مینای دندان یکی از سختترین مواد موجود در این کره خاکی است. دندانهای ما به کمک ما میآیند که انواع و اقسام خوراکیها از سخت تا نرم را بجویم و له کنیم و تحویل دستگاه گوارشمان بدهیم. بجز موارد بسیار محدودی که بهعنواننواقص مادرزادی محسوب میشوند، دندانهای ما در بدو رویش،سفید،محکم وسالم هستند و به خوبی برای انجام وظایف خود آمادهاند. اگر ازدندانهایمان به خوبی مراقبت کنیم، همراهان خوبی برای ما خواهند بود امابا کملطفیهای ما، نظیر عدم رعایت بهداشت و تغذیه نامناسب، باکتریهایدهانی ایجادکننده پوسیدگی دندان، فرصت خوبی پیدا خواهند کرد که مواد غذایی مناسب را تخمیر کرده، اسیدی تولید کنند که این اسید میتواند مینای سخت دندان را حل کرده و پوسیدگی ایجاد کند. پوسیدگیهای دندانی از نقاط بسیارکوچک و معمولا بهصورت لکههای سفید رنگی بر روی دندانها آغاز میشود کهدر این مرحله، اگر به خوبی از دندانها مراقبت شده و فلوراید از طرق مختلفاز جمله دهانشویهها و خمیر دندانها به این لکه سفید برسد،پوسیدگی ممکناست متوقف شود. اما اگر روند پوسیدگی متوقف نشود، با ادامه فعالیتباکتریها، ناحیه پوسیدگی وسیعتر میشود. از طرفی بافت سخت مینا و عاجدندان، توسط اسیدها حل شده، ماده نرم پنیرمانندی بجای دندان برجا میماندکه قادر به تحمل فشارهای جویدن نخواهد بود و در نتیجه حفرههای پوسیدگیایجاد میشود. در این مرحله است که دیگر پوسیدگیهای دندان قابل برگشتنیست و باید ترمیم شود. اگر پوسیدگی دندانی در حد عاج و مینای دندان باقیمانده باشد، و به ناحیه مرکزی دندان (پالپ یا عصب دندان) دستاندازی نکرده باشد، حفره ایجاد شده توسط مواد ترمیمی دندانپزشکی قابل ترمیم استکه به اصطلاح عام به آن « پر کردن دندان » گفته میشود.
آمالگام و ترکیباتش
هنگامی که حفرهای چه به دلیل پوسیدگی و چه به دلیل شکستگی در دندانهاایجاد میشود،باید توسط مادهای ترمیم شود. ماده ترمیمی باید تا حد امکانخواص مشابهی با دندان داشته باشد و با محیط بدن انسان نیز سازگار باشد.قدیمیترین ماده ترمیمی در حدود دو هزار سال پیش در مصر استفاده شد. دراین کشور شخصی برای ترمیم دندان خود از قطعهای فلز برنز استفاده کرد امابعد از مدتی این فلز اکسیده شد و دندان او به رنگ سبز درآمد. از حدود ۰۵۱سال پیش ماده ترمیمی به نام آمالگام وارد عرصه دندانپزشکی ترمیمی شد.آمالگام همان ترکیب فلزیی نقرهای رنگ آشنایی است که در دندانهای بسیاریاز ما بهعنوان پر کردگی قرار دارد.
ترکیبات آمالگام
آمالگام آلیاژی است که دو فلز اصلی تشکیل دهنده آن جیوه و نقره هستند.عناصر دیگر مانند قلع و مس هم برای ایجاد بعضی خواص به این ترکیب اضافهشدهاند. آمالگام قبل از ترکیب شدن برای آلیاژ به صورت دو قسمت پودر ومایع وجود دارد. قسمت پودری آن شامل نقره، مس و مقداری قلع است و قسمتمایع نیز از فلز مایع جیوه تشکیل شده است. در مطب دندانپزشکی ابتدادندانپزشک، قسمتهای پوسیده دندان را تراش داده و دندان را به شکل مناسبیبرای پذیرش ماده ترمیمی آمالگام آماده میکند. سپس پودر و مایع آمالگام باهم مخلوط شده،ترکیبی با قوام خمیری ایجاد میکند. که این قوام خمیری حدود۲ تا ۳ دقیقه به دندانپزشک فرصت میدهد تا آمالگام را درون حفره دندانقرار داده و شکل مناسب را برای آن ایجاد کند. پس از این زمان،آمالگامشروع به سفت شدن میکند و آلیاژ بسیار مستحکمی از خود به جای میگذارد.این ماده در برابر رطوبت محیط دهان و فشارهای ناشی از جویدن مقاومت خوبیدارد و عمر متوسطی بین ۵ تا ۰۱سال برای یک پرکردگی آمالگام پیشبینیمیشود. علاوه بر آمالگام مواد ترمیمی دیگری نیز بهنام ترمیمهای همرنگدندان در بازار دندانپزشکی وجود دارد. این مواد برای ترمیمهای دندانهایجلویی که در معرض دید هستند، انتخابهای مناسبی است اما از نظر تحملفشارهای جویدن و عمر برای ترمیم سطوح جونده دندانهای عقبی، انتخابهایچندان مناسبی نیستند.
آیا آمالگام سمی است؟
جیوه فلزی است که به خاطر ایجاد بخارهای سمی،برای بدن انسان مضر محسوب میشود. اما جیوهای که در آلیاژ آمالگام وجود دارد، از حالت آزاد خارج شده و به صورت یک ترکیب فلزی در آمده است و خواص اولیه خود را از دستمیدهد. چند سالی است که در مجامع پزشکی و دندانپزشکی از سمی بودنآمالگام و ایجاد بیماریهای عمومی گوناگون وابسته به آمالگام صحبت میشوداما انجمن دندانپزشکی آمریکا هنوز آمالگام را به عنوان یک ماده ترمیمیمطمئن و مناسب میشناسد و اعلام میکند که ارتباط اثبات شده و معنیداریبین بیماریهای عمومی بدن و ترمیمهای آمالگام موجود در دهان افراد وجودندارد.
حساسیت آمالگام
تعداد بسیار کمی از افراد جامعه ممکن است به ترمیمهای آمالگامی حساسیت داشته باشند. این افراد انگشت شمارند و تاکنون تنها حدود ۰۰۱ مورد حساسیت به آمالگام گزارش شده است. واکنشهای آلرژیک به آمالگام معمولا مشابه سایرحساسیتهای پوستی است و ممکن است ضایعات کهیر مانندی در پوست و یا ضایعاتقرمزی در دهان در مجاورت ترمیمهای آمالگام ایجاد شود. در افرادی که بهآمالگام حساسیت دارند، ترمیمهای آمالگام باید توسط مواد ترمیمی دیگریجایگزین شوند.
ترمیمهای قدیمی چه زمانی باید تعویض شود
هر از گاهی در آینه به پرکردگیهای آمالگام خود نگاه کنید. اگر قسمتی ازیک پرکردگیتان شکسته، پرکردگی دندانتان کاملا خارج شده و یا بین دندان وپرکردگیتان فاصله افتاده است باید برای اصلاح آن به دندان پزشک مراجعهکنید.
توصیههای پایانی
اگر در دندانتان یک حفره کوچک پوسیدگی میبینید برای ترمیم آن هر چه سریعتر به دندانپزشک مراجعه کنید زیرا با گذشت زمان پوسیدگی بزرگترشده و ترمیم آن مشکلتر میشود.
اگر دندانتان با آمالگام ترمیم شده، ۲ ساعت بعد از پرشدن دندانتان چیزینخورید و تا ۴۲ ساعت بعد از پر شدن دندانتان، با دندان تازه پر شده،خوراکیهای سفت نخورید.
منبع: [External Link Removed for Guests]