معاونت تحقيقات و خودكفايي نزاجا (نيروي زميني ارتش جمهوري اسلامي ايران) يكي از بخش هاي تأمين تسليحات و ادوات نظامي موردنياز كشور است كه با حضور نيروهاي خلاق، مبتكر و بي ادعا در اين مسير حركت مي كند. سرهنگ سيدمسعود رضا زواره اي، معاون تحقيقات و جهاد خودكفايي نزاجا، با اشاره به خروج 50هزار مستشار حاضر در ارتش پس از پيروزي انقلاب شكوهمند اسلامي، مي گويد كه برخي تجهيزات نظامي كه از سوي دولت هاي غربي و شرقي وارد ايران به عنوان ژاندارم منطقه شده بود، تنها به دست اين مستشاران قابليت فعاليت داشت به گونه اي حتي برخي وسايل بدون حضور آنان حتي استارت هم نمي خورد.
زواره اي كه خود از محققان برتر نيروي زميني است، معتقد است كه جنگ كردستان كه اولين حضور جدي ارتش در يك جنگ داخلي بود، سبب شد تا اولين گام خودكفايي يعني جرأت روشن كردن و استارت زدن تجهيزات، برداشته شود سرهنگ زواره اي دومين گام خودكفايي را ساخت مواد سرويس اين تجهيزات در همان روزهاي اول عنوان مي كند و ادامه مي دهد كه روغن ها و ف_ * ل*_ ت ر از اولين چيزهايي بودند كه نيروهاي نظامي ارتش براي سرويس تجهيزات نياز داشتند و با موجودي پايين انبارها به سرعت معادل آنها در داخل ساخته شد.
وي به ايجاد موج خودكفايي خودجوش در يگان هاي مختلف آجا و نزاجا پس از پيروزي انقلاب اسلامي تا سال 62 اشاره مي كند و مي گويد كه اين سال نقطه عطفي براي ارتش محسوب مي شود زيرا فرماندهي معظم كل قوا كه در آن موقع رياست جمهوري را برعهده داشتند فرمان تشكيل اين معاونت را در هر سه نيروي زميني، دريايي و هوايي صادر كردند كه نتيجه آن علاوه بر نظام مند شدن فعاليت ها، جلوگيري از فعاليت هاي موازي شد.
معاون جهاد تحقيقات و جهاد خودكفايي نيروي زميني ارتش جمهوري اسلامي تصريح مي كند كه روند قطعه سازي در سال هاي ابتدايي تشكيل اين معاونت كم كم با خلاقيت پرسنل و سياستگذاري ارتش تبديل به زيرسيستم ها و زيرسامانه هايي شد كه به خصوص در بخش الكترونيكي و اداري باعث ارتقاي تجهيزات موجود و بعضاً برتري آن بر تجهيزات بكار گرفته شده توسط دشمن بعثي كه پشتيباني شرق و غرب را داشته مي شد.
به گفته وي بازسازي و نوسازي تجهيزات فرسوده شده در جنگ مأموريت اين معاونت در 8 سال بعد از جنگ بود كه باز با هوشمندي، هدايت و حمايت هاي فرماندهي كل قوا زمان ساخت ادوات موردنياز همچون تانك، نفربر، كشتي، هواپيما و بالگرد ارتش با رسيدن به يك سطحي از بلوغ و پشت سر گذاشتن مراحل مونتاژ و مهندسي معكوس به مرحله طراحي و ساخت رسيد.
سرهنگ زواره اي با اشاره به دست خط مقام معظم رهبري به ارتش كه «كهن جامه خويش پيراستن/ به از جامع عاريت خواستن» خاطرنشان مي كند فرمان عمردهي به تجهيزات كه به تعبير ايشان آغاز عمر انقلابي تجهيزات پس از عمرقانوني است، مأموريت ديگر معاونت تحقيقات و جهاد خودكفايي را تشكيل مي دهد.
وي معتقد است كه ميخ كوب شدن 12ساله كشورهايي كه زماني مستشارانشان در ايران جولان مي دادند به دليل پيشرفت ايران در ارتقاء و بكارگيري ادوات است.
وي اطمينان مي دهد كه سيستم ها و صنايع دفاعي ايران در سطح منطقه حرف اول را مي زند و در سطح جهان نيز با شناخت نقاط ضعف دشمن و ساخت تجهيزاتي كه اين نقاط ضعف را نشانه گرفته، اجازه هيچ تعرضي را به هيچ كشوري نمي دهد.
¤ ¤ ¤
معاونت تحقيقات و جهاد خودكفايي كه در منطقه لويزان در مجموعه تأسيسات ارتش جمهوري اسلامي قرار دارد شاهد اتفاقات زيادي است كه از مهمترين اين اتفاقات ساخت تانك ذوالفقار نفربر كبري، خودرو شناسايي صياد و بسياري ديگر از محصولات نظامي است كه با نيازسنجي از يگان هاي رزمي، در اين مجموعه تحقيقات آن و مراحل ساخت نمونه هاي اوليه طي مي شود و سپس از تأييد موسسه استاندارد نظامي به توليد انبوه مي رسد.
تانك ذوالفقار، اولين تانكي است كه در خاورميانه ساخته شده است، اين تانك به طراحي بدنه ايروديناميك، توپ و سيستم تعليق در ايران دراختيار نيروي زميني ارتش قرار گرفته است.
قدم زدن در اين معاونت و رفتن ازهر قسمت به قسمت ديگر شوق و شوري را در انسان ايجاد و به انسان احساس سربلندي و افتخاري مي دهد كه وصف ناپذير است هنگامي كه مي بينم جوانان و مسن ترها، سرباز و پايور، بازنشسته و وظيفه در كنار هم در تلاش هستند تا دشمن فكر نگاه چپ به كشور را از سر بيرون كند، به ايران اسلامي مي بالم.
وقتي مي شنوم كه خودروي رمل نورد كه نوعي خودروي سبك تهاجمي است در پروژه سمندر روزهاي پاياني و آزمايش نهايي را پشت سر مي گذارد درحالي كه اين خودرو پيش از اين تنها در اختيار ارتش هاي آمريكا، انگليس، يونان و عمان بود احساس غرور مي كنم. سرهنگ بازنشسته مسئول اين پروژه كه با شور و حرارت خاصي از اين خودرو به عنوان خط شكن ياد مي كند و مأموريت آن را در خشكي مانند مأموريت قايق هاي تندرو در آب مي داند و مي گويد نمونه اي از آن را در مانوري در يونان ديدم و پس از تحقيقات گسترده نمونه اي از آن را در اينجا ساختيم دلم مي خواهد كه دست هاي تك تك شان را ببوسم.
عكس هاي نمونه هاي خارجي اين خودرو كه از اينترنت گرفته شده است در كارگاه وجود دارد و گفته مي شود كه اين نمونه همان كارايي را خواهد داشت و مي توان با پول خريد تنها يك تانك غربي بيش از 500 دستگاه از اين خودرو را در داخل ساخت.
در كارگاه ديگري تعدادي لوله هاي تركيده و چند سرباز و نمونه هايي از خمپاره اندازهاي 60، 81 و 120 وجود دارد، اين كارگاه را بخش ساخت سلاح ابتكاري خمپاره اندازهاي سبك معرفي مي كنند در اين بخش با تحقيقات گسترده شيمي لوله هاي خمپاره انداز سبكي توليد مي شود كه تنها با داشتن فرمول آن و چند كارگر ساده مي توان به سادگي و بدون داشتن لوازم ريخته گري و ساير دستگاه هاي پيشرفته در سخت ترين شرايط خمپاره اندازهايي را توليد كرد. اين خمپاره اندازها حتي مي تواند با استفاده از وسايل مخابراتي از راه دور كنترل شوند و فردي در يك سنگر مي تواند منطقه وسيعي را پوشش دهد. مأموريت اصلي آنها كه فقط با 20 تا 30 هزار تومان در مقابل 200 تا 300 دلار نمونه خارجي آن ساخته شده است مقابله با بالگردها و حملات هوايي است.
بخش متالوگرافي مواد و شيمي بخش ديگري از اين مجموعه است كه در ابتداي ورود به آن بوي خوشي به مشام مي رسد، اين بوي خوش مربوط به ماده اي است كه جايگزين ذغال، لجن و واكس براي استتار نيروهاست و در پنج رنگ به صورت كاملا بهداشتي و خوش بو ساخته شده است.
سرهنگ ديگري كه او نيز همچون همراه و راهنماي ما لباس رزم را از تن بيرون كرده و تنها از روي درجه اي كه بر روي يقه آن نصب شده مي توان فهميد كه سرهنگ است و فردي نظامي، مسئول پروژه هاي مخابراتي و الكترونيكي و لجستيكي است كه گفته مي شود به دلايل نظامي از معرفي همه ساخته هاي آنها معذورند ولي يكي از پروژه هايي كه او توضيح مي دهد و صرفه جويي ميلياردي ساليانه را به همراه دارد، ابتكار ساخت لوله جوفي تانك است.
لوله جوفي وسيله اي است كه به جاي گلوله واقعي در درون لوله توپ تانك قرار مي گيرد و با انجام تمام حركات مربوط به شليك غير از انفجار مهارت هاي خدمه تانك كه طبق استاندارد و بايد سالانه 30 گلوله شليك كنند را حفظ مي كند اين درحالي است كه در صورت انجام اين عمل با گلوله هاي حقيقي، سرخه... هر تانك در سال بايد 90 گلوله شليك كنند كه هر گلوله هزينه اي معادل 500 هزار تومان براي يك تانك T72 دارد و اگر حساب كنيم كه در هر گردان 42 تانك وجود دارد و هر تيپي سه گردان و هر لشكري سه تيپ دارد و اين يعني هزينه سرسام آور در سال فقط براي آموزش و حفظ مهارت خدمه!
البته ناگفته نماند كه اين دستگاهها در اختيار كشورهاي سازنده تانك هست ولي به دليل تفكرات اقتصادي و استعماري آنان از تحويل آن خودداري مي شود و تاكنون لوله جوفي دو T72 و M47 در اين معاونت ساخته شده است.
بر روي ميز، طرحهاي متفاوتي وجود دارد و در گوشه و كنار وسايل الكترونيكي ديده مي شود كه مشخص است وسايل راداري و مخابراتي است اما بالن سفيدي در گوشه يكي از اتاق ها وجود دارد كه توجهم را جلب مي كند و سرهنگ مي گويد كه اين (Airship) يا بالن پرنده است كه از صفر تا صد آن در ايران ساخته شده است اين بالن پرنده كه طرح آن بدون سرنشين با قابليت اضافه شدن سرنشين است مي تواند مأموريتهايي نظير فعاليتهاي مراقبتي، نقشه برداري، امدادرساني، پيام رساني، فيلم برداري آنلاين و يا حتي فعاليتهاي غيرنظامي مانند تعيين وسعت زلزله و آتش در مناطق صعب العبور بدون هزينه كرد پرواز بالگرد انجام دهد و بايد به آن اضافه كرد، كنترل از راه دور كه 10كيلومتر برد دارد، اين مزيتي براي اين وسيله ساخت داخل است كه نمونه هاي نظامي خارجي آن در دسترس نيست و نمونه هاي تجاري خارجي آن نيز هزينه زياد و كارايي كمي دارد. هواپيماي دست پرتاب داخلي هم كه تا ارتفاع هزار متر بالا مي رود از ديگر دستاوردهاي بخش الكترونيكي است كه از راه دور كنترل مي شود.
از اين بخش كه بيرون مي آييم به سمت بخش بهينه سازي مي رويم با فردي كه روپوش كارگري سياه شده و روغني پوشيده روبرو مي شويم كه درجه هاي سرهنگي اش زيرسياهي روغن از نظرها كمي پنهان شده است او مسئول بخشي است كه خودروهاي زرهي فرسوده را كه برخي حتي رده پنج را گذرانده اند- رده پنج آخرين رده تعمير است و در سالهاي گذشته پس از گذشتن از اين رده خودروها به ذوب آهن و ساير دستگاهها براي ذوب و استفاده از آن آهن و فولاد آن سپرده مي شد- را به تجهيزات به روز مجهز مي كند و با تقويت آنها استفاده مجدد از آنها يا به قولي عمر انقلابي آن را شروع مي كند.
وي روند رسيدن به اينكه بايد تانكها بهينه سازي شوند را وجود تانكهاي شرق و غرب از پيش از انقلاب در ارتش عنوان مي كند و مي گويد كه اين موضوع در جنگ سبب شد تا نقاط ضعف تانكها مشخص شود كه هر كدام درچه بخشي اعم از شني، چرخ دنده ها، برجك تانك ها چه ضعفهايي دارند و با تحقيقاتي كه انجام شد اين ضعفها تجميع و در جهت رفع آن اقدام شد.
اين افسر آچار به دست استفاده از تانك را به دليل حفاظت زرهي، مخابرات و كنترل آتش آن مي داند و با اشاره به جنگ 33روزه كه در آن تانك مركاواي نوع دو رژيم صهيونيستي كه گفته مي شد ضد گلوله است توسط حزب الله منهدم شد، گفت كه افسانه ساخت زره ضدگلوله به پايان رسيده است و استفاده كنوني از تانكها تنها به دليل حفاظت از خدمه و قدرت آتشي است كه اين وسيله جنگي دارد بگفته وي پيشرفتها به سمتي مي رود كه حتي سيستم تثبيت تير براي نشانه روي هدف متحرك توسط تانك درحال حركت را عرضه كنند و با سبك و مقاوم كردن زره تانك توسط فرمول هاي كامپوزيت و تغيير شني و وسايل مخابراتي و كم كردن ارتفاع كه از مهمترين مشكلات تانكها بوده است، هم سرعت را بالا ببرند و هم ضريب حفاظتي آن را افزايش دهند.
بهينه سازي آشپزخانه صحرايي فرسوده كه با حمام گليسيرين براي پخت غذا استفاده مي شود تنها قابليت پخت خورش و آش را داشت به آشپزخانه مدرني كه قابليت دم كردن برنج را هم دارد و موتوربرق دارد و حتي درحال حركت هم امكان پخت غذا را دارد از ديگر وسايلي است در اين سوله ها ساخته مي شود در چند يگان آموزشي امتحان خود را پس داده و آماده توليد انبوه است ولي توصيه مي شود با وجود سربازهاي آشپز حرفه اي!! در سربازخانه ها خدا نصيب نكند.
ستوان سوم فوق ليسانس مكانيك كه پروژه بهينه سازي برجك شليكا را برعهده دارد و مي گويد اين برجك كه از رده خارج شده بود، سيستم هيدروليك داشته است كه از كل سيستم حذف و جاي خود را به يك سيستم الكترونيكي داده است و تا مدتي ديگر به عنوان برجكي پيشرفته مورد استفاده قرار مي گيرد در بخش پرس هم چندين پرس و دستگاه برش وجود دارد كه يكي از آنها پرس2600 تني است كه براي كارهاي سنگين مورد استفاده قرار مي گيرد و به طور مثال بدنه تانك در زير اين پرس همه مراحل كوره حرارتي، سخت كاري و پرس كاري را يكجا پشت سر مي گذارد و به عنوان يك خط توليد كامل عمل مي كنند (سخت كاري همان كاري است كه در گذشته توسط آهنگران با پتك انجام مي شد و پس از قرار گرفتن در كوره هاي حرارتي سخت كاري را انجام مي دهد.
سرهنگ مهندس محسن اميني منش كه در اين بازديد ما را همراهي مي كرد و بسياري از اين توضيحات مي دهد، قسمت عمده نيروهاي اين معاونت را از نخبگان و افراد داراي طرح مي داند كه طرحهايشان پس از بررسي در كار گروههاي تخصصي دعوت به همكاري شده اند او معتقد است كه يكي از محاسن اين معاونت فاصله كم ميان مسئولان و افراد ديگر با طرحهاست و مي گويد كه كار اصلي ام تحقيقات است.
سرهنگ اميني منش يكي از راههاي جذب نيرو را از طريق بنياد نخبگان معرفي مي كند و ادامه مي دهد هم اكنون در پروژه هواپيماي دست پرتاب چند نفر از نخبگان هوافضا حضور دارند كه نه تنها در خاورميانه بلكه در دنيا منحصر به فردند.
وي از آمادگي اين معاونت از دريافت طرحهاي ابتكاري خبر داد و تصريح مي كند كه علاوه بر نيروهاي ستادي و پايور كه از طريق يگانهاي خود اقدام به ارسال طرحها مي كنند و يا سربازان وظيفه اي كه از يگانهاي آموزشي توسط كارشناسان مصاحبه و جذب مي شوند ساير شركت ها و افراد داراي طرح هاي كاربردي مي توانند با اين معاونت در ارتباط باشند كه در صورت پذيرفته شدن طرح با آنها قرارداد منعقد مي شود.
كوتاه سخن دشمن و مستشاراني كه به خيال خام خود ايران را عاري از متخصصين كارآمد مي دانستند و خداحافظي هم نكردند و رفتند تا بازگردند، بدانند كه اين تنها بخش كوچكي از پيشرفتهاي نظامي جمهوري اسلامي است كه فقط در نيروي زميني ارتش به كار گرفته شده است و بايد به آن اضافه كرد پيشرفتهاي عظيم و گسترده ساير بخشهاي نظامي كشور را كه هر سال بخشي از آن در رژه نيروهاي مسلح اعم از ارتش و سپاه در رده هاي مختلف هوايي زميني و دريايي به نمايش درمي آيد.
مجيد مغازه اي
برگرفته از روزنامه کیهان