قبل از شروع مطلب اصلی با توجه به چندش آور و تکان دهنده بودن برخی تصاویر از دوستان خوبم تقاضا دارم در صورتی که تحمل دیدن تصاویر رو ندارن سریع رد شن و نگاه نکنن.
اگر دیدن لعنت به من نفرستن.
به عنوان یک زیست شناس که تشریح و نخاعی کردن خیلی از حیوانات رو انجام دادم دیدن این تصاویر برای خودم کمی ناراحت کننده بود.
شاید بیشتر شما فیلمهای تخیلی مربوط به حمله بیگانگان فضایی به زمین را دیده باشید . صحنه های خروج یک بیگانه کوچک تازه متولد شده از شکم یا مغز انسانهای نگون بخت شاید یکی از نقاط مشترک تمامی این فیلمها باشد .اما جدای از تخیلی بودن این گونه فیلمها , پرورش لارو بسیاری از حشرات در بدن یک میزبان و خروج جانور بالغ از اندامهای آن امری عادی در طبیعت است که همه روزه در حال وقوع است و حتی در برخی مواقع انسان نیز میزبان این مهمان ناخوانده خواهد بود ! .
آلودگی بافتهای بدن جانور زنده به لارو حشرات را میاسیس ( Myiasis) می مانند . میاسیس بیشتر در بین احشام و در معدودی موارد در انسان بروز می کند . برخی از حشرات راسته دوبالان ( Dipetra) بویژه خانواده مگسها (Oestridae) باعث بروز میاسیس در جانوران می شوند و از این خانواده نیز دو گونه مگس به نام تورسالو (Dermatobia hominis ) و مگس تومبو(Cordylobia anthrophaga) عامل میاسیس انسانی هستند .
تصویر ترسالو
آسیب ناشی از تخم ریزی Dermatobia hominis
بخش اول- چشمها را باید شست ؟!
کودک 5ساله هندوراسی با چشم قرمز به خانه بازگشت ! , والدین کودک به تصور اینکه گرد و خاک وارد چشم طفل شده است چشم او را شستشو دادند . چند روز بعد هیچ علامتی از بهبودی در چشم کودک مشاهده نشد و پلک پایین نیز شروع به تورم کرد . پس از چند هفته تورم پلک پایین به حدی رسید که چشم راست کودک تقریبا بسته شد و در نهایت چاره ای جز مراجعه به پزشک نبود !. پزشکان در ابتدا تورم پلک را رشد توموری بد خیم تشخیص دادند اما در بررسی های بعدی میاسیس در بافت پلک مورد تائید قرار گرفت و پس از یک جراحی ساده لارو تورسالو از پلک پایین خارج شد .
اما به راستی لارو تورسالو چگونه وارد چشم کودک شده بود ؟ آیا گرد و خاک حاوی تخم این گونه مگس بوده و با ورود به چشم , میاسیس را بوجود آورده است؟
جواب منفی است ! مگس تورسالو به دو طریق انسان را آلوده می کند : در حالت اول که شایع تر است , مگس ماده به شکار یک حشره دو بال کوچک مانند پشه می پردازد و بدون اینکه به پشه آسیبی برساند , تخمهای خود را که در چند روز در حفره شکمی خود نگه داری کرده و درحال تبدیل شدن به لارو هستند را بروی بدن پشه قرار داده و آنرا مجددا رها میکند . پشه برای تغذیه خود بدن انسان را مورد حمله قرار می دهد در این هنگام لاروهای از تخم در آمده مگس تورسالو, از بدن پشه جدا شده و از محل نیش پشه وارد بدن انسان می شوند . در حالت دوم که به ندرت اتفاق می افتد , مگس ماده تخمهای خود را به صورت مستقیم در زخمها و جراحاتی که بر روی بدن انسان بوجود آمده می گذارد . چشم کودک نیز به یکی از این دو طریق آلوده شده است . لارو تورسلا پس از قرار گرفتن بروی سطح پوست به لایه های زیر پوستی نفوذ کرده و تبدیل به لارو می شود و مراحل دگردیسی را در زیر پوست و با تغذیه از مویرگهای خونی این ناحیه در مدت 6تا8 هفته به پایان می رساند در پایان هفته هشتم لاروها که در حال شفیره شدن هستند , پوست میزبان را سوراخ کرده و شفیره ها از آن خارج می شوند و بروی زمین می افتند و در همان جا آخرین مرحله دگردیسی را پشت سر گذاشته و تبدیل به مگس تورسالو بالغ می شوند .
مگس تورسالو پراکندگی کمی داشته و تنها درمناطقی از آمریکای جنوبی و مرکزی و برخی قسمتهای آمریکای شمالی یافت می شود. نکته مهم در باره لارو تورسالو (Dermatobia hominis ) اینست که لارو , نوعی آنتی بیوتیک در محل تغذیه خود ترشح می کند, به همین جهت بافت تحت میاسیس میزبان از عفونتهای باکتریایی و قارچی در امان خواهد بود و این محیط کاملا استریل می ماند به همین جهت پس از خروج لارو از بافتها محل زخمها سریعا بهبود میابد .
لارو Cordylobia anthrophaga
لارو Dermatobia hominis
شکل1. چرخه زندگی Dermatobia hominis .
دوستان در تصویر به جای گاو می توان انسان یا گونه های متفاوتی از پستانداران را در نظر گرفت
بخش دوم – رابطه میاسیس و اطو !
زن اهل نیجریه با تاولهای دردناک در ناحیه پستان راست به پزشک مراجعه کرد . پزشکان با بررسی تاولها میاسیس پستان را تایید کردند و با جراحی لاروهای مگس تومبو عامل میاسیس را خارج ساختند.
تصاویری از آسیب به پستان توسط لارو Cordylobia anthrophaga
آیا لارو مگس تومبو(Cordylobia anthrophaga) نیز از طریق نیش پشه وارد بافت پستان شده بود؟
جواب منفی است ! مگس تومبو برخلاف تورسالو از حشرات واسط مانند پشه برای آلودگی میزبان استفاده نمی کند بلکه شیوه جالبتری را برگزیده است ! مگس تومبو در لباسهای مرطوبی که در بیرون خانه و زیر افتاب پهن شده اند تخم ریزی می کند و انسان, بدون آگاهی از این امر, به راحتی خود را در معرض لارو این حشره قرار می دهد . اما نکته مهم اینست که تخم این حشره به گرما حساس بوده و با اطو کشیدن لباسها از بین می رود . سیکل زندگی مگس تومبو بسیار شبیه به تورسالو بوده و حشره در هنگام شفیرگی از بافت خارج شده و بیرون بدن میزبان به مگس بالغ تبدیل می شود. لارو تومبو هم مواد آنتی بیوتیک ترشح می کند و موضع تحت میاسیس را استریل می کند که باعث بهبودی سریع زخمها پس از خروج لارو می شود . مگس تومبو مانند تورسولا پراکندگی کمی داشته و در شرق و مرکز آفریقا یافت می شود .
محل نیش حشرات که مشکوک به ورود لارو تورسالو است را با الکل می توان ضد عفونی کرد , الکل باعث از بین رفتن لارو حشره که هنوز در بخشهای سطحی پوست است می شود .
لارو تورسولا و تومبو واجد قلابهای ریزی در اطراف بدن خود هستند که با آن به موضع خود به سختی متصل می شوند. در هنگام جراحی و خروج لارو اگر لارو به صورت زنده از بافت بیرون کشیده شود امکان دارد قسمتهایی از بدن لارو در بافت باقی بماند و چون قسمتهای مرده لارو دیگر قادر به تولید آنتی بیوتیک نیستند , کم کم باعث عفونت دراین مناطق می شوند . به همین جهت لارو را در مجاورت وازلین یا برخی مواد نفتی دیگر قرار می دهند , در این حالت منافذ تنفسی حشره مسدود شده و حشره میمیرد وقلابهای از مواضع خود رها می شوند البته در این حالت نیز احتمال اینکه برخی از قلابهای از بافت آلوده خارج نشوند وجود دارد و به همین دلیل بهترین شیوه اینست که تا 8 هفته از این مهمان ناخوانده پذیرایی کنیم و اجازه بدهیم که لارو به طور طبیعی از بدن خارج شود که در این صورت هیچگونه عفونتی بروز نخواهد کرد.
بخش سوم – میاسیس جعلی !
میاسیس سوژه خوبی برای ایجاد تصاویر ترسناک از حمله لاروها به انسانها هستند . یکی از جالبترین این تصاویر که با مهارت مونتاژ شده است را می توانید در اینجا ببینید ! در این تصویر لاروهای در حجره های متعددی به صورت کندوی زنبور جمع شده اند اما جالب است بدانید که اینها لارو حشرات نیستند بلکه مونتاژی هنرمندانه از غلاف دانه های گیاه پسته آبی(نوعی نیلوفرآبی) بروی پستان است.
با تشکر از توجه شما.
سامان...
