سلاح‌هاي شيميايي و سلاح هاي بيولوژيك

[ali nuri]

سلاح‌هاي شيميايي و سلاح هاي بيولوژيك

[External Link Removed for Guests]

هر چند بين سلاح‌هاي شيميايي و بيولوژيك اين تشابه وجود دارد كه هر دو از سلاح‌هاي تخريب جمعي به شمار مي‌روند (وحدت در نتيجه) و آثار آنها هم صرفا گريبان‌گير موجودات زنده مي‌شود و به اين لحاظ معمولا در نوشته‌هاي حقوقي، سلاح‌هاي بيولوژيك زير مجموعه‌اي از سلاح‌هاي شيميايي تلقي و تحت عنواني واحد بررسي مي‌شوند ولي از لحاظ فني و قباحت و زشتي در افكار، اين دو سلاح از يكديگر متفاوتند.

عوامل شيميايي به تركيباتي اطلاق مي‌گردد كه در صورت كاربرد موثر عليه انسان و حيوان و يا گياه منجر به مرگ يا ضايعات قابل توجه دائمي يا موقتي در ساختار اندامي آنها شود. (1)

در «جنگ افزار شيميايي عوامل شيميايي هستند به صورت جامد، مايع و گاز تهيه مي‌شود و در صورت انتشار در صحنه نبرد منجر به بروز آثار كشنده، آسيب رساننده يا ناتوان كننده در موجودات زنده مي‌شود». (2)

ليكن عوامل بيولوژيكي مشتمل بر ارگانيسم‌هاي زنده. قطع نظر از ماهيت يا مواد عفوني مشتق از آنهاست كه باعث بيماري يا مرگ انسان‌ها، حيوانات يا گياهان مي‌شود و اثر آنها براي تحت تاثير قرار دادن ارگانيسم يك شخص و حيوان يا گياه به قدرت تخريبي آنها بستگي دارد. (3)

در واقع همان گونه كه برخي به صراحت اين مطلب را اشاره كرده‌اند «ارگانيسم‌هاي زنده يا مواد مسري ناشي از آنها كه براي ايجاد بيماري يا مرگ در انسان، حيوان يا گياه استفاده مي‌شود؛ عوامل باكتريولوژيكال يا بيولوژيكال جنگي هستند نه عوامل شيميايي».(4)

در سلاح‌هاي بيولوژيك از موجودات زنده ذره بيني چون باكتري‌ها، قارچ‌ها، ويروس‌ها كه جدا از شرايط زندگي شان موادي را از خود ترشح مي‌كنند كه موجب بيماري يا حتي مرگ انسان، جانوران و گياهان مي‌گردد، استفاده مي‌شود. مشخصه اصلي اين سلاح‌ها آن است كه اين ميكروب‌ها به سرعت در بدن اشخاص يا جانوران و گياهان رشد نموده و كم كم او را از بين مي‌برند. در حالي كه در سلاح‌هاي شيميايي از موادي چون گازها، مايعات و جامدات استفاده مي‌شود.

علاوه بر اين عناصر بيولوژيكي، با عفوني كردن موجودات زنده، قادرند از منطقه‌اي كه ابتدا مورد نظر بوده، به يك مسافت بسيار زيادي منتقل شوند اما امكان اين گونه انتشار در مورد عناصر شيميايي وجود ندارد.(5)

قبح استفاده از سلاح‌هاي بيولوژيك در مقايسه با سلاح‌هاي شيميايي در افكار عمومي بين‌المللي به حدي است كه پس از اين كه پروتكل 1925 ژنو، منع استعمال اين دو نوع سلاح‌ را با هم مورد توجه قرار داد معاهده 1972 ممنوعيت ساخت، توليد و انباشت و به دست آوردن يا نگهداري سلاح‌هاي بيولوژيكي را به طور مستقيم تنظيم نمود و به تعهدات و الزامات درباره آن دقت و ظرافتي ويژه اعطا كرد.

منابع:

1ـ حسين علايي: تاريخچه كاربرد جنگ افزارهاي شيميايي: متن كامل مقاله‌هاي سمينار تاثير جنگ‌هاي شيميايي بيولوژيك برانسان، محيط زيست و جامعه، آذر ماه 1371، دانشكده فني دانشگاه تهران، صفحه 2.
2ـ علي باقري كبورق: كليات و مباني جنگ و استراتژي، مركز نشر بين الملل، صفحه 114.
3- Rauch. E, "Biological Warfare", Encyslopedia of public International Law (E.P.I.L)., 1982. vol.3 p.45
Bothe. M. "Chemical Warfare".,E.P.I.L., 1982, vol.3,p.83.-4
5 ـ محمدرضا ضيايي بيگدلي، حقوق جنگ، صفحه 177.

نويسنده : عليرضا وري آشتياني