جغرافیای ویتنام
اینکشور در جنوب شرقی آسیا قرار گرفته است و از قسمت شرقی و جنوبی توسط خلیجتونکین و دریای چین و خلیج تایلند احاطه شده و از بخش غربی با کشورهایلائوس و کمبوج همسایه است .
موقعیت جغرافیایی آن بین 16 درجه طولشمالی و 106 درجه عرض شرقی قرار دارد . وسعت کشور حدود 329560 کیلومترمربع است و که 325360 کیلومتر مربع آن خشکی و 4200 کیلومتر مربع از آنوسعت آبی می باشند . این کشور حدود 34444 کیلومتر مرز ساحلی ( به جزجزایر) دارد . با توجه به کشیدگی طولی این کشور از شمال به جنوب ، آب وهوای جنوب ، استوایی است و در شمال دوره مانسونی داغ شامل فصل بارانی گرم( از اواخر اردیبهشت تا اواخر شهریور ) وفصل خشک ( اواخر مهر تا اواخراسفند ) می باشد . این کشور با بیش از 40 سازمان بین المللی مشارکت وهمکاری متقابل دارد .
ایستگاه وین چائو و کشت و پرورش آرتمیا :
اینایستگاه 150 کیلومتری جنوب شرقی شهرکان تو در کنار دریای چین جنوبی واقعشده است که تمام فعالیت های آبزی پروری آرتمیا ، میگو خرجنگ گرد را درمنطقه دلتای مکونگ نظارت و راهبری می کند
وسعت آن حدود 15 هکتار استکه حدود 10 هکتار آن برای پرورش آرتمیا مورد استفاده است دو استخر یکهکتاری از این مجموعه به عنوان استخرهای تبخیری هستند و آب ورودی از طریقکانال آبرسانی که آب دریای جنوبی چین را که در اوایل دسامبر یعنی فصل شروعفعالیت تکثیر و پرورش آرتمیا با شوری 28 گرم در لیتر منتقل می کنند را بهشوری حدود 75 تا 80 گرم در لیتر می رسانند تا برای استخرهای آرتمیا مناسبگردد . در زمان شوری 40 تا 50 گرم در لیتر بخشی از آب وارد استخر های سبزمی شوند تا با کود دهی مناسب زمینه مناسب برای شکوفایی جلبکی فراهم گردد .هر استخر نیم هکتاری سبز با عمق 100 ـ 60 سانتی متر قادر است چهار استخرآرتمیا با عمق 20 تا 30 سانتی متری را تغذیه کند ( در پاسخ به این سوال کهچرا عمق استخرهای آرتمیا 20 تا 30 سانتی متر در نظر گرفته شده و نه بیشتر، پاسخ داده شد بدلیل نفوذ زیاد آب از خاک کف و عدم سرمایه گذاری سنگین دربخش کوبش کف استخر عمق استخرها کم در نظر گرفته می شود تا اولا فشار حجمآب کمتر باشد و در نتیجه نفوذ آب بداخل بافت خاک کمتر و همچنین درمواقعبحرانی براحتی بتوان کل آب استخر را در کمترین زمان تخلیه و در کمترینزمان آبگیری نمود گرچه که این عمق باعث افزایش احتمال حضور جلبک های رشتهای می گردد و نیاز به شخم زدن را دو چندان برابر می کند .
کود مورد استفاده هم از نوع کودهای معدنی (شیمیایی ) است و هم کودهای آلی .
حدود200 کیلوگرم کود مرغی در هر هفته برای نیم هکتار استخر سبز و همچنین 20کلیو گرم کود شیمیایی شامل اوره ( 46 درصد نیتروژن ) فسفات (35 تا 40 درصد) و دی آپی (18 درصد نیتروژن ، 46 درصد فسفر و پتاسیم با مقدار مناسباستفاده می شود نسبت مورد استفاده اوره به دی آپی یا اوره به فسفات، 3 به1 است ( به عنوان مثال برای یک مزرعه 100 متر مربع 3 کیلو اوره و 1 کیلودی آپی استفاده می شود ) . در مورد استخرهای جلبکی می بایست مدیریت بهنحوی اعمال گردد تا همواره سی شی دیسک عدد 15 تا 20 سانتیمتر را نشان دهد. البته لازم است بطور روزانه از استخرهای جلبکی نمونه برداری شود و زیرمیکروسکوپ به شناسایی جمعیت غالب گونه های جلبکی پرداخته گردد . در برخیموارد با مشاهده جلبک های رشته ای با تراکم زیاد در استخرهای جلبکی لازماست کل آب استخر قبل از ورود به استخرهای آرتمیا تخلیه گردد و پس از شخمزدن مجدد و آبگیری ، از جلبک کیتو سروسی که بصورت انفرادی در استخرهایمخصوص کشت شده است تزریق جلبکی بداخل استخر سبز انجام گیرد تا حداکثرجمعیت غالب جلبکی کیتوسروس باشد . علاوه بر کود دهی داخل استخرهای جلبکیاز یک یا دو گونی 25ـ30 کیلو گرمی کود مرغی بصورت مستقیم در استخرهایآرتمیا نیز استفاده می شود ولی نکته بسیار مهم این که عمل شخم زدن بسیارمهم است و از تجمع مواد آلی در کف استخر و عدم دسترسی آرتمیا بدانهاجلوگیری کرده ضمن اینکه از تجمع جلبک های رشته ای نیز جلوگیری می کند.
بهرحالبهترین شفافیت برای استخرهای آرتمیا 25 تا 30 سانتیمتر سی شی دیسک است .چنانچه تراکم القایی ناپلی آرتمیا در ابتدا 60 عدد در لیتر باشد و کلیهامور مدیریتی صحیح اعمال گردد حدود 5/2 کیلوگرم سیست تر از هر هکتار استخرآرتمیا درهر روز بدست خواهد آمدو لذا با توجه به فصل خشک حدود 6 ماه بالغبر 1200 کیلوگرم سیست تر از هر هکتار استخر آرتمیا در سال بدست خواهد آمد. جمع آوری سیست ها دوبار در روز انجام می گیرد . این عمل با کشیدن ساچوکهای کوچک در پشت موج شکن هایی که از برگ درختان نارگیل و با ارتفاع معیندر انتهای وجه منتهی وزش باد استخر انجام می شود سپس شستشوی موقت با کمکدو تور در هم فرو رفته یکی با مش 1 میلی متر برای گرفتن زوائد و آشغالهای آب و بیوماس آرتمیا و تور زیرین با مش 150 میکرون برای جمع آوری سیست( نکته قابل توجه اینکه اربیوماس مرده آرتمیایا بیوماسیی که در طی شستشویموقت حاصل از جمع آوری سیست برای پرورش ماهیان تیلاپیا استفاده می شود تادر موقع مقتضی از این ماهی برای پرورش خرچنگ گرد استفاده گردد . همچنینمردم بومی از این ماهی استفاده غذایی می کنند . )
سیست های جمعآوری شده در طی چند روز از کل مزارع اطراف به ایستگاه وین چائو آورده میشود . نکته قابل توجه اینکه ایستگاه وین چائو سیست تولیدی مزارع مردمی رابه قیمت هر کیلو سیست تر 25 دلار خریداری می نماید و همچنین کلیه عملیاتتفریخ ، تزریق و آموزش های لازم را در ازای اخذ مبالغ تعیین شده از طرفدانشکده مربوطه از مزرعه داران انجام می دهد . البته در زمانیکه دمای هواحدود 29 درجه سانتیگراد است مقدار سیست گذاری آرتمیای بالغ کم است و باافزایش دما حدود 35 تا 40 درجه سانتیگراد افزایش سیست گذاری مشاهده میشود. این نکته نیز بستگی به نوع سویه مورد مطالعه دارد و در مورد سویههای مختلف عدد مناسب برای بیشترین سیست گذاری متفاوت است . نکته مهم دراین بخش استفاده منحصر به فرد از کود مرغی است . اصولا در ویتنام سالن هایپرورش مرغ بسیاری وجود دارند که تامین کننده کود مرغی لازم برای صنعت بیشاز هزار هکتاری پرورش آرتمیا در جنوب ویتنام است . بنظر می رسد استفاده ازکودهای حیوانی همچون کود گاوی و غیره یا بره زدن تعادل نسبت فسفات بهنیترات باعث کاهش تولید سیست آرتمیا می شود . با تغییرات نامناسب دراستخرها همچون تغییر رنگ آب ( متمایل به قرمز ) و یا مشاهده تعداد زیادیبالغین ماده که تخم خود را رها کرده اند لازم است استخرهای جدید آمادهگردند و حدود 50 درصد از بالغین از استخر اول تخلیه و به استخر جدید منتقلگردد و با ایجاد شرایط مناسب تغذیه زمینه ایجاد تراکم مناسب نسبت به تغذیهدر دسترس و نتیجتا تولید سیست بیشتر فراهم گردد . و همانطوریکه قبلا گفتهشد با مشاهده تلفات زیاد آرتمیا و یا مشاهده جلبک های رشته ای در سطح و کفاستخر ( رنگ کیتو سروس در تراکم انبوه به قهوه ای می گراید ولی آزمایش هرروزه از چگونگی وضعیت جلبکی بسیار مهم است زیرا با وجود روتیفر و بااوسیلاتوریا نیز رنگ آب به قهوه ای می گراید و این موضوع ممکن است باعثگمراه شدن مزرعه دار گردد ) . می بایست عملیات تخلیه آب از استخر انجامگیرد و با تخلیه لجن های کناری و فرصت کافی برای خشک شدن کف استخر مجددانسبت به آب گیری و ایجاد شرایط و القا ناپلیوس آرتمیا اقدام نمود . لازمبه ذکر است بهترین زمان برای تزریق ناپلی آرتمیا نیمه های شب و یا سحر میباشد .
در ویتنام بدلیل کوچ وسیع نیروهای کارگری ارزان قیمت از کامبوجبه ویتنام ( بدلیل شرایط بسیار سخت زندگی در کامبوج و جنگ و غیره ) باحداقل دستمزد نیروی کارگری مناسب همیشه یافت می شود و شاید یکی از دلایلموفقیت آنها در تولید سیست با کمترین هزینه همین موضوع باشد گرچه مولفههای دیگری نیز به عنوان شرایط اقلیمی و جغرافیایی مناسب در تولید بهینهاین محصول شیلاتی در آن کشور نیز مهم می باشند .
از این مولفه ها میتوان به میزان قابل توجه آب قابل دسترس اشاره نمود . اصولا ویتنام بدلیلوجود رودخانه های بسیار زیاد و طول ساحل بسیار و همچنین جنس خاک مناسب ازپتانسیل های ذاتی خوبی برخوردار است ولی کوشش و تلاش بیش از حد ، توقع سطحپایین مردم از بهره مندی زندگی ، قناعت و سطح زندگی پایین نیز از عواملمهم موفقیت آنها می باشد که نمی توان از آنها چشم پوشی نمود .
براساسگفته افراد مطلع خانواده هایی که از چند سال پیش به این حرفه روی آوردهاند ، درآمد ماهانه خود را از 50 الی 60 دلار آمریکا به 500 الی 600 دلاردر ماه افزایش داده اند و با این روند از آینده اقتصادی خوبی برخوردارخواهند بود . البته امروزه تمایل به کشت میگوی ببری بسیاربیشتر شده است ومزرعه داران آرتمیا تمایل به تغییر کاربری زمین های خود دارند ولی در برخیمواقع عدم وجود شرایط مناسب برای کشت میگو به آنها این اجازه را نمی دهد .
یکی از مهمترین فعالیت این ایستگاه در طی 8 سال گذشته ، ترویجخانگی تکثیر و پرورش آرتمیا بوده است . امروزه شاهد هستیم که هر کشاورز درکنار زمین یک الی دو هکتاری خود ، ضمن احداث مسکن خود بخشی از زمین را بهکشت و زرع اختصاص داده است، بخشی را به کشت آرتمیا و استحصال سیست آناختصاص داده و برخی مواقع شاهدیم که در داخل خانه خود تانک های 5 مترمکعبی برای تغذیه و پرورش لارو میگوی ببری تا مرحله پست لارو 12 را فراهمآورده است که محصول نهایی یا فروخته می شود یا در مزرعه میگوی خود کشاورزکاربرد دارد .
اتاق عمل آوری سیست آرتمیا :
سیست هایجمع آوری شده توسط مزرعه دارها و همچنین سیست های جمع آوری شده در ایستگاههای وابسته به دانشگاه ، پس از آب گیری نسبی به صورت هفتگی به این اتاقآورده شده ، پس از خالص سازی با آب شیرین برای جداسازی پوسته های خالی ازسیست های مرغوب ( حداکثر 10 الی 15 دقیقه ) و آبگیری مجدد توسط سانتریفوز، با دستگاه خشک کن با هوای گرم که با سیستم فشار هوای گرم قابل کنترل(دما و فشار) خشک می گردد تا رطوبت آن به 5 درصد تقلیل یابد . دمای تنظیمیبرای خشک شدن مناسب 45 درجه سانتیگراد و فشار هوا 60 اتمسفر می باشد .
لازمبه ذکر است سیست های سویه های مختلف دارای درجات متفاوت تنظیمی دمایی وفشار می باشند که بر حسب ضخامت پوسته کیتینی و اندازه می بایست موردآزمایش قرار گیرند تا نقطه مناسب اختصاصی آنها بدست آید . سیست های خشکشده در دستگاه لرزان ( شیکرهای بزرگ ) که سطح داخلی آن از تورهای فلزی ضدزنگ با مش 150 میکرون پوشیده شده است قرار داده می شود تا آخرین ناخالصیهای آن جدا گردد در نهایت در اتاق بسته بندی ، بصورت قوطی های نیم پوندییا بسته بندی های پلاستیکی10 کیلوگرمی در دمای 15 تا 17 درجه سانتیگراد تازمان فروش نگهداری می گردد . (دمای نگهداری سیست های مختلف ، متفاوت استبطوریکه در مورد سیست آرتمیای دریاچه منفی 4 تا 4 درجه سانتیگراد بهترینپاسخ را داده است .
سالن تفریخ و غنی سازی آرتمیا :
دراین سالن که تعداد زیادی زوک های 20 لیتری قراردارد . شرایط تفریخ سیستآرتمیا و غنی سازی آن توسط ویتامین ها ، اسیدهای چرب غیر اشباع و آنتیبیوتیک ها و غیره فراهم گردیده است . همچنین در مقیاس آزمایشگاهی زوک هایکوچکی وجود دارد که هر هفته از نمونه های موجود در انبار نمونه برداری شدهتا مورد ارزیابی تعیین درصد تفریخ و درصد تفریخ موثره قرار گیرند. سیستآرتمیا در طی 24 ساعت با ایجاد شرایط انکوباسیون ( شروی 30 گرم در لیتر ،دمای آب 28 درجه سانتیگراد و نوردهی مناسب و هوادهی از زیر زوک بطوریکه ازتجمع سیست در ته زوک جلوگیری کند ) انجام می گیرد . ناپلیوس یا مرحله یکلاروی ، 24 ساعت پس از تفریخ از ذخیره زرده ای کیسه زرده خود استفاده میکند و چنانچه غنی سازی مد نظر باشد پس از 24 ساعت از تفریخ بلافاصله پس ازغنی سازی ازلارو آرتمیا به عنوان غذا در صنایع مختلف آبزی پروری استفادهمی نمایند .
نویسنده : مهندس محمود حافظیه
عضو هیات علمی موسسه تحقیقات شیلات ایران
مرتبط :
[External Link Removed for Guests]