نکاتي جالب و باور نکردني از سقوط هواپيما ها (( قسمت دوم ))

[black bird]

نقل از مجله ماشین مرداد 1377
نوشته : فرهاد کاشانی



حوادث هوایی

کتابی به نام AVIATION DIASTER را خواندم که مطالب تمام سوانح هواپیماهای مسافر بری جهان را از سال 1950 تا فورییه 1996 را در بر می گیرد. یکی از دوستان می پرسید که آیا پس از خواندن این کتاب جرات می کنی سوار هواپیا بشوی ؟ پاسخ من این بود که هواپیما مطمئن ترین وسیله مسافرت در روی کره زمین است. به علاوه این روز ها در بعضی از کارها مسافرت هوایی اجباری است اگر بخواهیم یک مسافرت کاری سه روزه به اروپا را با کشتی طی کنیم چند ماه به طول خواهد انجامید و تا آن موقع احتمالا از شرکت اخراج خواهم شد.مقاله ای که در زیر می خوانید خلاصه ای از این کتاب 240 صفحه ای می باشد .منظور از تهیه خلاصه این کتاب ترساندن خوانندگان از مسافرت هوایی نیست بلکه آشنایی بیشتر با این مسائل می باشد .شایان ذکر است که از سال 1950 تا به امروز صنعت هواپیمایی به پیشرفت های شایانی نائل شده و نوع سقوط ها نیز از آن زمان تا به امروز فرق کرده است.



خبط خلبان یا اشکال هواپیما

اگر بتوان در میان لابه لای خطوط این کتاب یک نتیجه گیری کلی از علت سقوط ها کرد باید گفت که اکثر سقوط ها به علت مخلوطی از عیوب هواپیما و خبط خلبان به وجود می آید.البته بعضی فقط به خاطر هواپیما و بعضی فقط به خاطر خبط خلبان می باشد . اجازه بدهید تا نمونه ای از هر انواع سقوط را برسی کنیم :

1_ عملیات تروریستی : تا به حال شاید بیش از بیست هواپیما مسافر بری به خاطر عملیات تروریستی منهدم شده اند . از بوئینگ 747 ایرایرلند تا بوئینگ 747
پان آمریکن که پس از انفجار در روی شهر لاکربی استکاتلند سقوط کرد اولین خرابکاری به خاطره بیمه عمر صورت گرفت.

2_ عملیات تروریستی کشور ها : مانند انهدام بوئینگ 747 شرکت هواپیمایی کره توسط نیروی هوایی شوروی سابق انهدام ارباس خطوط هوایی ایران توسط نیروی دریایی آمریکا انهدام بوئینگ 727 لیبی توسط نیروی هوایی اسرائیل و انهدام IL_76 مسافربری عراق توسط نیروی آزادی بخش کویت.

3_ حمل بار های آتش زا این اتفاق در چند مورد در پرواز های حج توسط مسافرانی که چراغ نفتی یا گازی خود را به همراه بار تحویل مسئول داده بودند اتفاق افتاده است.در آخرین مورد از این موارد که در فلوریدا اتفاق افتاد یک بوئینگ 737 که حامل کپسول های اکسیژن بود دوچار آتش سوزی شد و یک خانواده ایرانی نیز در این حادثه در میان مسافران کشته شده هواپیما بودند.

4_ یخ زدن بال ها و فرامین هواپیما : در یکی از بارزترین این مثال ها بوئینگ 737 شرکت ایرفلوریدا به علت انتظار زیاد قبل از بلند شدن و یخ زدن برف بر روی بال ها یش حالت آیرودینامیک خود را از دست داد و بلا فاصله بعد از بلند شدن از فرودگاه نشنال واشنگتن به داخل رودخانه پوتوماک سقوط کرد.( فیلم و مستند مربوط در صدا و سیما پخش شده)

5_ مکالمه اشتباه بین برج مراقبت و خلبان هواپیما : تعدادهواپیماهایی که به این علت سقوط کرده اند از تعداد انگشتان دست و پا متجاوز است.بیشترین تعداد کشته هنوز متعلق به این نوع اشتباه می باشد و این هنگامی است که خلبان 747 KLM فکر کرده که اجازه بلند شدن را از برج گرفته و در هوای مه گرفته شروع به سرعت گرفتن کرد تا هنگامی که بوئینگ 747 پان آمریکن را در حالت عرضی در مقابل خود دید . نتیجه این حادثه 580 نفر کشته بود .(فیلم مستند در صدا و سیمای ایران پخش شده)

6_تعمیر اشتباه : مهمترین مثال این گروه که دارای رکورد بیشترین کشته در سقوط یک هواپیما می باشد متعلق به بوئینگ 747 شرکت هواپیمایی ژاپن می باشد که تعمیر غلط قسمت عقب هواپیما پس از یک نشتن بد باعث شد در یک پرواز با 524 مسافر بر اثر فشار داخل هواپیما قسمت تعمیر شده کنده شد و به فرامین هیدرولیک هواپیما صدمه بزند. از لحظه این حادثه تا 20 دقیقه بعد خلبان فقط با کم و زیاد کردن قدرت هواپیما توانست هواپیما را در هوا نگهدارد و سپس با کوه برخورد نمود. 520 نفر در این حادثه کشته شدند. (توضیح : 520 نفر فکر کنم عده ای جان سالم به در برده اند. مستند مربوط در شبکه چهار سیما چخش شده که بسیار جالب بود)

7_ نگهداری اشتباه : به جای اینکه باد چرخ ها در حدود 185 PSI تنظیم شود مکانیک اشتباه کرد و آن را در حد 165 تنظیم می کند. هنگام بلند شدن هواپیما یک لاستیک می ترکد و دوچار آتش سوزی می شود.خلبان ناآگاه از این جریان چرخ ها را جمع می کند. حالا آتش در داخل بال است و لحظاتی بعد هواپیما را منهدم می کند تکنسین هواپیما که متوجه اشتباه خود شده بود پس از سقوط دفاتر نگهداری هواپیما را دستکاری کرده و مورد 165 را تبدیل به 185 مینامید.یک سال بعد در لابراتواری در کانادا تقلب وی کشف می شود و علت سقوط هواپیما مشخص می گردد.این اتفاق در عربستان صعودی به وقوع پیوست.

8_ آتش سیگار : تعداد سقوط ها به علت بقایای سیگار خاموش نشده در حدود انگشتان دست می باشد برای من همیشه این مسعله عجیب بود که چرا در جایی که در پمپ بنزین جایی که شما نباید سیگار بکشید چگونه در هواپیما می شد سیگار کشید. اکنون بسیاری از کشور های جهان به علت مسئله سرطان زایی سیگار این امر ممنوع کرده اند.

9_ تصادف در آسمان : تصادف هوایی را می توان به سه دسته تقسیم کرد . تصادف هواپیمای مسافر بری با هواپیمای مسافربری که از این نمونه در حدود ده مثال وجود دارد و اولین آ« در دره گرندکانیون در آمریکا در سال 1956 بین یک لایکهید 1049 سوپر کانستیلشن TWA و یک دی سی _7 یونایتد اتفاق افتاد که برای اولین بار بیش از 100 نفر کشته شدند . حالت دوم بین هواپیمای مسافر بری و هواپیمای شخصی کوچک می باشد. که از آن هم چند مورد و چند مثال وجود دارد و حالت سوم بین هواپیمای مسافربری و هواپیمای نظامی که آخرین آن در ایران بین TU_154M ایران ایرتور و SU_24 نیروی هوایی ارتش اتفاق افتاد که آن هواپیمای سوخوی دم هواپیمای مسافربری را در ارتفاع 400 متری زمین قطع کرد و تمامی 132 سرنشین هواپیمای هواپیمای مسافربری و دو خلبان نظامی کشته شدند.

10_ نقص فنی هواپیما : این نوع به خصوص در سال های 50 و 60 بسیار متداول بود و شامل کنده شدن ناگهانی بال به خاطر لرزش موتور ملخی یا شکسته شدن ملخ و غیره بود.کنده شدن یک موتور هواپیمای دی سی 10 در شیکاگو در سال 1979 از سری نقص هایی بود که خلبان نمی توانست از حادثه جلوگیری نماید.

11_ خبط خلبان : متداولترین نوع سقوط به خاطر خبط خلبان می باشد. اگر اینجناب مسئول اداره FFA آمریکا یا ICAO بودم خواندن کتاب AVIATION DISASTER و یا یگی از کتاب های مشابه را برای تمام خلبانان مسافربری دنیا اخباری می نمودم.پس از دیدن انواع و اقسام سقوط ها می بیند که بیش از نیمی از این سقوط ها هرگز نباید اتفاق می افتاد و فقط به کمی دقت و حواس جمع احتیاج داشت. در بسیاری از این نوع سقوط ها خلبان و کمک خلبان چک قبل از پرواز را یا کامل انجام نداده اند یا اصلا انجام نداده اند و در نتیجه متوجه اشکالات احتمالی نشده اند . در بسیاری از اینها کمک خلبان متوجه اشتباه خلبان شده ولی به خاطر درجه پایینتر یا خجالت کشیده که مسئلهرا به خلبان گوشزد کند و یا اگر گفته خلبان به حرفش گوش نکرده. این مسئله در فرهنگ شرقی بیشتر وجود دارد و در آمریکا کمتر اتفاق افتاده است زیرا در آمریکامردم احترام زیاری برای حالت رئیس و مرئوسی ندارند و حرف خود را به رئیس جمهور نیز می زنند کاپیتان هواپیما که جای خود را دارد.

مکالمات بی جا در هنگام پرواز و عدم توجه به دستگاه های نشاندهنده نیز باعث سقوط های بی شماری شده است.هواپیما دارد به سرعت پایین می رود و خلبان و کمک خلبان حتی به ازتفاع سنج خود نیز توجه ندارند و به علت تاریکی شب زمین را نمی بینند.حتی وقتی که دستگاه GROUND PROXIMITY به آنها می گوید که در حال برخورد با زمین هستند به جای یک اقدام فوری برای صعود مجدد اول می خواهند مطمئن شوند که این دستگاه درست کار می کند و در همین حال 5 تا 10 ثانیه حیاتی را از دست داده و چند ثانیه بعد به کوه برخورد می کند.

بسیاری از سقوط ها آن قدر بیمورد بوده که مطمئنا خلبان و کمک خلبان در بهشت یا جهنم از عمل احمقانه خود پشیمان می شوند مانند موارد بیشماری که خلبان و کمک خلبان فراموش کرده اند که فرامین هواپیما قبل پرواز تنظیم نماید و مثلا فلاپ ها را باز کرده و آنها را در درجه معینی قرار بدهد و در نتیجه پی از بلند شدن هواپیما استال کرده و سپس به زمین برخورد کرده است.


12_بارگیری زیاد : در تاجیکستان گروهی مخالف دولت با گزاشتن لوله هفت تیر به سر خلبان از وی خواستند بسیار بیشتر از ظرفیت هواپیما مسافر سوار کند . وزن هواپیما 3000 کیلوگرم بیشتر از بار مجاز بود و هیچ گاه نتوانست از زمین بلند شود و در انتهای باند پس از برخورد با ساختمانی منفجر شد.

سقوط یک دی سی 8 شرکت ARROW AIR که مشغول حمل سربازان آمریکایی از خاورمیانه به آمریکا بود و باعث کشته شدن 256 سرنشین شد به احتمال زیاد به علت بار زیاد و وزن تجهیزات سربازان بوده است. هنگامی که همه مسافران هواپیما با پارتی بازی یا رشوه به جای 20کیلو 80کیلو بار را به داخل هواپیما می فرستند که در اوراق اصلی هم اعلام نمی شود ممکن است که سفارش گور خود را داده باشند.

13_ بالانس نبودم وزن هاپیما : تعداد اندکی از سقوط ها به علت بالانس نبودن هواپیما یا در هنگام شروع پرواز و یا بعد از پرواز به علت جابه جایی بارها رخ داده است.

14_خودکشی : چند مورد سقوط به علت سقوط به علت خود کشی خلبان کمک خلبان یا مسافری که قصد کشتن خود را داشته روی داده است.گفته می شود که سقوط بوئینگ 737 سیلک ایر متعلق به سنگاپور که در اندونزی اتفاق افتاد به علت خودکشی خلبان بوده است و نشانه هایی از آن نیز وجود دارد.خلبان حتی جعبه سیاه را پنج دقیقه قبل از شیرجه خودکشی قطع می نماید که رد پایی از خودکشی خود باقی نگذارد.

[حسن2568]

bhak bird
دوست عزيز سلام اين چيزي كه ميگم ربطي به موضوع نداره
اين جناب مهندس فرهاد كاشاني نويسنده اين مقاله قبلا مدت 33سال درخارج از ايران بوده و25سال از اون رو مدير بوده درشركتهاي مختلف حالا هم به عنوان مدير ارشد شناخته ميشه.ايشون مدت دو سال مدير كارخانه الكترونيك شركت ماديران بود (يعني مدير ما)وقتي هم كه رفت اعلان كرد كه با همكاري صاحب شركت درصدد راه اندازي كارخانه مونتاژ كاميون به صورت شراكتي است سيستم وتوان مديريتش خوب وجديد بود اما متاسفانه ورود اون به شركت با بحران مالي شركت همزمان شد وبه خواست كارفرما ناچار به تعديل نيرو بود كه نفرات هم ايشون رو مقصر ميدونستند اما واقعا مدير خوب ولايقي بود .وضع ماليشم خوبه ونيازي به درآمد مقاله نويسي نداره .توماجراي سونامي اندونزي 340هزار دلار كمك مالي كرده بود .توشركت شرايط دريافت وام روسخت كرده بود اما دست كم به يكي ازبچه ها كه مشكل داشت از جيب خودش كمك مالي كرده بود مقاله نويسي رو هم براي اطلاع رساني به مردم انجام ميده
اينو نوشتم كه نويسنده مقاله رو معرفي كنم ميبخشيد كه به موضوع تايبيك ربطي نداشت

[black bird]

[black bird]

قسمت سوم

15_ اشکالات زنجيره اي : چند اشکال فني و خبط خلبان مجموعا باعث سقوط هاپيما مي شود.بهترين مثال سقوط لاکهيد L_1011 شرکت ايسترن ايرلاين مي باشد.هنگام فرود در فرودگاه ميامي چراغ سبزي که نشان مي دهد چرخ جلوي هواپيما باز و قفل مي باشد روشن نمي شود.خلبان به کمک خلبان دستور مي دهد که هواپيما را روي اتوپايلوت بگذارد و خلبان دوم را به زير کابين مي فرستد که باز شدن چرخ جلو را چک نمايد.در همين هنگام خلبان و کمک خلبان احتمالا به علت برخورد دستشان هواپيما از روي اتوپايلوت خارج مي شود و در تاريکي شب به آرامي رو به پايين مي رود.مامور برج که متوجه اين امر مي شود از آنها مي پرسد که آيا همه چيز تحت کنترل است (به جاي اينکه چرا ارتفاعتان کم شده) آنها که از هيچ چيز خبر ندارند مي گويند بله.

در ثانيه هاي آخر ناگهان خدمه متوجه کم شدن ارتفاع مي شوند و کمک خلبان مي گويد مثل اينکه ما ارتفاع کم کرده ايم و کاپيتان مي گويد چي ؟ کمک خلبان مي پرسد که آيا ما هنوز در ارتفاع مجاز 2000 پايي هستيم و کاپيتان مي گويد هي!!!! چه اتفاقي دارد مي افتد ؟ 103 نفر از مسافران جان خود را در مرداب هاي فلوريدا در اين حادثه احمقانه از دست دادند.



16_مرگ خلبان : آخرين و يکي از عجيبترين انواع سقوط که حداقل دو بار در جهان اتفاق افتاده است مرگ خلبان در حال پرواز بوده در يکي از اين دو مورد خلبان توانسته بود به مدت 11 سال مرض قلبي خود را از مسئولين هواپيمايي پنهان دارد تا اينکه در آخرين پرواز هنگام چرخش آخر قبل از نشستن خلبان دوچاره حمله قلبي قوي شده و در جا فوت مي کند و قبل از اينکه کمک خلبان به خود بيايد هواپيما سقوط کرده بود.(اين موضوع باعث تغيير قوانين در آمريکا شد که گزارش صحت سلامت بايد توسط پزشک مستقيم به اداره فدرال هواپيمايي ارسال گردد تا خلبان نتواند در آن دست ببرد).


اگر چه هميشه سقوط ها هميشه بد مي باشند ولي گاه باعث خوشبختي آنها که جان سالم به در برده اند مي شود.سال هاي سال پيش در ايران يکي از آشنايان تعريف مي کرد که صاحب ميليونر يک کارخانه بيسکويت سازي در واقع وضع مالي خوبي در جواني نداشته و به زور خود را به آمريکا مي رساند تا درس بخواند . در يک پرواز داخلي در 1959 توسط آمريکن ايرلاين هواپيماي لاکهيد الکتراي 188 چهار موتوره دچاره سانحه شد د و در رودخانه ايست ريور سقوط مي کند .65 نفر و چند نفر منجمله اين آقاي ايراني زنده مي ماند. شرکت بيمه يکصد هزار دلار بابت اين حادثه به وي مي پردازد و وي نيز پول را به ايران مي آورد و با آن کارخانه باز مي کند.


اين داستان هميشه به نظر من افسانه مي آمد تا اينکه داستان سقوط هواپيما را در اين کتاب خواندم و تمام جزييات آن با داستان وفق مي کرد.از نام مسافران و مليت آنها چيزي در اين کتاب گفته نميشود.

در پايان بايد گفت که پرواز با خلبان خوب و يا بد مي تواند گاه فرق بين مرگ و زندگي باشد.مسافراني که اخيرا زنده از هواپيماي جت فوکري که در بيابان هاي اصفهان به زمين نشست خارج شدند مي توانند شهادت بدهند که خلبان چگونه جان آنها را از مرگ حتمي نجات داده است.

301 نفر مسافر و خدمه هواپيماي سه موتوره L_1011 شرکت هواپيمايي سعودي از بهشت و جهنم مي توانند شهادت بدهند که باوجود دود و آتش در داخل هواپيما خلبان توانست هواپيما را به زمين بنشاند ولي به جاي ترمز فوري و باز کردن درها و
سرسره هاي نجات وي هواپيما را به طرف ساختمان فرودگاه هدايت کرد و همين سه دقيقه تاخير باعث آتش گرفتن کامل هواپيما و مرگ همه منجمله خدمه پروازي شد.

اگر آدم خوش شانسي باشيد در هنگام حادثه يا سوار هواپيماي خلبان ايراني خودمان که در بيابان هاي اصفهان هواپيماي جت را سالم به زمين نشاند خواهيد بود و يا با کاپيتان يونايتد ارلاينز که در 19 ژوييه 1989 پس از اينکه موتور عقب هواپيما سه موتور دي سي_10 در روي هوا متلاشي شده و سيستم هيدروليک را از بين برده توانست فقط با استفاده از موتور چپ و راست و افزودن يا تقليل قدرت موتور هواپيما را به فرودگاه سيوسيتي آيوا ببرد و به ماموران امداد وقت کافي بدهد که بتوانند در اطراف باند مستقر شوند. در هنگام پايين آمدن هواپيما ناگهان يک بال به طرف زمين متمايل شد که به علت کار نکردن شهپرها خلبان نتوانست آن را به موقع صاف ناميد و هواپيما معلق زنان به زمين خوره و آتش گرفت.


اگر چه 112 نفر از جمله يک خلبان ايراني به نام فرهاد که جزو مسافران بود در اين حادثه کشته شدند ولي 184 خدمه و مسافر از جمله خلبانان هواپيما از اين حادثه جان سالم به در بردند.تمام متخصصين تاکيد کردند که خلبانان مهارتي بيش از اندازه نشان داده اند والا همه مسافران بايد کشته مي شدند.يک سوم مسافران به علت تنفس دود کشته شدند.


اين مقاله به تمام خلبانان شجاع که تمام سعي خود را در رساندن سالم مسافرين به مقصد مي نمايد تقديم مي شود.خلباناني که دستور العملهايي که پروازي را مو به مو اجرا کرده و هواپيما و پرواز را به شوخي نمي گيرند.خلباناني که در تمام طول پرواز ششدانگ حواسشان به درجات هواپيما و اطراف هواپيما متمرکز است .خلباناني که با مهارت خود کمبودهاي هواپيما را جبران مي کنند.آنهايي که مطمئن مي شوند که مکالمات برج را درست شنيده و آن را مو به مو اجرا مي کنند.همچننين تکنسينهايي که در تعمير و نگهداري هواپيما کمال دقت را مي نمايند.

اين خلبانان معمولا آنهايي هستند که سالم به سن بازنشستگي مي رسند و ميتوانند اثبات کنند که هواپيما وسيله خطر ناکي نيست و اين روز ها از اين خلبانان در جهان کم نيست.

مي گويند : خلبان شجاع وجود دارد و خلبان پير نيز وجود دارد ولي خلبان پير و شجاع وجود ندارد!!


پايان




دوستان اميدوارم از مقاله آقاي کاشاني لذت برده باشيد
با تشکر

BLACK BIRD

[black bird]

دوستان سلام
يک مورد جالب ديگر را نيز به موارد بالا بايد اضافه کنم .

در روسيه پس از سقوط يک هواپيماي مسافربري و برسي اجساد معلوم شد که پسر 14 ساله خلبان پشت فرمان بوده و پدرش از صندلي عقب مشغول تعليم بوده که با از دست رفتن کنترل حادثه اتفاق مي افتد.

سالي چون بهار زيبا برايتان آرزومندم

BLACK BIRD