آن چيزي كه هر بيمار مبتلا به هپاتيت احتياج به دانستن آن دارد

[رونین]

آن چيزي كه هر بيمار مبتلا به هپاتيت احتياج به دانستن آن دارد
مرکز تحقیقات گوارش و کبد دانشگاه علوم پزشکی تهران

چرا كبد شما اينقدر مهم است؟
كبد شما يكي از مهمترين اعضاي بدن است، كبد نقش حياتي در زندگي شما ايفا مي‏كند. وظيفة اوليه كبد تصفيه هر چيزي است كه شما مي‏خوريد. كبد در مراقبت از عفونتها كمك مي‏كند و ميكروبها و ساير مواد سمي را از خون شما خارج كرده و به حفظ سلامت شما كمك مي‏كند. همچنين كبد مسئوليت ذخيره انرژي براي به حركت در آوردن عضلات و كنترل قند خون و تنظيم كلسترول و نيز مسئوليت كنترل چندين هورمون و آنزيم ديگر است.
هپاتيت چيست؟
به التهاب و تورم كبد هپاتيت گفته مي‏شود. هپاتيت ويروسي در اثر ويروسهاي مختلفي ايجاد مي‏شود كه منجر به تورم كبد مي‏شوند. مهمترين انواع هپاتيت ويروسي هپاتيت‏هاي C, B, A مي‏باشند. هپاتيت C و B مي‏توانند آسيب كبدي مزمن ايجاد كنند.
هپاتيت ويروسي :HAV) A)
HAV با خوردن غذا يا نوشيدن آبي كه با ترشحات انساني آلوده شده ايجاد مي‏شود. تخمين‏زده مي‏شود كه هر ساله در آمريكا 000/150 نفر دچار هپاتيت A مي‏شوند. در كشور ما نيز اكثر افراد تا سن 35 سالگي در معرض اين ويروس قرار مي‏گيرند.
چه كسي در خطر ابتلا به هپاتيت A است؟
موارد زير احتمال ابتلا به هپاتيت A را افزايش مي‏دهند:
•زندگي كردن در خانه فرد مبتلا
•پرستاري از بيمار مبتلا به هپاتيت A
•تماس جنسي با فرد مبتلا
•مسافرت به مناطقي كه هپاتيت A در آنجا شايع است.
•كساني كه از نظر شغلي با مواد غذايي سروكار دارند.
•افرادي كه سوزن سرنگهاي آلوده را به كار مي‏برند.
علايم عفونت با هپاتيت A كدامند؟
همانند ساير ويروسهاي مسبب هپاتيت، فردي كه با هپاتيت A آلوده مي‏شود ممكن است هيچ شكايتي نداشته باشد اين موضوع بخصوص براي بچه‏هاي زير 2 سال صادق است.
بهر حال، بعضي از آنها علايم شبيه آنفلوآنزا از قبيل خستگي، تهوع، استفراغ و درد در ناحيه كبد دارند. علايمي كه كمتر ديده مي‏شوند عبارتند از:
•ادرار پررنگ
•مدفوع سفيد رنگ
•تب
•بيشتر افراد حداكثر ظرف 6 ماه بهبود مي‏يابند.
ويروس هپاتيت :HBV) B)
ويروس هپاتيت B يكي از جدي‏ترين انواع هپاتيت را سبب مي‏شود. اين بيماري شايعتر و بسيار مسري‏تر از ايدز است. تقريباً 2/1 ميليون آمريكايي با HBV آلوده هستند و در كشور ما حدود 2 ميليون نفر آلوده به اين ويروسند و از اين تعداد سيصد هزار نفر مبتلا به هپاتيت B شده‏اند. هپاتيت B ممكن است در حدود 5% بيماران به يك بيماري مزمن (كه بيش از 6 ماه طول مي‏كشد) تبديل شود. اگر بدون درمان رها شود، خطر بروز سيروز ( فرسودگي كبد) و سرطان كبد افزايش مي‏يابد.
چه كسي در معرض ابتلا به بيماري هپاتيت B است؟
افراديكه در معرض آلودگي با ويروس هپاتيت B هستند عبارتند از:
•كارگزاران بهداشتي
•افرادي كه از نظر جنسي بي‏بندوبارند.
•كسانيكه از مواد مخدر تزريقي استفاده مي‏كنند.
•افراي كه خالكوبي كرده‏اند.
•افرادي كه خون يا فرآورده‏هاي خوني آلوده دريافت كرده باشند.
•بيماران هموفيلي
•افرادي كه در تماس نزديك با شخص آلوده هستند (مثل اعضاي خانواده) كساني كه با شخص آلوده تماس جنسي دارند. تقريباً در يك سوم موارد منشأ عفونت ناشناخته باقي مي‏ماند.
علايم هپاتيت B چه چيزهايي هستند؟
بيشتر افرادي كه هپاتيت B مي‏گيرند علايم و شكايات مشخصي ندارند. اما بعضي افراد علايم شبيه آنفلوآنزا از قبيل: بي‏اشتهايي، تهوع و استفراغ، تب، ضعف، خستگي و درد شكم خفيف دارند. علايمي كه كمتر ديده مي‏شوند عبارتند از: ادار پررنگ و زرد شدن پوست و چشمها (يرقان)، تنها راه براي كشف افراد مبتلا انجام آزمايش خون است.
ويروس هپاتيت :HCV) C)
تقريباً 5/3 ميليون آمريكايي مبتلا به HCV هستند. در ايران حدود 000/200 نفر به اين ويروس آلوده هستند. اين نوع هپاتيت در بيشتر مبتلايان مزمن مي‏شود.همانند هپاتيت B مزمن، اگر بدون درمان رها شود هپاتيت مزمن C، شانس زيادي براي تبديل به سيروز، سرطان كبد يا احتمالاً نارسايي كبد را خواهد داشت.هم اكنون نارسايي كبد بدليل هپاتيت C اصلي‏ترين دليل پيوند كبد در ايالات متحده است.
چه كسي در خطر آلودگي با هپاتيت C است؟
راههاي ابتلا به هپاتيت C نظير آنهايي است كه براي هپاتيت B نام برده شد. به اختصار:
•افرادي كه خون يا فرآورده‏هاي خوني آلوده دريافت مي‏كنند.
•خالكوبي
•كارگزاران بهداشتي و معتادين به مواد مخدر تزريقي
•بيماران دچار نارسايي كليوي كه همودياليز مي‏شوند
•افرادي هستند كه در معرض ابتلا هپاتيت C قرار دارند. باز هم در بيش از يك سوم بيماران راه انتقال هرگز مشخص نمي‏شود.
علايم هپاتيت C چيست؟
بيشتر افرادي كه هپاتيت C گرفته‏اند علامت و شكايت مشخصي ندارند. اما بعضي افراد علايمي شبيه انفلوآنزا دارند كه عبارتند از: بي‏اشتهايي، تهوع و استفراغ، تب، ضعف، خستگي و درد خفيف شكم.
علايمي كه كمتر ديده مي‏شوند شامل ادرا پررنگ و زردي چشمها و پوست مي‏باشند. همانند هپاتيت B تنها راه كشف موارد مثبت از طريق آزمايش خون است.
چه درماني براي معالجه بيماري بكار مي‏رود؟
پزشك ممكن است براي شما اينترفرون الفا تجويز كند كه داروي ايمن و مؤثري براي درمان هپاتيت مزمن B و C در بيماران با بيماري كبدي جبران شده مي‏باشد. شروع درمان با اينترفرون‏الفا مي‏تواند باعث تأخير در پيشرفت بيماري شود.
نمي‏توان پيشگويي كرد كه چه وقت بيماري پيشرفت خواهد كرد. هر چقدر شما سريعتر درمان را شروع كنيد شانس بيشتري براي جلوگيري از عوارض جدي بيماري داريد. به منظور بهره‏مندي كامل از درمان با اينترفرون‏الفا شما بايد دستورات پزشكتان را پيگيري كنيد و درمان را به همان مدتي كه او برايتان تحويز كرده است ادامه دهيد.
درمان با اينترفرون‏الفا چيست و چگونه عمل مي‏كند؟
يك پروتئين است كه سلولهاي مختلف بدن در هنگام ابتلا به عفونتهاي ويروسي آن را ترشح مي‏كنند تا در برابر عفونت مقاومت كنند. درمان با اينترفرون‏الفا، نوعي از اينترفرون انساني را به اينترفروني كه بدنتان خودش آن را مي‏سازد (براي تحريك بيشتر سيستم ايمني) اضافه مي‏كند. استفاده از اين دارو مي‏تواند سبب بروز علايمي شبيه آنفلوآنزا شود، كه ممكن است دلالت بر مؤثر بودن درمان باشد. در حال حاضر دقيقاً معلوم نشده است كه چگونه اين درمان در معالجه هپاتيت مزمن B و C عمل مي‏كند. اينترفرون‏الفا ممكن است با حمله مستقيم به ويروس هپاتيت عمل كند، يا ممكن است سيستم ايمني بدن را طوري تنظيم كند كه در غلبه بر ويروس كمك كند.
نحوه درمان با اينترفرون‏الفا چگونه است؟
درمان با ايتنرفرون‏الفا بوسيله تزريق است. شما مي‏توانيد آن را خودتان تزريق كنيد يا آنكه پزشك، پرستار يا فرد ديگري اين كار را برايتان انجام دهد. ميليونها نفر درست مثل شما تزريق را هر روز خودشان انجام مي‏دهند. به خاطر داشته باشيد كه بعد از چند تزريق، اين كار براي شما آسانتر خواهد شد. درمان با اينتر فرون‏الفا را بكار بريد و مطمئن باشيد بزودي به آن عادت خواهيد كرد.
آيا درمان با اينترفرون‏الفا عوارضي هم دارد؟
شايعترين عوارض جانبي درمان با اينترفرون‏الفا علايم شبيه آنفلوآنزا هستند كه معمولاً بعد از چند هفته كاهش پيدا مي‏كنند. اين عوارض شامل تب، لرز و دردهاي عضلاني است. اين عوارض در شروع درمان شايع هستند و نبايد شما را بترسانند. اگر شما سؤالي درباره عوارض ايجاد شده براي خودتان يا درباره درمان داريد، براي اطمينان، با پزشك خود تماس بگيريد. مهم است كه بخاطر داشته باشيد هرچند كه، درمان مي‏تواند در ابتدا شما را، ناراحت كند اما احتمال پاك شدن بدن از ويروس در افرادي كه دچار اين عوارض مي‏شوند بيشتر است.
خيلي مهم است كه شما مطابق آنچه پزشكتان تجويز كرده است درمان را ادامه بدهيد. تنها در اين صورت است كه شما مي‏توانيد بيشترين بهره را از درمان با اينترفرون‏الفا ببريد.
چكار كنم تا از بعضي عوارض جانبي رها شوم؟
براي رهايي از بعضي عوارض جانبي اينترفرون‏الفا از دستورات زير پيروي كنيد:
الف) ضد دردها از قبيل استامينوفن يا ايبوبروفن مي‏توانند براي جلوگيري يا آرام بخشي نسبي تب و درد بكار روند.
ب) تزريق اينترفرون‏الفا به هنگام خواب به شما اجازه خواهد داد تا در زمان بروز علايم شبيه آنفلوآنزا خواب باشيد.
ج) انرژيتان را حفظ كنيد: بكوشيد تا بيشتر استراحت كنيد.
د) به اندازه كافي مايعات بنوشيد: قبل از درمان و طي درمان مايعات كافي بنوشيد.
ه) غذاهاي متعادل بخوريد: از وجود مقدار كالري لازم در هر وعده غذايي اطمينان داشته باشيد.
و) به چيزهاي مثبت فكر كنيد: دورنماي فكري سالمي داشته باشيد.
آيا مي‏توانم سايرين را آلوده كنم؟
اكثر افراد مبتلا به هپاتيت مي‏توانند ديگران را آلوده سازند. هپاتيت B و C معمولاً از طريق تماس با خون يا فرآورده‏هاي خوني آلوده يا سوزن يا چيزهاي تيز ديگر از قبيل تيغ و ماشين ريش‏تراشي از فردي به فرد ديگر انتشار يابند.
همچنين هپاتيت B با استفاده مشترك از مسواك يا سوهان ناخن مي‏تواند منتقل شود. واكسن براي كمك به حفاظت افراد در مقابل هپاتيت B در دسترس است. پزشكان ممكن است توصيه كنند همه افراد خانواده شما واكسينه شوند. هپاتيت C به ندرت از طريق جنسي، از طريق مادر به نوزاد يا ساير افراد خانواده انتشار مي‏يابد. و در اين مورد واكسني وجود ندارد.
آيا هپاتيت بر روند زندگي من تأثيري خواهد داشت؟
اولين چيزي كه بايد به خاطر داشته باشيد اين است كه تنها شما گرفتار اين بيماري نيستيد. بيش از 4 ميليون نفر در ايالات متحده با يكي از انواع هپاتيتهاي ويروسي آلوده هستند. در كشور ما بالغ بر 5/2 ميليون نفر با ويرسهاي هپاتيت آلوده هستند و بيشتر اين افراد از مشكل خود مطلع نيستند.
اگر چه شما تحت درمان با انترفرون‏الفا هستيد، مي‏توانيد كار كنيد وحتي مسافرت كنيد. فقط هميشه دارو را به همراه داشته باشيد. طرز تلقي شما نسبت به بيماري و چگونگي پذيرش آن عواملي است كه وضعيت شما را تعيين خواهد نمود. هر چقدر ديد مثبت‏تري داشته باشيد وضعيت عمومي شما بهتر خواهد بود. فقط به خاطر بسپاريد كه صبوري و پايداري در درمان، به شما كمك خواهد كرد تا حداكثر بهره را از اينترفرون‏الفا ببريد.
داروهاي متعددي براي درمان هپاتيت B وC بكار گرفته شده‏اند. موفقترين آنها تا كنون لاميوودين (براي هپاتيت B) و ريباويرين (براي هپاتيت C) بوده‏اند. در زير به معرفي اين داروها مي‏پردازيم:
لاميوودين
لاميووين يك داروي خوراكي است كه به تنهايي مي‏تواند ويرورس هپاتيت B را از بين ببرد. ميزان تأثير اين دارو نيز در حدود 40-30% است (درست مثل انترفرون). البته پس از شروع درمان ويروس در اكثر موارد از بين مي‏رود اما با قطع آن مجدداَ عود مي‏كند. اين دارو بسيار داروي مطمئني است و عوارض جانبي آن ناچيز است. حسن ديگر آن خوراكي بودن آن است. اما متأسفانه هنوز بسيار گران است، مدت مصرف دارو حداقل 12 ماه مي‏باشد.
ريباورين
ريباورين يك داروي خوراكي ضد ويروسي است كه مصرف همزمان آن با انترفرون در درمان هپاتيت C مؤثر است اين دارو در حال حاضر نبايد به تنهايي مصرف شود. مهمترين عارضة آن از بين رفتن گويچه‏هاي قرمز خون مي‏باشد. كه ممكن است با ده درصد موارد منجر به قطع دارو گردد. بنابراين هنگام مصرف ريباويرين در فواصل منظم بايد توسط پزشك معاينه شويد و آزمايشهاي لازم را انجام دهيد. مدت مصرف اين دارو 12-6 ماه مي‏باشد اين دارو نيز بسيار گران قيمت است.