شرايط اسلامى و انسانى در انتخاب همسر

[ganjineh]

 [FONT=tahoma,arial,helvetica,sans-serif]1ـ لازم است خانواده هاى عزيز قبل از ازدواج دختر و پسر، زمينه ديدار آن دورا با هم فراهم نمايند، در اين زمينه خواندن عقد و ايجاد محرميّت لازمنيست، اين واقعيتى است كه اسلام آن را اجازه مى دهد، و فقه اسلامى آن رابى مانع مى داند، اين ديدار براى هر دو ضرورى است، تا با ديدن يكديگركمالات و عيوب ظاهرى را بفهمند، و سپس در تصميم گيرى اقدام نمايند، علاوهراه ردّ و ايراد و اشكال تراشى را براى بعد از ازدواج ببندند، البته دراين ديدار بايد قصد و نيت ازدواج، و پسند و عدم پسند مطرح باشد، تا فضاىبرنامه از معصيت حق پاك بماند، به رواياتى كه در اين زمينه وارد شده عنايتكنيد :قالَ النَّبِىُّ لِلْمُغيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ وَ قَدْ خَطَبَإِمْرَأَةً لَوْ نَظَرْتَ اِلَيْها فَإِنَّهُ اَحْرى اَنْ يَدُومَبَيْنَكُما. رسول حق به مغيرة بن شعبه كه با زنى ازدواج كرده بود فرمود :اگر قبلاً او را مى ديدى اميد توافق و سازش در بين شما بيشتر بود.محمد بنمسلم مى گويد از حضرت باقر (عليه السلام) پرسيدم :عَنِ الرَّجُلِ يُريدُاَنْ يَتَزَوَّجَ الْمَرْأَةَ أَيَنْظُرُ اِلَيْها ؟ قالَ نَعَمْ اِنَّمايَشْتَريها بِاَغْلَى الثَّمَنِ. مردى كه مى خواهد ازدواج كند، حق دارد زنمورد نظر براى ازدواج را ببيند ؟ فرمود : آرى به گران ترين قيمت مى خرد،چرا حقّ ديدن نداشته باشد ؟حسن سرى گويد :ُلْتُ لاَِبى عَبْدِاللّهِالرَّجُلُ يُريدُ اَنْ يَتَزَوَّجَ الْمَرْأَةَ يَتَأَمَّلُها وَ يَنْظُرُاِلى خَلْفِها وَ اِلى وَجْهِها ؟ قالَ نَعَمْ لا بَأْسَ اَنْ يَنْظُرَالرَّجُلُ اِلَى الْمَرْأَةِ اِذا اَرادَ اَنْ يَتَزَوَّجَها يَنْظُرُاِلى خَلْفِها وَ اِلى وَجْهِها. به حضرت صادق(عليه السلام) عرضه داشتمبراى مرد جايز است پيش از ازدواج در وجود زن دقت كند، پشت سر و صورتش راببيند ؟ فرمود : آرى مانعى ندارد كه زن مورد نظر را از پشت سر يا جلوى روببيند.و مردى به امام ششم گفت :اَيَنْظُرُ الرَّجُلُ اِلَى الْمَرْأَةِيُريدُ تَزْويجَها فَيَنْظُرُ اِلى شَعْرِها وَ مَحاسِنِها قالَ لا بَأْسَبِذلِكَ اِذا لَمْ يَكُنْ مُتَلَذِّذاً ـ وَ فى خَبَر : وَ تَقُومُ حَتّىيَنْظُرَ اِلَيْها ؟ قالَ نَعَمْ وَ تُرَقِّقُ لَهُ الثِّيابَ.جائز استمرد موى سر و زيبائيهاى زنى را كه مى خواهد بگيرد، ببيند ؟ فرمود : اگرمنظور آگاهى از خصوصيات اوست اشكال ندارد، در خبر ديگرى آمده كه از حضرتسئوال شد، جايز است زن بايستد تا مرد او را نظر كند، فرمود : آرى، بلكهپوشيدن لباس نازك هم در آن وقت مانعى ندارد.وَ قالَ (صلى الله عليه وآلهوسلم) لِصَحابِىٍّ خَطَبَ إِمْرَأَةً : أُنْظُرْ اِلى وَجْهِها وَكَفَّيْها. رسول خدا به مردى از صحابه كه زنى را خواستگارى كرده بود فرمود: صورت و دستهاى او را ببين.امثال اين روايات مى خواهد بگويد اگر كسى زنىرا براى همسرى انتخاب كرد پس از بررسيهاى لازم در رابطه با خانواده واخلاق و ايمان او، مانعى ندارد براى آگاهى از خصوصيات بدنى او نظير مو،قيافه، زيبائى، قد و قامت، اندام، وى را ببيند، مبادا نقص و عيبى در وجوداو باشد، يا موردى در او ببيند كه باعث دلسردى، يا موجب تفرقه شود، نهاينكه حق دارد خانه به خانه برود، و ناموس اسلام را يك به يك از نظربگذراند، و سراپاى همه را دقت نمايد تا اگر خواست يكى را از آن ميانانتخاب كند .
2 ـ چون زن را پسنديد، و مايل به ازدواج با او شد در عينزيبائى زن، و آراسته بودنش به جمال و كمال، و دلبرى و طنازى وى، نيت خودرا در ازدواج با او براى خدا قرار دهد، و به عنوان عمل به دستور و فرمانحضرت حق و اجراى سنت انبياء الهى، بخصوص رسول باكرامت اسلام قدم بردارد.
دراين زمينه يعنى اقدام براى ازدواج به قصد قربت و به نيت جلب خوشنودى حقروايت بسيار مهمى از رسول خدا نقل شده :مَنْ نَكَحَ لِلّهِ وَ أَنْكَحَلِلّهِ اِسْتَحَقَّ وِلايَةَ اللّهِ. آنكه براى خدا ازدواج مى كند، و براىفراهم كردن وسيله ازدواج ديگران محض خدا قدم برمى دارد استحقاق قرار گرفتندر ولايت خدا را پيدا مى كند .آرى چنين انسانهاى بافضيلتى مشمول اين آيهشريفه مى گردند :الله ولىّ الّذين آمنوا يخرجهم من الظّلمات الى النّور.خداوند سرپرست كسانى است كه ايمان آوردند، آنان را از ظلمت جهل، ظلم، ضعفروحى، بداخلاقى، سستى در عمل به نورانيت فهم و بصيرت، عدالت، قوت قلب خوشخلقى و قدرت در عمل مى برد.خداوند داشتن زن و فرزند را دوست دارد، به همينخاطر در سن پيرى به زكريا، يحيى و به ابراهيم، اسماعيل را عنايت فرمود، ودر آيه اى از كتابش به رسول مطهّرش فرمود :و لقد ارسلنا رسلاً من قبلك وجعلنا لهم ازواجاً و ذريّة. و به تحقيق رسولانى براى هدايت مردم، پيش ازتو فرستاديم و براى آنان زنان و فرزندان قرار داديم.
3 ـ عجله درازدواج كار صحيحى نيست، در معارف اسلامى آمده كه : عجله كار شيطان است،انتخاب همسر بايد بادقت و وقت گذارى و مشورت، و شناخت لازم از او وخانواده اش صورت بگيرد، مبادا كه در اين زمينه خسارتى به طرفين وارد شود،و ضربه روحى و روانى ببار آيد.حضرت صادق (عليه السلام) در اين زمينهفرموده :اِنَّما الْمَرْأَةُ قِلادَةٌ فَانْظُرْ ما تَتَقَلَّدُ...
همانا زن گردن بند است، دقت كن چه گردن بندى بر گردن زندگى و حيات خود مى افكنى.
4ـ در رواياتى كه از رسول حق و اهل بيت طاهرين آن حضرت در كتابهاى پرارزششيعه آمده خصوصيات زنى كه لايق همسرى مرد مؤمن و جوان مسلمان است و باظرافت و دقت كامل بيان شده :
رسول خدا (صلى الله عليه وآله وسلم)فرمود :اِذا اَرادَ اَحَدَكُمْ اَنْ يَتَزَوَّجَ الْمَرْأَةَ فَلْيَسْأَلْعَنْ شَعْرِها كَما يَسْأَلُ عَنْ وَجْهِها فَاِنَّ الشَّعْرَ اَحَدُالْجَمالَيْنِ. به هنگامى كه يكى از شما قصد ازدواج با زنى را داشت، ( درصورت پيش آمدن مانع از ديدن او ) از مويش تحقيق كند، چنانكه از رويش، چهمو هم يكى از مايه هاى زيبائيست.
5 تا 13 ـ جابر بن عبد اللّه انصارىگويد : با رسول خدا نشسته بوديم، سخن از زنان، و برترى بعضى از آنان بربعض ديگر به ميان آمد، رسول الهى فرمود، من در اين زمينه با شما سخن بگويم؟ عرضه داشتم آرى.فرمود : بهترين زنان شما زنى است كه فرزند آورد، مهربانباشد، از پاكدامنى نصيب داشته، نزد فاميل خود عزيز و محترم، و در برابرشوهر متواضع و فروتن باشد.براى شوهر زينت كند، و نسبت به ديگران باوقار وبى اعتنا ديده شود، سخن شوهر را بشنود، و از وى فرمان ببرد، در خلوت دراختيار او باشد، ولى مانند مردان مبتذل نباشد .
14 تا 18 ـ اميرالمؤمنين (عليه السلام) فرمود :
خَيْرُنِسائِكُمْ اَلْخَمْسُ فَقيلَ مَا الْخَمْسُ قالَ : اَلْهَيِّنَةُاللَّيِّنَةُ الْمُواتِيَةُ الَّتى اِذا غَضِبَ زَوْجُها لَمْ تَكْتَحِلْبِغُمْض حَتّى يَرْضى، وَ الَّتى اِذا غابَ زَوْجُها حَفِظَتْهُ فىغَيْبَتِهِ فَتِلْكَ عامِلَةٌ مِنْ عُمّالِ اللّهِ لا تَخيبُ. بهترين زنانشما پنج گونه اند، گفته شد پنج گونه كدام است ؟ فرمود : آسان گير، نرم خو،بساز، چون شوهر به خشم آيد نيارامد تا خوشنودى او را فراهم آورد، در غيابشوهر حيثيت او را حفظ كند، اين زن از عمّال حق است و از لطف پروردگارنااميد نشود.
19 ـ حضرت باقر (عليه السلام) فرمود :
أَتى رَجُلٌرَسُولَ اللّهِ (صلى الله عليه وآله وسلم) يَسْتَأْمِرُهُ فِى النِّكاحِفَقالَ : نَعَمْ اِنْكِحْ وَ عَلَيْكَ بِذَواتِ الدّينِ تَرِبَتْ يَداكَوَ قالَ اِنَّما مَثَلُ الْمَرْأَةِ الصّالِحِةِ مَثَلُ الْغُرابِالاَْعْصَمِ الَّذى لا يَكادُ يُقْدَرُ عَلَيْهِ قالَ : وَ مَا الْغُرابُالاَْعْصَمُ ؟ قالَ اَلاَْبْيَضُ اِحْدى رِجْلَيْهِ. مردى با رسول خدا درمسئله ازدواج مشورت كرد، حضرت فرمود : ازدواج كن، ولى با زن ديندار، خدايتخير دهد، زن شايسته مانند كلاغ اعصم است كه دسترسى به او آسان نيست، عرضهداشت كلاغ اعصم كدام است ؟ فرمود كلاغى كه يك پايش سپيد است.
20 و 21 ـابراهيم كرخى گويد به حضرت صادق (عليه السلام) گفتم : همسرم از دنيا رفت ،زنى همدم و همساز بود، اينك به فكر ازدواج هستم، حضرت فرمود :أُنْظُرْأَيْنَ تَضَعُ نَفْسَكَ وَ مَنْ تُشْرِكُهُ فى مالِكَ وَ تُطْلِعُهُ عَلىدينِكَ وَ سِرِّكَ وَ اَمانَتِكَ فَإِنْ كُنْتَ لابُدَّ فاعِلاً فَبِكْراًتُنْسَبُ اِلَى الْخَيْرِ وَ اِلى حُسْنِ الْخُلُقِ. كمال دقت را به خرجبده كه وجودت را كجا قرار مى دهى و چه كسى را شريك مال و آگاه بر دين و براسرار و امانت خود مى نمائى، اگر از ازدواج چاره اى ندارى، دوشيزه اى پيداكن نيك رفتار و خوش اخلاق.
22 ـ رسول حق (صلى الله عليه وآله وسلم)فرمود :إِنَّ مِنَ الَقِسَمِ الْمُصْلِحِ لِلْمَرْءِ الْمُسْلِمِ اَنْتَكُونَ لَهُ اِمْرَأَةٌ اِذا نَظَرَ اِلَيْها سَرَّتْهُ، وَ اِنْ غَابَحَفِظَتْهُ، وَ اِنْ اَمَرَها أَطاعَتْهُ. از مقدرات الهى براى مرد مسلمانكه وضع او را اصلاح مى كند، زنى است كه چون شوهر بر وى نظر كند خرسند شود،در غياب او آبرويش را حفظ كند، و در حضور وى فرمانش را اطاعت نمايد.
23ـ رسول خدا (عليه السلام) فرمود :اَفْضَلُ نِساءِ أُمَّتى أَصْبَحُهُنَّوَجْهاً وَ أَقَلُّهُنَّ مَهْراً.برترين زنان امّتم زيباترين آنان و كممهريه ترينشان هستند.
24 ـ
عَنْ اَميرِ الْمُؤْمِنينَ (عليهالسلام) أَنَّ رَسُولَ اللّهِ (صلى الله عليه وآله وسلم) قالَ :أَخْبِرُونى أَىُّ شَيْء خَيْرٌ لِلنِّساءِ ؟ فَقالَتْ فاطِمَةُ (عليهاالسلام) أَنْ لا يَرَيْنَ الرِّجالَ وَ لا يَراهُنَّ الرِّجالُ فَأَعْجَبَالنَّبِيُّ (صلى الله عليه وآله وسلم) وَ قالَ إِنَّ فاطِمَةَ بَضْعَةٌمِنّى. اميرالمؤمنين (عليه السلام) فرمود: رسول خدا به مردم گفت: به منخبر دهيد چه چيزى براى زنان بهتر است ؟ فاطمه(عليها السلام) پاسخ دادمردان را نبينند، و مردان هم آنها را نبينند « هرزه و بى بند و بار غيرمقيد به مسائل شرعى و اخلاقى نباشد » رسول حق از اين جواب شگفت زده شد وفرمود: فاطمه پاره تن من است!!
25 و26 ـ
قالَ الصّادِقُ (عليهالسلام) :خَيْرُ نِسائِكُمُ الَّتى اِنْ أُعْطِيَتْ شَكَرَتْ وَ اِنْمُنِعَتْ رَضِيَتْ. امام صادق(عليه السلام)فرمود: بهترين زنان شما زنى استكه اگر مال دراختيارش گذاشتى سپاسگزارى كند، و اگر به مصلحتى از وى منعنمودى خوشنود و راضى باشد.
27 تا 30 ـ امام ششم(عليه السلام) فرمود:
خَيْرُنِسائِكُمُ الطَّيِّبَةُ الرّيحِ، الطَّيِّبَةُ الطَّبيخِ الَّتى اِذاأَنْفَقَتْ، أَنْفَقَتْ بِمَعْرُوف وَ اِذا أَمْسَكَتْ، أَمْسَكَتْبِمَعْرُوف فَتِلْكَ عامِلٌ مِنْ عُمّالِ اللّهِ وَ عامِلُ اللّهِ لايَخيبُ وَ لا يَنْدَمُ.بهترين زنان شما زنى است كه خوشبو و خوش پخت و پزباشد، بجا خرج كند، و بجا امساك نمايد، چنين زنى از كاركنان حق است، وعامل حق را نااميدى و پشيمانى نيست.
31 ـ رسول خدا (صلى الله عليه وآلهوسلم) فرمود :أَعْظَمُ النِّساءِ بَرَكَةً أَيْسَرُهُنَّ مَؤُونَةً.پربركت ترين همسر، زنى است كه براى شوهر هزينه اش كمتر باشد.
32 تا 34 ـ اميرالمؤمنين (عليه السلام) فرمود :
خَيارُخِصالِ النِّساءِ شِرارُ خِصالِ الرِّجالِ: الزَّهْوُ وَ الْجُبْنُ وَالْبُخْلُ فَإِذا كانَتِ الْمَرْأَةُ ذاتَ زَهْو لَمْ تُمَكِّنْ مِنْنَفْسِها، وَ اِذا كانَتْ بَخيلَةً حَفِظَتْ مالَها وَ مالَ بَعْلِها وَاِذا كانَتْ جَبانَةً فَرِقَتْ مِنْ كُلِّ شَىْء يُعْرَضُ لَها. بهترينويژگيهاى زن در فضاى زناشوئى و شوهردارى بدترين صفات مرد است: كبر، ترس،بخل، اگر زن متكبر باشد تسليم غيرشوهر نمى شود، اگر بخيل باشد مال خود وشوهر را حفظ مى كند، و اگر ترسو باشد از هر پيش آمدى بيمناك مى شود و درصدد حفظ خود بر مى آيد، و در نتيجه به دام ديگران نمى افتد.
35 تا 38 ـرسول خدا (صلى الله عليه وآله وسلم) فرمود :تَزَوَّجُوا الاَْبْكارَفَإِنَّهُنَّ أَعْذَبُ أَفْواهاً، وَ اَرْتَقُ أَرْحاماً، وَ أَسْرَعُتَعَلُّماً، وَ أَثْبَتُ لِلْمَوَدَّةِ. با دختران بكر و دست نخوردهازدواج كنيد كه دهانهاى گواراتر، و رحِم هاى جمع تر دارند، يادگيرى آنانسريع تر، و عشق و علاقه آنان به شوهر و زندگى پايدارتر است.
39 و 40 ـامام صادق (عليه السلام) فرمود :خَيْرُ نِسائِكُمُ الَّتى اِذا خَلَتْمَعَ زَوْجِها خَلَعَتْ لَهُ دِرْعَ الْحَياءِ وَ اِذا لَبِسَتْ لَبِسَتْدِرْعَ الْحَياءِ. بهترين زنان شما زنى است كه چون با شوهر خلوت كند وجامه از تن برگيرد پرده حيا را نسبت به شوهر خود به دور افكند « همه گونهو به هر شكل در اختيار شوهر باشد » و چون جامه بر تن پوشد، لباس حيا رانيز همراه آن بپوشد.اين است خصوصياتى كه بايد در زن مسلمان و دوشيزه مؤمنهباشد، و بر جوانان عزيز مؤمن و مسلمان فرض است كه به هنگام آماده شدن براىازدواج از اين خصوصيات كه با حذف مكررات آن در روايات حدود چهل ويژگى استجستجو كنند، چنانچه در حد قابل قبول در دوشيزه اى يافتند او را براى همسرىخود و مادرى فرزندانشان انتخاب كنند، و بر اين معنى سعى داشته باشند كه دراين زمينه دچار سخت گيرى بيجا و وسواس در انتخاب نگردند، كه وسواس و دقتزياد كار را سخت و زمينه ازدواج را به بن بست دچار مى كند.( والـذينيقولـون ربنا هب لنا من ازواجنا و ذرّيّاتنا قرة اعين و اجعلنا للمتقيناماماً )  
   
 [FONT=tahoma,arial,helvetica,sans-serif]برگرفته از کتاب نظام خانواده در اسلام استاد حسین انصاریان