هميشه نشستن پاي صحبت پيشكسوتان جنگ و حماسهسازان سالهاي دفاع مقدس، براي كساني كه آن روزها را درك نكردهاند، شنيدني و جذاب است.
يكي از يگانهاي ارتش جمهوري اسلامي كه بزرگترين نقشها را چه در روزهاي آغازين جنگ و چه در روزهاي پاياني جنگ بازي ميكرد لشكر 92 زرهي اهواز بود. بهمنظور بررسي نقش اين لشكر در كنار يگانهاي ديگر با سرتيپ دوم ستاد، محمدكاظم بيضاوي، مشاور فرمانده كل ارتش و از يادگاران ارزشمند 8سال دفاع مقدس به گفتوگو نشستيم. وي در سال1356 از دانشگاه افسري ارتش فارغ التحصيل شد و در مركز آموزش زرهي شيراز دوره تخصصي رسته زرهي را طيكرد. بيضاوي در مرداد ماه سال1357 به گردان سوار زرهي لشكر 92 منتقل شد و از آن زمان تاكنون در تمامي ردهها از فرماندهي دسته، فرماندهي گروهان، فرماندهي تيپ تا فرماندهي لشكر و فرماندهي قرارگاه، مسئوليتهاي خطيري را برعهده داشته است.
* امير! يك سال پس از آغاز جنگ تحميلي ارتش توانست، دشمن را در حوزه زمين، هوا و دريا متوقف كند؛ لطفا درخصوص عملياتهاي آفندي و پدافندي ارتش در دوران دفاع مقدس توضيح بفرماييد؟
صدام با 12 لشكر و نزديك به همين تعداد تيپ مستقل، حدود 500 فروند هواپيما، 5هزار دستگاه انواع تانك و ادوات زرهي كه اكثريت آنها اهدايي بلوك شرق و غرب بود به مرزهاي كشورمان حمله كرد. من در آن زمان در لشكر 92 زرهي نيروي زميني ارتش بودم و شاهدم كه اين لشكر در مقابل 5 لشكر تمام زرهي رژيم بعثي ايستاد. صدام فكر ميكرد ميتواند 4-3 روزه خوزستان را تصرف كند و ظرف يك هفته در تهران باشد و اطمينان خاطر داشت كه به اين نيت پليد ميرسد. اما همين لشكر 92 و تيپ مستقل 37 زرهي نيروي زميني ارتش با تمام توان در مقابل دشمن تا بن دندان مسلح ايستادند و او را در مرزها متوقف كردند.
معتقدم دشمن در همان روزهاي آغاز جنگ، شكست خورد چراكه ما نظاميها ميگوييم اگر نتوانيم در زمان تك به دشمن به هدف از پيش تعيين شده دسترسي پيدا كنيم در واقع متحمل شكست شدهايم. لذا معتقدم صدام در همان روزهاي اول جنگ متحمل شكست شد. پس از توقف دشمن در مقابل لشكر92، به خواست الهي يگانهاي نظامي ما به سرعت سر و سامان گرفتند و در منطقه حاضر شدند. همچنين ساير نيروهاي مسلح از جمله سپاه، بسيج، ژاندارمري آن زمان و نيروهاي مردمي شكل گرفتند و همگي در مقابل دشمن صفآرايي و به دفع تجاوز اقدام كردند.
در مرحله بعدي عملياتهاي آفندي ما آغاز شد. اما قبل از طراحي و اجراي عملياتهاي بزرگ و سرنوشت ساز و زماني كه دشمن زمينگير شده بود، رزمندگان ما با انجام تكهاي متعدد و اعزام گروههاي گشتي رزمي در مناطق مختلف به دشمن صدمات فراواني وارد ساخته و به تعبير دقيقتر دشمن را عاصي كرده بودند. تا زماني كه بني صدر بود ما نتوانستيم به انسجام لازم برسيم و عملياتهاي چندان موفقي صورت نگرفت و تنها عمليات آزادسازي ارتفاعاتالله اكبر توسط تيپ3 لشكر 92 زرهي ارتش، موفقيت چشمگيري داشت كه بعدا در مراكز آموزش نظامي ما طرح عملياتي آن سالها تدريس ميشد. قبل از آن نيز تيپ دوم لشكر 92 زرهي با رشادتهاي فراوان، دشمن را از سوسنگرد بيرون رانده بود.زماني كه حضرت امام (ره) فرمودند: محاصره آبادان بايد شكسته شود، بلافاصله عمليات ثامن الائمه(ع) يا شكست حصر آبادان با محوريت لشكر 77 پيروز ثامن الأئمه(ع) خراسان با موفقيت انجام شد و شكست سنگيني را بر پيكره رژيم بعثي وارد ساخت.
* دليل اينكه ارتش توانست عملياتهاي آفندي بزرگي از جمله عمليات ثامن الائمه(ع) را انجام دهد و سپس اين عملياتها پي در پي با موفقيت پيش رفت، چه بود؟
همانطور كه گفتم تا زماني كه بنيصدر فرمانده كل قوا بود، آن انسجام لازم كه بايد بين ارتش و ساير نيروهاي مسلح بهوجود ميآمد، شكل نگرفت. اما بعد از بركناري وي ميبينيم عمليات شكست حصر آبادان با موفقيت انجام شد. بعد از اين عمليات بود كه تعدادي از فرماندهان ارتش و سپاه براي عرض گزارش خدمت حضرت امام(ره) عازم تهران بودند كه سانحه هواپيماي سي- 130 بهوجود آمد و شهيد فلاحي، شهيد فكوري، شهيد نامجو، شهيد كلاهدوز و شهيد جهانآرا به فيض شهادت رسيدند.
اين شهداي والامقام به جايگاهي كه لياقتش را داشتند، رسيدند ولي براي ما فقدان آنها يك ضايعه بود. پس از اين سانحه با فرمان حضرت امام(ره) شهيد سپهبد علي صياد شيرازي به فرماندهي نيروي زميني ارتش منصوب شدند. با اين انتصاب تحولي در نيروهاي مسلح بهوجود آمد و با ايجاد وحدت و همدلي بين نيروها توسط شهيد صياد شيرازي، عملياتهاي افتخارآميز دوران دفاع مقدس يكي پس از ديگري انجام شد كه آغاز آن با عمليات طريقالقدس بود. اين عمليات در هشتم آذر 1360 انجام شد و ما توانستيم نيروهاي بعثي را از قسمت شمالي دشت آزادگان از خاك كشور بيرون كرده و به مرزهاي بينالمللي برسيم.
همچنين شهر بستان آزاد شد و ما در تنگه چزابه به مرزهاي بينالمللي رسيديم. از طرف ديگر علاوه بر بهدست آوردن غنايم، تلفات و ضايعاتي كه به دشمن وارد شده بود؛ رزمندگان اسلام توانستند تمامي محورهاي ارتباطي بين جبهه شمال و جنوب دشمن را بهطور كامل قطع كنند. لذا دشمن مجبور بود براي جابهجايي نيروهايش به عمق خاك خود بازگردد. به هر حال عمليات طريقالقدس با موفقيت انجام شد و سند افتخار ديگري در كارنامه ارتش جمهوري اسلامي ايران با حماسه آفرينيهاي لشكر 92 زرهي اهواز و لشكر 16 زرهي قزوين و ديگر يگانهاي شركتكننده در اين عمليات به ثبت رسيد.
* درخصوص سلسله عملياتهاي بعدي يعني فتح المبين و بيتالمقدس هم توضيح بفرمائيد؟
در اين مرحله حساس با توجه به اينكه دشمن تا غرب رودخانه كرخه پيشروي كرده بود و شهرهاي دزفول، انديمشك، شوش و همچنين جاده مهم و استراتژيك اهواز- انديمشك زير آتش دشمن بود و امنيت نداشت؛ دستور طراحي و اجراي عمليات بزرگ فتحالمبين صادر شد.
قبل از آغاز اين عمليات به خاطر جابهجايي نيروها و وجود عناصر نفوذي و ستون پنجم، دشمن با حدس اينكه ما ميخواهيم عمليات كنيم و با گمان اينكه پيشدستي كند به ما حمله كرد كه خوشبختانه در جاي خود متوقف شد و حملهاش به شكست انجاميد.
باتوجه به شرايط پيش آمده طراحان و فرماندهان عمليات در اجراي آن دچار ترديد شدند آنها دوست داشتند هرچه سريعتر و در آن لحظات بحراني درباره اجرا يا عدماجراي عمليات از حضرت امام(ره) كسب تكليف كنند اما زمان محدود و مسافت طولاني بود. وقتي بين شهيد صياد شيرازي و سردار محسن رضايي، فرمانده وقت سپاه، اين مسئله مطرح بود كه چگونه ميتوان در كمترين زمان ممكن به ديدار حضرت امام(ره) بروند؛ يكي از خلبانان شجاعي كه بعدها به فيض شهادت رسيد، گفت: من خلبان هواپيماي اف-5 هستم و ميتوانم يكي از شما 2بزرگوار را به جاي خلبان كابين دوم هواپيما با خودم به تهران برده و برگردانم. سپس با شوري كه صورت ميگيرد، سردار رضايي با آن هواپيماي اف-5 به تهران رفته با حضرت امام (ره) ديدار كرده و سپس با همان هواپيما سريعا به منطقه عمليات برميگردد. حضرت امام (ره) در آن ديدار كوتاه به سردار رضايي ميفرمايند: عمليات را با توكل به خدا انجام دهيد و براي اينكه دلهايتان نيز محكم شود به قرآن مراجعه كنيد.
زماني كه قرآن را باز ميكنند سوره فتح ميآيد و شايد يكي از دلايلي كه نام عمليات را فتحالمبين گذاشتهاند، همين مسئله باشد. به هر حال اين عمليات در شب دوم فروردين سال 1361 انجام شد و ضربه بسيار سنگيني را بر دشمن وارد ساخت. 17هزار اسير و همين تعداد كشته و انواع تانكها و نفربرهاي دشمن به غنيمت گرفته شد. منطقه وسيعي از خاك كشورمان در غرب رودخانه كرخه و منطقه دشت عباس از وجود صداميان پاكسازي و شهرهاي دزفول، انديمشك و شوش و همينطور جاده اهواز- انديمشك نيز از تيررس بمباران دشمن خارج شد.
بلافاصله پس از اين عمليات موفقيت آميز دستور طراحي و اجراي عمليات بزرگ بعدي يعني عمليات بيتالمقدس صادر شد كه اين عمليات نيز بسيار مؤثر بود و با موفقيت بزرگي اجرا شد و دستاوردهاي بهمراتب بيشتري نسبت به عمليات فتحالمبين به همراه داشت. در اين عمليات دشمن بهطور كلي از خاك جمهوري اسلامي ايران به عقب رانده شد و شهر خرمشهر آزاد شد. در شرايطي اين موفقيت به دست آمد كه دشمن براي ماندن آمده بود. تأسيسات و موانعي كه درست كرده بود همه حاكي از عزم دشمن براي ماندن و پيشروي در سرزمينهاي كشورمان بود. سيمهاي خاردار، موانع خورشيدي، خاكريزها و ساير موانع پيچيده همه حاكي از اين مسئله بود.
عمليات بيتالمقدس با محوريت قرارگاه كربلا كه قرارگاه مشترك ارتش و سپاه بود، انجام شد. لشكر 92 زرهي، لشكر 16 زرهي، لشكر 21 حمزه سيدالشهدا(ع)، تيپ 55 هوابرد شيراز، تيپ 58 تكاور شاهرود (در حال حاضر لشكر 58 تكاور ذوالفقار) تيپ مستقل 37 زرهي و تعدادي ديگر از يگانهاي پشتيبانيكننده ارتش جمهوري اسلامي ايران در اين عمليات بزرگ مشاركت داشتند.
حضرت امام خميني (ره) با درايت و تيزبيني فوقالعادهاي ترفندهاي دشمنان را نقش برآب ساخته و فرمودند: تا زماني كه متجاوز تنبيه نشود و حتي يك وجب از خاك ما در دست دشمن باشد، هيچگونه مذاكرهاي نخواهيم كرد.
لذا بعد از عمليات بيتالمقدس، عمليات رمضان طراحي و اجرا شد و سپس عملياتهاي پيروزمندانه زيادي يكي پس از ديگري با موفقيت به انجام رسيد تا اينكه بالاخره سازمان ملل متحد، حقانيت جمهوري اسلامي ايران و متجاوز بودن صدام را رسما اعلام كرد و پس از آن قطعنامه598 سازمان ملل تصويب شد.
فرماندهان جنگ درخصوص فرمايش حضرت امام(ره) در مورد تنبيه متجاوز چگونه عمل كردند؟
براي تنبيه متجاوز طبيعي بود اگر ما قرار است عملياتي انجام دهيم بايد بهگونهاي باشد كه به مردم عادي آسيبي نرسد. لذا نيروهاي ما منطقه فاو و جزاير مجنون عراق را كه خالي از جمعيت بود، انتخاب و با انجام عمليات پيروزمندانه والفجر 8 كه با حضور همه نيروها بهويژه پشتيباني بسيار خوب نيروي هوايي و هوانيروز قهرمان با موفقيت اجرا شد؛ دشمن را به سختي تنبيه كردند.
* با پايان يافتن جنگ تحميلي آيا مأموريتهاي رزمي و دفاعي ارتش نيز به پايان رسيد؟
هرگز! ببينيد ارتش جمهوري اسلامي ايران به لطف خداوند ثابت كرده هرجايي كه نياز باشد، حضور دارد. يك زماني عليه انقلاب توطئه ميكنند مثل غائله كردستان، ارتش براي دفع آن حضور مييابد. يك زماني جنگ را بر ما تحميل ميكنند، ارتش حضور دارد و 48هزار شهيد والامقام را تقديم انقلاب اسلامي ميكند. يك زماني بحث مبارزه با قاچاق است، ارتش در اين عرصه نيز سند افتخار دارد و فقط در يك شب 1092 قبضه اسلحه از قاچاقچيان ميگيرد. در حوادث غيرمترقبه نظير زلزله بم در سال 82 يا برف و يخبندان منطقه زنجان در سال گذشته ارتش خالصانه به كمك مردم شتافت و از تجهيزات و امكانات خود براي كمك و امداد رساني بهره گرفت يا در بحث مهم انتخابات هوانيروز با جابهجايي صندوقهاي آراء نقش خود را به درستي ايفا كرده است.
در بعد علمي، تحقيقاتي و جهاد خودكفايي نيز ارتش در زمان جنگ و پس از آن گامهاي مؤثري برداشته است. قبل از انقلاب در همه زمينهها حتي ابتداييترين تجهيزات رزمي وابسته به بيگانگان بوديم ولي امروز ما نه تنها نيازي نداريم بلكه به كشوري تبديل شدهايم كه مصنوعات دفاعي و تجهيزات رزمي ما در نمايشگاههاي بينالمللي در حال بازاريابي است. از طرف ديگر در بحث تعمير و نگهداري تجهيزات نيز كه زحمت آن كمتر از توليد آنها نيست بهخودكفايي كامل رسيدهايم. اين در حالي بود كه قبل از پيروزي انقلاب، تجهيزات رزمي ما توسط مستشاران بيگانه بايد تعمير و نگهداري ميشد و الحمدلله ارتش جمهوري اسلامي ايران امروز چه در بعد روحيه رزمي و چه در بعد توانمنديهاي دفاعي در بهترين شرايط و آمادگي كامل قرار دارد.
* فكر ميكنيد نامگذاري امسال از سوي فرمانده معظم كل قوا به نام سال همت مضاعف و كار مضاعف چه بازتابي در سطح ارتش داشته باشد؟
ببينيد هر سالي را فرمانده معظم كل قوا به يك نام خاصي نامگذاري ميفرمايند. امسال را هم به نام سال همت مضاعف و كار مضاعف نامگذاري فرمودند. با توجه به اينكه ايران اسلامي داعيه رهبري جهان اسلام را دارد و نوك پيكان مبارزه با استكبار جهاني است؛ بايد تلاشش را بيشتر كند تا به آن چيزي كه مدنظر هست و بهعنوان چشمانداز تعريف شده برسد. مجموعه ارتش و ساير نيروهاي مسلح هم از اين امر مستثني نيستند و بايد در عرصههاي مربوطه و مأموريتهاي محوله تلاششان را بيشتر كرده تا به اهداف مورد نظر دسترسي پيدا كنند. ما هم اميدواريم با همت و كار مضاعف تمامي كاركنان غيور ارتش جمهوري اسلامي ايران در همه ردهها يعني فرماندهان، افسران، درجهداران و سربازان، ارتش در ابعاد رزمي، علمي و تحقيقاتي و ساير عرصههاي مورد نياز نيروهاي مسلح بتواند امسال به نتايج و دستاوردهاي ارزشمندي دست يابد.
گفتگو از: ستوانيكم شهروز عليمرداني
سایت ارتش