نقش و خواص گلیکوزید ها در گیاهان دارویی

[رونین]

گلیکوزید ها :

گلیکوزید ها گروه بزرگی از مواد موثره دارویی ارزشمند را تشکیل می دهند که در عین حال در میان آنها برخی از خطرناکترین و سمی ترین مواد موجود در طبیعت یافت می گردد . گلیکوزیدها از دو بخش قندی ( گلیکون ) و غیر قندی (آگلیکون ) تشکیل یافته بطوریکه بخش غیر قندی آنها مصارف فراوانی در دارو سازی دارند .

نقش گلیکوزید ها در گیاهان :

این دسته از مواد تنظیم واکنش های گیاهی ، تنظیم فشار اسمزی ، نقش حفاظتی و دفاعی در مقابل برخی میکروارگانیسم ها مانند قارچ ها را دارا می باشند .

گلیکوزید ها را بر اساس نوع ترکیب بخش غیر قندی به دسته های مختلفی تقسیم بندی می کنند :

1- گلیکوزید های قلبی یا کاردیاک:

این نوع گلیکوزیدها اثر های خاصی روی ماهیچه های قلب دارند .گلیکوزیدهای قلبی در برخی گیاهان گلدار نظیر گیاهان خانواده خرزهره (Apocynaceae ) ، میمون ( Scrophulariaceae ) ، آلاله ( Ranuncolaceae ) و چند خانواده دیگر وجود دارد .

از گیاهان حاوی این نوع گلیکوزید ها میتوان به گل انگشتانه ( دیجیتالین ) و آدونیس (آدونین و آدنی توکسین ) اشاره نمود .

2- گلیکوزید های سیانوژنیک :

از مهمترین این گلیکوزید ها می توان به آمبگدالین که در گیاهان خانواده های گل سرخ ( Rosaceae ) مانند سیب و گلابی و بادام ها و گوجه ها و پروانه آسا ها (Papilionaceae ) مانند شبدر و لوبیا و .... نام برد .

آمیگدالین موجود در بادام تلخ و هسته زرد آلو با مقادیر مشخص خاصیت ضد سرطانی دارد و از خواص دیگر این مواد می توان به خاصیت ضد سرفه اشاره کرد

3-گلیکوزید های آنتراکینون :

آنتراکینون ها نقش عمده ای در مداوای یبوست دارند . از گیاهان حاوی آنتراکینون می توان به سنا ، صبر زرد ، حنظل ، ریوند چینی اشاره کرد .

چون آنتراکینون ها سبب دل پیچه می شوند به هنگام استفاده باید از گیاهان ضد دل پیچه مانند رازیانه ، زیره و..... استفاده نمود .

4-گلیکوزید های فنلی:

سالی سیلین موجود در پوست درخت بید که خاصیت تب بری و مسکنی دارد .

5- گلیکوزید های ایروئیدی:

اوکوبین موجود در بارهنگ و اسفرزه که علاوه بر خاصیت ملینی کمک به دفع اسید اوریک می کند و برای نقرس مفید می باشد .

از سایر دسته های گلیکوزیدی می توان به گلیکوزید های تلخ ( زنجبیل و دارچین ) ، گوگردی ( خردل و لادن که خاصیت خلط آوری دارند ) نام برد .
منبع:http://www.daneshju