابراين متخصص بيهوشي با استفاده از گاز N2O2 و تزريق داروي کيتامين با دوز پايين براي ايجاد حالت بيهوشي و خواب آلودگي به تيم جراحي پيوست.پس از قرار گرفتن رحم داخل شکم و زدن بخيه ها، افراد حاضر در اتاق عمل با فراموش کردن ضرورت رعايت سکوت در چنين عمل ويژه اي، شروع به کف زدن و
تبريک گفتن به تيم پزشکي کردند و آيدا نيز در حين ورود به بخش، از درد بسياري که احساس مي کرد، شکايت داشت.

هيپنوتيزم جايگزين مناسبي براي بيهوشي است؟

دکتر نادري اظهار مي کند؛ «بيهوشي عمومي بر چهار پايه استوار است که در پايه اول براي کاهش شدت اضطراب و استرس بيمار قبل از عمل، داروي خواب آور (هيپنوز)، در پايه دوم براي انجام عمل، داروي بي دردي (آنالژزي)، در پايه سوم براي خروج عضلات از حالت انقباض و سهولت روند عمل جراحي، داروي شل کننده عضلاني (ماس ريلکسيشن) و در پايه آخر داروي فراموشي (آمنزيا) براي جلوگيري از هر گونه شوک روحي و رواني پس از عمل تزريق مي شود.»

وي خاطرنشان مي کند؛ «هيپنوتيزم، روشي کمک کننده براي انجام عمل جراحي است، نه جايگزين بيهوشي عمومي و افراد بايد براي اين کار انتخاب شده و آموزش ببينند.»

دکتر فتحي متخصص بيهوشي و فوق تخصص بيهوشي قلب نيز معتقد است؛ «به هيچ عنوان اين روش جايگزين بيهوشي نيست؛ زيرا هر روش در پزشکي کاربرد خاص خود را دارد و روي هر فرد و هر نوع عمل جراحي نمي توان هيپنوتيزم انجام داد اما از آن جهت که به مخاطب القا مي کند انجام اين کار امکان پذير است، ارزشمند است.»دکتر نادري با معرفي روش «هيپنوسديشن» اظهار مي کند؛ «با توجه به اين که از هر 20 هزار بيهوشي يک مورد دچار مرگ و مير مي شود، در سال 2005 بيمارستان ليگ با ترکيب هيپنوتيزم و داروي ضددرد (آنالژزي) بر روي 4 هزار و 800 عمل جراحي کوچک و بزرگ، رضايتمندي بيشتري را از بيماران نسبت به روش هاي خالص هيپنوتيزم دريافت کرد و به علت کامل نبودن هيپنوز، عدم آمادگي بيمار و پاره اي ديگر از فاکتورها در عمل سزارين مذکور نيز از اين روش استفاده شد.»

دکتر فتحي با اعلام اين که تخصصي تحت عنوان هيپنوتيزم وجود ندارد، گفت؛ «انجمن هيپنوتيزم باليني ايران که صادر کننده مجوز دوره هاي آموزشي هيپنوتيزم است، اين مجوز را تنها براي پزشکان و روانشناساني که داراي کارت عضويت نظام پزشکي پايه يا پروانه نظام روانشناسي مورد تاييد وزارتين علوم يا بهداشت باشند و پس از گذراندن دوره هاي آموزش هيپنوتيزم درماني و قبولي در آزمون هاي عملي و تئوري، صادر مي کند و اين شاخه از علم در تمام دانشگاه هاي دنيا به صورت واحد فوق برنامه و تکميلي بين دانشجويان رشته هاي مربوطه ارائه مي شود و خود تخصص جداگانه اي نيست.»

زايمان بدون درد

دکتر آگاه مدير گروه بيهوشي دانشگاه علوم پزشکي شهيد بهشتي مي گويد؛ «طي دو سال پيش تمام پروتکل هاي زايمان بدون درد توسط هيپنوتيزم در 52 جلسه در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکي بررسي شد که براساس آن دو متخصص بيهوشي از هر دانشگاه، براي آموزش نحوه انجام زايمان بدون درد با دارو و به صورت بي حسي موضعي و نيز دو متخصص بيهوشي و دو متخصص زنان براي آشنايي با روش هيپنوتيزم در دوره هاي آموزشي شرکت کنند تا به صورت علمي در کشور به آن پرداخته شود.»

دکتر نادري نيز در خصوص روش هاي متفاوت زايمان بدون درد به روش هايي نظير هيپنوسديشن، بهره مندي از کپسول گاز N2O و اکسيژن، زايمان در آب و تزريق سوزن اپي دورال براي از بين بردن درد ناحيه لگن (که در حال حاضر به عنوان علمي ترين روش کاهش درد در تعدادي از بيمارستان هاي کشور انجام مي شود)، اشاره کرد و گفت؛ «هيچ روشي در پزشکي بدون عارضه وجود ندارد و اين عمل نيز براي اولين بار در ايران و نه جهان، انجام شده که جراح زنان و تيم پزشکي در کار خود حاذق بوده اند.»وي که خود از متخصصان بيهوشي بيمارستان عيوض زاده (محل انجام اين عمل سزارين) است، مي گويد؛ «عمل سزارين يکي از ساده ترين اعمال متخصصان زنان است که از 10 دقيقه تا 5/2 ساعت به طول مي انجامد و فاکتورهاي متعددي از جمله مهارت جراح و شرايط بيمار در آن دخيل است اما حضور 20 نفر در اتاق عمل و رفت و آمدهاي بي مورد با ايجاد آلودگي صوتي جاي تعجب دارد.»دکتر آگاه با اشاره به احتمال بروز ايست قلبي در اين بيمار تاکيد مي کند؛ «هيپنوتيزم هنر خود شخص است که با تمرين، اين حس دروني را کاربردي کرده و بي نياز از حضور مربي است و به صورت شرطي «خود هيپنوتيزم» مي شود و اين حرکات دست براي نمايش بود.»دکتر فتحي نيز مي گويد؛ «اگر هيپنوتيزم به درستي انجام شود، ممکن است فرد چندين ساعت تحت عمل جراحي قرار گرفته و متوجه دردي نشود و عميق کردن هيپنوتيزم به سادگي انجام مي شود.»

علت گسترش تمايل مادران به سزارين چيست؟

طبق آمار وزارت بهداشت، انجام 15 درصد کل موارد زايمان ها در کشور با عمل سزارين در مقابل استاندارد سازمان بهداشت جهاني (8 تا 10 درصد)، رقمي قابل توجه است که اين تمايل بيشتر در نخست زاها و مادران با سنين بالا نمود پيدا مي کند.دکتر آگاه در اين باره مي گويد؛ «متاسفانه آستانه درد به دلايل مختلفي چون وضعيت فرهنگي، تغذيه و آگاهي مادران از وجود مسيري براي فرار از درد کاهش يافته است؛ در حالي که با اطلاع رساني در خصوص مزاياي زايمان طبيعي، آرامش روحي نوزاد و مادر، افزايش شير مادر و ارتقاي هوش نوزاد مي توان گام هايي براي کاهش آن برداشت.»


هيپنوتيزم مي تواند در پزشکي مورد استفاده قرار گيرد؟

در حال حاضر 95 درصد زايمان ها در کشورهاي پيشرفته اي چون امريکا با بي حسي موضعي و تنها 5 درصد آنها با بيهوشي عمومي انجام مي گيرد.

دکتر خدايي مي گويد؛ «اهميت انجام اين روش در بسياري از اعمال جراحي که خطرات بسياري براي بيمار در اثر دريافت بيهوشي عمومي وجود دارد، بر کسي پوشيده نيست و با گسترش اين علم و تضمين بي خطر بودن آن مي توان در اعمال جراحي با ريسک بالاي دريافت بيهوشي از آن استفاده کرد.»