تاریخچه علم نجوم و بزرگان آن

[ganjineh]

قبل از اختراع تلسکوپ ، در نزدیکی قرن هفدهم ،نجوم بر مبنای مشاهده با چشمغیر مسلح پایه گذاری شده بود. در ابتدا مردم از محل ستاره ها و سیارات درآسمان نقشه تهیه می کردند . متمدن ترین ها برای نقشه برداری آسمان نظامداشتند و ما می دانیم که امروزه نجوم از نظریات یونانیان باستان سرچشمه میگیرد . نجوم مطالعه مواد است و مقدمه ایست درباره فرایند بوجود آمدن آنچهدر آنسوی جو زمین است که این جهان ، آسمان و گوی آسمان را از اتم های کوچکتا گیتی وسیع شامل می شود . منجمان اجرام آسمانی مانند سیارات ، ستاره ها،ستاره های دنباله دار ، کهکشانها، سحابیها و مواد بین کهکشانها را مطالعهمی کنند . برای اینکه چگونگی تشکیل شدن ، چگونگی بوجود آمدن و منسب هرکدام را مشخص می کنند و اینکه چگونه بر یکدیگر تاثیر می گذارند و چهاتفاقی ممکن است برای آنها بیفتد .
بخشی از جهان ما ، زمین وانچه در آن اتفاق می افتد اختر شناسی را شامل میشود ،در واقع زمین آزمایشگاه ماست و هرچه که درباره جهان می دانیم از آنچهاز زمین می توانیم ببینیم و دریابیم ویا تصور کنیم سرچشمه گرفته است.
● چگونه علم نجوم بوجود آمد؟
قبل از اختراع تلسکوپ ، در نزدیکی قرن هفدهم ،نجوم بر مبنای مشاهده با چشمغیر مسلح پایه گذاری شده بود. در ابتدا مردم از محل ستاره ها و سیارات درآسمان نقشه تهیه می کردند . متمدن ترین ها برای نقشه برداری آسمان نظامداشتند و ما می دانیم که امروزه نجوم از نظریات یونانیان باستان سرچشمه میگیرد .
در سال ۱۵۰ میلادی یک منجم و ریاضیدان یونانی به نام کلودیوس بطلمیوس یکرساله در باره علم نجوم نوشت . او در آن ۴۸ گروه ستارهای که صورت فلکینامیده می شدند را فهرست کرد ، مانند جبار ، برساووش و....که بیشتر ازاسامی اساطیر گرفته شده اند . همانطور که ما هنگام نگاه کردن به ابرها ،آنها را به اشکالی از اجسام آشنا تصور می کنیم ،همانگونه بطلمیوس درگروهبندی ستارگان اشکال آشنا را مشاهده کرد. همچنین بطلمیوس متوجه شد کهبه نظر ستارگان در سر تاسر آسمان حرکت می کنند او گفت که تمام اجرامآسمانی به دور زمین که مرکز جهان بی حرکت ایستاده حرکت می کنند . ایننظریه علمی برای قرنها پذیرفته شده بود . تئوری بطلمیوس راجع به جهان طرحزمین مرکز نامیده شد زیرا در آن زمین در مرکز عالم قراردارد.
● چه موقع کشف شد که زمین بدور خورشید می چرخد ؟
قبول این واقعیت مدت ها طول کشید . در سال ۱۵۴۳ میلادی یک منجم لهستانی بهنام نیکلاس کوپرنیک De Revolutionibus را منتشر کرد که مشخص می کرد سیاراتبه دور خورشید گردش می کنند اما نظریه او با تعلیمات کلیسای کاتولیکمغایرت داشت و کلیسا قدرتمندترین سازمان اجتماعی و سیاسی آن زمان بود .عقیده هایی مانند طرح خورشیدمرکزی که در جهان تفکر بدیع بودند سزاوار کیفرمرگ بودند . بنابراین اگرهم تعدادی دیگر ازمنجمان طرح کپرنیک را میپذیرفتند از تصدیق کردن آن هراس داشتند . در سال۱۶۳۲ گالیلئو گالیله ، یکیاز برجسته ترین منجمان در طول تاریخ ، سرانجام یک کتاب در حمایت از نظریهکپرنیک منتشر کرد . کلیسای کاتولیک روم گالیله را برای محاکمه به خاطربدعت گذارن احضار کرد و این منجم برای برگشتن از حرفش یا مرگ حق انتخابداشت . گالیله دست از عقیده خود کشید اما کلیسا از پذیرفته شدن طرح خورشیددر عرف نمی توانست جلوگیری کند(در سال ۱۹۹۲کلیسای کاتولیک روم رسما باگالیله و کپرنیک موافقت کرد.)
● چطور منجمان سریعایک ستاره را از دیگران تشخیص می دهند؟
منجمان علاوه بر نقشه موقعیت ستارگان در آسمان تععن کردند که کدام ستارهاز دیگر ستارگان پرنورتر است . یک منجم یونانی به نام هیپارکوس جد بطلمیوسابتدا ستارگان را بر اساس روشنایی اشان طبقه بندی کرد . اوششطبقه روشناییرا با قدر شان لیست کرد (قدر یعنی درخشش یک ستاره که بر روی زمین نمایانمی شود . قدر یک ستاره تا حد زیادی در تعیین اینکه چقدر از زمین فاصلهدارد موثر است ) هیپارکوس ۲۰ ستاره از قدر اول را طبقه بندی کرد و ستارگانضعیف یعنی آنهایی که با چشم غیر مسلحدیده می شوند را در شش قدر طبقه بندیکرد.
● گالیلئو گالیله
گالیله در پیزای ایتالیا در ۱۵۶۴ در اواسط دوره رنسانس متولد شد . گالیلهفقط اولین کسی که تلسکوپ را روی ستارگان متمرکز کرد نبود ، او همچنیندیدگاه متفاوتی نسبت به جهان ایجاد کرد . گالیله استاد نجوم ، ریاضی ،فیزیک ، فلسفه و تبلیغات بود . تصور او (و احتمالا واقعیت ) از یک نبوغذاتی بود : زیرک شوخ و اما زننده بود . مردم مهم انجمن او را جستجو میکردند - تا وقتی که کار منفور و خطرناک حمایت از دیدگاه خورشید مرکزیکپرنیک راجع به منظومه شمسی رادر کارهایش انتشار داد:
ما این حقیقت را پذیرفتیم که خورشید در مرکز منظومه شمسی است و ما ممکناست گفته باشیم ((هرکس میداند که خورشید به دور زمین می چرخد وفقط تعدادکمی دانشمند دیوانه فکر میکنند غیر از این است.))
در سال ۱۵۴۳ نیکولاس کوپرنیکوس رساله پیشنهادی اش را که تمام سیارات بهانظام زمین به دور خورشید می چرخند منتشر کرد .این پیشرفت غیر منتظره برایعده ای به طور محرمانه خوشایند بود برا قدرتمندترین دولت اروپا در آن زمان-کلیسای کاتولیک روم - در وضع موجود مسلما منفعتی وجود داشت . با این همهعقاید نظام -و توانایی اش - رویه زمین مرکزی در جهان باقی ماند.
گالیله به طور آشکارا از دیدگاه جهانی کپرنیکوسدر مقابل کلیسا حمات کرد .روش رهبر کلیسا با دیگر بدعت گذاران نادیده گرفتن آنها یا آسیب رساندن بهآنها با برخی شرایط بود . اماکلیسا نمی توانست گالیله را نادیده بگیرد .
در سال ۱۶۳۴ گالیله به دادگاه کلیسا آورده شد و ادعا کرد که دست از عقاید بدعت گذارانه اش درباره منظومه شمسی برداشته است .
روبه رو شدن با شکنجه و مرگ ، گالیه را وادار به تسلیم شدن کرد . اوهنگامیکه اتاق محاکمه را ترک کرد - زیر لب- گفت بی اعتنا به آنچه مجبور بهگفتن شده بود ادعا کرد که زمین هنوز به دور خورشید می چرخد.
گالیله بقیه عمر خود را در زیر شیروانی خانه ای تا سال ۱۶۴۲ گذراند ۳۵۵سال بعد در سال۱۹۹۲ کلیسا رسما طرح کپرنیک را در مورد متظومه شمسی پذیرفت.




مجیدلرن