گیاهان گوشتخوار
اما چرا یک گیاه حشره می خورد؟ مگر نه اینکه گیاهان مواد غذایی را از خاک دریافت می کنند؟ پاسخ این است که گیاهان حشره خوار در زمینهایی مانند مردابها یا لجنزارها رشد می کنند که خاک آن از نظر مواد مغذی بسیار فقیر است. این گیاهان برای دریافت نیتروژن و مواد مغذی دیگر، به شکار حشرات و استفاده از مواد موجود در آنها پرداخته و برای این منظور تکامل یافته اند.
بسیاری از افراد هنگام صحبت از گیاه حشره خوار به یاد ونوس مگس خوار (Venus flytrap) می افتند. این گیاه در مردابها می روید و از جمله گیاهانی است که می توان در گلخانه نیز پرورش داد. تله این گیاه از دو برگ تشکیل شده که مانند کفه های صدف باز و بسته می شوند. به محض اینکه حشره ای محرکهای درخشان این برگها را لمس کند، تله بسته می شود و تا زمان هضم حشره، بسته باقی می ماند. در اینجا به معرفی چهار نوع دیگر از مشهورترین انواع گیاهان حشره خوار می پردازم:
گیاه کوزه ای:
گیاه کوزه ای (pitcher-plant) دارای گونه های بسیار متنوع و از بزرگترین انواع گیاهان حشره خوار محسوب می شود. و ارتفاع بعضی از گونه های آن گاهی به ۶۰ سانتیمتر می رسد. این گیاه بیشتر در مردابها و لجنزارها می روید و هر گیاه دارای یک ساقه بلند و صاف و یک گل بزرگ با گلبرگهای سرخ و مادگی چتر مانند است که در تابستان می شکفد.
کوزه های این گیاه، در واقع برگهای آن هستند که دورتا دور این ساقه و نزدیک به زمین قرار دارند. این برگها لوله ای و به شکل کوزه ای دهان گشاد هستند. هر گیاه در اواسط بهار ۵ یا ۶ برگ جدید می دهد که هر ۱۵ روز یکی از آنها باز می شود. در پایان تابستان تمام برگها رشد کرده و کامل می شوند و در طول زمستان و حتی تا تابستان بعدی، باقی می مانند.
این برگها آب را در خود نگه می دارند. شهد گیاه در اطراف کلاهک و دهانه کوزه ترشح می شود و حشرات را به سوی خود جلب می کند، حشره با رسیدن بر روی برگ به درون کوزه حرکت می کند، تارهای مو مانند که به سمت پایین متمایل هستند و سطح لغزنده کوزه، حشره را به پایین هدایت می کند و این شکار نگون بخت که نمی تواند از کوزه خارج شود، در آب موجود آن غرق می شود.
برگ کوزه ای منزلگاه موجودات بسیار ریز مانند تک یاخته ها، کرمهای بسیار کوچک و سخت پوستان ذره بینی آبزی است. لارو سه نوع حشره هم در این کوزه ها زندگی می کنند که همه اینها همزیستان گیاه هستند و همراه با باکتریها، کار هضم حشره شکار شده را بر عهده دارند. در اوایل تابستان، حشرات بالغ از برگهای کهنه خارج شده و در برگهای تازه تخم گذاری می کنند. برگ کهنه که هضم کننده هایش را از دست داده، می میرد و برگهای تازه جایگزین آن می شوند.
۲ – دروزرا (Drosera) یا شبنم خورشید
sundew)
این گیاه در بسترهای خزه خشک شده می روید. دروزرا از بالا شبیه یک قطره درشت سرخرنگ و براق به عرض ۵ تا ۱۰ سانتیمتر است. برگهای گرد و پهن آن که هر یک بر روی ساقه ای جداگانه قرار گرفته، سرخ و کرک دار هستند و قسمت پایین آنها و ساقه سبز رنگ است. گل این گیاه سفید رنگ است و بر روی ساقه ۱۰ سانتیمتری که از میان رستنگاه ساقه های برگها خارج می شود، می شکفد.
این گیاه نیز برای شکار حشرات از برگهای خود استفاده می کند. تارهای متعدد سوزنی شکل بر روی برگ وجود دارند که نوک هر یک از آنها یک قطره ماده چسبناک وجود دارد که شبیه قطره شبنم یا شهدی شیرین به نظر می رسد. این قطره ها، حشراتی چون پشه، مگس و انواع حشرات دوبال را به سوی خود جذب می کند. فرود حشره بر روی یک قطره، موجب چسبیدن او بر آن شده و حشره با تقلا برای آزاد شدن، بیش از پیش خود را به دام می اندازد.
پس از اینکه حشره تسلیم شد، تارها به ترشح شیره ای پر از آنزیم می پردازند که حشره را هضم و جذب می کند. گاهی تمام برگ به آهستگی به دور شکار می پیچد و کار هضم حدود ۲ روز طول می کشد. سپس برگ گشوده شده و باقیمانده حشره همراه با باد از برگ جدا می شود.
-۳باترورت (Butterwort) یا گیاه کره ای:
باترورت یکی از نامتعارف ترین گیاهان حشره خوار است. این گیاه بر روی شکاف سنگها و صخره ها می روید. باترورت گلهایی ظریف و زیبا - معمولا به رنگ بنفش و آبی- دارد که در ماههای آخر بهار می شکفند. باترورت نام خود را به خاطر برگهایی که به نظر چرب و "کره ای" شده اند به دست آورده است. برگهای این گیاه به صورت مجموعه ۳ تا ۶ تایی و در گونه هایی بسیار بیشتر- بر سطح زمین می روید. با بررسی دقیق متوجه خواهید شد که برگها دارای دو نوع غده ترشحی هستند. غدد برآمده ای که کار ترشح ماده چسبناک و کره ای را بر عهده دارند و غدد کوتاهی که مواد هضم و جذب کننده را ترشح می کنند.
این دو غده بویی ایجاد می کنند که مگها، شته ها و شش پایان را به تله چسبناک جذب می کند. حشره ای که به دام بیافتد، با تقلا برای رهایی، موجب ترشح شیره هضم کننده می شود. برگها به آهستگی لوله می شوند و حشره را هضم و جذب می کنند.
-۴ بلدرورت
bladderwort) 
بلدرورت یا گیاه مثانه دار در برکه ها، دریاچه ها و نهرهایی با جریان آب آهسته و در کل در آبهایی با عمق کمتر از ۶۰ سانتیمتر یافته می شود. این گیاه بدون ریشه در نزدیکی سطح آب شناور می شود و شاخه های آن تا ۹۰ سانتیمتر و بلندتر رشد می کند و ساقه های آن پر برگ هستند. این ساقه ها تا ۲۰ سانتیمتر بالای سطح آب رشد می کنند و خوشه هایی از گلهای زرد رنگ که شبیه گل میمون هستند، بر آنها می شکفد. ساقه های زیرآبی منشعب شده و برگهای نخ مانند بسیار از آنها جوانه می زند. این برگها دارای کیسه های کوچک و سبکی هستند که مثانه یا bladder نام دارند. مثانه های جوان شفاف هستند و به تدریج تیره می شوند. هر مثانه در واقع تله ریز و تو خالی است که ورودی آن یک طرفه است.
اگر یک حشره آبزی کوچک یکی از چهار تار محرک این مثانه را لمس کند، در تله باز میشود و مانند یک جارو برقی، حشره به داخل این کیسه مکیده شده و درب تله در یک چشم برهم زدن حدود یک ۱۵ هزارم ثانیه - بسته می شود.
ساقه ها که دارای غدد ترشح آنزیم هستند، کار هضم و جذب طعمه را بر عهده دارند. مثانه پس از یک یا دو ساعت آماده شکار طعمه جدید خواهد بود.
گهداری گیاه گوشتخوار ونوس یا دیونه
ونوس حشره خوار
Dianea muscipula
درباره گياهان گوشتخوار نقل قول ها ، افسانه ها و شايعات بسياري وجود دارد كه در آن از گل مرگ ( كه قادر به گرفتن يك مرد و فشردن آن در داخل گلبرگ هايش مي باشد ) ، از درخت انگور گوشتخوار ، از درخت افعي و از درخت ميمون گير ( كه برگهاي آن بعد از شكار ميمون باز شده و استخوانهاي عاري از گوشت شكار را به خارج مي ريزد ) نام برده شده است .
عليرغم اين نوشته هاي نا معقول و مسخره كه در اصل داراي حقيقتي هستند درباره اين گياهان بسيار گزافه گوئي شده و آنها را به طريق ناهنجاري بزرگ كرده اند .
شكار گياهان گوشتخوار در حقيقت حيوانات بسيار كوچك و اغلب اوقات حشرات هستند .
حتي براي اين گياهان نام گياهان حشره خوار به جاي گياهان گوشتخوار پيشنهاد شده است ولي هنوز استعمال گياهان گوشتخوار عموميت بيشتري دارد .
در دنيا 450 گونه گياه گوشتخوار متعلق به 15 جنس و شش خانواده نهان دانگان دولپه اي وجود دارد كه در اينجا ذكر يكي از آنها متعلق به خانواده Draseraceae مي باشد .
گياهDianea muscipula كه به نام ونوس حشره خوار ناميده ميشود ، گياه كوچكي است كه اندازه آن از 15 سانتيمتر ***** نمي كند و مناطق انتشار آن محدود به بركه هاي تورب دار كارولينا در خاور آمريكا ميباشد .
اين گياه اولين بار توسط A . Dalilis فرماندار كاروليناي شمالي كشف شد و در نامه اي كه در 24 ژانويه 1760 به P . Gallnsan نوشته نام Flytrapsensitive به آن داده است . متاسفانه اين نام تا سال 1843 منتشر نشد . مقداري از اين گياه به انگلستان فرستاده شد و به باغ Vew منتقل گرديد .
Jahn Ellis تاجري كه به گياه شناسي علاقه داشت مشخصات آن را در 1770 براي Linnee ارسال داشت .
با وجود اين Linnee گوشتخواري اين گياه را باور نداشته و اين گياه جالب و زيبا و عجيب را Miraculum imaturae يا معجزه طبيعت نام نهاده است .
برگهاي اين گياه بدون ساقه بوده و مستقيمأ از روي زمين خارج ميشود و شامل يك پهنك كشيده باله دار كه در انتها پهن شده و تشكيل دو پهنك جداگانه به طول در حدود 2 سانتيمتر مي دهد .
اين پهنك هاي كوچك مي توانند در طول رگبرگ اصلي تا شود .
سطح فوقاني آنها داراي غده هاي كوچك قرمز رنگي مي باشد كه باعث هضم حشرات مي شود .
مابين غده هاي قرمز و كناره هاي برگ قسمت كوچكي وجود دارد كه محل نكتار ( شيره ـ نوش )گل مي باشد . پيرامون هريك از اين پهنك ها پُرزهاي( خارهاي نازك و ظريف ) سختي وجود دارد و در قسمت مركزي داراي سه عدد و گاهي چهار عدد پُرزهاي حسي برآمده ميباشد .
زماني كه حشره باين موهاي حساس برخورد كند پهنك ها مانند اوراق يك كتاب روي هم تا شده و حشره در آن زنداني مي گردد و غده ها مايعي اسيدي ترشح مي كنند كه احتمالا همراه با عمل باكتريها باعث هضم حشره ميشوند .
پس از 5 تا 15 روز گاهي 30 روز درهاي زندان به آهستگي باز ميشود ، درحالي كه فقط بقاياي جسد زنداني ديده مي شود . پس از هر شكار برگها شكل اوليه خود را بدست مي آورند و بعد از 2 تا 3 بار استفاده قهوه اي رنگ و پژمرده شده و بايد چيده شوند و به جاي آنها برگهاي جديدي مي رويد .
حشرات بخاطر بو و رنگ گياهان گوشتخوار به سوي آنها جلب شده و شكار مي گردند .
گياهان گوشتخوار معمولا در تورب زارهائي ميرويند كه از نظر ازت بسيار فقير مي باشند و اين گوشتخواري كمبود ازت مورد نياز آنها را جبران مي كند و بايد در گوشتخواري اين گياهان وسيله بقاي آنها را در زمين هاي فقير جستجو نمود . بعضي ازخصوصيات اين گياهان بسيار شگفت انگيز است .
به عنوان مثال در حالي كه تماس قسمتي از يك موي سر كه فقط چند هزارم ميلي گرم وزن دارد ، برگها را به حركت مي آورد و ريزش قطرات درشت باران بر روي آنها بي اثر است .
ونوس حشره خوار Dianea muscipula احتياج به هواي گرم و مرطوب و آفتابي دارد و برگهاي قهوه اي رنگي كه اعمال حياتي خود را انجام داده اند بايد چيده شوند .
رنگ قرمز داخل برگها با نشو و نماي گياه آشكار مي شود .
هرگاه گياه در سايه نگاهداري شود رنگ مزبور سبز باقي خواهد ماند.
گلهاي كوچكي كه در ماه خرداد در روي ساقه هاي طويلي آشكار ميشوند بايد چيده شوند تا باعث ضعف گياه نگردند .
در صورتي كه گياه در محيطي دور از حشرات نگاهداري مي شود بايد هر دو هفته يك بار به آن يك تكه بسيار كوچك و نازك گوشت خام چرخ شده يا كوبيده بدهند .
تغذيه بيش از حد و يا دست زدن به پُرزهاي حساس باعث از بين رفتن و مرگ گياه مي شود و بايد در مقابل اين وسوسه مقاومت كرد .
گياه فوق يكي ازگياهان مناسب پرورش در تراريوم Terrarium ميباشد .
اين گياه احتياج به رطوبت زياد دارد و بايد آن را در محل آفتابي و يا كمي سايه دار نگاهداري كنيم .
خاك مناسب اين گياه تورب و كمي ماسه مي باشد در زمستان به حد اقل ده درجه حرارت نياز دارد .
[External Link Removed for Guests]
متن از :sajadbadiei.blogfa.com
امید وارم لت برده باشید