چگونه بدرستی منجم شویم؟

[AGeNiS1]

آیا میدانستید شما میتوانید کهکشانی در 2 میلیون سال نوری فاصله از زمینرا تنها با چشمانتان مشاهده کنید؟ آیا میدانستید بسیاری از گودال های ماهبا یک دوربین دوچشمی کوچک قابل روئت است؟

شگفتی های بیشماری در یک آسمان تاریک و صاف در انتظار شما هستند و اولین قدم آن تنها این است که از خود بپرسید: آن چیست؟

اگر شما اولین قدم را بردارید، بدانید عمری لذت بخش و کیهانی در انتظارشماست.اما نکته اصلی این است که قدم بعدی چیست؟ بسیاری از علاقمندان بهنجوم، در همان ابتدای کار به بن بست رسیده و تسلیم ناامیدی می شوند چون ازخود میپرسند اینگونه ادامه دادن راهش نیست، باید چگونه ادامه دهم؟ اماراهی برای پیشبرد خود در این زمینه نیز پیدا نمی کنند، پس نجوم را رهامیکنند.

با این اوصاف، بهترین نصیحت برای شروع کنندگان به نجوم چیست؟ اینجا به ذکرنکاتی میپردازم که راهنمایی کوچکی برای درست تر منجم شدن است.

1_ آسمان را بدون چشم مسلح* یاد بگیرید.

رصد و نجوم یک تفریح در طبیعت است.شب ها به بیرون بروید و اسامی ستارگانپرنور را یاد بگیرید، همچنین الگو ها و طرح های بالا سرتان را؛ منظورمصورت های فلکی* است.از مجلات و سایت ها در این زمینه کمک بگیرید. اگر شمادر یک محیط شلوغ و دارای آلودگی نوری زیاد زندگی می کنید، راه های بیشتریبرای نگاه کردن به بالا وجود دارد، حتی بیشتر از آنچه که تصور می کنید.

اگر حتی بیشتر از این قدم هم فعالیت نکنید، این توانایی که به بالای سرتاننگاه کنید و بگویید این ستاره قطبی* است و یا آن یکی زحل است برای شمالذتی وافر به ارمغان می آورد و شاید این حس را به شما دست بدهد که در جهانیک جایی کوچک برای زندگی آسوده در اختیار دارید.


2_کتابخانه محل خود را غارت کنید.

نجوم آماتوری یک یادگیری براساس ذوق و علاقه است. این ذوق از کاوش هایعقلی و نیز آگاهی های مرموز آسمان شب حاصل می شود. شما باید این کاوش هارا انجام دهید و این آگاهی ها را بدست بیاورید و این برعهده خودتان است.به عبارت دیگر در نجوم باید متکی بخود و بقولی خود آموز باشید. برای شروعکنندگان، مهمترین ابزار نجومی، تلسکوپ قوی و یا دوربین دو چشمی حرفه اینیست بلکه کتابخانه محله است.

قفسه های مربوط به نجوم را جستجو کنید و دنبال کتاب هایی درباره اطلاعاتپایه و مقدماتی بگردید که شما به دانستن آنها احتیاج دارید و نیز کتابهایی راهنما در این مورد که شما چه چیز هایی را میتوانید در کرانه آسمانببینید. در مورد ستارگان مرجع و صورت های فلکی بخوانید که شما با چشم بهتنهایی قادر خواهید بود آنها را روئت کنید. در مورد ستارگان و سیارات ونیز تغییرات آنها در طی شب و در طی فصول مختلف تحقیق کنید.اگر کتابخانهبه اندازه کافی، کتاب و اطلاعات در اختیار شما قرار نگذاشت، یک کارتاینترنت تهیه کنید و به دنیای اطلاعات قدم بگذارید.

البته درست است اینترنت یک منبع عظیم اطلاعات می باشد اما باید به ایننکته ضروری توجه کرد که اطلاعات درون اینترنت به نوعی به هم ریخته و در هممی باشد که زیاد مناسب حال شروع کننده نیست، اما گفتنی هست سایت های بسیارخوبی برای آماتور ها نیز با کمی جستجو پیدا می شود.

اینگونه می گویم، برای شروع کننده ای که میخواهد درست منجم شود، اطلاعاتباید منسجم و بصورت دسته بندی و سازماندهی شده ارائه شود با این قابلیت کهاین منبع اطلاعات در درسترس فرد باشد که در کوتاه ترین زمان ممکن، و در هرمکانی مورد استفاده اش قرار گیرد. به عبارتی شما به کتاب احتیاج دارید پسبه کتابخانه ها بروید.


3_به تلسکوپ فکر میکنید؟ پس با یک دوربین دوچشمی شروع کنید.

دوربین دو چشمی ابزار ایده آلی برای افراد تازه کار به شمار می رود.دوربینهای دوچشمی میدان دید زیادی به شما نشان می دهد و رسیدن به نقطه موردنظرتان را بسیار ساده می کند و این درحالی است که یک تلسکوپ قوی تر،محدوده کوچکی از فضا را بزرگنمایی می کند و پیدا کردن نقطه مورد نظرمان رابا مشکل روبرو می سازد.

تصویری که دوربین دو چشمی از شی هدفتان ارائه می دهد، وارونه است(که البتهامروزه با تعبیه یک آینه در دوربین ها این مشکل برطرف شده است) اما بشماکمک میکند که ببینید نقطه نشانه گرفته شما کجاست.

تصاویر یک تلسکوپ نجومی، معمولا معکوس اند، چیزی در حدود نود درجه قرینه ، در امتداد نشانه روی شما.

دوربین های دو چشمی نسبتاً ارزان قیمت تر هستند، در بسیاری از موقعیت هادر دسترس بوده، و نیز حمل و نقل و نگهداری آنها ساده و راحت است. کاراییدوربین های دوچشمی بطور شگفت انگیزی مورد قبول و قابل اعتنا می باشد.معمولا 7 تا 10 برابر قدرت یک چشم غیر مسلح، توانایی دید را بهبود می بخشدو این قدرت دید، تقریبا بقدر یک تلسکوپ خوب آماتوری است اما باید توجهکنید که شما این قدرت را با چیزی در حدود نصف قیمت آن تلسکوپ بدست آوردهاید.

برای رصد، هرچه عدسی جلویی(شئی)* بزرگتر باشد مناسب تر هست چون تواناییجذب نور بالاتری دارید، همچنین کیفیت دید بصری بالا نیز برای بسیاری ازدوربین های دوچشمی که در طول روز استفاده میشوند، اهمیت زیادی دارد.دوربین های دوچشمی مدرن امروزه که قابلیت تثبیت تصویر (image-stabilized ) را دارا هستند بطور شگفت آوری برای نجوم یک ارمغان بحساب میآیند اگرچه قیمت این دوربین بسیار گران است. در آخر یک دوربین دوچشمی کهبراحتی از فروشگاه های شهر و به قیمت مناسب میتوانید خریداری کنید، برایشروع یک دوره نجومی آماتوری، بسیار مناسب است.


4_به داخل نقشه ها و راهنماها شیرجه بزنید.

شما دیگر یک دوربین دوچشمی دارید، با آن چه کار می خواهید بکنید؟ شما میتوانید بصورت تفننی به ماه نگاه کنید و یا حتی تصویر غبار آلود ستارگان رادر پهنه راه شیری* را برای همیشه در ذهن خود ثبت کنید. با این حال، اگرشما صورت های فلکی را یاد گرفته اید، و نقشه های راهنمای آسمان شب را کهدر آن جزئیات بالایی از اجرام قابل مشاهده نشانه گذاری شده است، را دراختیار داشته باشید، یک دوربین دوچشمی می تواند شما را حتی برای سالیانیسرگرم نگه دارد.

می توانید در حدود دو جین خوشه های ستاره ای*، کهکشان ها و سحابی ها* رادر آنها پیدا کرده و با دوربین خود رصد کنید. آنها همچنین دارای اطلاعاتیاز قبیل تغییرات متناوب ماه های مشتری و یا دوره های هلال زهره شما میدهند. شما می توانید با استفاده از این راهنماها، تعداد زیادی از گودالها، دشت ها و کوه های ماه را شناسایی کنید. شما می توانید با استفاده ازاطلاعاتی که بدست آورده اید به رصد ستارگان دوتایی * و یا تناوب محو -روشنایی ستارگان متغیر* بپردازید.نقشه های خوب، پیشنهاد های وسوسه انگیزیبرای شکار رازهای محو پنهان شده در آسمان را به شما می دهد، بسیاری ازکتاب های راهنما آنچه را که شما رصد خواهید کرد را توصیف می کنند و درمورد چیستی آن شی توضیحاتی ارائه می دهد.

علاوه بر این، توانایی اینکه با استفاده از دوربین دوچشمی بتوانید ایناجرام را در پهنه آسمان نشانه گذاری کنید، دقیقا مورد نیاز شما قرار خواهدگرفت زیرا بعدها باعث می شود، شما تلسکوپتان را هرچه بهتر تنظیمکنید.برنامه ریزی کنید که در حین رصد چه کاری می خواهید انجام دهید. چارتو راهنمای خود را بر روی یک صفحه رسم کنید.با توجه به تجهیزات خود، لیستیاز اجرامی که در توانایی رصد آنها هستید را بیابید و نحوه چگونگی پیداکردن آنها را ترسیم کنید.

رصد خود را برنامه ریزی کنید، قبل آنکه سرتان را برای دیدن دنیای شب بالا ببرید.


5_یک دفتر ثبت وقایع نجومی درست کنید.

این مورد اختیاری است.می توانید بر روی یک واقعه متمرکز شوید و آنرا درذهن بسپارید بر فرض مثال بدانید در هفته آینده، مشتری در کنار هلال ماهقرار خواهد گرفت، اینگونه براحتی می توانید مشتری را پیدا کرده، رصد کنید.این دفتر یادداشت را همیشه در کنار ابزار رصد خود داشته باشید. به زودی میتوانید با برگشت به گذشته و استفاده از تجربیات اولیه خود، افق هایی رابرای رسیدن در سال های آینده هدف گذاری کنیدو این به معنی عمیق تر شدنفعالیت های شما است.

به هر حال، اگر فکر می کنید که مشغله زیادی از شما می طلبد،به این مورد اهمیت چندانی ندهید.


6_به دنبال دوستان آماتور دیگر باشید.

انفرادی تحصیل کردن خوب است اما تا آنجای که توانایی ادامه دادن داشتهباشید. اما به اندازه به اشتراک گذاری دانش و تحصیلات خود با دیگران لذتبخش نیست. هزاران کلوب ستاره شناسی در اینترنت وجود دارد، در ایران نیزموسسات و فرهنگسرا ها هر از گاهی اقدام به برپایی همایش ها و برنامه هایرصد آسمان شب می کنند. با شرکت در این برنامه ها میتوانید با ده ها منجمآماتور دیگر آشنا شده و فرصتی برایتان پیش می آید که بتوانید ابزار وتلسکوپ های مختلف را امتحان کنید و بدانید که دیگران چه کارهایی را نمیکنند و یا چه کارهایی را انجام می دهند.نکته های جدید یاد بگیرید وتوانایی های تازه بدست آورید و مهمتر از همه این ها، دوستان خوبی پیداکنید.

چک کردن کلوب ها و فروم های نجومی بزرگ و کوچک بر عهده خودتان است، ببینید کدام برای شما مناسب تر است.


7_اکنون وقت تلسکوپ است، به اعماق سفر کنید.

سرانجام شما می دانید که آماده شده اید برای کار با یک تلسکوپ قدرتمند.شما ساعت ها وقت صرف خواندن آگهی ها، و خواندن مقالات نقد و بررسی(review) انواع تلسکوپ ها کرده اید. شما با انواع تلسکوپ آشنایی دارید ومی دانید از هر کدامشان چه انتظاری باید داشته باشید و چه کاری را باید باتلسکوپ انتخابیتان بکنید.

اکنون وقت خساست بر روی کیفیت نیست، از دمدمه مزاجی پرهیز کنید. اسباببازی های فروشگاه های بزرگ که بسیار شبیه به تلسکوپ اند و به اصطلاحsemi-toy گفته می شوند، ممکن است چشم شما را به خود خیره کنند. توجه داشتهباشید برای انتخاب تلسکوپ دو ضرورت وجود دارد.

اولین ضرورت، استحکام، ثبات و سهولت در حمل و نصب تلسکوپ است. دومین ضرورتکیفیت بالا و میزان انکسار* اپتیک (diffraction limited) است.

بطور طبیعی شما، علاقه به تلسکوپی، با دهانه ای بزرگ دارید اما هیچ وقتقابلیت حمل و نقل و سهولت آن را فراموش نکنید. به یاد داشته باشید بهترینتلسکوپ برای شما، تلسکوپی است که در بسیاری مواقع بتوانید با آن کار کنید.

اغلب اوقات، تازه کار ها، این نکته را مدنظر قرار نداده، و یک تلسکوپبسیار بزرگ انتخاب میکنند. یک فیل سفید. حمل این تلسکوپ بسیار مشکل است ودردسر های زیادی برای سرپا کردن و یا برای جمع کردن آن متحمل می شوید پسبندرت مورد استفاده شما قرار خواهد گرفت.

یک منجم خوب بودن، به داشتن ابزار و تجهیزات بستگی ندارد بلکه به نحوهاستفاده از آنها مربوط است. بسیاری از تلسکوپ های نسل جدید، دارایکامپیوتر و موتورهایی برای حرکت هستند که می توانند با فشار چند دکمهموقعیت شی مورد نظرتان را تعیین کنند. البته این عمل بعد از انجام بعضی ازتنظیمات و آماده سازی ها صورت می گیرد. کار با این وسیله به اصطلاح Go-Toscope بسیار لذت بخش است و مطمئنا کمک زیادی برای تعیین محل اهدافی غیر ازآنچه که چشم شما به آن مسلط است، می کند. اما بدانید درست هست که پرواز درحالت اتو پایلت لذت بخش است، اما مانع یادگیری پروازی بر عهده خودتان میشود. فکر کنم نکته مهم در این است که توانایی داشته باشیم که بتوانیم ازآن نقشه و چارتی که قبلا تهیه کرده ایم استفاده کنیم. از آگاهی خودمان درمورد صورت های فلکی بهره ببریم تا بتوانیم اجرام و شی هدف مورد نظرمان را،خودمان با تلسکوپ شکار کنیم.

شما می توانید میلیونی برای خرید تلسکوپ هزینه کنید اما بدانید که تلسکوپهای خوبی هم با چند صد هزار تومان هم قابل خریداری هستند. آیا این تلسکوپجوابگوی آنچه شما می خواهید نیست؟ تا آنجا که می شود از خرید دست نگهدارید، چند سال بعد از کار با یک دوربین دوچشمی، درحالی که به تواناییبالایی رسیدید و وقتی بودجه خرید یک تلسکوپ خوب را داشتید، از هزینه ای کهمی کنید پشیمان نمی شوید.

اگر شما برای شروع، تلسکوپی کوچک اما با کیفیتی انتخاب کردید، این وسیلهمی تواند ابزاری برای سفر هایتان نیز باشد، آن هم برای تمامی طول عمر. حتیهنگامی که نتوانید تلسکوپ بزرگتری را که در آینده خواهید خرید را با خودبه جایی ببرید.


8_غرور کاذب خود را بشکنید.

نجوم به شما بردباری و افتادگی را آموزش می دهد. شما یک شی را در دوردستها شکار می کنید اما آنرا گم می کنید.تلاش می کنید و دوباره آن را پیدا میکنید اما باز آنرا گم می کنید. دوباره باید تلاش کنید. این ها در رصدطبیعی است. نگران نباشید، عاقبت با افزایش دانش و مهارت، شما موفق خواهیدشد.

شما در مقابل ابرهایی که از جلوی تلسکوپتان رد شده و مانع دیدتان می شوند،در مقابل فاصله های بی نهایت، در مقابل کم نوری و محو بودن آن شئی که موردخواسته شماست و در مقابل واقعه ای که شما فقط بخاطر یک دقیقه دیرکرد ازدستش می دهید، نمی توانید هیچ کاری کنید. جهان مطابق با خواسته ها و آرزوهای شما عمل نمی کند بلکه شمایید که باید بر اساس شرایطش رفتار کنید.


9_راحت باشید و لذت ببرید.

غرور از دست رفته شما بوسیله تلسکوپتان بر نمی گردد. چرا که آن هم بی عیبنیست. کمال و کاملا بی نقص بودن وجود خارجی ندارد، فرقی هم نمی کند شما چهمیزان پول برایش پرداخت کرده باشید.

اگر شما خودتان را پیدا کرده باشید، عدم انطباق و یا لرزش های عدسی چشمی ویا حتی از دست دادن جرمی که برایش ساعت ها بیدار مانده اید، شما را آزردهخاطر نمی کند.

نفس عمیقی بکشید و بخاطر بیاورید برای چه اینکار را انجام می دهید. یکمنجم آماتور باید آسوده خاطر و شاد باشد.یاد بگیرید از هرچه ابزارتان بهشما نشان می دهد، لذت ببرید. تلاش و امتحان بیشتر برابر با دید و لذتبیشتر.

بجنبید، قدم هایتان را استوار بردارید و از زیبایی ها و رازهای جهان شگفت انگیزمان، لذت بی پایان ببرید.

***

چشم مسلح: چشمی که مجهز به ابزار نجومی نظیر دوربین دو چشمی و یا تلسکوپ باشد.

صورت فلکی: گروهی از ستارگان که ظاهرا در آسمان به یکدیگر نزدیک اند. نجوم جدید 88 صورت فلکی می شناسد.

ستاره قطبی: جدی یا ستاره قطبی، که از آن برای شناسایی سمت شمال جغرافیایی استفاده می شود.

عدسی شئی: عدسی که نور از طریق آن وارد تلسکوپ می شود.

راه شیری: یا راه کاهکشان، قسمت نورانی بر آسمان که بخشی از کهکشان ما می باشد.

سحابی: ابرهای وسیعی از گاز و غبار در فضا

ستاره دوتایی: دو ستاره نزدیک به هم که بر اثر نیروی گرانش خود در مجاورت یکدیگر می مانند.

ستاره متغیر: ستاره ای که روشنایی ظاهری یا به اصطلاح قدر آن با دوره زمانی نه چندان بلند تغییر کند.

انکسار: شکست نور

[External Link Removed for Guests]