مروری بر هپاتیت و انواع آن

[Dr.Akhavan]

 مروری بر هپاتیت و انواع آن 


بقراط، پدر پزشكی دنیا، اولین كسی بود كه بیماری «زردی»‌ یا «یرقان» راتوصیف كرد. او آن زمان نمی‌دانست كه چه علت‌های متنوع و متفاوتی می‌توانندباعث ایجاد این بیماری شوند؛ اگر چه كه امروز هم وقتی یك بیمار مبتلا بهزردی به یك پزشك مراجعه می‌كند، شاید پزشك به اندازه‌ی بقراط دچار همانسردرگمی شود كه: واقعاً علت ایجاد زردی چیست؟! این، نه به آن معناست كهدانش پزشكان امروز، تفاوتی با دانش بقراط ندارد، بلكه مسأله این است كه باپیشرفت دانش پزشكی، امروز لیست بلند بالایی از تشخیص‌های افتراقی برایبیماری كه به علت «زردی» به پزشك مراجعه كرده است وجود دارد كه یك پزشك،با گرفتن شرح حال در معاینه‌ی بیمار یا به قول معروف پزشكان «كلینیك»بیمار،فقط می‌تواند تعدادی از آنها را كنار بگذارد وبرای رسیدن به تشخیصقطعی باید از آزمایشگاه و یا همان «پاراكلینیك» كمك بگیرد.
ازقرن هشتم میلادی كه برای اولین بار فرضیه‌ی میكروبی بودن بعضی از انواع«یرقان» مطرح شد، تا امروز كه پزشكان می‌دانند انواع ویروس‌های هپاتیتAوBوC وD وE وF وG و همین طورVTT وV-SEN وEBV و... همه و همه می‌توانند«هپاتیت» و در نتیجه «یرقان» ایجاد كنند، قرن‌ها گذشته است؛ اما تنها ظرفپنجاه سال گذشته است كه بیشترین پیشرفت‌ها در زمینه‌ی شناخت انواعویروس‌های هپاتیت صورت گرفته: مك كالم در سال 1947 توانست ویروس‌هایهپاتیتB,A را از هم تشخیص بدهد، دین (Dane) در سال 1970 ساختمان ویروسهپاتیتB را تشریح كرد و به افتخار او این ویروس را به نام "DaneParticle"او نامیدند. بعدها معلوم شد كه نوعی از هپاتیت وجود دارد كه نهA است و نهB.

تاسال‌ها این بیماری راnon A non B Hepatitis نام‌گذاری كردند تا سرانجامویروس دیگری كه عامل این نوع هپاتیت بود كشف شد و آن را ویروس هپاتیتC نامیدند. به همین ترتیب از سال 1994 تا 1999 ویروس‌های هپاتیتF,G,|TTV,V-SEN هم كشف شدند كه كار برای شناخت هر چه بیشتر آنها ادامه دارد.
هپاتیت چیست؟

واژه‌یهپاتیت (Hepatitis) به معنای التهاب كبد است. بسیاری از عوامل (از جملهداروها) می‌توانند این التهاب را ایجاد كنند اما به طور كلی، شایع‌ترینعلت ایجاد هپاتیت در سراسر دنیا، «ویروس»ها هستند. طبق تعریف، اگر هپاتیتكمتر از 6 ماه طول بكشد آن را «هپاتیت حاد» و اگر بیشتر از آن به طولبینجامد آن را «هپاتیت مزمن» می‌گویند.

هپاتیت حاد ویروسی معمولاًبا یك دوره‌ی پیش درآمد آغاز می‌شود: احساس ناراحتی، خستگی، بی‌اشتهایی،تهوع، استفراغ، درد عضلانی، سردرد و یك تب خفیف. حتی گاهی این بیماری درابتدا خود را با اعلایم سرماخوردگی نشان می‌دهد. افراد سیگاری مبتلا بههپاتیت حاد غالباً نسبت به سیگار تنفر پیدا می‌كنند. بعد از این دوره‌یچند روزه است كه «یرقان» یا «زردی» ایجاد می‌شود.

معمولاً همزمانبا ایجاد زردی، حال عمومی بیمار رو به بهبود می‌رود و حتی تب او قطعمی‌شود. اما این‌ها نشان دهنده‌ی بهبود بیماری نیستند، بلكه درست برعكس،قسمت اصلی بیماری از اینجا شروع می‌شود.
 پزشكان برای این كه تشخیصبدهند یك بیمار مبتلا به زردی، گرفتار هپاتیت شده است یا این كه زردی، علتدیگری (مثلا سنگ كیسه صفرا و...) دارد، یك روش نسبتاً خوب در دسترس دارند:اندازه‌گیری آنزیم‌های كبدی. در بیمار مبتلا به هپاتیت، سلول‌های كبدیتخریب می‌شوند و این باعث می‌شود آنزیم‌های موجود در این سلول‌هاكهALT,AST نام دارند به مقدار زیادی وارد خون شوند. بالا رفتن سطح اینآنزیم‌ها در خون، نشان دهنده‌ی «هپاتیت» است.

هپاتیت‌ها چه فرقی با هم دارند؟
دربسیاری از موارد، ممكن است ابتلا به هپاتیت با ایجاد یرقان همراه نباشد.به این ترتیب شخص ممكن است هیچ‌گاه نفهمد كه به هپاتیت مبتلا شده است؛ امااگر این هپاتیت به صورت مزمن در بیاید، آن وقت سال‌ها بعد، بیمار با همینعارضه از پا در خواهد آمد.

در واقع، آنچه هپاتیت را به یك بیماری خطرناك تبدیل می‌كند، دو عارضه‌ای است كه ممكن است برای هر بیماری پیش بیاید:
1-هپاتیت برق آسا: یك درصد از بیماران مبتلا به هپاتیت حاد ویروسی به طورناگهانی و در عرض چند روز، در واقع كبد خود را از دست می‌دهند. این آسیب،غیر قابل برگشت است و در این حالت، بیمار نیاز به پیوند كبد خواهد داشت.

2-هپاتیت مزمن: غیر از هپاتیتA كه تقریباً در هیچ موردی به صورت مزمندرنمی‌آید، سایر انواع هپاتیت‌ها می‌توانند مزمن شوند. سرانجام هپاتیتمزمن، نارسایی كبد است و مثل هپاتیت حاد، تقریباً هیچ درمان قطعی برایهپاتیت مزمن هم وجود ندارد. گذشته از این، بعضی مبتلایان به هپاتیت، اگرچه ظاهراً بهبود می‌یابند اما به صورت «ناقل مزمن» در می‌آیند. این افراد،خودشان مشكلی ندارند اما آلوده كننده‌ی جامعه و اطرافیان به حساب می‌آیند.
 [External Link Removed for Guests] 

هپاتیتمزمن تقریباً در پنج درصد از مبتلایان به هپاتیتB ایجاد می‌شود. اما ایندرصد، در مبتلایان به هپاتیتC بیش از چهل درصد است! ضمن این كه آلودگی بهویروس‌ هپاتیتC، احتمال  مبتلا شدن به سرطان كبد را هم افزایش می‌دهد. بهاین ترتیب باید گفت هپاتیتC خطرناك‌ترین نوع هپاتیت است و اتفاقاً همینهپاتیتC است كه تا كنون واكسنی برایش ساخته نشده است
شایع‌ترین راهانتقال هپاتیت C، تزریق خون آلوده است و تا قبل از این كه خو‌ن‌های اهداییاز نظر آلودگی به هپاتیتC غربالگری شوند، افراد بسیاری از این طریق بههپاتیتC مبتلا می‌شدند.
 [External Link Removed for Guests] 

اگرچه امروزه در همه جای دنیا، خون‌ها را از نظر آلودگی به ویروس‌هایC,Bهپاتیت  و همین طورHTV (ویروس ایدز) آزمایش می‌كنند، اما نباید فراموش كردكه هپاتیت فقط از طریق تزریق خون یا فرآورده‌های خونی منتقل نمی‌شود. تماممایعات بدن یك فرد مبتلا به هپاتیت آلوده است و تماس با این مایعاتمی‌تواند به راحتی هر فردی را مبتلا كند. شاید با واكسیناسیون بر علیههپاتیتB بتوانیم نفس راحتی بكشیم و خیالمان از بابت این نوع هپاتیت آسودهشود، اما فراموش نكنیم كه فعلاً تنها راه پیشگیری از هپاتیتC ،«مراقبت‌هایرفتاری» است.

             ‌ی انتقال  
آب و غذای آلوده  
تماس جنسی، خون و...  
تماس جنسی، خون و...  
تماس جنسی، خون و...  
آب و غذای آلوده   
دوره‌ی كمون  
2 تا 6  
1 تا 6 ماه  
5 تا 10 هفته  
1 تا 6 ماه  
2 تا 9 هفته   
هپاتیت  
وجود دارد  
وجود دارد  
وجود دارد  
وجود دارد  
وجود ندارد   
ناقل مزمن  
وجود ندارد  

وجود دارد  
وجود دارد  
وجود دارد  
وجود ندارد   
 
رعایت بهداشت و واكسیناسیون  
رعایت بهداشت و واكسیناسیون  
رعایت  
رعایت بهداشت واكسیناسیون بر علیه
HBV
از این هپاتیت هم پیشگیری می‌كند  
رعایت بهداشت   

منبع : تبیان