در مرحله جنینی و پس از زایش تا مرحله بلوغ همه استخوانها در برگیرنده مغز قرمز میباشند ولی در بزرگسالان مغز قرمز محدود به مهرهها،استخوانهای جناغ، دندهها و استخوانهای جمجمه میباشد و در بقیه جاها بامغز زرد جایگزین میشود.
اصولا تمام مغز استخوانهای بدن تا دوران بلوغ خونسازی میکنند ولی مغز استخوان دراز پس از سن بیست سالگی به بافت چربیتبدیل شده و دیگر عمل خونسازی را انجام نمیدهد. از این پس تنها مغزاستخوانهایی همانند مهرهها، جناغ سینه، دندهها عمل خونسازی را انجاممیدهند. کم کم که سن بسیار میشود قدرت سازندگی مغز استخوان نیز کاهشمییابد و در سنین پیری کم خونی کوتاهی نمایان میگردد. مغز استخوان بهراستی جزء دستگاههای خون ساز بدن محسوب میشود.
در بزرگسالان اندام خونساز مغز استخوان است ولی در جنین جگر نیز به اینکار اشتغال دارد. در چند هفته نخست زندگی جنین گلبولهای سرخ در کیسه زردهساخته میشوند و در میانههای آبستنی اندام اصلی سازنده گویچه سرخ جگر است. در همان سان شمار قابل ملاحظهای گلبول قرمز نیز بدست طحال و غدد لنفاوی ساخته میشود. در ماههای پایانی آبستنی و پس از زایش گلبولهای قرمز اساسا بدست مغز استخوان ساخته میشود.
در مغز استخوان
سلولهایی
به نام سلولهای بنیادی چند ظرفیتی هست که دو نوع سلول از آنها جدا میشود.
- سلولهای رده لنفوئیدی که لنفوسیتهای نوع B و T را میسازند.
- سلولهای رده میلوئیدی که این سلولها در راه تکاملی خود تبدیل بهچندین نوع سلول میشوند. این سلولها از آن جهت که در پیرامون کشت توانابه پایه ریزی کلنی هستند به نام واحدهای کلنی ساز (CFU) شناخته میشونداین سلولها بر این پایهاند:
- ۱. سلولهای کلنی ساز که رده مگاکاریوسیتی را میسازند و در پایان پلاکتها را بوجود میآورند.
- ۲. سلولهای کلنی ساز که ردههای گرانولوسیت و
مونوسیت
را میسازند.
- ۳. سلولهای کلنی ساز که رده ائوزینوفیلی را میسازند.
- ۴. واحد کلنی ساز سازنده رده بازوفیلی.
- ۵. واحد کلنی ساز که رده اریتروئیدی را میسازند. این سلولها در پایان گلبولهای قرمز را بوجود میآورند.