ریشه های جنگ
روسیه پس از شکست دادن ارتشهاىبزرگ ناپلئون در ۱۸۱۴ به قدرت درجه اول نظامى اروپا مبدل شد، اما نکتهنگران کننده تر براى قدرتهاى استعمارى فرانسه و انگلیس موفقیتهاى پى در پىاین کشور در آسیا بود. شکستهاى ایران، ترکمنها، عثمانیها، ازبکها وقرقیزها در آسیاى میانه، قفقاز و جنوب اروپا سبب شده بود تا روسها به گونهاى خطرناک به مناطق موردعلاقه غرب نزدیک شوند. برنامه انگلیسیها وفرانسویها براى جلوگیرى از پیشروى روسها به سمت جنوب سبب شد تا در قرن ۱۹شبه قاره هند، افغانستان، ایران و عثمانى مانند کمربندى مانع پیشروى روسهاشود. اما علاقه روسها به توسعه قلمروى خود بیش از این جدى بود که دولتهاىمحلى بتوانند مانع آن شوند. روسها عثمانى را دولت بیش از اندازه بزرگ وکمتر از اندازه لایق مى دانستند و بخوبى واقف بودند که ارتش عثمانى قادربه دوام آوردن در برابر ارتش تزار نیست. روسیه برای سالیان متمادی تمایلداشت کنترل تنگه های استراتژیک بسفر و داردانل را به دست بگیرد و از اینطریق دسترسی خود را به دریای مدیترانه تضمین نماید. این تنگه ها توسط دولتعثمانی کنترل می شد که در اواسط قرن نوزدهم به مرد بیمار اروپا شهرت یافتهبود؛ زیرا امپراتوری عثمانی رو به اضمحلال گذاشته بود. بنابراین روسها پساز دستیابى به مولداوى و والاکیه در ۱۸۴۹ به دنبال دستیابى به سواحل دریاىسیاه که هنوز در اختیارعثمانى بود، رفتند، ترکان عثمانی قسمت اعظم شبهجزیره بالکان را زیر سلطه داشتند و نیکلای اول ،تزار روسیه، امید داشت کهعلاوه بر تصرف بنادر دریای سیاه، حوزه نفوذ خود را به بالکان گسترش دهد.بهانه روسها براى آغاز جنگ بسیار فریبنده بود، آنها به این دلیل کهامتیازات داده شده ازسوى سلطان عثمانى به مسیحیان کاتولیک درباره گذاشتننشانى در بیت اللحم به مسیحیان ارتودکس شرقى اعطانشده واحدهاى خود را بهسمت جنوب به حرکت درآوردند.
واکنش فرانسه و انگلیس
حرکتارتش روسیه بلافاصله زنگهاى خطر را در پاریس و لندن به صدا درآورد. آنهامى دانستند باید جلوى روسیه را در جایى در دوردستها گرفت. درغیر این صورتگام بعدى روسیه عملیات در آناتولى خواهد بود. در ۴ اکتبر ۱۸۵۳ همزمان بااعلام جهاد در اسلامبول، بریتانیا نیز ناوگان دریاى مدیترانه خود رابهدریاى سیاه فراخواند. بافاصله در ۲۰ اکتبر فرانسویها نیز اسکادران هاىدریایى خود را به منطقه اعزام کردند. روسها که گمان نمى بردند فرانسه وانگلیس حاضر به حمایت از عثمانى حتى به شکل کمک مستقیم نظامى باشد بهدنبال ادامه میانجیگرى اتریش براى جلوگیرى از برخورد نظامى رفتند امااعلام جهاد شیخ الاسلام عثمانى و عبور کشتى هاى انگلیسى از داردانل هر دونشان دهنده غیرقابل برگشت بودن عملیات را داشتند. روسها که ناوگان بزرگىرا در بندر سباستپول در جنوب شبه جزیره کریمه در اختیار داشتند در نمایشىدلهره آور قدرت خود را در دریاى سیاه به نمایش گذاشتند. یک ناوگان کوچکترک به منظور نشان دادن آمادگى عثمانى ها در همین زمان به سمت بندر سینوپدر جنوب دریاى سیاه حرکت کرد، اما قبل از رسیدن به بندر رودرروى ناوهاىسنگین روس قرارگرفت. روسها که به دلیل عبور قواى عثمانى از رود دانوب خودرا در وضعیت جنگى با ترکها مى دیدند از ناوهاى کوچک ترک درخواست توقف وتسلیم کردند اما دریادار ترک تصمیم به مقاومت گرفت و از فرانسویها وانگلیسى ها درخواست کمک کرد.ناوهاى روسى اما این فرصت را به آنهاندادند و بلافاصله به سمت ناوهاى ترک به حرکت درآمدند. در ناوگان روسیه ۶رزم ناو بزرگ بود حال آنکه ترکها تنها کشتى هاى کوچک در اختیار داشتند درنتیجه با شلیک اولین گلوله از سوى آنها، بارانى از آتش سنگین بر روى کشتىهاى ترک باریدن گرفت. چند ساعت بعد کل کشتى هاى ترک به استثناى یکى از بینرفت و ۳ هزار ناو و سرباز ترک کشته شدند. در این جنگ نابرابر روسها تلفاتقابل توجهى ندادند. کشتار سینوپ سبب شد تا موتور جنگ عظیم کریمه روشن شود.
روسهابلافاصله در بهار ۱۸۵۴ با ارتشى بسیار بزرگ از دانوب عبور کرده (شرقدانوب) و وارد خاک عثمانى شدند و با در هم کوبیدن نیروهاى محلى ترک، دژسیلیستریا را محاصره کردند. از سوى دیگر نیروهاى عظیم فرانسوى و انگلیسىنیز در بندر وارنا (بلغارستان) پیاده شده و راه روسها به سمت جنوب رابستند. حملات پى درپى روسها به دژ راه به جایى نبرد و ترکها قهرمانانهمقاومت کردند دهها فرمانده ترک یکى پس از دیگرى بر بلندى هاى حلقه هاىاولیه دژ جان دادند اما مانع مهاجمان براى ردشدن از حصارهاى اولیه شدند.
دژسیلیستر به انتظار رسیدن قواى متفقین بود حال آنکه آنها در دهها کیلومتردورتر هنوز در تردید از ورود به منطقه بودند زیرا ارتش هایى معادل نیروهاىروس به میدان نیاورده و از طرف دیگر سقوط دژ (در شمال وارنا) را قطعى مىدانستند. لردکین راس نویسنده کتاب «قرون عثمانى» مى نویسد: «نیروهاىمتفقین هنوز آمادگى عملیات نجات را نداشتند با اینکه مى توانستند ازاردوگاه خود غرش مداوم توپهاى دژ را بشنوند. لیکن یک روز صبح در اواخرژوئن ۱۸۵۴ پس از گلوله بارانى که تا نیمه شب به درازا کشید سکوت ناگهانى وکاملى برقرار شد. در حالى که همه گمان مى بردند دژ تسلیم شده اتفاق کاملاًبرعکس رخ داده بود.» روسها پس از ۵ هفته حمله و بمباران دست از محاصرهبرداشته بودند از این لحظه به بعد ابتکار عمل از دست روسها خارج شد و بارسیدن قواى امداد عثمانى عبور از دانوب آغاز شد و پیشروى سریع ترکها باحمایت آتش توپخانه، کشتى ها، روسها را به سمت بخارست(رومانى) عقب راند.ملداوى ووالاکیه اکنون از تسخیر روسها درآمده و «نبرد خشکى» بیابان رسید.اما در دریا جنگ تازه آغاز شده بود زیرا ۶۵ هزار سرباز بریتانیایى وفرانسوى به همراه ناوگانى بسیار عظیم و یک لشکر ترک به شبه جزیره کریمهحمله کرد و بندر سباستوپول و دژ مالاخوف را مورد حمله قراردادند. اگرچهروسها مقاومت بسیار سنگینى از خود نشان دادند اما روحیه ناسیونالیستى ومذهبى عثمانیها در کنار برترى توپخانه و دریایى متفقین سبب شد تا روسها بهمرور دریابند که قادر به ادامه نبرد نیستند. مرگ نیکلاى تزار روس و تسخیردژ مالاخوف به دست فرانسویها در کنار ورود ۲۰ هزار سرباز جدید ترک بهفرماندهى ژنرالهاى انگلیسى در سپتامبر ۱۸۵۵ سبب شد تا روسها همه شرایط رابپذیرند. بریتانیا هنوز مایل به ادامه جنگ بود اما فرانسه و عثمانى با ایناستدلال که متفقین به کلیه اهداف خود رسیده اند تمایلى به جنگ نداشتند. دربهار ۱۸۵۶ در پاریس روسیه تعهد کرد که حاکم نشین هاى ملداوى ووالاکیه رامستقل و تمامیت ارضى عثمانى را محترم بداند.
نتیجه نبرد
جنگ کریمه در سال ۱۸۵۶ با شکست روسیه پایان یافت. دلایل شکست روسیه را می توان چنین برشمرد:
روسهاعلی رغم برخورداری از امکانات و نیروی انسانی قابل ملاحظه، فاقد توانصنعتی لازم برای سامان دهی ارتشی نوین بودند. چالش دیگری که روسیه با آنمواجه بود، عدم وجود جاده ها و خطوط راه آهن کافی جهت نقل و انتقال نیرو وتدارکات به خطوط مقدم جبهه بود. به علاوه ژنرالهای روسی بیش از آنکه علاقهمند به فراگیری فنون نظامی باشند، نگران ظاهر و لباس خود بودند.
شکستروسیه در جنگ کریمه، ضعف رژیم تزاری را به عینه نشان داد و بر توهمابرقدرتی روسیه در آن مقطع تاریخی خط بطلان کشید. همچنین این ناکامی،اعتبار نظام تزاری را خدشه دار ساخت و به موج درخواستها برای اصلاحات درروسیه دامن زد. نبرد کریمه یک اثر دیگر نیز داشت. روسها دریافتند که دنیاىغرب به هیچ عنوان اجازه بلعیدن عثمانى را به او نخواهد داد، حتى اگر لازمباشد نیمى از ناوگان دریایى خود به همراه ۶۵ هزار ملوان را به مدیترانه ودریاى سیاه بکشاند. نبرد کریمه منجر به مرگ دهها هزار سرباز ترک، روس،فرانسوى و انگلیسى شد و در نوع خود اتحادى عجیب بود. زمانى ارتودکسها وکاتولیک ها به اتفاق هم مقابل پیشروى عثمانى مسلمان مى ایستادند اما تغییرزمانه شرایط را اینگونه کرده بود که کاتولیک ها و مسلمانان در برابرارتودکس ها مقاومت و مبارزه کنند.
بانوی فانوس به دست در جنگ کریمه
وقتی سخن از پیشاهنگان پرستاری در میان است، باید قبل از همه از " بانوی فانوس به دست" یعنی [External Link Removed for Guests]نام برد. این زن نیکوکار در سال 1820 درشهر فلورانس ایتالیا متولد شد، اماهمه ایام جوانی را در انگلستان به سر برد. هجده سال بیشتر نداشت که متوجهشد برای کار بزرگی آفریده شده است. خود او گفته است:" خداوند درهفتم فوریه1838، مرا به خدمت خود برگزید." وی ابتدا خواست در بیمارستان یکی ازولایات شمالی انگلیس مشغول کار شود، اما وضع پرستاری و پرستاران در آن وقتچنان بدنام بود که مادرش راضی به این کار نشد. وی ناچار مدتی در انگلستانو سایر نقاط اروپا به تحصیل و مطالعه در وضع پرستاران و بیماران پرداخت وچون در سال 1853 به انگلستان بازگشت ، ریاست بیمارستان کوچکی را که مخصوصزنان بود به او سپردند. نایتینگل بی درنگ به تربیت پرستار مشغول شد؛ امانبرد کریمه کار او را ناتمام گذاشت . ماجرای جنگهای شبه جزیرهکریمهCrimean war (56-1953) بدین شرح بود که نیکلای اول تزار روسیه در سال1854، برای بسط نفوذ خود درعثمانی به ولایتهای والاشیValachie ومولداویMoldavie واقع در شبه جزیره بالکان لشکر کشید. دولتهای انگلیس ،فرانسه و ساردنی که مخالف پیشرفت روسیه به سوی مدیترانه بودند، به کمکدولت عثمانی وارد جنگ شدند. این جنگ حدود دو سال طول کشید و به سبب اینکهمیدان نبرد بیشتر در شبه جزیره کریمه واقع شده بود به جنگهای کریمه معروفشد. شکست روسیه دراین جنگ چنان سنگین بود که نیکلای اول از فرط تأثر درسال 1855، جان سپرد. سال 1854، جنگ کریمه وردزبان اروپاییان بود.انگلیسیها و فرانسویها و ترکان عثمانی متفقاً با روسهامی جنگیدند، و برای سربازان زخمی وسیله پرستاری نداشتند. از طرفی تیفوس هممیدانهای جنگ را فرا گرفته بود. در این هنگام ، وزیر جنگ انگلستان که دوستفلورانس بود به او نامه ای نوشت و خواهش کرد به شبه جزیره کریمه برود وکار پرستاری از زخمیها را سرو سامان بدهد. با وجود مخالفت اداره طب لشکریکه می گفت این نوع کارها مناسب زنان نیست و با وجود تاخیر و تردید اولیایامور، فلورانس به میدان جنگ شتافت و با مهربانی و مهارت خود هزاران سربازرا از مرگ نجات داد.
فلورانسشبها چراغ به دست درمیدانهای جنگ به دنبال زخمیها می گشت. در کریمه دیگرسخن از ملیت خاصی نبود صحبت از نوع بشر بود که در معرض مرگ قرار می گرفت.در اندک زمانی، پرستاری ده هزار سرباز بیمار به عهده او محول شد. پس از سهماه و با 20 ساعت کار شبانه روزی ، شماره کشته شدگان از 42% به 2% تقلیلیافت. این پیشرفت ثمره نظم ، ترتیب ، پاکیزگی ، حسن اداره ، رعایت قواعدصحت ، و سرانجام عشق فلورانس نایتینگل به کار بود
منابع اصلی:
iran-newspaper.com
newcoy.persianblog.ir
tebyan.n
ssdec.nsw.edu.au
منبع : هوانورد
آغاز جنگ كريمه
جام جم آنلاين: پيش در روز 27 مارس سال 1854 ميلادي فرانسه و بريتانيا به امپراتوري روسيه اعلان جنگ دادند و جنگ خونين كريمه آغاز شد.
تزار روسيه بدون توجه به سياست هاي بريتانيا و فرانسه نسبت بهامپراتوري عثماني كه به «مرد بيمار اروپا» شهرت يافته بود به ناوگان خوددستور داد تا ناوگان دريايي عثماني را در درياي سياه نابود كند ،آنگاه اوايالت هاي رومانيايي امپراتوري عثماني را تصرف كرد.
ناپلئون سومامپراتور فرانسه و دولت ملكه ويكتوريا بريتانيا با سلطان عثماني همدرديكرده و براي نخستين بار از گذشته هاي بسيار دور در يك جنگ عليه كشور ثالثبا يكديگر متحد شدند و ناوگان دريايي خود را براي كمك به سلطان عثماني بهدرياي سياه اعزام كردند.
ناوگان دريايي فرانسه و بريتانيا ابتدا درسواحل رودخانه آلما بر قواي روسيه پيروز شده و سپس شهر سباستوپول كه يكقلعه مستحكم نظامي بود را در روز 26 سپتامبر سال 1854 ميلادي در شبه جزيرهكريمه محاصره كردند.
جنگ كريمه به دليل به كارگيري سلاح هاي جديد و فنون جنگي نوين نخستين جنگ مدرن قرن نوزدهم محسوب مي شد.
اينجنگ كه بيش از 2 سال به طول انجاميد با شكست خفت بار امپراتوري روسيهخاتمه يافت و روسيه ناگزير گرديد از ادعاهاي ارضي خود بر امپراتوري عثمانيدست بردارد.
به اين ترتيب در روز 27 مارس سال 1854 ميلادي و در پيحمله امپراتوري روسيه به سرزمين هاي عثماني ، فرانسه و انگلستان به روسيهاعلان جنگ دادند و جنگ كريمه آغاز شد.
جنگ كريمه به دليل به كارگيري سلاح هاي جديد و فنون جنگي نوين نخستين جنگ مدرن قرن نوزدهم محسوب مي شد و موجب كشتار فراواني گرديد.
روزنامه جام و جم
