:عوامل كاهش سرعت هنگام شروع...
يكي از آزار دهندهترين مشكلاتي است كه اغلب كاربران دچار آنميشوند. البته نوع و شكل آنها ميتواند متفاوت باشد، بطور مثال كاهشسرعت هنگام بالا آمدن (و يا همان بارگذاري سيستم عامل)، وجود تاخيراتمكرر هنگام كار كردن در ويندوز، افت سرعت ارتباط اينترنتي، تاخير در خاموششدن سيستم و ... از جملة اين مشكلات هستند. از اين رو تصميم گرفتيم بهبررسي علل بوجود آمدن و راه حلهاي برطرف سازي آنها بپردازيم. البته بررسيتمامي اين موارد در يك مقاله امكان پذير نخواهد بود، به همين دليل در چهارشمارة آينده بطور جداگانه اين موضوعات را مورد بررسي قرار خواهيم داد.براي اين شماره، كار را با عواملي كه باعث كاهش سرعت سيستم هنگام شروعميشوند آغاز ميكنيم.
شايد بتوان كاهش سرعت هنگام آغاز كار را يكي ازمتدوالترين مشكلات كاربران دانست. جالب اينجا است كه در اغلب موارد اينمسئله به مرور زمان به جاي بهتر شدن وضعيت بدتري پيدا خواهد كرد. بطورمثال شايد مدت زمان لازمي كه در گذشته سيستم براي شروع نياز داشت، تا چندبرابر افزايش يابد! بطور ميانگين معمولاً رايانههاي امروزي از زمان فشردنكليد Powerتا بالا آمدن كامل ويندوز، زماني حدود يك دقيقه نياز دارند.اگر اين زمان فقط كمي طولانيتر شود احتمالاً سيستم مشكل خاص و جدي ندارد،شايد تنها عامل, قديمي بودن قطعات سختافزاري آن باشد. ولي اگر اين زمانتا 4 و يا 5 دقيقه (و حتي بيشتر!) به طول انجامد، مطمئناً عواملي جدي باعثاين افت سرعت شدهاند. در چنين مواردي بايد هرچه سريعتر اقدام به شناساييعلل و برطرف سازي آنها كرد.
با اينكه ريشة اغلب اين مشكلات, نرمافزاريبوده و شايعترين آنها هم وجود تعداد زياد نرمافزار در فهرست Startupاست, بهتر است قبل از بررسي اين موضوع به عوامل مهمتري بپردازيم، عوامليكه مطمئناً از حساسيت بالاتري برخوردارند و شايد در صورت عدم توجه بهآنها، خسارتهاي فراواني را بوجود آورند. براي شروع كار ابتدا وضعيتسختافزاري سيستم ارزيابي خواهد شد، سپس نوبت به بررسي سيستم از نظرويروسي بودن ميرسد.
البته توجه داشته باشيد زمان بوجود آمدن اينمشكل نيز اهميت بسيار زيادي دارد. بطور مثال اگر دقيقاً پس از نصب قطعةسختافزاري و يا برنامة خاصي بالا آمدن سيستم كند شود، مشخصاً ريشهيابيآن كار سختي نخواهد بود و فقط كافي است قطعه و يا برنامة مورد نظر را حذفكرده و درصورت حل مشكل، براي نصب مجدد به دفترچه راهنما مراجعه كنيد(مطمئناً در آنجا مطالب سودمندي را خواهيد يافت).
هاي سختافزاري پايهاي
البتهبهتر است كه براي انجام اين مراحل شناخت پايهاي از سختافزارها داشتهباشيد. اگر فكر ميكنيد تسلط و تجربة كافي نداريد ميتوانيد در كنار يكياز دوستان (كه شناخت بيشتري به اين مسائل دارد) اين مراحل را دنبال کنيد.مطمئناً به دليل حساسيت بالا, هرگونه اشتباهي ممكن است دردسرهاي زيادي رابراي سيستم ايجاد كند، از اين رو توصيه ميكنيم با دقت بيشتري عمل كنيد.
[COLOR=#808080]شکل 1 : نمونهاي از فن پردازنده
در كيس را باز كرده و کامپيوتر را روشن كنيد. عملكرد تمامي فنهايموجود در سيستم را به دقت مورد بررسي قرار دهيد. آيا تمامي آنها بدرستي (وروان) كار ميكنند؟ البته دقت داشته باشيد كه بعضي از فنها بطورهوشمندانه و براساس دماي قطعهاي که بر روي آن نصب ميباشند عمل ميكنند.از اين رو ممكن است كه در ابتدا يا خيلي كند بوده و يا اصلاً حرکتينداشته باشند. پس بهتر است كمي منتظر بمانيد و اگر با گذشت زمان باز همثابت و يا سرعتشان پايين بود، اقدام به تعويض آنها كنيد.
در گامبعدي به سراغ هيتسينک (Heatsink) سيپييو برويد ، ابتدا محافظ پلاستيكيآن را به دقت باز كنيد، اكنون در صورت وجود هرگونه گرد و غبار و كثيفي، باوسايل مختلفي مانند فرچه و يا حتي جاروبرقيهاي كوچك، اقدام به پاكسازيآنها كنيد. جالب است كه بدانيد همين گرد و غبارهاي ساده ميتوانند جلويخنك شدن سيپييو را بگيرند. اين مسئله باعث ميشود كه سيپييو براي حفظسلامت خود سرعت كلاك را كاهش داده و در نتيجه سرعت سيستم نيز افتخواهد كرد.
[COLOR=#808080]شکل 2 : گرد و غبار ميتواند به شدت در عملکرد صحيح فن و خنک سازي پردازنده تاثير منفي بگذارد.
شکل 3 : با استفاده از فرجه يا جاروبرقيهاي کوچک به راحتي ميتوان داخل سيستم را از گردوغبار پاکسازي کرد.
از مواردي كه ميتواند موجب كاهش سرعت سيستم شود، آسيب ديدگي قطعاتاصلي سيستم است. اين آسيب ديدگيها ميتوانند خيلي كم و ناچيز باشند، وليشايد همين مشكلات كوچك تاثيرات زيادي را روي عملكرد سيستم بگذارند. اماچگونه ميتوان از سلامت قطعات موردنظر مطلع شد؟
يكي از راههاي موجود استفاده از نرمافزارهاي بررسي كننده است. پيشنهاد ما نرمافزار (Ultimate Boot CD ( [External Link Removed for Guests] باشد. اين برنامه بيش از دوازه مدل بررسي را روي سيپييو، حافظة اصليو هاردديسكهاي گوناگون به عمل ميآورد. نكته جالب اين برنامه امكان رايتآن روي سيدي و اجراي آن در حالت بوت است. يعني براي راهاندازي آن نيازيبه اجراي ويندوز نداريد، فقط كافيست سيدي برنامه را درون داريو گذاشتهو تنظيمات بايوس را به گونهاي قرار دهيد كه ابتدا سيستم از طريق سيديبوت شود. آزمونهاي اين برنامه براي سيپييو بسيار سريع و راحت انجامميشود (در حدود چند دقيقه) ولي براي بررسي حافظه معمولاً زمان بيشتريمورد نياز است (به همين دليل بهتر است بررسي حافظه را هنگامي انجام دهيدكه رايانه بتواند يك صبح تا شب روشن بماند). براي آزمونگيري از هاردديسكهم ميتوانيد به دو روش عمل كنيد، اول از طريق بررسي سريع
(Quick) كه زمان كوتاهي طول خواهد كشيد و روش دوم بررسي عمقي (Deep) كه معمولاً مدت زمان زيادي براي آن لازم است.
[COLOR=#808080]شکل 4 : نمايي از نرمافزار Ultimate Boot CD
:براي ساخت سيدي بوت , ابتدا برنامه Power ISOرا از سي دي ماهنامه نصب وسپس بر روي فايل اجرايي Ultimate Boot CD کيک نموده تا از حالت فشرده خارجشود و در ادامه مراحل ساخت سيدي بوت را به کمک برنامه Power ISO دنبالنماييد.
چند نکته در بايوس
زمانيكه شما رايانه را روشن ميكنيد در اولين گام بايوس با بررسي وضعيت قطعاتسختافزاري مانند حافظه اصلي و همچنين اجراي ترتيب بوت (Boot Sequence)سيستمعامل را آمادة بارگذاري ميكند. از اين رو تنظيم خوب و دقيق اينقسمت تاثير زيادي در تسهيل عمليات بوت خواهد داشت. اكنون قصد داريم چندترفند ساده را در بايوس به شما آموزش دهيم.
ابتدا وارد بايوس شويد، بهاين منظور پس از روشن شدن سيستم در همان چند ثانيه اول كليد Del (و دربعضي از مادربردها F2) را چندين بار فشار دهيد. در اولين گام به دنبالگزينهاي با نام "Quick Boot" بگرديد. دقت داشته باشيد نام و ساختار هربايوس ميتواند متفاوت باشد از اين رو شايد اين گزينه نام مشابه ديگري دربايوس شما داشته باشد. اگر اين گزينه غيرفعال (Disable) است، آن را فعال(Enable) كنيد (در اغلب بايوسها اين گزينه در قسمت Advanced BIOSFeatures قرار دارد).
درگام بعدي به قسمتي كه مربوط به شناسايي هاردديسك (Hard Drive Detection) است مراجعه كنيد.
نکته : در بعضي از بايوسهاي قديمي اين گزينه در قسمت IDE Detection قرار دارد.
اگرهاردديسك دومي نداريد، گزينة مقابل عبارت Primary Slave را از حالت Autoبه None تغيير دهيد. البته قبل از انجام اين كارها كابل IDEکامپيوتررا كه از مادربرد به هارد ديسك وصل ميشود را بررسي كنيد تا مطمئن شويد كهانجام اين مراحل بدرستي انجام ميشود. ضمناً اگر به جاي هاردديسكهاي IDEاز مدل SATAاستفاده ميكنيد، ميتوانيد با خيال راحت تمامي IDE هاياوليه (كه مربوط به هاردديسك هستند) را در حالت None قرار دهيد.
[COLOR=#808080]شکل 5 : اگر هاردديسك دومي نداريد، گزينة مقابل عبارت Primary Slave را از حالت Auto به None تغيير دهيد.
آخرين گام به قسمتي كه ترتيب اجراي بوتها مشخص ميشود
(BootSequence) مراجعه كنيد. اگر بطور معمول از براي بوت از سيدي، ديويدي وفلاپيهاي استفاده نميكنيد، ميتوانيد ترتيب بوت را در همان اولينانتخاب روي هاردديسك قرار دهيد. با انجام اين كار هنگام بوت، بايوس بهدنبال هيچ ابزار بوت كنندة ديگري نميگردد و در نتيجه سرعت بوت تا حدوديبهتر ميشود. البته دقت داشته باشيد بعضي از سيستمها از روي شبكه و ياحتي از روي حافظة فلش بوت ميشوند. پس قبل از انجام هر كاري مطمئن شويد كهرايانة شما شامل چنين مواردي نميشود.
سازي بدافزارها
پساز بررسي وضعيت سختافزاري و اجراي چند ترفند در بايوس، اكنون زمان بررسيسيستم از نظر وجود بدافزارهاي احتمالي مانند ويروس و يا جاسوسافزار است.اگر سيستم هنگام راهاندازي كُند عمل ميكند ولي در هنگامي كه عملياتبالا آمدن تمام ميشود سرعت سيستم قابل قبول و معقول به نظر ميرسد،احتمالاً رايانة شما بطور خيلي جدي و اساسي آلوده نشده است. در چنينمواردي ميتوان با چند عمليات ساده سيستم را پاك سازي كرد.
اگر ازآنتيويروس رجيستر شده استفاده ميكنيد، به اينترنت متصل شده و آن را بهروز كنيد. پس از اين كار ميتوانيد با يك اسكن كامل (Full Scan) سيستم رابطور موشكافانه بررسي كنيد . البته توصيه ميكنيم اگر با ضدويروس سيستمآشنايي كامل داريد با راهاندازي ويندوز در حالت ايمن (Safe Mode) واجرايدستي اسكنر ضدويروس، اقدام به بررسي كامل سيستم كنيد.
نکته : برايراهاندازي ويندوز در حالت ايمن بايد هنگام بوت (قبل از به نمايش در آمدنصفحة ويندوز) كليد F8 را فشرده و گزينة مربوطه (Safe Mode) را انتخابنماييد.
اما اگر آنتيويروس نصب شده روي سيستم شما رجيسترنشده است (و اصطلاحاً از آنتيويروسهاي كركي استفاده ميكنيد) بهتر استآن را هرچه سريعتر حذف كنيد. زيرا به صحت عملکرد اين آنتيويروسهانميتوان اطمينان داشت. البته جاي نگراني نيست زيرا در حال حاضر دههاآنتيويروس مختلف يا بطور رايگان و يا با قيمتهاي نازل قابل تهيه هستند.براي كسب اطلاعات بيشتر در مورد اين آنتيويروسها ميتوانيد به مقالة«ده ضدويروس رايگان» در شمارة 38 ماهنامه مراجعه كنيد.
پس از بررسيويروسها اكنون نوبت به جاسوسافزارها ميرسد. اكثر نرمافزارهايآنتيويروس توانايي شناسايي جاسوسافزار را هم دارند. اما نيازي نيست كهبراي شناسايي جاسوسافزار فقط به محافظت آنتيويروسها اکتفا کنيد , زيراميتوان بدون هيچگونه محدوديتي چند ضد جاسوسافزار مختلف را روي يك سيستمنصب كرد. به ياد داشته باشيد كه اين مورد فقط براي ضد جاسوسافزارها امکانپذير است وديگر ابزارهاي امنيتي مانند فايروالها و آنتيويروسهانميتوانند بطور چندگانه مورد استفاده قرار گيرند. ضمناً به اين نکته توجهکنيد كه ضد جاسوسافزارها هم بايد مانند آنتيويروسها هميشه به روزباشند.
جلوگير از اجراي اتوماتيک نرمافزارها غير ضروري
همانطوركه بد افزارها ميتوانند سبب كند شدن عمليات راهاندازي سيستم شوند،نرمافزارهاي معمولي و مفيد هم ميتوانند اين نقش مخرب را ايفا كنند!البته مطمئناً اين مشكل به واسطه اهداف نويسنده و سازندة آنها به وجودنيامده است بلكه استفادة نادرست و نصب مكرر نرمافزارهاي گوناگون چنينوضعيتي را فراهم ميسازد.
بطور كلي خيلي از نرمافزارها پس از نصب رويسيستم، فايلهاي اجراييشان را در فهرست Start up ويندوز قرار ميدهند.هدف از اين كار اجراي خودكار برنامة مورد نظر هنگام راهاندازي سيستم است.در بعضي از موارد اجراي اين برنامهها مفيد و حتي لازم است، بطور مثالآنتيويروسها براي اجراي حفاظت همزمان خود نياز دارند بعضي از توابع خودرا هنگام راهاندازي سيستم، اجرا كنند. ولي در بعضي از مواردنرمافزارهايي هم هستند كه بدون به وجود آوردن هيچگونه مزيت و استفاده دراين فهرست جاي ميگيرند. مشخصاً وجود اينگونه برنامهها (خصوصاً وقتي كهتعدادشان زياد باشد) به شدت سيستم را كند ميكند. پس بهتر است با يكپاكسازي كامل برنامههاي غير مفيد را از اين فهرست خارج كنيم.
براي ازميان بردن اين مشكل دو راه پيش رو داريم. ابتدا پيدا كردن فهرستفايلهايي كه با بالا آمدن ويندوز اجرا ميشوند، سپس يافتن راه حلي برايغيرفعال كردن موارد غير ضروري. خوشبختانه ابزار اين كار در خود ويندوزوجود دارد. براي اجراي آن كافيست مسير Start>Runرا طي كرده و سپسعبارت msconfigرا تايپ و اجرا نماييد.
[COLOR=#808080]شکل 6 : در قسمت Startup آن دسته از برنامههايي كه نياز هميشگي به آنها نداريد را از حالت انتخاب خارج كنيد.
صفحةباز شده به قسمت Startupمراجعه كنيد. اكنون فهرستي از فايلها قابلمشاهدهاند، در نظر داشته باشيد كه نبايد تمامي آنها را غير فعال كنيد،بلكه فقط آن دسته از برنامههايي كه واقعاً نياز هميشگي به آنها نداريد رااز حالت انتخاب خارج كنيد. براي شناسايي نرمافزارها موردنظر ميتوانيد ازهمان فهرست و با توجه به اسم و يا مسيري كه درآنجا نصب شدهاند اقدامكنيد. ضمن اينكه استفاده از اينترنت و جست وجوي نام آيتمهاي موردنظر(Start up Item) هم ميتواند بسيار مفيد باشد. معمولاً وب سايتهاي زياديهستند كه نام و كارايي بيشتر آيتمهاي مورد نظر را بطور كامل معرفيكردهاند. به عنوان مثال اگر عبارت P17Helper را وارد كنيد متوجه خواهيدشد كه اين فايل, درايور مخصوص كارت صدا است و توسط آن امكان ضبط صدا باكيفيت بالا به وجود ميآيد. مطمئناً در هر لحظه شما نياز به اجراي آننخواهيد داشت، پس ميتوانيد با خيالي راحت آن را از حالت انتخاب خارجكنيد. ضمن اينكه استفاده از روش آزمون خطا هم در اين مورد ميتواند مفيدباشد. به اين ترتيب كه گزينههايي را كه شك داشتيد، موقتاً غيرفعال كرده وپس از راهاندازي مجدد, بررسي كنيد كه آيا حذفشان مشكلي را ايجاد كردهاست يا خير.
:مجله شبکه