از آثار زيست‌محيطی سلاح‌های شيميايی چه می‌دانيم؟

[ali nuri]

از آثار زيست‌محيطی سلاح‌های شيميايی چه می‌دانيم؟

[External Link Removed for Guests]

● سلاح های شيميايی اثرات زيانبار و جبران ناپذيری بر محيط زيست و اکوسيستم مناطق آلوده دارند که از جمله می توان به موارد زير اشاره کرد:

۱- عملکرد طبيعی خاک را مختل می کند. اصطلاحا خاک را می سوزانند که اين خاک به اصطلاح سوخته، امکان زندگی ميکروارگانيسم های طبيعی خاک وجود ندارد.

۲- موجب اختلالات ژنتيکی گياهان، توقف رشد آنها و از بين رفتن پوشش گياهی می شود.

۳- اختلالات ژنتيکی، اختلال رشد و سقط جنين حيوانات را به دنبال دارد.

پس از جنگ جهانی اول، عراق گسترده‌ترين شيميايی را طول ۸ سال جنگ تحميلی خود عليه ايران به اجرا گذاشت که تلفات و خسارات بيشماری همراه داشت. با وجود گذشت تقريبا ۲ دهه از پايان اين جنگ خانمانسوز، اثرات سوء سلاح‌های شيميايی بر بدن جانبازان شيميايی همچنان به قوت خود باقی مانده و اين نشانگر تداوم اثرات بهداشتی سلاح‌های شيميايی است.

خوشبختانه محققان کشور توجه شايانی به اين امر داشته و تحقيقات فراوانی اين رابطه انجام داده اند و مقاله‌ها و گزارش های متعددی ارائه کرده اند که جای بسی قدردانی است.

اما متاسفانه جنبه زيست محيطی اين قضيه مورد غفلت و بی توجهی قرار گرفته است. عراق طول جنگ از ده‌ها تن مواد شيميايی برای حمله و تجاوز به مناطق جنگی، مرزی و مسکونی کشورمان استفاده کرد و حتی از به کارگيری ترکيبات اين عوامل نيز دريغ نورزيد.

امروزه اين عوامل شيميايی هنوز هم سلامت ساکنان مناطق آلوده را بشدت تهديد می کند که اين را فقط می توان نتيجه آثار زيست محيطی اين عوامل دانست.

براساس مطالعات انجام شده توسط مراکز معتبر بين المللی برخی از عوامل شيميايی از جمله گاز خردل از نوع عوامل پايدار در محيط است و آثار زيانبار آن بر محيط زيست سالها باقی می ماند، چنانچه از ترکيبات اين عوامل استفاده شود پايداری آنها تقويت می يابد و بر اثرات مخربشان افزوده می شود.

همچنين منابع خاک و آب و هوای مناطقی که هدف اصابت سلاح‌های شيميايی قرار گرفته اند، بر پايداری اين عوامل تاثيرگذار است.

مثلا در مناطق سرد و شنی پايداری عوامل شيميايی بالاست، چرا که تحت اين شرايط امکان تجزيه پذيری آنها بسيار ضعيف است.

سلاح های شيميايی اثرات زيانبار و جبران ناپذيری بر محيط زيست و اکوسيستم مناطق آلوده دارند که از جمله می‌توان به موارد زير اشاره کرد:

۱- عملکرد طبيعی خاک را مختل می کند. اصطلاحا خاک را می سوزانند که اين خاک به اصطلاح سوخته، امکان زندگی ميکروارگانيسم های طبيعی خاک وجود ندارد.

۲- موجب اختلالات ژنتيکی گياهان، توقف رشد آنها و از بين رفتن پوشش گياهی می شود.

۳- اختلالات ژنتيکی، اختلال رشد و سقط جنين حيوانات را به دنبال دارد.

البته آثار زيست محيطی عوامل شيميايی بيش از موارد مذکور است که متاسفانه اين رابطه اطلاعات چندانی دست نيست.

کشورهای بيگانه هزينه‌های سنگينی را به تحقيقات زمينه اثرات مخرب سلاح‌های شيميايی بر محيط زيست اختصاص می‌دهند که ۳ نمونه بارز آن عبارتند از:

۱- جريان آزاد شدن آلاينده های محيطی حاصل از سوختن چاه های نفت کويت و همچنين مواد مخربی مثل اورانيوم فقير شده (DU) طی جنگ خليج فارس و نيز جنگ بالکان، گروه‌هايی از سازمان‌های مختلف مانند سازمان محيط زيست امريکا و سازمان‌های بين المللی مثل (UNEP برنامه محيط زيست سازمان ملل)، با صرف ميليون‌ها دلار بودجه تحقيقاتی به بررسی اثرات مخرب اين آلاينده ها بر محيط زيست پرداخته اند و حاصل مطالعات و تحقيقات خود را طی مقاله ها و گزارش های متعدد آماده و ارائه کرده اند.

۲- پی آزاد شدن موادشيميايی کارخانه Union Carbide بوپال هند، محققان اين کشور برای تحقيق روی اثرات زيست محيطی اين مواد همت گماردند.

۳- پس از نشت مواد راديواکتيو نيروگاه (چرنوبيل) اکراين، تاثيرات مخرب اين مواد مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت.

اين حالی است که تاکنون هيچگونه تحقيقاتی زمينه اثرات زيست محيطی سلاحهای شيميايی صورت نگرفته و حتی يک مقاله يا گزارش علمی هم کشور ارائه نشده است و هيچ ارگان و سازمانی هم مسووليت آن را تقبل نکرده و نمی کند.

با وجود اسناد و مدارک معتبر مبنی بر آزاد شدن ده ها تن مواد شيميايی مهلک و سمی از جمله عوامل اعصاب يا ارگانوفسفرها که ساختمانی شبيه سموم علفکشها دارند و نيز گاز خردل و ترکيبات آن مناطق مرزی کشورمان طول جنگ تحميلی (از جمله تالابها و مردابهای هورالعظيم و هورالهويزه، درجنوب) و باغات و جنگل های استانهای کردستان و کرمانشاه(درياچه زريوار مريوان و باغات و زمين های کشاورزی اطراف سردشت و پيرانشهر)، سوال اصلی اين است که چه کسی مسوول انجام تحقيقات زمينه آثار خطرناک زيست محيطی اين عوامل است و کدام سازمان پاسخگوی عوارض احتمالی مخرب اين عوامل روی گياهان و جانوران و نيز محيط زيست انسانی مناطق مرزی کشورمان است؟

نويسنده : عليرضا نوري آشتياني

منبع:

مصاحبه حضوري با دکتر شهريار خاطری

[Dr.Akhavan]

به بخش پزشکی منتقل شد